Μια εξαιρετικά σπάνια αρχαιολογική ανακάλυψη έρχεται στο φως από την αρχαία πόλη της Λύστρας στην Κεντρική Τουρκία, που οι ανασκαφές έφεραν στο φως έναν μεσαιωνικό χάλκινο σταυρό–λειψανοθήκη, πλήρως σφραγισμένο και άθικτο. Το εύρημα, που χρονολογείται μεταξύ 9ου και 11ου αιώνα, θεωρείται μοναδικό λόγω της άριστης κατάστασης διατήρησής του και προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τις πρώιμες χριστιανικές πρακτικές στην Ανατολία.
Ένα εύρημα με ιστορικό και θρησκευτικό βάρος
Ο σταυρός εντοπίστηκε σε ταφικό χώρο συνδεδεμένο με εκκλησία, στην περιοχή Μεράμ της Κόνια, έναν τόπο στενά συνδεδεμένο με τις ιεραποστολικές περιοδείες του Αποστόλου Παύλου. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Παύλος επισκέφθηκε τη Λύστρα κατά το πρώτο του ταξίδι τον 1ο αιώνα μ.Χ., καθιστώντας την πόλη σημαντικό κέντρο διάδοσης του Χριστιανισμού στη Μικρά Ασία.
Το αντικείμενο αποτελείται από δύο χάλκινες πλάκες ενωμένες με πριτσίνια, σχηματίζοντας μια μόνιμα σφραγισμένη λειψανοθήκη. Σε αντίθεση με άλλα παραδείγματα που έχουν βρεθεί σπασμένα ή ανοιγμένα, ο συγκεκριμένος σταυρός διατηρήθηκε ακριβώς όπως κατασκευάστηκε πριν από σχεδόν μία χιλιετία.
Η χρήση των λειψανοθηκών στον μεσαιωνικό χριστιανικό κόσμο
Οι σταυροί–λειψανοθήκες ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένοι στη βυζαντινή και μεσαιωνική χριστιανική παράδοση. Φοριούνταν στο στήθος ή τοποθετούνταν σε τάφους και περιείχαν ιερά αντικείμενα, όπως οστά αγίων, υφάσματα που είχαν αγγίξει ιερά πρόσωπα ή μικρά τεμάχια του Τιμίου Σταυρού. Πίστευαν ότι προσέφεραν προστασία, ίαση και θεϊκή εύνοια.
Σε πολλές περιπτώσεις, οι λειψανοθήκες σφραγίζονταν κατά την κατασκευή τους και δεν προορίζονταν να ανοιχτούν ποτέ ξανά. Η πράξη της σφράγισης συμβόλιζε την ιερότητα του περιεχομένου και την αμετάβλητη πίστη. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο σταυρός της Λύστρας πιθανότατα δημιουργήθηκε για ταφικό σκοπό, ενισχύοντας την πεποίθηση περί προστασίας στη μετά θάνατον ζωή.
Τι αποκάλυψε η πρώτη εξέταση του σταυρού
Μια μικρή σχισμή επέτρεψε στους αρχαιολόγους να δουν το εσωτερικό του σταυρού χωρίς να τον ανοίξουν. Αν και δεν εντοπίστηκε σαφές λείψανο, διακρίθηκε ένα κομμάτι υφάσματος που θυμίζει ταφικό σάβανο, υποδηλώνοντας ότι πιθανότατα περιείχε κάποτε ιερό αντικείμενο τυλιγμένο σε ύφασμα, όπως συνηθιζόταν στη μεσαιωνική χριστιανική λατρεία.
Ο σταυρός φέρει απλά γεωμετρικά μοτίβα, χαρακτηριστικά της βυζαντινής μεταλλοτεχνίας της εποχής, γεγονός που υποδηλώνει ότι ανήκε σε κληρικό ή ευσεβή μέλος της τοπικής κοινότητας.
Η Λύστρα ως χριστιανικό κέντρο
Η Λύστρα, ιδρυμένη ως ρωμαϊκή αποικία επί Αυγούστου, εξελίχθηκε σε σημαντική πόλη της Λυκαονίας και αργότερα σε χριστιανικό κέντρο. Σημειώνεται ότι η πόλη εντάχθηκε από νωρίς στο ευρύτερο ελληνιστικό πολιτισμικό περιβάλλον που διαμόρφωσε ο Μέγας Αλέξανδρος και τα βασίλεια των διαδόχων του. Η ελληνική γλώσσα, η τέχνη και οι διοικητικοί θεσμοί εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη τη Μικρά Ασία, επηρεάζοντας βαθιά τις τοπικές κοινωνίες. Στη Λύστρα, όπως και σε πολλές πόλεις της Λυκαονίας, η ελληνιστική επιρροή αποτυπώθηκε στις επιγραφές, στην αρχιτεκτονική και στη θρησκευτική ζωή, δημιουργώντας ένα πολιτισμικό μωσαϊκό που η ελληνική παιδεία συνυπήρχε με τις τοπικές παραδόσεις. Η παράδοση τη συνδέει με το θαύμα του Αποστόλου Παύλου, ο οποίος θεράπευσε έναν παράλυτο πριν δεχθεί λιθοβολισμό από εχθρικό πλήθος.
Οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει εκκλησίες, επιγραφές, ταφές και αντικείμενα καθημερινής ζωής, τεκμηριώνοντας τη μετάβαση της πόλης από ρωμαϊκό οικισμό σε χριστιανικό κέντρο. Το σφραγισμένο εύρημα αποτελεί πλέον ένα σπάνιο και ισχυρό σύμβολο της μεσαιωνικής χριστιανικής πίστης, διατηρημένο ανέπαφο κάτω από το έδαφος της Λύστρας για σχεδόν χίλια χρόνια.
ΠΗΓΕΣ: https://arkeonews.net/rare-sealed-medieval-reliquary-cross-discovered-at-lystra-ancient-city-in-central-turkiye/
https://www.britannica.com/place/Lycaonia
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: AA
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου