Πολ Κλέε: «Άλλοι Πιθανοί Κόσμοι» – Η τελευταία δεκαετία του μεγάλου μοντερνιστή στο Εβραϊκό Μουσείο της Νέας Υόρκης

 

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Πολ Κλέε ζωγράφισε σαν να πάλευε με τον ίδιο τον χρόνο: με την άνοδο του φασισμού, την εξορία, την ασθένεια. Η νέα μεγάλη έκθεση του Εβραϊκού Μουσείου στη Νέα Υόρκη ανοίγει ένα παράθυρο σε αυτή τη σκοτεινή αλλά εκρηκτικά δημιουργική περίοδο, αποκαλύπτοντας έναν καλλιτέχνη που αντιστάθηκε με το μόνο όπλο που είχε: τη φαντασία.

Η πρώτη αμερικανική έκθεση αφιερωμένη στα ύστερα έργα του Κλέε

Η έκθεση «Paul Klee: Other Possible Worlds» είναι η πρώτη στις ΗΠΑ που επικεντρώνεται αποκλειστικά στη δεκαετία 1930–1940, όταν ο Κλέε εγκατέλειψε το Μπάουχαους και βρέθηκε αντιμέτωπος με την άνοδο του ναζισμού.

Περισσότερα από 100 έργα —ζωγραφικά και σχέδια— παρουσιάζονται στο Εβραϊκό Μουσείο, πολλά από τα οποία εκτίθενται σπάνια. Η έκθεση φωτίζει το πώς η ατομικότητα και η φαντασία του Κλέε λειτούργησαν ως πράξη αντίστασης απέναντι στην ιδεολογική καταπίεση.

Από το Μπάουχαους στην εξορία

Γεννημένος το 1879 στην Ελβετία, ο Κλέε μεγάλωσε σε οικογένεια μουσικών και αρχικά εκπαιδεύτηκε στο βιολί. Σύντομα όμως στράφηκε στις εικαστικές τέχνες και εξελίχθηκε σε κεντρική μορφή των πρωτοποριών του 20ού αιώνα.

Μετά από δέκα χρόνια διδασκαλίας στο Μπάουχαους, παραιτήθηκε το 1931 για να αφοσιωθεί στη ζωγραφική. Προσλήφθηκε στην Ακαδημία του Ντίσελντορφ, αλλά με την άνοδο του Χίτλερ οι Ναζί χαρακτήρισαν το έργο του «εκφυλισμένο» και τον απέλυσαν, αποκαλώντας τον «Γαλιτσιώτη Εβραίο».

Αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Γερμανία και να επιστρέψει στην Ελβετία ως εξόριστος. Την ίδια περίοδο, το 1935, διαγνώστηκε με σκληρόδερμα, μια τότε θανατηφόρα αυτοάνοση νόσο.

Η σκοτεινή δεκαετία που γέννησε νέους κόσμους

Η έκθεση παρουσιάζει πώς ο Κλέε, παρά την πολιτική βία και την ασθένεια, συνέχισε να αναζητά νέους τρόπους έκφρασης.

Τα έργα του περιόδου 1935–1940 χαρακτηρίζονται από:

– συμβολικές μορφές,

– μυθοποιητικές αφηγήσεις,

– κρυπτικά σύμβολα,

– μια νέα εικαστική γλώσσα για να μιλήσει για τον τρόμο της εποχής.

Το εμβληματικό έργο «Angel Applicant» (1939), με τον εύθραυστο άγγελο που μοιάζει να αιτείται την ίδια του την ύπαρξη, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της υπαρξιακής έντασης της περιόδου.

Η επιμέλεια και οι συνεργασίες

Η έκθεση επιμελείται από τον Mason Klein, Senior Curator Emeritus του Εβραϊκού Μουσείου, και οργανώνεται σε συνεργασία με το Zentrum Paul Klee και το Kunstmuseum Bern.

Φιλοξενείται στο Εβραϊκό Μουσείο της Νέας Υόρκης (5th Ave & 92nd St) έως τις 26 Ιουλίου 2026.

πηγη: https://hyperallergic.com/