Στο Göbekli Tepe, μια νέα ανασκαφική ζώνη άνοιξε πρόσφατα και αποκάλυψε σχεδόν αμέσως νεολιθικές ορθογώνιες κατασκευές. Οι αρχαιολόγοι που εργάζονται βόρεια των γνωστών μνημειακών κτιρίων εντόπισαν κτίσματα που χρονολογούνται στη δεύτερη φάση του χώρου, στην 9η χιλιετία π.Χ. Ο διευθυντής της ανασκαφής, καθηγητής Νετζμί Καρούλ, εξήγησε ότι οι δομές βρίσκονταν τόσο κοντά στην επιφάνεια ώστε η ομάδα μπόρεσε να αναγνωρίσει γρήγορα την κάτοψή τους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να φτάσει μέχρι τα δάπεδά τους.
Το ζήτημα των ελαιόδεντρων και η αναζωπύρωση ενός παλιού ισχυρισμού
Η περιοχή αυτή ήταν μέχρι πρόσφατα καλυμμένη από ελαιόδεντρα. Η μετακίνησή τους άρχισε το 2025, επιτρέποντας στους αρχαιολόγους να πραγματοποιήσουν γεωφυσικές έρευνες και να επεκτείνουν τις ανασκαφές σε τμήματα του λόφου που προηγουμένως ήταν απροσπέλαστα. Με την εμφάνιση των νέων κτισμάτων, επανήλθε στα κοινωνικά δίκτυα ένας παλιός ισχυρισμός: ότι τα ελαιόδεντρα είχαν φυτευτεί σκόπιμα για να εμποδίσουν τις ανασκαφές.Η αλληλουχία των γεγονότων είναι εντυπωσιακή, όμως η τεκμηριωμένη ιστορία του χώρου δείχνει μια πιο σύνθετη πραγματικότητα.
Τα ελαιόδεντρα ήταν πράγματι εμπόδιο
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα δέντρα αποτελούσαν πρακτικό εμπόδιο για την αρχαιολογική έρευνα. Τον Φεβρουάριο του 2025, το Περιφερειακό Συμβούλιο Προστασίας της Σανλιούρφα ενέκρινε τη μετακίνησή τους, τόσο για να διευκολυνθούν οι μελλοντικές ανασκαφές όσο και για να μειωθεί ο κίνδυνος ζημιάς στα αρχαιολογικά κατάλοιπα από τις ρίζες. Η διαδικασία έγινε σε συνεργασία με γεωργικές, δασικές και συντηρητικές υπηρεσίες, και τα δέντρα μετακινήθηκαν αντί να κοπούν.
Ο Καρούλ είχε αναφέρει τότε ότι υπήρχαν περίπου 800 ελαιόδεντρα σε μια περιοχή πολύ μεγαλύτερη από το ήδη ανασκαμμένο τμήμα. Η νέα ανασκαφή καλύπτει περίπου 1.500 τετραγωνικά μέτρα, αποδεικνύοντας πόσο εκτεταμένο ήταν το πρόβλημα.
Γιατί φυτεύτηκαν τα ελαιόδεντρα;
Ο Καρούλ έχει δώσει μια διαφορετική εξήγηση για την παρουσία τόσων δέντρων στον αρχαιολογικό λόφο. Όπως είπε το 2025, μετά την έναρξη των ανασκαφών το 1995 και καθώς το ζήτημα των απαλλοτριώσεων γινόταν πιο έντονο, οι ιδιοκτήτες γης αύξησαν τον αριθμό των ελαιόδεντρων αναμένοντας υψηλότερες αποζημιώσεις.
Με άλλα λόγια, κάποια δέντρα φυτεύτηκαν σκόπιμα — αλλά για λόγους που σχετίζονταν με την αξία της ιδιωτικής γης, όχι για να εμποδιστούν οι ανασκαφές. Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς διαδικτυακές εκδοχές της ιστορίας έχουν μετατρέψει την ύπαρξη φυτεμένων δέντρων σε “απόδειξη” ότι κάποιος ήθελε να κρύψει το Göbekli Tepe.
Η εκδοχή της οικογένειας του πρώην ιδιοκτήτη
Η οικογένεια του Μαχμούτ Γιλντίζ, πρώην ιδιοκτήτη της γης, δίνει μια διαφορετική εκδοχή. Σύμφωνα με τη δήλωσή τους, τα ελαιόδεντρα φυτεύτηκαν το 2004–2005, πριν την απαλλοτρίωση, την οποία θεωρούν άδικη και οικονομικά ασύμφορη. Ωστόσο, οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν ανεξάρτητη τεκμηρίωση, ενώ υπάρχει και χρονική ασυμφωνία: ο Καρούλ είχε εκτιμήσει ότι τα μεγαλύτερα δέντρα ήταν περίπου 15 ετών το 2025, κάτι που δεν ταιριάζει απόλυτα με τις ημερομηνίες της οικογένειας. Παρά τις διαφορές, και οι δύο πλευρές συμφωνούν σε ένα βασικό σημείο: δεν υπάρχει ένδειξη ότι τα δέντρα φυτεύτηκαν από κάποιον εξωτερικό φορέα για να εμποδιστούν οι ανασκαφές.
Οι ανασκαφές επεκτείνονται — και οι νέες δομές αλλάζουν την εικόνα του χώρου
Το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας ανακοίνωσε στις 13 Αυγούστου ότι οι ανασκαφές συνεχίζονται τόσο στη νέα βόρεια ζώνη όσο και στις περιοχές GT1 και GT2, ενώ παράλληλα προχωρούν εργασίες συντήρησης στις δομές A, C και D.
Η βόρεια ζώνη, περίπου 80 × 70 μέτρα, έχει ήδη αποδώσει ενδείξεις για μεγάλα κοινοτικά κτίρια, ορθογώνιες κατασκευές και μικρότερες καλύβες. Οι νέες ορθογώνιες δομές της 9ης χιλιετίας π.Χ. διαφέρουν από τα μνημειακά κυκλικά κτίρια που έκαναν το Göbekli Tepe παγκοσμίως γνωστό. Κάποιες ίσως σχετίζονται με καθημερινές δραστηριότητες, αν και η ακριβής χρήση τους θα καθοριστεί μετά την ανάλυση δαπέδων, ευρημάτων και στρωματογραφίας.
Οι νέες ανασκαφές επιτρέπουν στους αρχαιολόγους να εξετάσουν για πρώτη φορά πώς συνυπήρχαν οι μνημειακές και οι καθημερινές δομές στο ίδιο νεολιθικό τοπίο. Καθώς η έρευνα προχωρά σε έδαφος που μέχρι τώρα ήταν απροσπέλαστο, οι ορθογώνιες κατασκευές ίσως αποκαλύψουν κρίσιμες πληροφορίες για την εξέλιξη του χώρου και τη μετάβαση από τις τελετουργικές δομές σε πιο καθημερινές μορφές κατοίκησης.
πηγή : anatolianarcheology.net
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου