Πολύ πριν η «Τόσκα» γίνει ένα από τα πιο αγαπημένα έργα της όπερας, η Σάρα Μπερνάρ είχε ήδη μετατρέψει την ηρωίδα του Σαρντού σε θεατρικό θρύλο. Ένα σπάνιο σχέδιο του Ζορζ Κλαιρέν, φιλοτεχνημένο κατά τη διάρκεια των προβών του 1887, αποκαλύπτει την πρώτη, ακατέργαστη μορφή της Τόσκα — μια ερμηνεία που προηγήθηκε κατά 13 χρόνια της πρεμιέρας του Πουτσίνι στη Ρώμη.
Η Τόσκα πριν γίνει όπερα
Το σχέδιο του Κλαιρέν, με μολύβι σε χαρτί, καταγράφει τη Μπερνάρ τη στιγμή που η ηρωίδα της, έχοντας σκοτώσει τον Σκάρπια, μετατρέπει τον χώρο του εγκλήματος σε τελετουργικό αποχαιρετισμό. Η κίνηση αυτή, γνωστή σήμερα από τη δεύτερη πράξη της όπερας, αποδεικνύεται ότι υπήρχε ήδη στη θεατρική ερμηνεία της Μπερνάρ — πολύ πριν ο Πουτσίνι την εντάξει στη μουσική του δραματουργία.
Το έργο, με διαστάσεις 33,5 × 19 εκ., φέρει την επιγραφή του Κλαιρέν ότι πρόκειται για «σκίτσο από πρόβα της Τόσκα», καθιστώντας το όχι απλώς καλλιτεχνική απεικόνιση αλλά ιστορικό τεκμήριο μιας παράστασης σε εξέλιξη.
Η θεατρική γέννηση ενός μύθου
Η «La Tosca» του Βικτοριέν Σαρντού έκανε πρεμιέρα στο Παρίσι στις 24 Νοεμβρίου 1887, με τη Μπερνάρ στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Το έργο συνδύαζε έρωτα, πολιτική ένταση και βία, τοποθετημένο στη Ρώμη του 1800, σε μια εποχή όπου η πόλη βρισκόταν ανάμεσα σε συγκρουόμενες δυνάμεις μετά την πτώση της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας.
Ο Σαρντού, δεξιοτέχνης του «καλοφτιαγμένου έργου», δημιούργησε μια δραματουργία όπου η προσωπική επιθυμία και η πολιτική σύγκρουση συνυπάρχουν αδιάκοπα. Όταν αργότερα ο Πουτσίνι, με τους Γκιακόζα και Ίλλικα, διασκεύασε το έργο, συμπύκνωσε την πλοκή σε τρεις πράξεις, μεταφέροντας το βάρος στο συναισθηματικό τρίγωνο Τόσκα–Καβαραντόσι–Σκάρπια.
Η Μπερνάρ ως παγκόσμιο φαινόμενο
Η Σάρα Μπερνάρ ήταν ήδη διεθνής σταρ. Φωτογραφίες του Ναδάρ, πορτρέτα του Κλαιρέν και της Αμπίμα, καθώς και οι εμβληματικές αφίσες του Μούχα, διαμόρφωσαν την εικόνα της ως σύμβολο του παρισινού fin‑de‑siècle. Η σχέση της με τον Κλαιρέν ήταν βαθιά και δημιουργική, με τον καλλιτέχνη να έχει πρόσβαση στις πρόβες και στις πιο ιδιωτικές στιγμές της προετοιμασίας.
Το σχέδιο της Τόσκα αποκαλύπτει τη Μπερνάρ όχι ως εικονική φιγούρα αλλά ως καλλιτέχνιδα εν δράσει, τη στιγμή που δοκιμάζει χειρονομίες, κινήσεις και δραματικό ρυθμό.
Η κληρονομιά μιας ερμηνείας που προηγήθηκε της όπερας
Η Μπερνάρ συνέχισε να παίζει την Τόσκα διεθνώς, ακόμη και μετά την κυριαρχία της όπερας του Πουτσίνι. Το 1906, στη Βραζιλία, τραυματίστηκε σοβαρά κατά το άλμα της τελευταίας σκηνής, γεγονός που οδήγησε σε χρόνια προβλήματα και τελικά σε ακρωτηριασμό του ποδιού της το 1915. Παρ’ όλα αυτά, δεν εγκατέλειψε ποτέ τη σκηνή.
Το σχέδιο του Κλαιρέν επαναφέρει ένα χαμένο κεφάλαιο της ιστορίας της Τόσκα. Υπενθυμίζει ότι πολλές από τις χειρονομίες που θεωρούμε σήμερα «οπερατικές» γεννήθηκαν πρώτα στο θέατρο — και διαμορφώθηκαν από μία από τις πιο επιδραστικές ηθοποιούς του 19ου αιώνα.
πηγη :artdaily.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου