Με το νέο του μυθιστόρημα Son of Nobody, ο Yann Martel επιχειρεί μια τολμηρή σύνθεση: την ανασύνθεση ενός φανταστικού ομηρικού έπους και την παράλληλη χαρτογράφηση του ψυχικού πόνου ενός νεαρού ερευνητή. Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο που κινείται ανάμεσα στη λογοτεχνική φιλοδοξία και τη δομική αστάθεια, με στιγμές λαμπρής γραφής αλλά και εμφανείς αδυναμίες.
Η υπόθεση: ένας ερευνητής, ένα χαμένο έπος και μια προσωπική κατάρρευση
Ο Καναδός ερευνητής Harlow Donne ανακαλύπτει θραύσματα ενός άγνωστου αρχαίου έπους και αποφασίζει να το ανασυνθέσει. Καθώς βυθίζεται στη μελέτη του, η δική του τραυματική ιστορία αρχίζει να καθρεφτίζεται στο υποτιθέμενο ομηρικό αφήγημα. Το αρχαίο κείμενο γίνεται όχημα για να επεξεργαστεί την οργή και το πένθος του, ενώ παράλληλα γεννά στοχασμούς για τη φύση της μυθοπλασίας και τη σχέση της με την αλήθεια.
Το έπος που επινοεί ο Martel, η Psoad, αποδίδεται σε έναν απλό στρατιώτη των ελληνικών στρατευμάτων στην Τροία. Στην κορυφή κάθε σελίδας παρατίθεται το ποιητικό κείμενο, ενώ στο κάτω μέρος εκτενείς υποσημειώσεις συνδυάζουν φιλολογικό σχολιασμό και τις οδυνηρές προσωπικές εξομολογήσεις του Harlow.
Θεματικές: μνήμη, τραύμα και η αστάθεια της αφήγησης
Όπως και στο Life of Pi, ο Martel εξερευνά την αβεβαιότητα των αφηγήσεων και τη δημιουργία συμβολικών ιστοριών για την αντιμετώπιση του τραύματος. Ο αφηγητής δηλώνει ταυτόχρονα ότι επιμελείται ένα αρχαίο κείμενο και ότι είναι ο μοναδικός συγγραφέας και μεταφραστής του. Το έπος περιλαμβάνει αναχρονισμούς, ζώα και αντικείμενα που δεν ανήκουν στον μυκηναϊκό κόσμο, υπονομεύοντας συνεχώς την αξιοπιστία του.
Η κόρη του Harlow ονομάζεται Helen, μια προφανής αλλά υπερβολικά φορτισμένη αναφορά, ενώ η εμμονή του με την ιστορία ενός «κοινού ανθρώπου» στην Τροία συνδέεται με την ανάγκη του να βρει ένα αφήγημα που θα δώσει νόημα στις δικές του αποτυχίες και απώλειες.
Τα δυνατά σημεία του βιβλίου
Παρά τις αδυναμίες του, το μυθιστόρημα περιλαμβάνει στιγμές εξαιρετικής γραφής: Η σκηνή όπου η σύζυγος του Harlow του ψιθυρίζει «Μην ξαναγυρίσεις» πριν εκείνος φύγει για την Οξφόρδη. Οι παγωμένοι, σπαρακτικοί διάλογοι του ζευγαριού καθώς πλησιάζει ο θάνατος της κόρης τους.
Η απεικόνιση του Άδη ως του μοναδικού θεού που μπορεί να νιώσει πόνο και να δείξει ενδιαφέρον για τους ανθρώπους. Πρόκειται για λεπτομέρειες που αποκαλύπτουν τη δεξιοτεχνία του Martel στη δημιουργία έντασης και συναισθηματικού βάθους.
Οι αδυναμίες: υπερφόρτωση, ασάφεια και αμφίβολες συνδέσεις
Το βιβλίο συχνά παραφορτώνεται με πληροφορίες, φιλολογικές αναφορές και φιλοσοφικούς στοχασμούς που δυσκολεύουν τον αναγνώστη. Ο παραλληλισμός της θυσίας της Ιφιγένειας με την ενοχή του Harlow για την εγκατάλειψη της κόρης του, αλλά και με τη χριστιανική θεολογία, μοιάζει ατελής και όχι επαρκώς επεξεργασμένος.
Επιπλέον, ο χαρακτήρας του καθηγητή της Οξφόρδης παρουσιάζεται στερεοτυπικά, ενώ η τοξική σχέση του Harlow με τη σύζυγό του δεν αποκτά το απαραίτητο υπόβαθρο. Η εμμονή του ήρωα με το έπος δεν εξηγείται πειστικά, αφήνοντας κενά στην ψυχολογική του πορεία.
Το Son of Nobody είναι ένα ευφυές, συχνά εντυπωσιακό αλλά τελικά άνισο μυθιστόρημα. Η φιλόδοξη δομή του και η γλωσσική του δύναμη δεν αρκούν για να συγκρατήσουν όλες τις θεματικές και αφηγηματικές του γραμμές. Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο που διαθέτει ενέργεια και πρωτοτυπία, αλλά δεν καταφέρνει να βρει σταθερό έδαφος.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου