Δευτέρα, 24 Σεπτεμβρίου 2018

Ποίοι αρχαιολογικοί χώροι συνδέονται με την ιστορική Ναυμαχία της Σαλαμίνας;


Ξακουστή σε όλο τον κόσμο για ένα από τα σπουδαιότερα πολεμικά γεγονότα που άλλαξε την πορεία της ανθρωπότητας και έλαβε χώρα στις 28 Σεπτεμβρίου (ή 22 Σεπτεμβρίου κατά μια άλλη εκδοχή) 480 π.Χ., τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας και τη νίκη του στόλου της Αθήνας και των συμμαχικών πόλεων - κρατών εναντίον του περσικού στόλου. Η σημερινή Σαλαμίνα θυμίζει τον αγώνα των προγόνων μας για την ελευθερία της Ελλάδας. Μέσα από τους αρχαιολογικούς της χώρους που συνδέονται με την περίφημη ναυμαχία αλλά και με την ακμή της αρχαίας Σαλαμίνας, οι επισκέπτες μπορούν για λίγο να ταξιδέψουν στον χρόνο και στη κρίσιμη περίοδο των Περσικών Πολέμων.    

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου 



Κυνόσουρα - Τύμβος Σαλαμινομάχων 

Ο σημαντικότερος τόπος που σχετίζεται με την αρχαία Σαλαμίνα είναι η χερσόνησος Κυνόσουρα, όπου οι Αθηναίου έθαψαν τους νεκρούς τους από τη ναυμαχία, χτίζοντας τον περίφημο Τύμβο των Σαλαμινομάχων. Ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν στη Κυνόσουρα έδειξαν πως ο τύμβος ανήκει στους νεκρούς πολεμιστές της Ναυμαχίας της Σαλαμίνας. Ο τύμβος είναι ένας κυκλικός λιθοσωρός, ενώ έχει κατασκευαστεί από πωρόλιθους. Τα ευρήματα είναι τεράστιας αρχαιολογικής σημασίας αφού πάνω σε αυτό το ακρωτήριο συναντάμε πολλά ερείπια και θεμελιώσεις. 

Κυνόσουρα
 Η Κυνόσουρα βρίσκεται δύο χιλιόμετρα ανατολικά του οικισμού Αμπελάκια και για την ονομασία Κυνόσουρα (=ουρά σκύλου) υπάρχουν δύο εκδοχές. Σύμφωνα με τη πρώτη εκδοχή, οφείλει την ονομασία της από το σκυλί του πολιτικού, στρατηγού και ηγέτη των Αθηναίων, Θεμιστοκλή, το οποίο ετάφη εκεί σύμφωνα με τον "Πατέρα της Ιστορίας", Ηρόδοτο. Στη δεύτερη και επικρατέστερη, ονομάστηκε Κυνόσουρα λόγω του χαρακτηριστικού σχήματος της χερσονήσου που μοιάζει με ουρά σκύλου.
Η Κυνόσουρα βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή όπου διεξήχθη η περίφημη Ναυμαχία της Σαλαμίνας και λόγω της γεωγραφικής ιδιομορφίας της, έδρασε καταλυτικά στην νικηφόρα έκβασή της. Το στενό μεταξύ Κυνόσουρας, Περάματος και νήσου Ψυτάλλειας λειτούργησε ως θαλάσσιες "Θερμοπύλες" στην παρεμπόδιση της μαζικής επίθεσης των Περσών και εν τέλει στην καταστροφή του περσικού στόλου.  
Σήμερα η Κυνόσουρα λέγεται και "Κάβο Βάρβαρος", γιατί ακριβώς εκεί σταμάτησε η ασιατική ναυτική δύναμη. Στην περιοχή του Τύμβου των Σαλαμινομάχων υπάρχει, από το 2006, ένα υπέροχο χάλκινο άγαλμα προς τιμή των Σαλαμινομάχων, έργο του γλύπτη Αχιλλέα Βασιλείου, ενώ κάθε χρόνο πραγματοποιούνται εκεί εκδηλώσεις με την ονομασία Σαλαμίνεια, από τον Δήμο Σαλαμίνας, για να τιμηθεί η επέτειος της ιστορικής ναυμαχίας. 

Εκδήλωση -αναπαράσταση
Το Σάββατο 29 Σεπτεμβρίου θα γίνει στη Κυνόσουρα αναπαράσταση της ναυμαχίας, με ταυτόχρονη εξιστόρηση των ιστορικών γεγονότων, και θα πραγματοποιηθούν διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Το Πολεμικό Ναυτικό θα τιμήσει την ιστορική ναυμαχία με άγημά του αλλά και με την παρουσία της τριήρους «Ολυμπιάς», η οποία θα πραγματοποιήσει τιμητικό πλου με πλήρωμα ναυτοπροσκόπων.  



Αρχαίο λιμάνι Σαλαμίνας (περιοχή Αμπελάκια)

Ο πολεμικός λιμένας της αρχαίας πόλης της Σαλαμίνας, όπου συγκεντρώθηκε ο ελληνικός στόλος για να αντιμετωπίσει τους Πέρσες στη Ναυμαχία του 480 π.Χ., εντοπίστηκε στον Όρμο Αμπελακίων.

Άποψη του Όρμου Αμπελακίων, από τα νοτιοδυτικά (Φωτογρ. Χρ. Μαραμπέα) | Υπουργείο Πολιτισμού



Οι υποβρύχιες έρευνες από την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων και το Ινστιτούτο Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών άρχισαν το 2016 και φέτος, παρουσίασαν σημαντικά ευρήματα. 

Μακρός τοίχος (βραχίονας), μήκους 160 μ. περίπου, στο βορειοδυτικό τμήμα του Όρμου του Αμπελακίων (Αεροφωτογραφία Β. Μεντόγιαννης) | Υπουργείο Πολιτισμού

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι στο άκρο της χερσονήσου, βρίσκονται τμήματα του αρχαίου τροπαίου, που στήθηκε μετά από τη Ναυμαχία, ενώ εντοπίστηκαν δύο πύργοι,  αλλά και μια ακόμη στιβαρή κατασκευή.

Τμήμα θεμελίωσης στιβαρής κτηριακής ή άλλης κατασκευής της Κλασικής περιόδου, δίπλα σε νεώτερο μώλο από αρχαίο δομικό υλικό, στην βόρεια πλευρά του Όρμου του Αμπελακίου (Φωτογρ. Χρ. Μαραμπέα) |Υπουργείο Πολιτισμού

Αξίζει να σημειωθεί ότι  συνεχίζεται και η γεωφυσική έρευνα με τη συνδρομή του εργαστηρίου Θαλάσσιας Γεωλογίας και Φυσικής Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Πατρών με στόχο τον εντοπισμό της ακτογραμμής της κλασικής περιόδου και η ανασύνθεση της παράκτιας παλαιογεωγραφίας της περιοχής αλλά και θαμένα αρχαιολογικά στοιχεία σε μεγαλύτερο βάθος. Ευχή όλων είναι να βρεθούν αντικείμενα που σχετίζονται με τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας πριν το 2020, έτος κατά το οποίο συμπληρώνονται 2.500 χρόνια από το πολεμικό γεγονός που άλλαξε τον ρου της Ιστορίας.

Πηγές http://www.salamina.gr/, www. Wikipedia.org  

«Το ξύπνημα της μνήμης-παιδιά πρόσφυγες του Ελληνικού εμφυλίου», βιωματική παράσταση που συνδυάζει ιστορικά ντοκουμέντα και επικαιρότητα


Η πόρτα ανοίγει, μια αυλή απλώνεται μπροστά μας: περνάμε ανάμεσα σε κρεμασμένα σεντόνια και ακούμε χαρούμενες παιδικές φωνές. Δεν είναι κάποιο ψεύτικο σκηνικό, είναι η αυλή της ΑΣΚΤ που θα μας μεταφέρει νοερά στην αυλή μιας παιδόπολης όπου μικρά κορίτσια τραγουδούν και χορεύουν.
 Το κουβάρι της ιστορίας θα ξετυλίξει η κ.Σάββα με το συγκινητικό μοίρασμα  της ιστορίας του Επονίτη πατέρα της, ο οποίος σιωπούσε για το παρελθόν του, όπως μας εξήγησε. Τα παιδιά θα συνεχίσουν ανέμελα να τραγουδούν. Την χαρούμενη αυτή ατμόσφαιρα θα διακόψει ένας άνδρας που κρατά εφημερίδες και κατεβαίνει μια σκάλα, θα φέρει τις ειδήσεις για τις μετακινήσεις τω παιδιών είτε από τον δημοκρατικό στρατό είτε στο πλαίσιο προγράμματος των παιδοπόλεων της Φρειδερίκης. Και θα μας θέσει το μεγάλο ερώτημα: Τα παιδιά σε ποιον ανήκουν; Στους γονείς, στις κυβερνήσεις ή στον εαυτό τους;

Υπό τους ήχους τυμπάνου εν είδει παρέλασης θα βρεθούμε στον κήπο της ΑΣΚΤ, ο ήχος του κλαρίνου τώρα μας μεταφέρει στην ελληνική ύπαιθρο. Μια περιδιάβαση στον χώρο που «συμβολοποιεί» το ταξίδι μας στον χρόνο. Οι μικρές ιστορίες –μαρτυρίες ανθρώπων που ήταν παιδιά στο Β’ Π.Π. και στον Εμφύλιο πόλεμο καταφέρνουν την οπτικοποίηση της ζωής στην  ύπαιθρο  κατά την προπολεμική και μεταπολεμική Ελλάδα. 

Ο πόνος, η φτώχεια ο χωρισμός και το αντάμωμα, καθώς ο σωματικός τραυματισμός αλλά και το μεγάλο «τραύμα»… Όλα αυτά θα περιγραφούν τόσο γλαφυρά σε αυτό τον κύκλο αφηγήσεων που θα ολοκληρωθεί με το «μπουλούκι» από ηθοποιούς και θεατές να φθάνουμε στο θέατρο της  Σχολής Καλών Τεχνών. Εκεί επί σκηνής οι ιστορίες ανθρώπων θα «ξεπλεχτούν» παράλληλα καθώς οι «αυτόπτες» μάρτυρες της Ιστορίας, γερασμένα πια παιδιά, ανακαλούν στη μνήμη τους όσα τους  σημάδεψαν ανεπανόρθωτα στη πιο τρυφερή τους ηλικίας…

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Με σεβασμό απέναντι στις πληγές των παιδικών ψυχών διαχειρίζεται την θρυμματισμένη μνήμη του Εμφυλίου Πολέμου η παράσταση site specific  σε σκηνοθεσία  της Μαρίας Σάββα.  Η φόρτιση και η τελική συγκίνηση του θεατή δεν οφείλεται μόνο στον βιωματικό τρόπο «μετάγγισης» μιας ιστορικής πραγματικότητας που ευφυώς επιλέχθηκε να παρουσιαστεί. 

Η παράσταση «Το ξύπνημα της μνήμης-παιδιά πρόσφυγες του Ελληνικού εμφυλίου», μια παραγωγή της Εταιρείας Θεάτρου ΠΑΙΚΤΕΣ, στο σύνολό της τόσο  από πλευράς περιεχομένου  όσο και παρουσίασης αποτελεί ένα ερέθισμα για στοχασμό κάθε ανθρώπινης ύπαρξης που θέλει να γνωρίζει το παρελθόν για να μπορεί να ερμηνεύσει το παρόν.

Παράσταση-ντοκουμέντο
Άλλωστε  δεν πρόκειται  για μια μυθοπλασία, το εγχείρημα είναι  βασισμένο σε προσωπικές μαρτυρίες και ιστορικά ντοκουμέντα από το βιβλίο «Παιδιά του Ελληνικού Εμφυλίου-Πρόσφυγες και Πολιτική της Μνήμης» της Riki Van Boeschoten και Loring M.Danforth

Στο κείμενο της παράστασης περιέχονται επίσης αποσπάσματα από ιστορικές μελέτες της αξιόλογης ερευνήτριας και πρωτεργάτριας του κινήματος Προφορικής Ιστορίας στην Ελλάδα, Τασούλας Βερβενιώτη και φωτογραφικό υλικό από αρχεία του Ερυθρού Σταυρού που περιέχονται στο βιβλίο της «Αναπαραστάσεις της Ιστορίας. Η Δεκαετία του 1940». Στο συναισθηματικό «κρεσέντο» του θεατή συμβάλλει και η παράλληλη προβολή φωτογραφιών του Γιώργου Μπαλάφα, Βούλας, του Θεοχάρη Παπαϊωάννου και άλλων.

Το επίκαιρο στοιχείο
Τα παιδιά-πρόσφυγες δεν είναι ένα φαινόμενο που «πάγωσε» στον χρόνο και μπορούμε να αντιμετωπίζουμε απλά ως ιστορία. Είναι κι ένα σύγχρονο φαινόμενο με αυτή την τεράστια ανθρωπιστική κρίση που βιώνουμε εδώ και χρόνια. Δεν θα μπορούσε πιο ευτυχής συγκύρια για προβληματισμό από την πραγματοποίηση χθες στον προαύλιο χώρο της ΑΣΚΤ του 12ου Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ.

 Άκρως ενδιαφέρον στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι η παράσταση δεν στέκεται μόνο στις ιστορίες του πολέμου, των βομβαρδισμών, της πείνας, του αποχωρισμού σε μια τρυφερή ηλικία από τη μάνα, της παιδικής μετανάστευσης  που σχολιάζει το εγχείρημα αυτό.  Η εν λόγω προσπάθεια ανάδειξης μιας πτυχής της ιστορίας μας που φοβόμαστε συχνά να αγγίξουμε θέτει το ζήτημα του στιγματισμού μιας ανθρώπινης ζωής για πάντα: οι εμπειρίες είτε της ξενιτιάς, είτε  μιας  δύσκολης προσαρμογής στην ενήλικη ζωή,  είτε ενός σχεδόν ακατόρθωτου επαναπατρισμού.

Δραματουργία: Μαρία Σάββα, με τη συμβολή της ομάδας
Εικαστική εγκατάσταση – Σκηνικά - Κοστούμια: Μαρία Καραθάνου
Φωτισμοί: Γιώργος Αγιαννίτης
Video mapping: com.odd.or
Μουσική επιμέλεια-διδασκαλία: Αγγελική Τουμπανάκη.
Βοηθοί σκηνοθέτη: Χριστίνα Αλεβιζοπούλου, Παναγιώτης Καστρίτσης.
ΗΘΟΠΟΙΟΙ: Παναγιώτης Μαρίνος, Φοίβος Παπακώστας, Βίκυ Καμπούρη, Μαρία Σάββα, Άννα Χανιώτη, Γιώργος Ψυχογυιός, Θάνος Παπαθανάσης, Παναγιώτης Καστρίτσης.

Παραστάσεις :Κάθε ΣΑΒΒΑΤΟ και ΚΥΡΙΑΚΗ.
 Οι παραστάσεις του Σεπτεμβρίου αρχίζουν στις 7:00μμ και οι παραστάσεις του Οκτωβρίου στις 6:30μμ
Έως  ΔΕΥΤΕΡΑ 15 Οκτ. 6:30μμ


Κυριακή, 23 Σεπτεμβρίου 2018

Μονή Δαφνίου, το παλίμψηστο μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO


Αρχαίοι κίονες, βυζαντινά ψηφιδωτά  και πεταλόσχημα φράγκικα τόξα… Εκεί, στη Μονή Δαφνίου συναντιούνται διάφοροι περίοδοι της ιστορίας καθώς πρόκειται για ένα μνημείο παλίμψηστο!  Χαζεύοντας την όψη του νομίζω ότι βρίσκομαι κάπου στη Τοσκάνη, ενώ  όταν κοιτώ από την πλαϊνή πλευρά νομίζω ότι έχω ταξιδέψει μέχρι τον βυζαντινό Μύστρα!

Μαγεμένος στέκομαι στο ιστορικό μοναστήρι παγκοσμίου φήμης, το οποίο συνδυάζει τρεις διαφορετικές εποχές (κλασσική αρχαιότητα, Βυζάντιο και Φραγκοκρατία) και νιώθω την τόση θετική ενέργεια του τόπου και πραγματικά δεν θέλω να φύγω!
Αυτή την μοναδική εμπειρία έζησα πρόσφατα επισκεπτόμενος την περίφημη Μονή Δαφνίου, Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO από το 1990. Αξίζει να σημειωθεί ότι έχει γίνει σπουδαία δουλειά από αρχαιολόγους και συντηρητές για την αναστήλωση και ανάδειξη του χώρου.


Η Μονή βρίσκεται στο Χαϊδάρι, στις παρυφές του Ποικίλου Όρους επί της Λεωφόρου Αθηνών, στο ρεύμα προς Αθήνα, 11 χιλιόμετρα από το κέντρο της πρωτεύουσας και λίγα λεπτά από τον σταθμό Μετρό της Αγίας Μαρίνας, με το αυτοκίνητο. Το πανέμορφο αυτό μνημείο ιδρύθηκε πάνω στα ερείπια αρχαίου ναού του Δαφναίου Απόλλωνα που είχε καταστραφεί από τους Γότθους το 395. Μερικοί αρχαίοι κίονες ιωνικού ρυθμού χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση της μονής και σήμερα έχει διασωθεί μόνο ένας, ενώ οι υπόλοιποι εκλάπησαν από τον Λόρδο Έλγιν και βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. 


Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου 

Καθώς περιδιαβαίνω τον χώρο διαβάζω στον οδηγό την ιστορία του: Η ίδρυση της Μονής Δαφνίου, γύρω στο 1080, έγινε με χορηγία άγνωστου δωρητή. Ωστόσο, η επίδραση της Κωνσταντινούπολης στην αρχιτεκτονική και την ψηφιδωτή διακόσμηση του καθολικού της μονής, έχει οδηγήσει τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι ο δωρητής ήταν κάποιος υψηλά ιστάμενος αξιωματούχος ή κάποιος αυτοκράτορας του Βυζαντίου, που πιθανώς κάλεσε τεχνίτες, κτίστες, γλύπτες και ψηφοθέτες από την Πόλη.

Στέκομαι κάτω από αυτά τα ιδιαίτερα τόξα και σκέφτομαι τις αιματηρές σκηνές που πρέπει να εξελίχθησαν στον χώρο αυτό κατά  τη λεηλασία της μονής από τους Σταυροφόρους το 1204. Στη συνέχεια, ο Όθων ντε λα Ρος (Otto de la Roche), Δούκας των Αθηνών, την παραχώρησε στους Κιστερκιανούς μοναχούς. Οι Γάλλοι καθολικοί μοναχοί εκδιώχθηκαν από τους Τούρκους, το 1458, οπότε το μοναστήρι δόθηκε πάλι στους ορθόδοξους μοναχούς. Από την εποχή της Φραγκοκρατίας, εντυπωσιάζουν οι γοτθικές καμάρες και οι κρίνοι, το έμβλημα του Βασιλείου της Γαλλίας που βρίσκεται σε μαρμάρινη λάρνακα, αλλά και σε εξωτερικό τοίχο του καθολικού.

Με το πέρασμα των αιώνων η μονή ερημώθηκε. Ο τελευταίος ηγούμενος ήταν ο Αγαθάγγελος, από το 1815 έως το 1830. Κατά την περίοδο 1838-1839 εγκαταστάθηκαν στη μονή Βαυαροί στρατιώτες που μετέτρεψαν τα κελιά των μοναχών, στα νότια του καθολικού, σε στάβλους. 
Κατά το χρονικό διάστημα 1883-1885, η μονή Δαφνίου μετατράπηκε σε ψυχιατρείο, ενώ στην αυλή ανοικοδομήθηκαν βοηθητικά κτίσματα που επιβάρυναν σημαντικά το μνημείο. Η υποβάθμιση της μονής έφτασε στο κατακόρυφο το 1887, όταν χρησιμοποιήθηκε ως ποιμνιοστάσιο, γεγονός που προκάλεσε γενική κατακραυγή. Αυτό, σε συνδυασμό με τις φθορές από σεισμούς, ώθησαν τους αρμόδιους στην ανάληψη δράσης για τη διάσωση, τη συντήρηση και την ανάδειξη του μνημείου.
Ο ισχυρότατος σεισμός του 1999 δημιούργησε μεγάλες ρωγμές στους τοίχους της μονής. Ο αρχαιολογικός χώρος έκλεισε για το κοινό, καθώς εκτελούνταν συστηματικές εργασίες, ενώ η υποστύλωση του καθολικού υπήρξε το πρωταρχικό μέλημα. Ο χώρος κατέστη ξανά επισκέψιμος το 2007, κάθε Τρίτη και Παρασκευή 8.00 με 15.00.


Ψηφιδωτά 
Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το καθολικό της μονής που ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο του οκταγωνικού σταυροειδούς ναού. Ωστόσο, εκεί που πραγματικά αισθάνεσαι δέος είναι όταν βλέπεις από κοντά τα λαμπρά ψηφιδωτά που κοσμούν τους τοίχους του καθολικού. 

Τα καλύτερα διατηρημένα ψηφιδωτά της πρώτης περιόδου του μοναστηριού (Δυναστεία Κομνηνών, 1100 περίπου) αντιπροσωπεύονται από την αυστηρή και ιερατική απεικόνιση του Παντοκράτορα Χριστού, στο εσωτερικό του τρούλου. Η μορφή του Παντοκράτορα Χριστού πλαισιώνεται από διάφορους προφήτες, ενώ στα υψηλότερα μέρη του ναού έχουμε ευαγγελικές σκηνές, δηλαδή επεισόδια από τη ζωή του Χριστού.

Οι εικονογραφίες συμβολίζουν τις νέες δογματικές αντιλήψεις που προέκυψαν από τον θρίαμβο της Ορθοδοξίας και την οριστική αποκατάσταση των εικόνων το 843, με το τέλος της Εικονομαχίας. 

Ο ναός αντιμετωπίζεται έτσι σαν μικρογραφία του Σύμπαντος. Ο τρούλος και η αψίδα συμβολίζουν την ουράνια σφαίρα, ενώ οι κατώτερες ζώνες τη γήινη. Η παράσταση του Παντοκράτορα Χριστού αποτελεί έκφραση του δόγματος του ομοούσιου. 

Στην αψίδα του ιερού τοποθετείται η Παναγία Πλατυτέρα. Η Θεοτόκος, ο φορέας της θεϊκής ενσάρκωσης, δέεται για τη σωτηρία των ανθρώπων και μεσολαβεί ως σύνδεσμος μεταξύ του Θεού και των ανθρώπων. 


Στο βόρειο τμήμα του εσωνάρθηκα έχουμε σκηνές από τα Πάθη του Χριστού: Νιπτήρας, Μυστικός Δείπνος και Προδοσία του Ιούδα. Επιπλέον, η κλασικιστική λιτότητα και η ήρεμη, συγκρατημένη θλίψη της Σταύρωσης προκαλούν συγκίνηση στον θεατή ακόμη και σήμερα. 
Στο ψηφιδωτό της Ανάστασης ο θριαμβευτής Χριστός, ολόφωτος, με λευκόχρυσο ιμάτιο και χιτώνα, κινείται δυναμικά προς τα αριστερά κρατώντας τον Σταυρό. Μέσα από μια λάρνακα στα αριστερά ξεπροβάλλουν ο Αδάμ και η Εύα, ενώ πίσω τους διακρίνονται οι δίκαιοι Δαυίδ και Σολομών με πολυτελή ενδύματα και χρυσά στέμματα. Στα δεξιά έχουμε τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και ομάδα δικαίων, ενώ στα πόδια του νικητή Χριστού σφαδάζει ηττημένος ο Άδης. 




Περίβολος 
Η μονή προστατευόταν από ισχυρό περίβολο τετράγωνου σχήματος με πλευρά περίπου 97 μέτρα. Ο περίβολος είχε οχυρωματικό χαρακτήρα και μορφολογία, η οποία είναι ευδιάκριτη στη βόρεια πλευρά, όπου το τείχος σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση. 
Το τείχος διακοπτόταν κατά τακτά διαστήματα από πύργους τετράγωνης κάτοψης. Τρεις από αυτούς έχουν σωθεί και μπορούμε να τους δούμε στη βόρεια πλευρά του περιβόλου.


Κελιά 
Τα κελιά όπου ξεκουράζονταν οι μοναχοί κατασκευάζονταν συνήθως προσκολλημένα στην εσωτερική πλευρά του περιβόλου, για να εξοικονομηθεί χώρος και να ενισχυθεί ο αμυντικός χαρακτήρας του περιβόλου. Συνήθως αποτελούνταν από δύο ορόφους, αλλά αρκετές φορές είχαν ακόμη και τέσσερις. Στα νότια του καθολικού υπάρχει ομάδα κελιών με στοές, τα οποία είναι χτισμένα γύρω από μικρή τετράγωνη αυλή. Αυτά τα κατασκεύασαν οι Κιστερκιανοί μοναχοί και τα αναδιαμόρφωσαν οι ορθόδοξοι κατά τον 16ο αιώνα. 


Πηγές :http://www.haidari.gr/, www.wikipedia.org





Σάββατο, 22 Σεπτεμβρίου 2018

Γεράσιμος Πιτζαμάνος, ο επτανήσιος αρχιτέκτονας-ζωγράφος και αγωνιστής που ενσάρκωσε τον homo Universalis


Μια άγνωστη στο ευρύ κοινό φυσιογνωμία του 19ου αιώνα που διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο στην πνευματική ζωή των Επτανήσων έρχεται να φωτίσει, η έκθεση :
Pizzamanofecit. Ένας επτανήσιος καλλιτέχνης στην αυγή μιας νέας εποχής”. 
Ο Γεράσιμος Πιτζαμάνος, καλλιτέχνης, διανοούμενος, πρώτος Επτανήσιος καθηγητής αρχιτεκτονικής, Φιλικός και αγωνιστής για την ελευθερία των Επτανήσων, οραματιστής μιας Ελλάδας υπό τo φως του πνεύματος και των Τεχνών… Μια μοναδική προσωπικότητα που αναδεικνύεται χάρη στο από κοινού εγχείρημα της  Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος και του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου
Η έκθεση θα εγκαινιαστεί στην Πινακοθήκη του Δήμου Κέρκυρας την προσεχή Παρασκευή 28 Σεπτεμβρίου. Η εκδήλωση για αυτό τον σπουδαίο άνθρωπο, που ενσάρκωσε το αναγεννησιακό όραμα για τον homo Universalis, εντάσσεται στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821.

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Το σύνολο του έργου του σπουδαίου επτανήσιου αρχιτέκτονα-ζωγράφου Γεράσιμου Πιτζαμάνου, το οποίο περιλαμβάνει 80 και πλέον πρωτότυπα  έργα θα εκτεθεί στο Τμήμα Περιοδικών Εκθέσεων του Περιστυλίου της Πινακοθήκης του Δήμου Κέρκυρας. 





Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Γεράσιμος Πιτζαμάνος εισήγαγε την κοσμική χαρακτική στα Επτάνησα, δημιούργησε τα ιονικά σύμβολα και αγαπήθηκε ως προσωπογράφος της επτανησιακής κοινωνίας, ενώ συνέγραψε το πρώτο βιβλίο αρχιτεκτονικής στον ελληνικό χώρο.


 Η προσφορά του κρίνεται τεράστια καθώς κατέγραψε στις περιηγήσεις του εικόνες ανθρώπων, φορεσιών, τοπίων και μνημείων από τα Επτάνησα και από την Οθωμανική Ελλάδα.  Μεταξύ άλλων φιλοτέχνησε σχέδια και υδατογραφίες με αρχαία μνημεία, τοπία. Στο πλούσιο βιογραφικό του συγκαταλέγεται  όπως προαναφέρθηκε και  ένα εγχειρίδιο Περί αρχιτεκτονικής, "Saggio darchitettura Civile con alcume cogniazioni comuni a tutte le Belle Arti" (Δοκίμιο Πολιτικής Αρχιτεκτονικής με μερικές γνώσεις κοινές για όλες τις Ωραίες Τέχνες).

Ο βίος του
Απόγονος οικογένειας εκ Βοημίας, γιος αγιογράφου και ιερέα του Βικέντιου Πιτζαμάνου, από τον οποίο πήρε το «βάπτισμά» και στις τέχνες. Βέβαια, μαθήτευσε κοντά στον Νικόλαο Καντούνη στη Ζάκυνθο την περίοδο κατοχής των Επτανήσων από τους Ρώσους. Μάλιστα αφού κατετάγει στο ρώσικο στρατό σχεδίασε χάρτη του νησιού με τις οχυρώσεις του λιμανιού και της πόλης. Με την επιστροφή της γαλλικής κυριαρχίας έλαβε προαγωγή στο στράτευμα ως διευθυντής των χαρτογραφικών υπηρεσιών.

Με ψήφισμα της Ιόνιας Γερουσίας και με την υποστήριξη του Ναπολέοντα σπούδασε με υποτροφία ζωγραφική και αρχιτεκτονική στην Ρώμη. κοντά στον Percier, τον εμπνευστή του ναπολεόντειου αρχιτεκτονικού στυλ. Μάλιστα,  ανακηρύχθηκε επίτιμο μέλος της Ακαδημίας του Αγίου Λουκά. Ο ίδιος ο Ναπολέων του απένειμε το παράσημο της Ενώσεως για τα σχέδια που φιλοτέχνησε για τη θριαμβική αψίδα για την τελετή των γάμων του και τις νίκες του στη Γερμανία, τα οποία παρουσιάστηκαν στο Καπιτώλιο.
Στη συνέχεια διορίστηκε καθηγητής της Αρχιτεκτονικής στην Ιόνιο Ακαδημία της Κέρκυρας. Σημειώνονται και οι στενές σχέσεις του με τον Ιωάννη Καποδίστρια και των φιλελευθέρων Επτανησίων, καθώς εργάστηκε στην Κέρκυρα επί βρετανικής προστασίας.  Όμως είχε τη τύχη να ταξιδέψει με τον στρατηγό Adam και την ακολουθία του, ως την Κωνσταντινούπολη και διάφορα μέρη της Ελλάδας, καταγράφοντας τα ήθη και τα έθιμα των σκλαβωμένων Ελλήνων. Μυημένος στη Φιλική Εταιρεία, έζησε από κοντά το ξέσπασμα της Επανάστασης στην Κωνσταντινούπολη. Τελικά, κατάφερε να διαφύγει και να εγκατασταθεί στην Ρωσία, στην υπηρεσία του Τσάρου ως αρχιτέκτονας με σύσταση του Καποδίστρια .

Ωστόσο, προσεβλήθη από φυματίωση και αναγκάστηκε να φύγει αρχικά για την Οδησσό και στη συνέχεια για την Ιταλία. Όταν η ασθένειά του κρίθηκε ανίατη επέστρεψε στην Κέρκυρα. Ο πρόωρος θάνατός του το 1825 σε ηλικία μόλις 38 ετών, το σκορπισμένο σε όλη την Ευρώπη έργο του, ακόμα και ο σεισμός του 1953 στην Κεφαλονιά, ο οποίος γκρέμισε το αρχοντικό της οικογένειας στο Αργοστόλι, δεν επέτρεψαν μέχρι τώρα να αναδειχθεί η μεγάλη σημασία του Πιτζαμάνου για την εξέλιξη της ζωγραφικής και της αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα.


Έκδοση για τον Πιτζαμάνο

Για την ζωή και το έργο του μπορείτε να διαβάσετε στην έκδοση «Ιππότης Γεώριος Πιτζαμάνος» δίτομη έκδοση της Εθνολογικής Εταιρείας κα της ερευνήτριας Αναστασίας Ρ. Κούλης, μια εκτεταμένη βιογραφία της μυθιστορηματικής του ζωής μέχρι σήμερα και την καταγραφή του εικαστικού του τις ελαιογραφικές προσωπογραφίες του Πιτζαμάνου και το Λεύκωμα του με περιηγητικά έργα.



Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 17 Νοεμβρίου 2018.

Πηγές: www.nationalgallery www.corfuland  www.politieianet.gr www.kathimerini.gr