Δευτέρα, 3 Αυγούστου 2020

Το στάδιο της αρχαίας Μεσσήνης, ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα αρχαία στάδια της Ελλάδας;

 
Στα πιο εντυπωσιακά οικοδομήματα που κοσμούν την σωζόμενη αρχαία Μεσσήνη αναμφισβήτητα συγκαταλέγεται το Στάδιο και το Γυμνάσιο. Υπολογίζεται ότι το στάδιο της αρχαίας Μεσσήνης μπορούσε να φιλοξενήσει περίπου 8.000 θεατές. Αξίζει να σημειωθεί ότι αναστήλωση στο Στάδιο, αλλά και στις στοές του Γυμνασίου, πραγματοποιήθηκε κατά τα έτη 2004-2009, με χρηματοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του υπηρεσιακού προγράμματος «Πολιτισμός» του Υπουργείου Πολιτισμού.


Του Ανδρέα Π. Αναγνωστόπουλου

Στάδιο


Το στάδιο της αρχαίας Μεσσήνης έχει σχήμα πετάλου, με κερκίδες και κλιμακοστάσια, τα καθίσματα των εξεχόντων και την αρίθμηση των διαζωμάτων με αρχαία ελληνικά γράμματα και με ρωμαϊκή προσθήκη προστατευτικού τοίχους στο κάτω μέρος. Το βόρειο πεταλόσχημο τμήμα του Σταδίου περιλαμβάνει 18 κερκίδες με 18 σειρές εδωλίων, που διαχωρίζονται από κλιμακοστάσια.
Το στάδιο περιβάλλεται από δωρικές στοές, των οποίων οι κίονες στέκονται κατά το πλείστον στη θέση τους. Η βόρεια στοά είναι διπλή, η ανατολική και η δυτική είναι απλές.
Σημειώνεται πως ο Θιώτας Φιλίνου, γνωστός γυμνασίαρχος κατά την αρχαιότητα, ανέλαβε τη δαπάνη για την επισκευή του λίθινου πετάλου του Σταδίου.
Πάνω στα περισσότερα λίθινα εδώλια ήταν χαραγμένα ονόματα γνωστών, επίλεκτων μελών της μεσσηνιακής αριστοκρατίας, της μέσης και ύστερης ρωμαϊκής περιόδου, οι οποίοι έκλειναν θέσεις πληρώνοντας το σχετικό αντίτιμο στην πόλη. Ο Τιβέριος Κλαύδιος Νικήρατος είχε χαράξει το όνομα του σε μία από τις κερκίδες στην κορυφή του πετάλου, εξασφαλίζοντας τη χρήση ολόκληρης της κερκίδας.
Κατά την περίοδο της μέσης και ύστερης ρωμαϊκής περιόδου, το νότιο τμήμα του Σταδίου έπαψε να χρησιμοποιείται, σε αντίθεση με το βόρειο πέταλο που συνέχισε να λειτουργεί μέχρι και τον 4ο αιώνα μ.Χ. ως αρένα, δηλαδή ως χώρος αιματηρών θεαμάτων, μονομαχιών και θηριομαχιών.
Στο τέρμα των εδωλίων κατασκευάστηκε ένας ημικυκλικός τοίχος, δημιουργώντας ένα νέο μικρό στίβο, με το γνωστό ελλειψοειδές σχήμα της ρωμαϊκής αρένας.
Παρά την μερική κατάρρευση, την εγκατάλειψη και την διακοπή λειτουργίας Σταδίου-Γυμνασίου, αμέσως μετά τον καταστροφικό σεισμό που έπληξε την αρχαία Μεσσήνη το 365 μ.Χ., μερικά μεμονωμένα ευρήματα, κυρίως νομίσματα των αυτοκρατόρων Βαλεντινιανού και Θεοδοσίου, δείχνουν πως τα οικοδομήματα χρησιμοποιούνταν από τους ολιγάριθμους κατοίκους της περιοχής κατά την πρώιμη βυζαντινή περίοδο.



Γυμνάσιο


Γύρω από το στάδιο σώζονται οι κίονες από το Γυμνάσιο που καλύπτουν μια μεγάλη έκταση που περιλαμβάνει στοές, παλαίστρα, δωμάτια, τεμένη και πρόπυλα. Εκεί βρέθηκαν ανδριάντες γυμνασιαρχών, κατάλογοι εφήβων καθώς και πολλές επιγραφές και αναθήματα από τα οποία αντλούνται σημαντικές πληροφορίες.
Οι στοές, που ανήκουν στο Γυμνάσιο, αποτελούν ενιαίο αρχιτεκτονικό σύνολο με το Στάδιο. Η δυτική στοά φαίνεται να συνεχίζεται ως το πέρας του στίβου και διακόπτεται σε μήκος 110 μέτρων περίπου από το βόρειο άκρο της. Η εν λόγω στοά συνδέεται με περίστυλο αίθριο δωρικού ρυθμού, πλευράς περίπου 30 μέτρων, το οποίο μπορεί να αναγνωριστεί ως παλαίστρα.
Στην ελληνιστική εποχή τα Γυμνάσια γίνονται πολυσύχναστα κέντρα δημόσιας ζωής της πόλης, αλλά ήταν επίσης χώροι έκθεσης σημαντικών έργων τέχνης, όπως μαρτυρούν τα πρόσφατα ευρήματα του Γυμνασίου.



Ηρώο του Σταδίου


Αναπόσπαστο στοιχείο του Σταδίου αποτελεί το Ηρώο, που έχει την μορφή πρόστυλου τετρακιόνιου δωρικού ναού. Βρίσκεται στη νότια πλευρά του Σταδίου χτισμένος πάνω σε ορθογώνιο πόδιο, που προεξέχει από το τείχος σαν προμαχώνας.
Το ναόσχημο κτίσμα ήταν ταφικό και αποτελεί ένα είδος Ηρώου – Μαυσωλείου. Σε ορισμένα στοιχεία του σχετίζεται και το Ηρώο της Καλυδώνος.
Σύμφωνα με τον περιηγητή Παυσανία, προσωπικότητα με πλούτη και επιρροή, στην οποία απένειμαν οι Μεσσήνιοι τιμές ηρώων, ήταν ο ισόβιος αρχιερέας της αρχαίας Μεσσηνίας και Ελλαδάρχης Σαιθιδάς. Είναι επομένως πολύ πιθανό το Ηρώο – Μαυσωλείο του Σταδίου να ανήκε στην οικογένεια των Σαιθιδών. Σε αυτό ενταφιάζονται και δέχονταν ηρωικές τιμές τα επιφανή μέλη της οικογένειας, από την ίδρυση του Ηρώου τον 1ο αιώνα μ.Χ.



Παλαίστρα


Η Παλαίστρα, απαραίτητο λειτουργικό συμπλήρωμα του Γυμνασίου, προοριζόταν για την άσκηση εφήβων και αθλητών. Οργανώθηκε αρχιτεκτονικά με κέντρο υπαίθρια αυλή, η οποία περιβάλλεται από δωρικές στοές και βοηθητικούς χώρους. Είναι σύγχρονη με τις εγκαταστάσεις του Γυμνασίου του 3ου αιώνα π.Χ και συνέχισε να λειτουργεί ως την όψιμη ρωμαιοκρατία. Κατάλογοι εφήβων του όψιμου 2ου αιώνα μ.Χ έχουν χαραχτεί σε δύο από τους κίονες της βόρειας στοάς με πλήθος ονομάτων της Μεσσηνιακής νεολαίας.




Πηγές

Θέμελης, Π., Τα θέατρα της Μεσσήνης, Διάζωμα, ΕΝΑΕ, Αθήνα, 2010



Παρασκευή, 31 Ιουλίου 2020

Πού βρίσκεται το μνημείο προς τιμήν του Ίωνα Δραγούμη; 100 χρόνια από την δολοφονία ενός σπουδαίου Έλληνα


 

«Όταν και η Κωνσταντινούπολις έπεσε, το Έθνος εις το οποίον δεν απέμεινε πλέον καμμία δύναμις και καμμία ευτυχία, εφάνη καταδικασμένον ν’ αποθάνη υπό την εσχάτην δουλείαν. Αλλά το έθνος δεν απέθανε. Όταν όλα τα έχασε, μόνον, χάρις εις την θρησκείαν του, που υποβάλλει την ιδέαν της Αναστάσεως, εδημιούργησε δι’ εαυτό μίαν δύναμιν, ένα Ιδανικόν, την Μεγάλην του Ιδέαν. Επίστευσεν ότι θα έλθη πάλιν ημέρα που θ’ αναστηθή από τον τάφον της δουλείας και ενωμένο πάλιν θ’ αποτελέση κράτος εύμορφο και δυνατό».

                                                                                                              Ίων Δραγούμης

 

 

 

Του Ανδρέα Π. Αναγνωστόπουλου

 

Τις πιο ταραχώδεις περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας, οι οποίες επηρεάζουν ακόμα και σήμερα τη χώρα μας, θυμίζει ένα μνημείο που οι περισσότεροι Αθηναίοι το προσπερνούν αλλά ελάχιστοι το προσέχουν. Επί της Λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας 77Α βρίσκεται το μνημείο προς τιμήν του σπουδαίου πολιτικού, διπλωμάτη και λογοτέχνη Ίωνα Δραγούμη, ο οποίος δολοφονήθηκε εκεί πριν από ακριβώς εκατό χρόνια, στις 31 Ιουλίου 1920, ως αντίποινα για την απόπειρα δολοφονίας εναντίον του τότε πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου στο Παρίσι.

 

 

 

 

Το μνημείο

 

Στο σημείο όπου εκτελέστηκε ο Ίων Δραγούμης τοποθετήθηκε μνημείο, για να θυμίζει αυτή την στυγερή πολιτική δολοφονία. Πρόκειται για μια μαρμάρινη κολόνα ύψους τεσσάρων μέτρων. Στη μια πλευρά υπάρχει ένας εντοιχισμένος σταυρός. Στην πλευρά επί της Λεωφ. Βασ. Σοφίας αναγράφονται τα λόγια:

«ΕΔΩ ΤΗΝ 31 ΙΟΥΛΙΟΥ 1920 ΕΔΟΛΟΦΟΝΗΘΗ Ο ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ  ΛΕΥΚΗ ΑΣ ΒΑΛΘΗ ΟΠΟΥ ΕΠΕΣΕΣ ΚΟΛΩΝΑ (ΠΩΣ ΕΠΕΣΕΣ ΓΡΑΦΗ ΝΑ ΜΗΝ ΤΟ ΛΕΗ…) ΛΕΥΚΗ ΜΕ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΜΟΝΟ ΕΚΕΙΝΗ ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ ΝΑ ΣΕ ΚΛΑΙΗ ΒΟΥΒΗ ΜΑΡΜΑΡΩΜΕΝΗ ΝΑ ΣΕ ΚΛΑΙΗ Κ. ΠΑΛΑΜΑΣ». Στην πίσω πλευρά αναγράφονται τα λόγια: «Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ ΥΙΟΣ ΤΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΕΓΕΝΝΗΘΗ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΤΗΝ 2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1878».

Δημιουργός του μνημείου είναι ο Αριστοτέλης Ζάχος (Καστοριά 1871 − Αθήνα 1939), διακεκριμένος αρχιτέκτονας και πολεοδόμος, ο οποίος σχεδίασε πολλούς ναούς, δημόσια και ιδιωτικά κτίσματα με βάση βυζαντινά και παραδοσιακά πρότυπα.

 

 

 

Ίων Δραγούμης

 

Ο Ίων Δραγούμης, προς τιμήν του οποίου υπάρχει το μνημείο, διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στην ελληνική πολιτική σκηνή των αρχών του 20ου αιώνα. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1878 όπου και ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές και πανεπιστημιακές του σπουδές αποφοιτώντας από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Mε την έναρξη του Ελληνοτουρκικού πολέμου το 1897, ο Δραγούμης υπηρέτησε ως εθελοντής και ολοκλήρωσε στη συνέχεια τη στρατιωτική του θητεία στο πεζικό. Το 1899 προσελήφθη στη διπλωματική υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών. Το 1902 διορίστηκε για πρώτη φορά υποπρόξενος στο Μοναστήρι, τότε ακμάζουσα ελληνική πόλη (σημερινή σλαβική Μπίτολα). Εκεί συνέβαλε αποφασιστικά στην οργάνωση των ορθόδοξων ελληνικών κοινοτήτων της Δυτικής Μακεδονίας με τη συμπαράσταση του πατέρα του Στέφανου Δραγούμη αλλά και του ήρωα μακεδονομάχου αξιωματικού Παύλου Μελά, συζύγου της αδελφής του Ναταλίας.

Ο Δραγούμης στη συνέχεια υπηρέτησε σε διάφορα προξενεία και σε σημαντικές διπλωματικές θέσεις. Με το ξέσπασμα του Πρώτου Βαλκανικού Πολέμου, το 1912, διαφώνησε εντονότατα με την πολιτική του Βενιζέλου. Κατατάχθηκε στο στρατό και αμέσως αποσπάσθηκε στο γραφείο του Βασιλέως Κωνσταντίνου Α΄.  Ήταν παρών και συμμετείχε ενεργά στις διαπραγματεύσεις για την παράδοση της Θεσσαλονίκης στον προελαύνοντα ελληνικό στρατό, τον Οκτώβριο του 1912. Παράλληλα με τη διπλωματική του σταδιοδρομία αρθρογράφησε επί σειρά ετών σε πολιτικά περιοδικά και εφημερίδες.

 

 

 

 

Η εκτέλεση

 

Στις 31 Ιουλίου 1920, έγινε γνωστή στην Αθήνα η απόπειρα δολοφονίας του τότε πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου στο Παρίσι. Λίγο μετά από την υπογραφή της εύθραυστης, όπως αποδείχτηκε, Συνθήκης των Σεβρών, συγκεκριμένα στις 30 Ιουλίου 1920, σημειώθηκε απόπειρα δολοφονίας του Ελευθερίου Βενιζέλου στον σιδηροδρομικό σταθμό «Gare de Lyon» στο Παρίσι.

Η απόπειρα πραγματοποιήθηκε από δύο απότακτους φιλοβασιλικούς αξιωματικούς. Τον Υποπλοίαρχο Απόστολο Τσερέπη, από το Αιτωλικό και τον Υπολοχαγό Γεώργιο Κυριάκη από την Κόρινθο. Οι δύο αξιωματικοί πυροβόλησαν τον Βενιζέλο δέκα φορές, τραυματίζοντας τον στο αριστερό του χέρι.

Στο πλαίσιο αντιδράσεων που οργάνωσαν παρακυβερνητικοί κύκλοι στη Αθήνα, ο Ίων Δραγούμης συνελήφθη καθ' οδόν από την Κηφισιά στην Αθήνα και παραδόθηκε σε απόσπασμα δεκαπέντε στρατιωτών για να μεταφερθεί στο Φρουραρχείο Αθηνών. Κατά τη διάρκεια όμως της διαδρομής προς το Φρουραρχείο, ο Δραγούμης εκτελέστηκε. Άφησε την τελευταία του πνοή στο πεζοδρόμιο της τότε Λεωφόρου Κηφισίας (σημερινής Βασιλίσσης Σοφίας). Το ίδιο βράδυ ανακοινώθηκε ο θάνατός του στην οικογένειά του και ο ενταφιασμός του πραγματοποιήθηκε εσπευσμένα το επόμενο πρωί, με την παρουσία μόνο λίγων μελών της οικογένειάς του.

 

 

 

 

Ο δημιουργός του μνημείου

 

Ο Αριστοτέλης Ζάχος θεωρείται ως «ο σημαντικότερος πρόδρομος της αρχιτεκτονικής του «ελληνοκεντρικού μοντερνισμού», όπως τον διακήρυξε η γενιά του '30». Συγκεκριμένα, ο εν λόγω καλλιτέχνης τέθηκε επικεφαλής του κινήματος επιστροφής στην παράδοση, κίνημα που αργότερα ακολούθησαν πολλοί άλλοι μεταξύ των οποίων ο Δημήτρης Πικιώνης και η Αγγελική Χατζημιχάλη.

  Ο Ζάχος τελείωσε το γυμνάσιο στο Μοναστήρι και κατόπιν πήγε στη Γερμανία, για να σπουδάσει αρχιτεκτονική σε τρία διαφορετικά πολυτεχνεία — του Μονάχου, της Στουτγάρδης και της Καρλσρούης — ενώ ταυτοχρόνως εργαζόταν. Το 1897 διέκοψε τις σπουδές του για να πολεμήσει ως εθελοντής στον σύντομο ελληνοτουρκικό πόλεμο που έληξε με ήττα της Ελλάδας.

Με την επιστροφή στη Γερμανία, ο δάσκαλός του, Γιόζεφ Ντουρμ, τον προσέλαβε βοηθό του στην Καρλσρούη για την μελέτη σημαντικών δημόσιων κτιρίων. Το 1905 εγκατέλειψε την Καρλσρούη και επέστρεψε στην Ελλάδα, την οποία και περπάτησε από άκρη σε άκρη, αποτυπώνοντας σε φωτογραφίες και σχέδια βυζαντινά, μεταβυζαντινά και παραδοσιακά κτίσματα, παρέα με τον φίλο του και άγνωστο στους πολλούς ιμπρεσιονιστή ζωγράφο, Νικόλαο Φερεκείδη.

Το 1913, ο Ζάχος ασχολήθηκε με την κατάρτιση του πολεοδομικού σχεδίου της απελευθερωθείσας Θεσσαλονίκης, ενώ από το 1915 έως το 1917 διηύθυνε τις τεχνικές υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων.

 

 

 

 

Πηγές

 

http://www.athenssculptures.com/2014/05/monument-of-ionas-dragoumis.html

 

Αμερικανική Σχολή Κλασσικών Σπουδών στην Αθήνα

https://www.ascsa.edu.gr

 

https://www.ebooks4greeks.gr

·          

·   


 


Τετάρτη, 29 Ιουλίου 2020

Στον Πύργο τα δημοτικά μουσεία "θησαυροφυλάκια" της τηνιακής μαρμαρογλυπτικής



Δυο μικρά «δίδυμα» μουσεία υποδέχονται τον επισκέπτη στο χωριό Πύργος της Τήνου, πυρήνα της παράδοσης της μαρμαρογλυπτικής του νησιού. Το Μουσείο Γιαννούλη Χαλεπά και το Μουσείο Τηνίων Καλλιτεχνών, τα οποία ανήκουν στο Πνευματικό Κέντρο Γιαννούλης Χαλεπάς του Δήμου Τήνου «συμπυκνώνουν» και αναδύουν όλο το καλλιτεχνικό «άρωμα» του τόπου. Μικροί «κιβωτοί» των αξιών του νησιού, μαζί με το Μουσείο Μαρμαροτεχνίας που έχει δημιουργηθεί από τον ΠΙΟΠ στο χωριό, σε καθιστούν με τις εκθέσεις τους μύστη της μοναδικής αυτής Τέχνης.

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Οικία Χαλεπά

Το σπίτι που γεννήθηκε ο Χαλεπάς στην μικρή αυτή γωνιά της Τήνου είχα επισκεφθεί παιδί και μου είχε εντυπωθεί στο μυαλό.


Εξερευνώντας τον μικρό οίκημα, είχα την εντύπωση ότι καλλιτέχνης θα επιστρέψει για να δημιουργήσει ξανά, καθώς ο χώρος έχει μείνει αναλλοίωτος από την περίοδο που ζούσε σε αυτό.Το δισάκι και το σακάκι του παραμένουν στο μικρό δωμάτιο του απέναντι από την εικόνα του Ευαγγελισμού της Παναγίας. Οι θόρυβοι από το ξύλινο πάτωμα λες ότι θα ξυπνήσουν αυτό τον χώρο γεμάτο αναμνήσεις...


Ο πολύπαθος καλλιτέχνης γεννήθηκετο1851 στον Πύργο, όπως και τα άλλα παιδιά της οικογένειας του μαρμαρογλύπτη Ιωάννη Χαλεπά και πήγε σχολείο εκεί. Μπορεί να τον Γιαννούλη έστειλαν στη Σύρο για σπουδές και να τον προέτρεπαν να ασχοληθεί μετο εμπόριο, όπως περιγράφει ο Μιχαήλ Ν. Κοντελιέρης στη βιογραφία του Γιαννούλη Χαλεπά, αλλά σύντομα βρήκε τον δρόμο της καρδιάς του για τη Τέχνη.


Μάλιστα, ο σπουδαιος γλύπτης ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Μετσόβειο Πολυτεχνείο πιο σύντομα- περνούσε δυο τάξεις τον χρόνο, αποφοίτησε με άριστα από την Σχολή Καλών Τεχνών, διακρίθηκε σε διαγωνισμούς χάρη στην καλλιτεχνική ιδιοφυία του και έλαβε υποτροφία από το Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας για τη Σχολή του Μονάχου.


 

Ως γνωστόν, ο Γιαννούλης Χαλεπάς «θήτευσε» σε ψυχιατρικό ίδρυμα στην Κέρκυρα καθώς η οικογένειά του ανησυχούσε για απόπειρα αυτοκτονίας αφού βίωνε έντονα προβλήματα ψυχικής φύσεως μετά από μια ερωτική απογοήτευση, ενώ την κατάσταση της υγείας του έκριναν κρίσιμη γιατροί Αλάτσατα, θέρετρο της Μικρας Ασίας με σημαντικούς γιατρούς καθώς και ιατροί από τον ελλαδικό χώρο, όπως περιγράφει ο Κοντελιέρης. 

Σε αυτό το σπίτι επέστρεψε μετά το θάνατο του πατέρα του, ενώ τελικά απελευθερώθηκε καλλιτεχνικά μετά το θάνατο της μητέρας του. Σε αυτό το σπίτι δημιούργησε εργαστήριο και μας χάρισε τις μοναδικές δημιουργίες του... 

Η προσωπικότητά του δεσπόζει στον χώρο μέσα από σχέδια, καλούπια από γύψο, τις φωτογραφίες και τα λοιπά ντοκουμέντα και ας είναι περισσότερα από 70 χρόνια από τότε που «έφυγε» από την ζωή. Το 2018 είχε ανακηρυχθεί και έτος Χαλεπά και οι εντυπωσιακές αφήσες παραμένουν στην χώρα του νησιού.


Στον κάτω χώρο του μουσείου υπάρχει ακόμη το εργαστήριό του με έργα του από γύψο. Εκεί ο επισκέπτης μπορεί να δει πως δημιουργούσε ο καλλιτέχνης και προσπάθησε, μετά το θάνατο της μητέρας του να κερδίσει τον χαμένο χρόνο από την καλλιτεχνική παραγωγή του δουλεύοντας έως τα 87 του έτη με ένα χέρι.

Μουσείο Τηνίων Καλλιτενχών Πύργου

Στο μονόχωρο μουσείο φιλοξενούνται 49 έργα σημαντικών Ελλήνων γλυπτών με κοινό παρανομαστή την καταγωγή από τη Τήνο και την Έξω Μερά.

Σαν ένας μικρός  εκθεσιακός χώρος με ζωηρά χρώματα στους τοίχους φιλοξενεί μεγάλους καλλιτέχνες όπως ήταν ο Γ. Χαλεπάς, ο Δ. Φιλιππότης, ο Γ. Βιτάλης, ο Λ. Δούκας, ο Ι. Λαμπαδίτης, ο Λ.Σώχος, ο Γ. Καπαριάς, ο Ι.Κουλουρής, κ.ά. Η συνύπαρξη τόσων έργων στο λιλιπούτειο μουσείο δημιουργεί την αίσθηση ότι μπαίνεις σε ένα εργαστήριο γλυπτικής. Ωστόσο, η ύπαρξη περιεκτικών λεζαντών σε επαναφέρει στην πραγματικότητα.

Με την ζωντάνια τους κερδίζουν το βλέμμα του επισκέπτη  ο τα γύψινα προπλάσματα των έργων "ο Ψαράς" και ο "Θεριστής" του Δημήτριου Φιλιππότη με τα μαρμάρινα έργα να βρίσκονται στο Ζάππειο Μέγαρο. Η μακέτα για το μαυσωλείο του Γεώργιου Αβέρωφ  από τον Γ. Βιτάλη θέλγει την περιέργεια του επισκέπτη. 

Ο "Φιλόσοφος", ο "Ζητιάνος" και ο "Καϊν" του Λουκά Δούκα κεντρίζουν το ενδιαφέρον με την εκφραστικότητά τους, ενώ πολύ ενδιαφέροντα είναι και τα βιογραφικά στοιχεία του καλλιτέχνη που δυστυχώς για την ελληνική Τέχνη έφυγε νωρίς.

Άξιο αναφοράς είναι και το πρόπλασμα του έργου «Το γράμμα από το χωριό» του Γεώργιου Ρήγα που αναπαριστά μια μικρή αξώτισσα υπηρέτρια να λαμβάνει  νέα από τους συγγενείς της και μάλιστα από την μια μεριά χαμογελά, ενώ από την άλλη είναι σοβαρή.

Στον μουσειακό χώρο ο επισκέπτης ενημερώνεται για την ιστορία των μεγάλων καλλιτεχνών καθώς και για την διαδικασία παραγωγής ενός έργου (πρόπλασμα με πηλό, καλούπι από γύψο, μέτρηση και τελική μορφή μαρμάρου) αλλά και τον επιχρωματισμό τους για την συντήρηση ή την σφυρηλάτησή τους με μπρούτζο  ή άλλο μέταλλο.

 

Αξίζει να σημειωθεί ότι το προσωπικό και των δυο μουσείων είναι εξαιρετικά ευγενικό και εξυπηρετικό, παρέχει πληροφορίες και απαντά σε απορίες, ενώ με το ίδιο οικονομικό εισιτήριο αξίας τριών ευρώ επισκέπτεσαι και τα δυο μουσεία.

 

 


Τρίτη, 28 Ιουλίου 2020

Στην αυλή της Μονής Δαφνίου ύμνοι στον Έρωτα

Με ποίηση, διαχρονικά κείμενα και μελωδίες "πλημμύρισε" ο αρχαιολογικός χώρος της Μονής Δαφνίου χάρη στην παράσταση «Η Σπείρα του Έρωτα» με την Ανδρομάχη Δαυλού και τον Άρη Γραικούση. Στον ιερό χώρο κάτω από το έναστρο φως της Αττικής η παράσταση έκανε πρεμιέρα παρουσία πλήθους κόσμου, τοπικών αρχόντων και ανθρώπων των Τεχνών.

Στο μοναδικό μνημείο που καταγράφεται το πέρασμα του χρόνου με διαφορετικά αρχιτεκτονικά στοιχεία που το καθιστούν εν τέλει μοναδικό παρουσιάστηκε μια μελοποιημένη συρραφή θεατρικών κειμένων μεγάλων συγγραφέων, που μιλούν για τον έρωτα και ενώνουν το χθες με το σήμερα ως αντίδοτο της πρωτόγνωρης και αποστασιοποιημένης πραγματικότητας που βιώνουμε.

Δύο καταξιωμένοι καλλιτέχνες, η ηθοποιός και σκηνοθέτης Ανδρομάχη Δαυλού και ο διακεκριμένος πιανίστας και μουσικός Άρης Γραικούσης ένωσαν τις δυνάμεις τους επί σκήνης παρασέρνοντας τους θεατές σε  έναν τρυφερό περίπατο που κοιτάζει τον έρωτα μέσα σε «σπείρα», ένα σύμβολο ζωτικής δύναμης,αναγέννησης και ανανέωσης της ύπαρξής μας.Το Βυζάντιο, ο Μεσαίωνας, η Αναγέννηση περνούν μπροστά από τα μάτια μας με τη βοήθεια της μουσικής, της ποίησης και των επιλεγμένων θεατρικών κειμένων.


 

Η παράσταση είναι μία συρραφή θεατρικών κειμένων και ποιημάτων των:
Σαπφούς – Αποστόλου Παύλου – Ζαν Ανούιγ (
Jean Anouilh) –Κασσιανής(Κασία ή Εικασία ή Ικασία) –Βιτσέντζου Κορνάρου – Νικολάι Γκόγκολ (Nikolai Gogol) – Εντουάρντο Ντε Φιλίππο (Eduardo De Filippo) – Ουίλιαμ Σαίξπηρ (William Shakespeare) – Μολιέρου (Moliere)–Λούντβιχ Βαν Μπετόβεν (Ludwig Van Beethoven) –Ευγένιου Ιονέσκο (Eugene Ionesko) – Φρίντα Κάλο (Frida Kahlo) – Μπέρτολτ Μπρέχτ (Bertolt Brecht).

 

Ερμηνεύονται οι μουσικές συνθέσεις των:

Κρίστοφ Β. Γκλουκ(Christoph Willibald Gluck) – Ρόμπερτ Σούμαν (Robert Schumann) – Ερίκ Σατί (Erik-Alfred Leslie Satie) – Γιάννη Κωνσταντινίδη –Ντομένικο Σκαρλάτι (Giuseppe Domenico Scarlatti) –Σεργκέι Σεργκέγεβιτς Προκόφιεφ (Sergei Sergeievich Prokofiev) – Λούντβιχ Βαν Μπετόβεν (Ludwig Van Beethoven) – Ενρίκε Γρανάδος (Pantaleon Enrique Joaquin Granados), καθώς και Αρχαϊκή & παραδοσιακή μουσική.

 

Τα τραγούδια της παράστασης είναι των:

Χρίστου Δάλκου, δημώδη σε μελοποίηση Γιάννη Κωνσταντινίδη, Ζακ Μπρελ (Jacques Brel) και Κάρλος Γαρδέλ (Carlos Gardel).

 

Στο διαχρονικό αυτό ταξίδι του έρωτα έχουν συμβάλει:

Ο Θεοδόσης Δαυλός στα σκηνικά -  κοστούμια, η Χρυσηίδα Λιατζιβίρη στην κίνηση, ο Αντώνης Παναγιωτόπουλος στους φωτισμούς, η Ακτή Δρίνη στη φωνητική διδασκαλία, η Ανθή Αγγελοπούλου ως βοηθός σκηνοθέτη.

Στην παραγωγή η Αναστασία Παπαγεωργίου, υπεύθυνος επικοινωνίας και δημοσίων σχέσεων ο Αντώνης Κοκολάκης.

 

Φωτογραφίες: Νίκος Βαξεβάνης

 

Τα συνδετικά κείμενα, η σκηνοθεσία και η θεατρική ερμηνεία είναι της Ανδρομάχης Δαυλού, ενώ στις μουσικές επιλογές και στην ερμηνεία πιάνου και φωνητικών είναι ο Άρης Γραικούσης.

 

 


Πού βρίσκεται αρχαία πόλη η οποία επέζησε της πτώσης των Μυκηναίων και κατοικήθηκε στην εποχή των "Σκοτεινών Αιώνων";


Ο αρχαίος οικισμός της περιοχής Νιχώρια αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Μεσσηνίας, αφού κατοικήθηκε από τα τέλη της Νεολιθικής εποχής, (3.500 π.Χ.), μέχρι και τους αρχαϊκούς χρόνους (750 π.Χ.)! Η ανασκαφή της πόλης των Νιχωρίων, που έγινε από αμερικανικές αρχαιολογικές αποστολές, απέδωσε πλουσιότατα και σημαντικά ευρήματα.

 Αξίζει να σημειωθεί ότι η κατοίκηση των Νιχωρίων και μετά από την πτώση του πολιτισμού των Μυκηναίων, κατά τη διάρκεια των "Σκοτεινών Αιώνων" (1100 π.Χ. - 700 π.Χ.), πρόσφερε σημαντικές πληροφορίες για αυτή την εν πολλοίς άγνωστη ιστορική περίοδο.

 

 Του Ανδρέα Π. Αναγνωστόπουλου

 

Τοποθεσία

 

Ο αρχαίος οικισμός που αναπτύχθηκε σε λοφοσειρά μήκους 500 μ. και σε απόσταση 2 χλμ. από τη βορειοδυτική γωνία του Μεσσηνιακού κόλπου, στη θέση Νιχώρια, αποτελούσε το μεγαλύτερο και σημαντικότερο οικιστικό κέντρο της περιοχής. Ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται κοντά στη συμβολή των σύγχρονων οδών Πύλου – Καλαμάτας (στο χωριό Ριζόμυλος) και Ριζομύλου-Κορώνης.

Στο σχηματιζόμενο υψίπεδο, μήκους 500 μ. και πλάτους από 50 έως 150 μ., είχε αναπτυχθεί επί χιλιετίες το κέντρο κατοίκησης της περιοχής, το οποίο εκτεινόταν και στους συνεχόμενους λόφους με τα κατάσπαρτα νεκροταφεία. Ο οικισμός των Νιχωρίων αποτέλεσε σημαντικό τοπικό κέντρο κατά τη Μυκηναϊκή εποχή (1700 π.Χ. έως 1200 π.Χ.), έχοντας στενή επαφή με το Ανάκτορο του Νέστορος και καταστράφηκε αρχικά την ίδια περίπου εποχή με αυτό.

 


 

Οικισμός

Η ανασκαφή του οικισμού των Νιχωρίων έγινε από το αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Μινεσότα την περίοδο 1969-1973, με υποδειγματικό τρόπο και με τη συνεργασία πολλών ειδικευμένων επιστημόνων.

Κατά τα έτη 1972-1973 ανασκάφτηκαν τμήματα του οικισμού, με τους αρχαιολόγους να εντοπίζουν τη κεντρική οδό και τμήματα κτιρίων. Το σημαντικότερο κτίσμα είναι το αψιδωτό μέγαρο, ένα από τα μεγαλύτερα των λεγόμενων "Σκοτεινών Αιώνων" σε όλη την Ελλάδα (μήκος 13 μέτρα, πλάτος 8 μ.), το οποίο συνοδευόταν από μια κυκλική κατασκευή με πλακοστρωμένο δάπεδο, για το οποίο έχουν διατυπωθεί υποθέσεις ότι μπορεί και να είχε θρησκευτικό-τελετουργικό χαρακτήρα.

Άλλες δύο μεγαροειδείς κατασκευές εντοπίστηκαν, χρονολογούμενες η μία στην ΥΕ ΙΙ και η δεύτερη στην ΥΕΙΙΙΑ1 περίοδο, την περίοδο δηλαδή της μεγαλύτερης ακμής των Νιχωρίων. Όπως προαναφέρθηκε, ο οικισμός των Νιχωρίων παρήκμασε σταδιακά στη διάρκεια του 12ου αιώνα, φαίνεται όμως πως τον 8ο αι. π.Χ. η περιοχή έγινε και πάλι κέντρο κάποιας τοπικής ισχυρής οικογένειας.

Ο ταφικός πίθος πολεμιστή του 725 π.Χ. στα Νιχώρια πιθανόν ανήκει στην πολεμική αυτή περίοδο. Ο πολεμιστής (άγνωστο με ποια πλευρά πολεμούσε στον Α'Μεσσηνιακό πόλεμο) είχε ταφεί μαζί με το σιδερένιο ξίφος του και το δόρυ του, ένα χάλκινο δαχτυλίδι, δύο χάλκινα αγγεία και τρία αγγεία τοπικών εργαστηρίων (ένα στιλβωτό κύπελλο, έναν βαθύ κάνθαρο Αργειακού τύπου και ένα πιάτο). Επανάχρηση των τάφων είχαμε και στην ελληνιστική περίοδο, χωρίς όμως να είμαστε σίγουροι ότι συνοδευόταν από άνθιση κάποιου παρακείμενου οικισμού.

 


Ταφικός κύκλος

Στους πρόποδες της ακρόπολης των Νιχωρίων εντοπίστηκε, το 1971, ταφικός κύκλος, που περιείχε μια ομαδική ταφή 7 ατόμων. Η συνεχιζόμενη έρευνα έφερε στο φως και άλλες ταφές και ανακομιδές. Ο ταφικός κύκλος χρονολογείται στις αρχές της ΥΕ ΙΙ περιόδου και ήταν σε χρήση ως την ΥΕ ΙΙΙ Α περίοδο, όταν οικοδομήθηκε ο παρακείμενος μεγάλος θολωτός τάφος, για την οικοδόμηση του οποίου μάλιστα καταστράφηκε ένα τμήμα του περιβόλου του προηγούμενου.

 

 

 

 

Θολωτός τάφος

 

Ο θολωτός τάφος των Νιχωρίων ανασκάφηκε την περίοδο 1972-73 και έδωσε σημαντικότατα ευρήματα, παρόλο που είχε συληθεί κατά την αρχαιότητα. Είχε κατασκευαστεί σε περίοπτη θέση στην βορειοδυτική άκρη της ακρόπολης των Νιχωρίων. Η διάμετρός του ήταν 6,60 μέτρα και το ύψος του θα πρέπει να ξεπερνούσε τα 6,50 μέτρα.

Ο τάφος περιλάμβανε τέσσερις λάκκους. Η εξέχουσα κοινωνική θέση των ατόμων που είχαν ενταφιασθεί σε αυτόν, μαρτυρείται και από τις πλούσιες προσφορές (κτερίσματα), που συνόδευαν τους νεκρούς: πήλινα αγγεία, σφραγιδόλιθοι από ημιπολύτιμους λίθους και μικροαντικείμενα από χρυσό, ελεφαντόδοντο και φαγεντιανή. Σε έναν βόθρο ανάμεσα στους λάκκους 1 και 2 βρέθηκε σωρός χάλκινων σκευών και αντικειμένων, μεταξύ των οποίων ένα καμένο ξίφος με λαβή από ελεφαντόδοντο.

Το ταφικό μνημείο χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της ακμής του οικισμού των Νιχωρίων (1400 π.Χ.-1200 π.Χ.). Βρέθηκαν όμως και ίχνη μεταγενέστερης χρήσης του κατά την ύστερη κλασική και ελληνιστική περίοδο. Τα ίχνη αυτά συνδέονται με τη λατρεία προγόνων, πρακτική που συνηθιζόταν τόσο στη Μεσσηνία όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα.

Γύρω από το λόφο των Νιχωρίων, σε διάφορες θέσεις, εκτείνεται το νεκροταφείο του οικισμού. Οι τάφοι διαφόρων τύπων: θολωτοί, θαλαμοειδείς, πεταλόσχημοι, σε πίθους, ανάλογα με την εποχή κατασκευής τους, χρονολογούνται από τον 15ο αιώνα π.Χ. έως τον 8ο αι. π.Χ.

 

 

 

 

Πηγές

 

Georgacas, D., McDonald, W., Place names of southwest Peloponnesus, Society for Peloponnesian Studies, University of Minnesota Press, Minneapolis 1967.

 

Hope Simpson, R., Identifying a Mycenaean State., Annual of the British School at Athens, 1957.

 

McDonald, W., Excavations at Nichoria in Messenia 1969-1971, Hesperia 41.2, 1972.

 

McDonald, W., Excavations at Nichoria in Messenia 1972-1973, Hesperia 44.1, 1975.

 

http://www.pylos-nestor.gr/portal

 

http://odysseus.culture.gr