Δευτέρα, 21 Μαΐου 2018

H παράσταση “Από την Αντιγόνη στη Μήδεια” στη Νότια Κορέα

Μια παράσταση - κατάδυση στα έγκατα της γυναικείας φύσης όπως αυτή προκύπτει από δέκα εξέχουσες γυναικείες παρουσίες της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας, με τον μοναδικό τρόπο που τις αποτύπωσαν ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης είτε ως αρχετυπικές μορφές, είτε ως βαθιά ανθρώπινες και ένσαρκες οντότητες... 


H παράσταση “Από την Αντιγόνη στη Μήδεια”  του Κώστα Γάκη, η οποία "ανέβηκε" με μεγάλη επιτυχία στο θέατρο Άλφα.Ιδέακλείνει την πρώτη της χρονιά με μια δεύτερη τιμητική πρόσκληση στη μακρινή Νότια Κορέα εκπροσωπώντας τη χώρα μας με κείμενο πλασμένο από τις πιο ουσιώδεις στιγμές την αρχαίας ελληνικής τραγωδίας και βιντεοπροβολές από την Ικαρία, ιδιαίτερη πατρίδα του σκηνοθέτη.
 
Η παράσταση αυτή τη φορά θα παιχτεί στην δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Νότιας Κορέας, την 
Busan, στο Busan International Performing Arts Festival, ένα από τα πιο σημαντικά θεατρικά φεστιβάλ του κόσμου.


Πίσω από τη δράση των δύο ηθοποιών (Κώστας Γάκης - Μαρία Παπαφωτίου) ανατέλλει ο ευφάνταστος κόσμος των video ή των live captures, πότε σαν ένας τρισδιάστατος ου-τόπος καμωμένος από μινιατούρες που μεταχειρίζονται σε παρόντα χρόνο οι ηθοποιοί, πότε ως τοπία του Αιγαίου που λειτουργούν ως ένας φυσικός καμβάς των δραμάτων, και πότε σαν μια σπαρακτική εστίαση στις λεπτομέρειες των προσώπων των γυναικών.


Κυριακή, 20 Μαΐου 2018

«Περιπλάνηση» στα μονοπάτια της Τέχνης με την κα Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα

Χρώματα, τεχνοτροπίες, ιστορίες πίσω από τα έργα, μικρά μυστικά για την ζωή των καλλιτενχνών χάρη στο δικό της αφηγηματικό χάρισμα ακούγονται σαν  μαγικό παραμύθι στα αυτιά μου. Πολύτιμο μάθημα λαμβάνω κάθε φορά που  παρακολουθώ την Μαρίνα Λαμπράκη –Πλάκα και μένω αποσβολωμένη από το μέγεθος της γνώσης αλλά και το πάθος της για την Τέχνη.


Σε μια ακόμη περιπλάνηση στην Ιστορία της Τέχνης παρέσυρε εμένα και τους παριστάμενους  στην ξενάγηση στο κτίριο της Εθνικής Γλυπτοθήκης που φιλοξενεί και ένα μικρο κομμάτι των συλλογών της Εθνικής Πινακοθήκης λόγω των εργασιών στο κτίριο της τελευταίας.Μάλιστα την ξενάγηση αφιέρωσε κ. Πλάκα  στη μνήμη του Θ.Βασιλάκη, χορηγού της  Εθνικής Πινακοθήκης σε πολλές δράσεις της.
Στη μικρή αυτή παρουσίαση της συλλογής καλύπτεται ένα χρονικό φάσμα από την μεταβυζαντινή περίοδο, τα μετα-επαναστατικά χρόνια έως την Γενιά του 30’, προβάλλοντας ένα μικρό δείγμα από τα 20χιλιάδες έργα που διαθέτει η Εθνική Πινακοθήκη.

της Μαρίας Αλιμπέρτη 

Ξετυλίγοντας το νήμα του χρόνου, όπως εκείνη μπορεί να κάνει με τον μοναδικό αφηγηματικό της τρόπο  ταξιδέψαμε  στην περίοδο μετά την Άλωση της Πόλης και φθάσαμε στον Χάνδακα της Κρήτης όπου πραγματοποιείται μια μοναδική ώσμωση  δυτικών και ανατολικών στοιχείων της ζωγραφικής. Εκεί συναντήσαμε τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο, γνωστό ως Ελ Γκρέκο, παιδί της Κρητικής Σχολής. Εξηγώντας το πλαίσιο που διαμορφώθηκε από το καθεστώς της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, η κ.Πλάκα στάθηκε στο πρώιμο έργο της βενετικής περιόδου του Γκρέκο «Η ταφή του Χριστού», ζωγραφισμένο σε ξύλο με αυγοτέμπερα και λάδι. Το έργο χαρακτηρίζεται από την κατάκτηση της προοπτικής, της ανατομίας και το υπεραισθητό στοιχείο του Βυζαντίου.  

Ένα ακόμη έργο που μας μάγεψε κι αγοράστηκε από
την Εθνική Πινακοθήκη με έρανο του λαού- από το σπουδαίο ελληνικό φιλότιμο  όπως τόνισε η κα Πλάκα-  είναι «ο Άγιος Πέτρος», το οποίο ανήκει στα Αποστολάτα, δηλαδή πορτραίτα των Αποστόλων. Δείγμα της υψηλής δημιουργίας του Θεοτοκόπουλου, με τις μακρόστενες φιγούρες, τις υπέροχες μορφές που παίζουν επιδέξια μουσικά όργανα, αποτελεί και το έργο γνωστό ως η «Συναυλία τω Αγγέλων», πο  είναι ένα ημιτελές έργο και στην πραγματικότητα απεικονίζει ένα κονσέρτο  έμπλεο καλλιτεχνικό πάθος και ορμή. Σημειώνεται ότι ο οριζόντιος πίνακας που φιλοξενείται στην συλλογή της Πινακοθήκης είναι μέρος του έργου «Ευαγγελισμός», ενός μακρόστενού μεγάλου έργου του Ελ Γκρεκο.
Με ένα άλμα στον χρόνο βρεθήκαμε στην μεταεπαναστατική Ελλάδα, τις ρεαλιστικές αποδόσεις του Θεόδωρου Βρυζάκη, την ίδρυση του Σχολείου των Τεχνών (διαβάστε εδω αναλυτικά για την μεταεπαναστατική περίοδο στην ελληνική Τέχνη  http://cultureloversgr.blogspot.gr/2018/03/h.html), τα πορτραίτα με παραδοσιακές φορεσιές του Τρολέζου Φραντσέσκο Πίτζε αλλά και  εκίνα του Νικόλαου Κουνελάκη

Στην αλληγορία του  έργου «Η οικογένεια
του καλλιτέχνη» του Κουνελάκη, στάθηκε η κ.Πλάκα  επισημαίνοντας ότι αποτελεί μια διακήρυξη  της ισοτιμίας Καλών και Ελεύθερων Τεχνών.  Λίγα εκατοστά πιο πέρα, εκτίθεται το αρχέτυπο της Ελληνίδας καλλονής που απεικονίζεται στο πρόσωπο της Κλεονίκης Γενναδείου , της πρώτης ζωγράφου και γλύπτριας στην Ελλάδα, όπως επεσήμανε η καθηγήτρια για το έργο του Λουδοβίκου Θειρέσιου.

Μπορεί να φαίνεται παράδοξο αλλά η Σχολή του Μονάχου μεσουρανεί στην Ελλάδα μετά την έξωση του Όθωνα, γιατί οι εν λόγω καλλιτέχνες είναι απόφοιτοι της Σχολής που ολοκληρώνουν τις σπουδές και επιστρέφουν. Πρόκειται λοιπόν για μια «καλλιτεχνική βαυαροκρατία, μετά τη πολιτική βαυαροκρατία» υπογράμμισε στα λεγόμενά της η καθηγήτρια.  Οι καλλιτέχνες ξεπέρασαν και τους δασκάλους τους πραγματοποιώντας ταυτόχρονα ένα πνευματικό άλμα  από την προηγούμενη απαίδευτη γενιά η οποία λόγω της Επανάστασης δεν είχε εκείνα τα πνευματικά εχέγγυα.  


Με αυτόν το συλλογισμό η καΠλάκα υποστήριξε για τους καλλιτέχνες της Σχολής του Μονάχου «αισθάνομαι ότι πρέπει να γονατίζουμε μπροστά τους». Ο Γενάρχης της Σχολής στην Ελλάδα ήταν ο Νικηφόρος Λύτρας, ο οποίος εντυπωσιάζει τους επισκέπτες της πινακοθήκης με «Το ψαριανό μοιρολόι». Το έργο  με το αναποδογυρισμένο σκαμνί  υποδηλώνει την απουσία του εκλιπόντα ναυτικού, ενώ στρέφει το βλέμμα  του θεατή προς τα μέσα. Αξιοσημείωτο είναι ότι καθώς  το έργο παρέμεινε ημιτελές  έχει και ένα μοντέρνο στοιχείο.

Ένα ακόμη αριστούργημα της συλλογής της πινακοθήκης αποτελεί το έργο του Νικολάου Γύζη «Τα αρραβωνιάσματα», που ξεχωρίζει για τα πλούσια χρώματα. Ο υπέροχος αυτός πίνακας κρύβει ένα μυστικό, τον φόβο για το παιδομάζωμα των Ελλήνων επί οθωμανικού ζυγού και με αυτό τον τρόπο ερμηνεύεται η παράδοση του αρραβωνιάσματος στην παιδική ηλικία.

Σε προβληματισμό μας υπέβαλε η κ.Πλάκα με την σύγκριση γυμνού και γδυμένου,  δηλαδή δυο έργων που εκτίθενται παράλληλα,  του Νικηφόρου Λύτρα και του Πολυχρόνου Λεμπέση, επισημαίνοντας τη διαφοράς μεταξύ μιας μορφής του εξιδανικευμένου προτύπου της Αφροδίτης και μιας πιο λάγνας, λιγότερο ωραιοποιημένης  που δίνει  την αίσθηση ότι την κοιτάμε από την  κλειδαρότρυπα.


Την ιδιαιτερότητα του  Θεόδωρου Ράλλη ως «οριενταλιστή από την Ανατολή» σχολίασε η κα Πλάκα, μιλώντας χαρακτηριστικά για «μια περίεργη ταυτολογία». Κεντρίζοντας την προσοχή μας στο έργο «Η Λεία» εξήγησε το πώς γοήτευε η Ανατολή τους δυτικούς, ως φαντασιακό καθώς εκείνη ήταν  προσφερόμενη για ηδονιστική θεματολογία, όπως αυτό το γυμνό μέσα σε μια βανδαλισμένη εκκλησία.



Η ομάδα των επισκεπτών καταγοητεύτηκε από τον «Αχόρταγο» έργο του Γεωργίου Ιακωβίδη που εντοπίστηκε πρόσφατα, δημοπρατήθηκε και ανήκει πλέον σε ιδιώτη ο οποίος το πρόσφερε για τρίμηνο δανεισμό στην Εθνική Πινακοθήκη. Η κ.Πλακα επεσήμανε ότι ο Ιακωβίδης  είναι υμνητής της τρυφερής σχέσης μεταξύ ηλικιωμένων και των εγγονών τους.


Μεταξύ των πολλών ενδιαφερόντων πληροφοριών που μας χάρισε η δασκάλα-ξεναγός μας ήταν αυτές για  τις διαφορές των Ελλήνων Ιμπρεσιονιστών, όπως ο Αλταμούρας που σπούδασε στη Δανία και άλλων με γαλλικές επιρροές, ενώ επέμεινε στην διαφορετική απόδοση του ίδιου θέματος του Άρειου Πάγου από  τον Περικλή Πανταζή  και τον Πολυχρόνη Λεμπέση.

Η ομάδα Τέχνη δημιουργήθηκε με φόντο το κλίμα του Εθνικού Διχασμού,  μας εξήγησε η κα
Πλάκα, υπενθυμίζοντας την περσινή έκθεση στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο. Οι  εν λόγω καλλιτέχνες    ξεχωρίζουν για τα καθαρά ζωηρά χρώματα, την απόδοση της αίσθησης της υπαίθρου, με ελευθερία στην πινελιά και με επιδράσεις από το Μόναχο και το Παρίσι. Αντίθετα, η Γενιά του 30’, μετά τη τομή του 1922 «θαμπώνει» το αίθριο κλίμα και η τέχνη γίνεται πιο εσωστρεφής και ανθρωποκεντρική. Οι καλλιτέχνες αναζητούν την αυτοεπιβεβαίωση   μέσα από τη βυζαντινή λαϊκή παράδοση και «υιοθετούν τον Μοντερνισμό αλλά του δίνουν ελληνική ιθαγένεια», με ένα μπόλιασμα από το Βυζάντιο, τον Καραγκιόζη, τον Θεόφιλο…

Μετά την ξενάγηση παρακολουθήσαμε ντοκιμαντέρ  για τον El Greco με τίτλο «Μνημειακά  έργα στο Τολέδο και το Εσκοριάλ» που δημιουργήθηκε με αφορμή 400 χρόνια από τον θάνατό του, καταγράφοντας τα αριστουργήματα του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου που βρίσκονται στην Ισπανία αλλά μεταφέρονται στη ταινία σε υψηλή ψηφιακή ανάλυση και με τις υπέροχες περιγραφές και αναλύσεις της κας Πλάκα.


Σάββατο, 19 Μαΐου 2018

Στο «σύμπαν» -μουσείο του Γ.Γουναρόπουλου


Δειλά κοιτάω από την ανοιχτή πόρτα, χαζεύω το καπέλο και το μπαστούνι του στο χολ δίπλα από ένα έργο του κρεμασμένο στη σκάλα. Οι πίνακες  του δεξιά και αριστερά κεντρίζουν την προσοχή μου... ;Eνα ψάρι, ένα περιστέρι άλλοτε σε λογική σχέση και άλλοτε όχι...Eνα βάζο που έχει τις καμπύλες ενός γυναικείου σώματος, δενβρίσκεται ομως σε εσωτερικό χώρο αλλά εντάσσεται σε ένα τοπίο... Ονειρικές αιθέριες γυναίκες, αποκύημα της φαντασίας του. Και αυτό το μοναδικό φως του,  το πηγαίο, το εσωτερικό των μορφών, δεν έχει καμία λογική καθώς παρατηρώ το «άλογο που μοιάζει σαν λάμπα»...
Η ματιά μου «χαιδεύει» τα βάζα με τα πινέλα του, τις λαδομπογιές του και στέκεται στο καβαλέτο στο πορτραίτο μια γυναίκας από κάρβουνο. Στην υπέροχη ζωγραφική του υμνεί την γυναίκα ακόμη και όταν δεν απεικονίζεται αυτή στα έργα του με τις γυναικείες καμπύλες που αποδίδει στο χώρο αλλά και στα αντικείμενα.

 Η περιέργειά μου δεν εφησυχάζει και πλησιάζω ένα ημερολόγιο κιτρινισμένο «λες και είναι ακόμη εδώ» σκέφτομαι. Από τον μεγάλο φεγγίτη μπαίνει πλούσιο το φως, διαχέεται στο ψηλοτάβανο χώρο, ενώ τα τρία δυτικά παράθυρα έχουν κλείσει για να εξυπηρετούν τις εκθεσιακές ανάγκες του μουσείου. Κι όμως,νομίζω ότι θα μυρίσω τις λαδομπογιές κι από κάπου θα ξεπροβάλει ο καλλιτέχνης…

Ο χώρος του εργαστηρίου-σπιτιού του Γιώργου Γουναρόπουλου, το οποίο έχει μετατραπεί σε Μουσείο και λειτουργεί από τον Δήμο Ζωγράφου,μας ταξιδεύει στο μεταίχμιο του χρόνου καθώς με σεβασμό έχει διατηρηθεί το ύφος του ατελιέ του «συμπαντικού» μας καλλιτέχνη, ενώ έχουν γίνει μικρές μετατροπές για τη νέα χρήση του χώρου. Το κουβάρι της ζωής του ξετύλιξε με το μοναδικό αφηγηματικός της τρόπο   η ιστορικός Τέχνης, Διονυσία Γιακουμή, σε μια ειδική ξενάγηση με αφορμή τη διεθνή Ημέρα Μουσείων στο σπίτι- εργαστήριο που έχτισε ο καλλιέχνης με χρήματα που συγκέντρωσε εργαζόμενος στο Παρίσι αφού είχε ολοκληρώσει σπουδές με κρατική υποτροφία.


της Μαρίας Αλιμπέρτη 

Με ένα άλμπουμ φωτογραφιών η κ.Γιακουμή μας μετέφερε νοερά στο τόπο καταγωγής του Γ.Γουναρόπουλου, καθώς  γεννήθηκε  το 1890 στην Σωζόπολη στην Ανατολική Ρωμυλία, αρχαία ελληνική αποικία, κοντά στο Μπουργκάς της σημερινής Βουλγαρίας. Οι δάσκαλοί του αναγνώρισαν το ταλέντο του, αλλά η μητέρα του αφογκραζόμενη τις δυσκολίες της εποχής τους δεν τον άφησε να φύγει μακριά, λόγω των εθνοτικών συγκρούσεων
Το 1900 έρχεται στην Ελλάδα με την οικογένεια του ως πρόσφυγας. Εξαιτίας των πενοχρών οικονομικών τους  και τα τέσσερα παιδιά της οικογένειας εργάζονται, έτσι βρίσκεται στο πλευρό ενός επιγραφοποιού, ενώ τον ελεύθερο χρόνο του ζωγραφίζει σε χασαπόχαρτα. Για καλή του τύχη μια μέρα που πάει να παραδώσει μια πινακίδα στον Πειραιά, ο δημοσιογράφος Λ.Κορομηλάς βλέπει τα σχέδια του και κάνει την επαφή ώστε να εισαχθεί στην Σχολή Καλών Τεχνών. Με υποτροφία λόγω οικονομικών κριτηρίων θα φοιτήσει ο Γ.Γουναρόπουλος, ενώ θα διακριθεί με επαίνους. Άρτια καταρτισμένος στην ρεαλιστική απόδοση  θα αποφοιτήσει,  αφού ο Γ.Γουαρόπουλοε μαθήτευσε κοντά σε δασκάλους της σχολής του Μονάχου.
Όμως οι Βαλκανικοί Πόλεμοι και ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος θα του στερήσουν προσωρινά την εξέλιξη του στο πεδίο της ζωγραφικής, αφού θα στρατευτεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. 
Μεταπολεμικά  θα λάβει μια από τις κρατικές υποτροφίες που στόχο είχαν να προετοιμάσουν καταρτισμένους Έλληνες για  να φέρουν νέες ιδέες από το Παρίσι. Εκεί  σε μια γόνιμη καλλιτεχνικά μήτρα, θα εμποτιστεί με τα μοντέρνα κινήματα, ενώ θα βρεθεί στη στιγμή  γέννησης του σουρεαλισμού. «Έχει αφομοιώσει την εμπειρία του Σουρεαλισμού, του Κυβισμού αλλά και της Ελληνικής Τέχνης» σημείωσε χαρακτηριστικά η κα.Γιακουμή, ενώ είναι σαφείς οι καταβολές του  από το σχέδιο της αρχαιοελληνικής τέχνης αλλά και της Βυζαντινής.





 «Στο Παρίσι ξεκλείδωσε τον εαυτό του» επεσήμανε η ξεναγό μας, αναγνωρίζοντας επιδράσεις από τον Σεζάν και τον Μοντιλιάνι καθώς στην γαλλική πρωτεύουσα δούλευε ακόμη και  θέματα όπως και οι άλλοι ζωγράφοι της πόλης του Φωτός δηλαδή λουόμενες, τον Σηκουάνα κ.ά.. Φυσικά ο Σουρεαλισμός και οι ιδέες του για αυτόματη καταγραφή του υποσυνείδητου ανοίγει νέο παράθυρο στην θεματογραφία του καθώς φαίνονται να αναδύονται βραχογραφίες, ψαράδες, στοιχεία της θάλασσες, γυναίκες με παραδοσιακές φορεσιές αλλά και η μυθολογία, εκόνες από την παιδική ηλικία στην Ανατολική Ρωμυλία που υπήρχαν μέσα του.
Η τεχνοτροπία του είναι αξιοθαύμαστη, όπως διαπιστώνουμε οι επισκέπτες του μουσείου  καθώς «βυθιζόμαστε» στα έργα του και προσπαθούμε να μαντέψουμε εάν η κοιλιά του απεικονιζόμενου  περιστεριού ή είναι  ο χώρος του έργου-το φόντο. 




«Η μια εικόνα, γεννά την άλλη» εξηγεί η κ.Γιακουμή σχολιάζοντας ότι ο καλλιτέχνης δεν επιθυμούσε μια στατική εικόνα, αντίθετα για αυτόν στόχος ήταν «να κεντρίσει την φαντασία και να ενεργοποιήσει το συναίσθημα», δηλαδή επιθυμούσε έναν ενεργητικό θεατή απέναντι στο έργο του, το οποίο συμπληρώνεται με την εμπειρία της θέασης. 
Στην ερμηνεία του έργου «δεν υπάρχει σωστό ή λάθος», είναι ανοιχτός στην ερμηνεία. 
Με αυτό το τρόπο δημιουργεί ένα νέο σύμπαν γι’ αυτό και χαρακτηρίστηκε ως «συμπαντικός» καλλιτέχνης, αφού δημιουργεί έναν «μικρόκοσμο».
Άξια λόγου είναι και αυτή η απόδοση νεφελωδών συνόλων  «που είναι σαν να επιπλέουν στο νερό» μας εξηγεί η κ.Γιακουμή, καθώς προκύπτουν από μια δύσκολη τεχνική και χρονοβόρα, η οποία μπορεί να απαιτούσε 32-36 ώρες συνεχόμενης δουλειάς, με πολλές στρώσεις λαδομπογιάς.  Ως μαγεμένοι παρατηρούμε τα έργα διαπιστώνουμε άπειρους τόνους του ίδιου χρώματος. Ωστόσο, ο καλλιτέχνης τα τελευταία χρονια της ζωής του λόγω γήρατος εγκαταλείπει τα λάδια. 

Στο εξής χρησιμοποιεί το κάρβουνο και κραγιόνια και αποδίδει τα λευκά μοναδικά, αφού δεν τα ζωγραφίζει αλλά σβήνει τα χρώματα  με ψίχα ψωμιού-συνήθη πρακτική των φοιτητών της Σχολής Καλών Τεχνών. Και σε αυτά τα έργα θαυμάζουμε την σχεδιαστική του δεινότητα, καθώς  με μια μονοκοντυλιά  διαγράφει σχεδόν όλα τα στοιχεία μιας μοΑξίζει να αναφερθεί ότι η ιδιαίτερη τεχνοτροπία ήταν καθαρή επιλογή του όπως μαρτυρά ένα γεγονός: όταν δέχθηκε τα «βέλη» του Ζαχαρία Παπαντωνίου, τότε διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης σε μια έκθεση έργων του σχεδόν μόλις γύρισε από Παρίσι, καταλογίζοντάς του ότι «ξέχασε ότι έμαθε στη Σχολή Καλών Τεχνών», εκείνος απάντησε δια του έργου του, με μια άκρως ρεαλιστική προσωπογραφία της μητέρας του!

Βέβαια το ταλέντο του αναγνωρίστηκε αφού του ανατέθηκαν τοιχογραφίες στο δημαρχείο Αθηνών (112τ.μ.),  επιμελήθηκε μια υπέροχη αγιογράφηση στη Αγία Τριάδα Βόλου, ενώ είχε την χαρά να δει μια αναδρομική του έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη το 1975. Μπορεί να μην υπήρξε ακαδημαϊκός αλλά ενέπνευσε νεότερους του καλλιτέχνες και έφυγε πλήρης ημερών ζωγραφίζοντας μέχρι τη τελευταία στιγμή!ρφής!

Μουσείο Γ.Γουναρόπολου :Γ.Γουναροπούλου 6 &Φρυγίας
Ενημερωθείτε για τα εκπαιδευτικά προγράμματα και τις περιοδικές εκθέσεις του συστεγαζόμενου Πνευματικού Κέντρου: http://www.gounaropoulos.gr

Παρασκευή, 18 Μαΐου 2018

Ο λαογραφικός πλούτος της Ελλάδας μέσα από παραδοσιακούς κεφαλόδεσμους


Ελλάδα σημαίνει παράδοση, ήθη και έθιμα που ...κρατούν τη χώρα αυτή ακόμα όρθια, παρά τα απανωτά πλήγματα που δέχθηκε στο παρελθόν και εξακολουθεί να δέχεται σήμερα, ίσως όσο ποτέ άλλοτε στην ιστορία της. Για αυτόν τον λόγο, δεν μπορούσα να κρύψω τον ενθουσιασμό μου επισκεπτόμενος την έκθεση "Ελληνικές Παραδοσιακές Φορεσιές - Κεφαλόδεσμοι", με σχέδια του Γήση Παπαγεωργίου, η οποία εγκαινιάστηκε την Τετάρτη στην Γκαλερί "Χατζηκυριάκος-Γκίκας" της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης. 



Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου


Αντικρίζοντας καλύμματα κεφαλής απεικονισμένα στον καμβά, όπως της Καραγκούνας και των γυναικών του Καστελόριζου ή τον χαρακτηριστικό κεφαλόδεσμο που φορούν οι γυναίκες από την Αλεξάνδρεια Ημαθίας, στο Ρουμλούκι της κεντρικής Μακεδονίας, ένιωσα περήφανος για τον λαογραφικό πλούτο της χώρας μας, που εκφράζεται όχι μόνο από την μουσική, τα δρώμενα και την αρχιτεκτονική αλλά και από τις περίτεχνες παραδοσιακές φορεσιές. 
Με την καταπληκτική δουλειά του και την πολύχρονη έρευνα του, ο κ. Παπαγεωργίου προσφέρει σε όλους τους Έλληνες, και όχι μόνο, την δυνατότητα να θαυμάσουν περισσότερους από 300 ιδιαίτερης αισθητικής κεφαλόδεσμους, που φορέθηκαν από γενιές και γενιές Ελληνίδων και ζωντανεύουν μέχρι τις ημέρες μας την πλούσια λαογραφική κληρονομιά του τόπου μας.    

Οι κεφαλόδεσμοι έχουν σχεδιαστεί από τον Γήση Παπαγεωργίου με τις οδηγίες και τις υποδείξεις του λαογράφου και συλλέκτη ελληνικών παραδοσιακών φορεσιών, Ανδρέα Παπαγεωργίου. Τα σχέδια είναι βασισμένα είτε στα αυθεντικά κομμάτια της συλλογής του δεύτερου είτε σε μαρτυρίες έγκριτων λαογράφων και ερευνητών (Χατζημιχάλη, Ταρσούλη και άλλων), καθώς και σε έγκυρες εκδόσεις. 
   
Σύμφωνα με τον δημιουργό των περίτεχνων ζωγραφικών σχεδίων, οι κεφαλόδεσμοι, από χρηστικά εξαρτήματα της γυναικείας αμφίεσης, εξελίχθηκαν σε δηλωτικά της καταγωγής και οικογενειακής κατάστασης, με παραλλαγές από τόπο σε τόπο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα εκθέματα αποτελούν δείγμα από τα περίπου 1.400  ζωγραφικά σχέδια παραδοσιακών φορεσιών της συλλογής της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης, στην οποία συγκαταλέγονται εκατοντάδες σχέδια κεφαλόδεσμων. 

Αρκετές από αυτές τις εντυπωσιακές απεικονίσεις έχουν ήδη εκδοθεί σε  επτά τόμους για την Μακεδονία, την Θράκη, την Θεσσαλία, την Ήπειρο, την Κύπρο, την Κρήτη και την Πελοπόννησο, με την επιστημονική εποπτεία του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. 
Ο Γήσης Παπαγεωργίου τονίζει πως η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη ώστε να καταγραφούν σχέδια και από άλλες περιοχές του Ελληνισμού (Αιγαίο, Επτάνησα, Σαρακατσάνοι, Μικρά Ασία, Πόντος). Το σύνολο του έργου αυτού θα περιληφθεί σε συνολικά 15 τόμους, φιλοδοξώντας να καταγράψει όσο το δυνατόν πληρέστερα τις παραδοσιακές ενδυμασίες από τον ελληνικό πολιτισμικό χώρο του 19ου αιώνα. 


Μασσαλίας 22, Αθήνα
Είσοδος ελεύθερη
Έως τις 2 Ιουνίου

Πέμπτη, 17 Μαΐου 2018

"Ορλάντο" της Woolf στο πατάρι του Gutenberg