Μια μεγάλη έκθεση στο Ίδρυμα Accorsi‑Ometto στο Τορίνο επιχειρεί να ανασυνθέσει την πρώιμη πορεία του Giovanni Antonio Bazzi, γνωστού ως Sodoma, πριν κατακτήσει τη Σιένα και την Αναγέννηση. Με νέα τεκμήρια, άγνωστα έργα και φρέσκες ερμηνείες, η έκθεση χαρτογραφεί τον ρευστό, ασταθή και βαθιά ιδιόρρυθμο κόσμο ενός ζωγράφου που δεν έζησε ποτέ πραγματικά σε σταθερό έδαφος.
Ο Sodoma: Ένας περιπλανώμενος, ασταθής και «ρευστός» ζωγράφος
Ο Giovanni Antonio Bazzi υπήρξε μια από τις πιο εκκεντρικές και αινιγματικές μορφές της ιταλικής Αναγέννησης. Περιπλανήθηκε από το Βερτσέλλι και το Καζάλε, στη Λομβαρδία του Λεονάρντο, πιθανώς στη Μάντοβα, και τελικά στη Ρώμη, πριν εγκατασταθεί στη Σιένα.
Όπως σημειώνει ο Roberto Bartalini, ήταν «ένας αλλόκοτος, ασταθής, σχεδόν προσποιητά τρελός ζωγράφος», ένας καλλιτέχνης που ενσάρκωνε όλο το λεξιλόγιο του Vasari για το παράξενο και το απρόβλεπτο.
Η Σιένα υπήρξε η πόλη που τον υιοθέτησε, αλλά ο Sodoma δεν γνώρισε ποτέ πραγματική σταθερότητα. Αν είχε ένα «σπίτι», αυτό ήταν η ρευστότητα: η συνεχής μετακίνηση, η αδιάκοπη αφομοίωση επιρροών, η προσωρινότητα.
Η έκθεση στο Accorsi‑Ometto: Μια χαρτογράφηση θραυσμάτων
Η έκθεση «Giovanni Antonio Bazzi, detto il Sodoma. Conquering the Renaissance», σε επιμέλεια των Serena D’Italia, Luca Mana και Vittorio Natale, δεν παρουσιάζει απλώς έργα.
Στήνει μια χαρτογράφηση θραυσμάτων, μια περιήγηση σαν ξεφύλλισμα άτλαντα, όπου κάθε αίθουσα αποκαλύπτει κομμάτια της οπτικής κουλτούρας του Sodoma.
Η έκθεση επιχειρεί να ανασυνθέσει το ιδιότυπο «ιδίωμα» που ο ζωγράφος δημιούργησε — ένα ιδίωμα που ο ίδιος δεν αγάπησε ποτέ πραγματικά — και να φωτίσει πώς ικανοποίησε τις πιο εκλεπτυσμένες, σχεδόν αδηφάγες καλλιτεχνικές του επιθυμίες.
Νέα τεκμήρια: Ο Sodoma στη Ρώμη ήδη από το 1497
Κατά την προετοιμασία της έκθεσης, εντοπίστηκε ένα νέο έγγραφο που αποδεικνύει ότι ο Sodoma βρισκόταν στη Ρώμη ήδη τον Μάιο του 1497, σε ηλικία μόλις 20 ετών.
Μέχρι σήμερα θεωρούνταν ότι εργαζόταν ακόμη μεταξύ Βερτσέλλι και Μιλάνου, πιθανώς στο εργαστήριο του δασκάλου του Martino Spanzotti.
Το νέο τεκμήριο δείχνει ότι ο νεαρός Bazzi είχε ήδη επαφή με τον Battista di Cola Tomarozzi, συλλέκτη και λάτρη των ρωμαϊκών αρχαιοτήτων.
Η Ρώμη δεν ήταν τυχαία στάση: ήταν επιθυμία, στόχος, πάθος.
Το προσωπικό «cabinet of curiosities» του Sodoma
Η έκθεση επανεξετάζει και τη μικρή αλλά σημαντική συλλογή αρχαιοτήτων που ο Sodoma δημιούργησε αργότερα στη Σιένα. Το μεταθανάτιο κατάλογο του αναφέρει «διάφορα κεφάλια, αρχαιότητες και αντικείμενα ζωγράφων», ένα μείγμα αρχαίων και σύγχρονων έργων — ένα πρώιμο cabinet of curiosities.
Το μόνο αντικείμενο που έχει ταυτοποιηθεί με βεβαιότητα είναι μια ρωμαϊκή τερακότα του 1ου αιώνα, με τον Ηρακλή και την αλληγορία του Χειμώνα, σήμερα στο Λούβρο.
Τα πρώτα έργα: Από τον Spanzotti στον Λεονάρντο και τον Μαντένια
Η έκθεση παρουσιάζει για πρώτη φορά στο κοινό μια πρώιμη Αγία Οικογένεια με τον Ιωάννη τον Βαπτιστή και έναν Άγγελο, στο οποίο ο νεαρός Sodoma μιμείται ακόμη τις υφές και τις πτυχώσεις του Spanzotti, αλλά ήδη στρέφεται προς τη λομβαρδική γλυκύτητα του Boltraffio.
Στα πρώτα του βήματα, ο Sodoma είναι ένας διαπερατός, υδραργυρικός καλλιτέχνης, που απορροφά επιρροές χωρίς να αιχμαλωτίζεται από αυτές.
Στα έργα της περιόδου Subiaco και Camprena, η επιρροή του Μαντένια γίνεται έντονη — ειδικά στη Θρήνεια, όπου η σύνθεση, η προοπτική και η στάση του νεκρού Χριστού παραπέμπουν άμεσα στον Μαντένια, αλλά με μια πιο απαλή, λομβαρδική, σχεδόν λεντορντεσκική φωτεινότητα.
Ένας ζωγράφος της μετάβασης, της αφομοίωσης, της ρευστότητας
Ο Sodoma εμφανίζεται στην έκθεση ως ένας καλλιτέχνης που δεν ανήκει ποτέ πλήρως σε κανένα ύφος.Απορροφά, μεταμορφώνει, επαναπροσδιορίζει.
Από τον Spanzotti στον Leonardo, από τον Boltraffio στον Μαντένια, από τη Ρώμη στη Σιένα, ο Sodoma είναι ένας ζωγράφος της μετάβασης — ένας καλλιτέχνης που κατακτά την Αναγέννηση ακριβώς επειδή δεν σταματά ποτέ να αλλάζει.
ΠΗΓΗ:https://www.finestresullarte.info/
