Σε τροχιά αποκατάστασης το ιστορικό Μέγαρο Ιησουιτών στα Καλαμίτσια Νάξου

Ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της καθολικής παρουσίας και της εκπαιδευτικής ιστορίας της Νάξου, το Μέγαρο Ιησουιτών στα Καλαμίτσια Μελάνων, εισέρχεται πλέον σε φάση αποκατάστασης. Υπεγράφη προγραμματική σύμβαση μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και του Ιδρύματος Καθολικών Νάξου «Ο Τίμιος Σταυρός», με αντικείμενο την εκπόνηση των απαραίτητων μελετών για την αναστήλωση και επανάχρηση του ιστορικού συγκροτήματος.

Το έργο, προϋπολογισμού 40.000 ευρώ, χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και προβλέπει διάρκεια 14 μηνών. Στο πλαίσιο της σύμβασης θα πραγματοποιηθούν τοπογραφική αποτύπωση και αρχιτεκτονική προμελέτη, με στόχο την αποκατάσταση και την ένταξη νέων χρήσεων σε ένα μνημείο που αποτελεί μοναδικό δείγμα καθολικής αρχιτεκτονικής και εκπαιδευτικής κληρονομιάς στο Αιγαίο.

 Ένα μνημείο με ιστορία τεσσάρων αιώνων

Στην κατάφυτη κοιλάδα των Μελάνων δεσπόζει το «Θέρετρο των Ιησουιτών», ένα εντυπωσιακό παλάτι του 17ου αιώνα (1673–1683), που χρησιμοποιήθηκε ως εξοχική κατοικία των Ιησουιτών, Λαζαριστών και Σαλεσιανών, αλλά και ως χώρος φιλοξενίας μαθητών της Σχολής που λειτουργούσε υπό τη διεύθυνσή τους.

Με συνολική επιφάνεια περίπου 1.700 τ.μ., το συγκρότημα περιλαμβάνει αίθουσα τελετών, παρεκκλήσιο, υπνοδωμάτια, ξενώνες, μαγειρεία, στάβλους και υπόγεια σήραγγα διαφυγής. Δίπλα του σώζεται ένας εντυπωσιακός περιστεριώνας, μοναδικό δείγμα της αρχιτεκτονικής του είδους στις Κυκλάδες.

Το Μέγαρο υπήρξε επίσης διοικητικό και οικονομικό κέντρο της Αδελφότητας των Λαϊκών Καθολικών της Νάξου, που ιδρύθηκε το 1227 και αργότερα μετονομάστηκε σε «Αδελφότητα του Τιμίου Σταυρού». Από το 1627 έως το 1927, οι μοναχοί που το διηύθυναν συντηρούσαν τη Σχολή που εξελίχθηκε στην περίφημη Εμπορική Σχολή Νάξου, η οποία ανέδειξε στελέχη της Δημόσιας Διοίκησης και της οικονομικής ζωής του νεοελληνικού κράτους.

Το μνημείο έχει κηρυχθεί διατηρητέο από το 1982 και αποτελεί πολύτιμο τεκμήριο του καθολικού μοναστικού πολιτισμού των Κυκλάδων.

 Από την εγκατάλειψη στην αναγέννηση

Η ανάγκη παρέμβασης είχε επισημανθεί ήδη από το 2018, όταν η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, σε συνεργασία με τον Δήμο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, πραγματοποίησε καθαρισμούς και σωστικές εργασίες για την αποτροπή περαιτέρω φθορών.

Παρά τις παρεμβάσεις, το 2021 σημειώθηκε μερική κατάρρευση τμήματος της στέγης, γεγονός που ανέδειξε την κρισιμότητα της κατάστασης. Μετά από συντονισμένες ενέργειες του Ιδρύματος Καθολικών Νάξου και του προέδρου του, Ιάκωβου Ναυπλιώτη, το Υπουργείο Πολιτισμού ενέκρινε πρόσφατα την εκπόνηση των απαιτούμενων μελετών. Το σχετικό έγγραφο, υπογεγραμμένο από τον Διευθυντή του Γραφείου της Υπουργού Πολιτισμού, Παναγιώτη Χίνη, ενεργοποιεί πλέον το πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.

 Πολιτιστική και τουριστική προοπτική

Πέρα από την αποκατάσταση του κτηρίου, η σύμβαση στοχεύει στη δημιουργία ενός ζωντανού πολιτιστικού πόλου. Το Μέγαρο Ιησουιτών μπορεί να φιλοξενήσει δράσεις πολιτισμού, εκπαιδευτικά προγράμματα και ήπια τουριστική αξιοποίηση, αναδεικνύοντας την ιστορική και αρχιτεκτονική του αξία.

Με τον επιβλητικό χαρακτήρα του και τη μοναδική τοποθεσία του στην κοιλάδα των Μελάνων, το μνημείο έχει τη δυναμική να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη Νάξο και τις Κυκλάδες, συμβάλλοντας στην ανάδειξη της καθολικής πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού.

ΠΗΓΗ: https://naxospress.gr/