Όταν το φως κόβεται σε λέξεις: Η πρώτη παρισινή αναδρομή του Brion Gysin στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης

 

Κάποιοι καλλιτέχνες δεν χωρούν σε εποχές, ούτε σε ρεύματα, κι όμως, για χρόνια μένουν στη σκιά, σαν μυστικά που περιμένουν να ειπωθούν ξανά. Ο Brion Gysin είναι ένας από αυτούς. Το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Παρισιού παρουσιάζει την πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση του πολυδιάστατου δημιουργού, από τις 10 Απριλίου έως τις 12 Ιουλίου 2026.

Ένας καλλιτέχνης πέρα από τα όρια

Γεννημένος το 1916 στη Μεγάλη Βρετανία και εγκατεστημένος για δεκαετίες στο Παρίσι, ο Gysin υπήρξε μια ανήσυχη, περιπλανώμενη μορφή που γοήτευσε τα εναλλακτικά καλλιτεχνικά και πνευματικά περιβάλλοντα του 20ού αιώνα. Παρά την επιρροή του, παραμένει σήμερα σχετικά άγνωστος στο ευρύ κοινό — κάτι που η έκθεση φιλοδοξεί να ανατρέψει.

140 έργα, μια ζωή σε πολλαπλές διαστάσεις

Η αναδρομική έκθεση  «Brion Gysin, το τελευταίο μουσείο» συγκεντρώνει περισσότερα από 140 έργα: φωτογραφίες, φωτομοντάζ, σχέδια, πίνακες, καλλιγραφικά πειράματα, αλλά και υλικό γύρω από τις δύο μεγάλες του εφευρέσεις — το Cut-up και τη Dreamachine.

Ο Gysin υπήρξε ζωγράφος, ποιητής, performer, μουσικός, φωτογράφος. Κάθε του ιδιότητα ήταν μια νέα αφετηρία για πειραματισμό, για συνεργασίες, για ανατροπή των καθιερωμένων. Απέφευγε τα παραδοσιακά μέσα και τους κώδικες της εποχής του, επιδιώκοντας να ανασυνθέσει την τέχνη μέσα από τη μίξη τεχνικών και υλικών.

Όνειρα, ταξίδια και μαγικές χειρονομίες

Η έκθεση φωτίζει τις πολλαπλές πτυχές της καλλιτεχνικής του πορείας:

• την έλξη του για το ονειρικό και το υπερβολικό

• τις ταξιδιωτικές εμπειρίες που διαμόρφωσαν τη φαντασία του

• τα παιχνίδια και τις μαγικές performances που εντυπωσίασαν τους συνοδοιπόρους του

• τη σχέση του με την πραγματικότητα και τον κόσμο που τον περιέβαλλε

Σύγχρονοι δημιουργοί εμπνευσμένοι από τον Gysin

Το Μουσείο Δυτικής Τέχνης συμπληρώνει την έκθεση με έργα σύγχρονων καλλιτεχνών που επηρεάστηκαν από τον Gysin: Patti Smith, John Giorno, Keith Haring, William Burroughs, Françoise Janicot, Bernard Heidsieck, ακόμη και Victor Hugo.

Cut-up και Dreamachine: δύο εφευρέσεις που άφησαν εποχή

Η έκθεση αναδεικνύει δύο κομβικά έργα της πορείας του:

• Cut-up: μια τεχνική που συνεχίζει το υπερρεαλιστικό πνεύμα, ανακατεύοντας λέξεις και φράσεις για τη δημιουργία τυχαίων ποιημάτων.

• Dreamachine: ένας περιστρεφόμενος φωτεινός κύλινδρος που σχεδιάστηκε για να προκαλεί χαλάρωση και αλλοιωμένες αισθητηριακές εμπειρίες.

Με αυτά τα εργαλεία, ο Gysin επαναπροσδιόρισε τα όρια της τέχνης, μετατρέποντας το φως, τη γλώσσα και την κίνηση σε πεδία ελευθερίας.