Στους δρόμους της Δράμας και συγκεκριμένα στην οδό Τροίας, στο κέντρο της πόλης, η σύγχρονη καθημερινότητα συναντά την Ιστορία σχεδόν παράδοξα. Στην πυλωτή μιας πολυκατοικίας, πίσω από το κτίριο του ΙΚΑ, ένας Μακεδονικός Τάφος του 3ου αιώνα π.Χ. «ζει» ανάμεσα σε στύλους, παρκαρισμένα αυτοκίνητα και διαμερίσματα. Το αξιοπερίεργο δεν είναι μόνο η εξαιρετική διατήρηση των τοιχογραφιών του, αλλά το γεγονός ότι ο χώρος δεν απαλλοτριώθηκε ποτέ. Η οικοδομή προχώρησε κανονικά, με το μνημείο να ενσωματώνεται στο ισόγειο σαν ένα παράθυρο προς την ελληνιστική Δράμα.
Ο τάφος αποκαλύφθηκε το 1976 κατά την ανέγερση της πολυκατοικίας και αποτελεί το πρώτο μνημείο της ελληνιστικής εποχής που βρέθηκε μέσα στον αστικό ιστό της πόλης. Πενήντα χρόνια μετά, εξακολουθεί να προκαλεί δέος — αλλά και ερωτήματα για το πώς η νομοθεσία της εποχής επέτρεψε την ανέγερση του κτιρίου γύρω από ένα τόσο σημαντικό αρχαιολογικό εύρημα.
Τι προβλέπει η νομοθεσία
Ο πιο σύγχρονος Νόμος 3028/2002 ορίζει ότι κάθε αρχαιολογικό εύρημα, κινητό ή ακίνητο, αποτελεί ιδιοκτησία του ελληνικού κράτους, ανεξάρτητα από το ποιος το εντοπίζει. Όποιος εντοπίζει αρχαιότητες οφείλει να το δηλώσει άμεσα στις αρμόδιες υπηρεσίες. Οι οικοδομικές εργασίες διακόπτονται υποχρεωτικά μέχρι να αποφανθεί η Εφορεία Αρχαιοτήτων.
Άλλωστε, η Ελλάδα εφαρμόζει τη Σύμβαση UNESCO 1970, η οποία υποχρεώνει τα κράτη να προστατεύουν τα μνημεία εντός της επικράτειάς τους,επιβάλλει μέτρα για την αποτροπή καταστροφής ή αλλοίωσης, ενισχύει την ευθύνη του κράτους για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Διεθνής πρακτική σε κατοικημένες περιοχές
Γιατί λοιπόν δεν απαλλοτριώθηκε το οικόπεδο στη Δράμα;
Το 1976 ίσχυε παλαιότερο νομικό πλαίσιο, λιγότερο αυστηρό και με περιορισμένες δυνατότητες άμεσης απαλλοτρίωσης. Η πρακτική της εποχής συχνά οδηγούσε σε ενσωμάτωση μνημείων σε υφιστάμενες οικοδομές, ειδικά όταν η απαλλοτρίωση θεωρούνταν οικονομικά δυσβάσταχτη,το μνημείο μπορούσε να διατηρηθεί in situ χωρίς να εμποδίζει τη στατική επάρκεια, καθώς η τοπική υπηρεσία έκρινε ότι η λύση ήταν λειτουργική.
Σήμερα, με το ισχύον νομικό πλαίσιο, η πιθανότερη εξέλιξη θα ήταν πλήρης απαλλοτρίωση του οικοπέδου και ανάδειξη του μνημείου ως αυτόνομου αρχαιολογικού χώρου.
Η ανακάλυψη που κανείς δεν περίμενε
Τότε, δεκαετίες πριν όπως θυμάται η αρχαιολόγος Βασιλική Πουλιούδη, η εύρεση του μνημείου υπήρξε «εντελώς απρόσμενη», προκαλώντας θαυμασμό τόσο στους εργάτες όσο και στους ειδικούς. Οι οικοδόμοι που έσκαβαν τα θεμέλια δεν φαντάζονταν ότι θα έπεφταν πάνω σε έναν πλήρως διατηρημένο μακεδονικό τάφο, με τοιχογραφίες σε εξαιρετική κατάσταση. Ο τάφος αποτελείται από κατηφορικό διάδρομο με σκαλιά, πρόδομο χτισμένο με λίθινους πλίνθους και θάλαμο πιθανότατα από ωμοπλίνθους, κατασκευασμένους από τοπικό πηλό.
Τι αποκαλύπτει για την ελληνιστική Δράμα
Η χρονολόγηση του μνημείου –από τα τέλη του 3ου έως τα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ.– και ο πλούτος των ευρημάτων δείχνουν ότι χρησιμοποιήθηκε από εύπορη οικογένεια της εποχής. Η ανασκαφή βοήθησε τους αρχαιολόγους να ορίσουν τα όρια της αρχαίας πόλης και να κατανοήσουν καλύτερα την κοινωνική και οικονομική ζωή της ελληνιστικής Δράμας.
Στο εσωτερικό βρέθηκαν αρώματα, λυχνάρια, γυάλινα και πήλινα αγγεία, αλλά και χρυσά κοσμήματα, τα οποία σήμερα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας.
Ένα μνημείο «κρυμμένο» στο κέντρο της πόλης
Παρότι βρίσκεται μέσα σε πυκνοδομημένο τμήμα της Δράμας, ο τάφος παραμένει ένα ζωντανό απομεινάρι της ελληνιστικής περιόδου. Η επίσκεψη είναι δυνατή κάθε Κυριακή πρωί, ενώ τις καθημερινές απαιτείται συνεννόηση με την τοπική Εφορεία Αρχαιοτήτων.
Πηγές ΑΠΕ-ΜΠΕ / Β. Λωλίδης, https://rodopipress.gr/https://visit-drama.com/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου