«Έξοδος 1826–2026»: Επετειακή έκθεση για τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου

 

Με αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την Έξοδο του Μεσολογγίου, το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (ΕΙΜ) και η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας συνδιοργανώνουν στο Μεσολόγγι την επετειακή έκθεση «Έξοδος, 1826–2026», η οποία παρουσιάζει συνοπτικά τα γεγονότα της Β΄ Πολιορκίας, τον διεθνή αντίκτυπό τους και τον τρόπο με τον οποίο διαμόρφωσαν τη συλλογική μνήμη του νεότερου ελληνικού κράτους.

Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφουν οι επιμελήτριες του ΕΙΜ: Νατάσα Καστρίτη (ιστορικός τέχνης), Ρεγγίνα Κατσιμάρδου (ιστορικός) και Ιφιγένεια Βογιατζή (μουσειολόγος). Η διοργάνωση τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού. Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν 20 Μαρτίου 2026, 18:00,  στο Μέγαρο Χρυσόγελου, Μεσολόγγι.

Δύο επίπεδα αφήγησης – Τρεις θεματικές ενότητες

Η έκθεση αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα και χωρίζεται σε δύο μέρη.

Το πρώτο μέρος, αφιερωμένο στα ιστορικά γεγονότα, περιλαμβάνει τρεις θεματικές ενότητες:

1. Η Πολιορκία

2. Η Έξοδος

3. Η Μνήμη

Σπάνια κειμήλια, ζωγραφικά και χαρακτικά έργα, προσωπικά αντικείμενα, όπλα, ενδυμασίες, μετάλλια και παράσημα από τις συλλογές του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, καθώς και έγγραφα, εφημερίδες και φωτογραφίες από τα αρχεία της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, μεταφέρονται στο Μεσολόγγι — πολλά εξ αυτών για πρώτη φορά.

Ανάμεσα στα σημαντικότερα εκθέματα:

• τμήμα του τυπογραφείου όπου τυπώνονταν τα «Ελληνικά Χρονικά»,

• το ακρόπρωρο του πλοίου «Άρης» του Ανδρέα Μιαούλη,

• επιστολές από το Αρχείο Κώστα Μπότσαρη,

• το «Σχέδιο της Φρουράς του Μεσολογγίου» του μηχανικού Μιχαήλ Κοκκίνη,

• προσωπογραφίες Εξοδιτών και κατάλογοι αιχμαλώτων και πεσόντων, προσβάσιμοι μέσω διαδραστικού flipping book,

• τεκμήρια από τους εορτασμούς των 100 και 150 χρόνων από την Έξοδο.

Έργα που ταξιδεύουν για πρώτη φορά στο Μεσολόγγι

Για πρώτη φορά παρουσιάζεται στο Μεσολόγγι ο πίνακας του Θεόδωρου Βρυζάκη «Η Θυσία του Καψάλη» από την Εθνική Πινακοθήκη.

Επίσης εκτίθενται δύο ελαιογραφίες από τη συλλογή Μιχάλη και Δήμητρας Βαρκαράκη:

• A. Jaquème, Οι εναπομείναντες της φρουράς του Μεσολογγίου βάζουν φωτιά στην πυριτιδαποθήκη

• Horace Vernet, Σκηνή από την πολιορκία του Μεσολογγίου.,

Στο πλαίσιο συνεργασίας με το Κέντρο Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία Μεσολογγίου, η έκθεση περιλαμβάνει και την ενότητα «Το άλας του Αγώνα», μια τετραμερή αφήγηση κινουμένου σχεδίου που αναδεικνύει τον ρόλο των αλυκών κατά την πολιορκία.

Η Έξοδος στη δημόσια ιστορία – Προσεγγίσεις για το νεανικό κοινό

Το δεύτερο μέρος της έκθεσης παρουσιάζει σύγχρονες αποτυπώσεις της Εξόδου στη δημόσια ιστορία, με στόχο την προσέγγιση νεότερων ηλικιών:

• φιγούρες Εξοδιτών και σκηνές θεάτρου σκιών του Θανάση Τζοΐτη,

• διοράματα Playmobil ειδικής κατασκευής του Άγγελου Γιακουμάτου και της Βασιλικής Φατή,

• σελίδες από το graphic novel «21: Η Μάχη της Πλατείας» του Soloup, βασισμένο στα απομνημονεύματα του Νικολάου Κασομούλη, προσβάσιμες μέσω flipping book.

Ένα εμβληματικό γεγονός της Επανάστασης

Η έκθεση φωτίζει ένα από τα πιο καθοριστικά γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης, με ισχυρό διεθνή αντίκτυπο και καθοριστική συμβολή στη διαμόρφωση της ταυτότητας του νέου ελληνικού κράτους.

Μουσείο Μπενάκη – Μεσολόγγι 1826: Μια νέα ματιά στα 200 χρόνια από την Έξοδο

Το Μουσείο Μπενάκη τιμά τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου με μια μεγάλη, ερευνητικά τεκμηριωμένη έκθεση που φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο ο ηρωικός αγώνας των «ελεύθερων πολιορκημένων» αναζωπύρωσε το φιλελληνικό κίνημα και συνέβαλε καθοριστικά στη διεθνή στήριξη της Ελληνικής Επανάστασης. Πάνω από 130 έργα και τεκμήρια, πολλά από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά, συνθέτουν ένα πολυεπίπεδο αφήγημα για την πόλη-σύμβολο του Αγώνα.

Μια φιλόδοξη επιστροφή στη δισεκατονταετηρίδα της Επανάστασης

Η έκθεση «Μεσολόγγι 1826: 200 χρόνια από την Έξοδο» εντάσσεται στη σειρά δράσεων του Μουσείου Μπενάκη για τη δισεκατονταετηρίδα της Ελληνικής Επανάστασης. Ζωγραφικά έργα, χαρακτικά, χάρτες, φυλλάδια, θεατρικά προγράμματα και προπαγανδιστικά μονόφυλλα αναδεικνύουν τη ματιά των φιλελλήνων καλλιτεχνών που μετέτρεψαν το Μεσολόγγι σε παγκόσμιο σύμβολο θυσίας και ελευθερίας. Όπως σημείωσε η συνεπιμελήτρια Σπυριδούλα Δημητρίου, η έκθεση παρακολουθεί την εικαστική παράδοση που διαμορφώθηκε γύρω από την πόλη και τους ανθρώπους της.

Μια ελληνοαυστραλιανή συνεργασία με σπάνια τεκμήρια

Τα εκθέματα προέρχονται από τη συλλογή του αυστραλού συλλέκτη John Robertson, από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη και από δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές. Πολλά από τα τεκμήρια –κυρίως περιοδικές εκδόσεις και εφήμερα της εποχής της Επανάστασης– εκτίθενται για πρώτη φορά, προσφέροντας μια σπάνια ευκαιρία να μελετηθεί η διάδοση των φιλελληνικών ιδεών στην Ευρώπη.

Από το προεπαναστατικό Μεσολόγγι έως την ηρωική Έξοδο

Η έκθεση αναπτύσσεται σε έξι θεματικές ενότητες. Η πρώτη παρουσιάζει το Μεσολόγγι πριν από την Επανάσταση, μέσα από σχέδια περιηγητών και χαρακτικά που αποτυπώνουν την καθημερινότητα και την ενδυμασία των κατοίκων, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα σχέδια του Simone Pomardi από το 1805.

Η δεύτερη ενότητα εξετάζει την άνοδο του φιλελληνισμού, που από τον θαυμασμό για την αρχαιότητα μετατοπίζεται στη στήριξη του Αγώνα. Ακολουθεί η ενότητα που αφορά τους θανάτους του Μάρκου Μπότσαρη και του Λόρδου Βύρωνα, γεγονότα που ενίσχυσαν τη διεθνή απήχηση της πόλης.

Η τέταρτη ενότητα επικεντρώνεται στην πολιορκία και την Έξοδο, παρουσιάζοντας την πλούσια παραγωγή ευρωπαίων καλλιτεχνών που εμπνεύστηκαν από τα γεγονότα. Η πέμπτη ενότητα αναφέρεται στη ναυμαχία του Ναβαρίνου και στη συμβολή της στη δημιουργία του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Τέλος, η έκτη ενότητα εξετάζει πώς το Μεσολόγγι καθιερώθηκε ως διαχρονικό σύμβολο του Αγώνα.

Έκδοση και επετειακές δράσεις

Την έκθεση συνοδεύει δίγλωσσος κατάλογος, χρηματοδοτημένος από τον Δήμο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου, με κείμενα σημαντικών ερευνητών και συγγραφέων. Παράλληλα, προγραμματίζονται ξεναγήσεις, διάλεξη του Παντελή Μπουκάλα για τα δημοτικά τραγούδια της Έξοδος, καθώς και εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές και δράσεις προσβασιμότητας για άτομα με απώλεια όρασης ή ήπια γνωσιακή διαταραχή.