Σαπφώ: Μεγάλη έκθεση στο Παλατίνο για τη μοναδική γυναικεία φωνή της αρχαϊκής ελληνικής ποίησης

 

Μια μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στη Σαπφώ, τη μοναδική μεγάλη γυναικεία φωνή που σώζεται από την αρχαϊκή ελληνική λογοτεχνία, παρουσιάζεται από τις 15 Οκτωβρίου 2026 έως τις 31 Ιανουαρίου 2027 στα Farnese Aviaries του Λόφου Παλατίνου, στο Αρχαιολογικό Πάρκο του Κολοσσαίου. Η έκθεση, που διοργανώνεται από το Colosseum Archaeological Park και την Electa, έχει την επιμέλεια της Silvia Romani και αποτελεί το δεύτερο μέρος ενός εκθεσιακού κύκλου αφιερωμένου στις πιο σύγχρονες γυναικείες μορφές της αρχαιότητας, μετά την έκθεση για την Πηνελόπη που παρουσιάστηκε το 2024–2025 στους ίδιους χώρους.

Η Σαπφώ ως παρουσία και εμπειρία

Η έκθεση δεν αφηγείται απλώς τη Σαπφώ. Την επικαλείται ως ζωντανή παρουσία, όπως η ίδια η ποιήτρια καλούσε την Αφροδίτη στο πλευρό της στα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ. Οι στίχοι της μετατρέπονται ξανά σε φωνή και σώμα, σε άρωμα και φως, σε μια εμπειρία που διατρέχει ταυτόχρονα τις αισθήσεις και τη μνήμη. Η αφήγηση οργανώνεται γύρω από δύο άξονες: τη Σαπφώ της ιστορίας και της ποίησης και τη Σαπφώ του μύθου και της λαϊκής φαντασίας, σε μια συνεχή συνομιλία ανάμεσα στην πραγματικότητα και τον θρύλο, την αρχαιότητα και τη σύγχρονη εποχή.

Η ιστορική Σαπφώ: υλικότητα, εικόνες και αισθήσεις

Στο πρώτο περίπτερο των Aviaries παρουσιάζεται η «πραγματική Σαπφώ», μέσα από αρχαιολογικά τεκμήρια και τη μακρά εικαστική της πρόσληψη. Αγγεία, γλυπτά, ζωγραφικά έργα και χειρόγραφα συνθέτουν το πορτρέτο μιας ποιήτριας που γνώριζε τη δύναμη της ποίησης και τιμήθηκε από τους αρχαίους ως «δέκατη Μούσα».

Η ενότητα αυτή διαπερνάται από μια έντονη αισθητηριακή εμπειρία, βασισμένη σε δύο κεντρικές εικόνες του σαπφικού φαντασιακού: τη βουτιά και το φεγγάρι. Η βουτιά, αμφίσημη χειρονομία ανάμεσα στον θάνατο και την αθανασία, παρουσιάζεται ως οπτική και ηχητική εμπειρία. Το φεγγάρι, σταθερή παρουσία στα ποιητικά αποσπάσματα και στη μεταγενέστερη καλλιτεχνική πρόσληψη, γίνεται αρχιτεκτονικό και συμβολικό στοιχείο, μέσα από μια ατμοσφαιρική προβολή που ενισχύει τη νυχτερινή και στοχαστική διάσταση της ποίησης της Σαπφώ.

Η μυθική Σαπφώ: από τον 19ο αιώνα έως την ποπ κουλτούρα

Το δεύτερο περίπτερο είναι αφιερωμένο στη Σαπφώ του θρύλου, στις μεταμορφώσεις και επιβιώσεις της από τον 19ο αιώνα μέχρι τη σύγχρονη ποπ κουλτούρα. Η ποιήτρια γίνεται εικονική μορφή, μούσα και προβαλλόμενη φιγούρα, διασχίζοντας την αισθητική του Art Nouveau και του Art Deco, τη βικτωριανή εικονογραφία και τις νεότερες αναγνώσεις της.

Η εγκατάσταση θυμίζει τεχνητό, εσωτερικό κήπο, με εικόνες και φωτογραφίες που παραπέμπουν σε κήπους του 19ου αιώνα και στις πρώιμες σύγχρονες μυθολογίες γύρω από τη γυναικεία μορφή. Το άρωμα τριαντάφυλλου στον χώρο ενισχύει την ατμόσφαιρα των σαπφικών αποσπασμάτων.

Ένας ιδανικός χώρος για μια ποιητική εμπειρία

Τα Farnese Aviaries, ένας χώρος που συνδυάζει ιστορική αρχιτεκτονική και κήπο, αποτελούν ιδανικό περιβάλλον για μια έκθεση που δεν επιδιώκει να αφηγηθεί μια αδύνατη βιογραφία, αλλά να προσφέρει μια εμπειρία. Η Σαπφώ παρουσιάζεται ως φωνή, ως μνήμη, ως αίσθηση, ως διαχρονική ποιητική παρουσία.

ΠΗΓΗ: https://colosseo.it/

Κάντο όπως η Ρώμη! Ζωντανή διαδικτυακή ξενάγηση σε μη προσβάσιμο μνημείο!

Σε μια εφυή κίνηση για την προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ρώμης αλλά και του πολιτιστικού τουρισμού της πόλης, προχώρησαν οι αρμόδιες αρχές. Μία από τις καλύτερα διατηρημένες αρχαίες ρωμαϊκές κατοικίες στον Παλατίνο Λόφο ανοίγει για πρώτη φορά στο κοινό, έστω και μέσω μιας ζωντανής διαδικτυακής ξενάγησης που επιτρέπει την προβολή των δυσπρόσιτων υπόγειων τοιχογραφιών και ψηφιδωτών της.

Το μνημείο

Η Οικία των Γρυπών (House of the Griffins) ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 20ού αιώνα, κατά τις ανασκαφές στον Παλατίνο Λόφο — τον καταπράσινο λόφο που υψώνεται πάνω από τη Ρωμαϊκή Αγορά και δεσπόζει στο κέντρο της Ρώμης με τα εντυπωσιακά κόκκινα τούβλινα ερείπιά του.

Ο λόφος, δίπλα σχεδόν στο Κολοσσαίο, φιλοξενούσε ναούς και κατοικίες επιφανών πολιτών κατά τη Ρωμαϊκή Δημοκρατία (509 π.Χ.–27 π.Χ.). Στη συνέχεια, κατά την περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, εξελίχθηκε σε αριστοκρατική συνοικία, καθώς νέα παλάτια χτίστηκαν πάνω από τις παλαιότερες οικίες.

Η Οικία των Γρυπών ανήκει σε αυτές τις πρώιμες κατοικίες της Δημοκρατικής περιόδου και έμεινε κρυμμένη κάτω από τη γη όταν ο αυτοκράτορας Δομιτιανός έχτισε το παλάτι του από πάνω, τον 1ο αιώνα μ.Χ.

Εικονική επίσκεψη

Τώρα, για πρώτη φορά, το ευρύ κοινό μπορεί να επισκεφθεί εικονικά την οικία και τις πρόσφατα αποκατεστημένες τοιχογραφίες της — ανάμεσά τους και τη διακόσμηση που της χάρισε το όνομά της: μια τοξωτή λουσάντα με δύο γρύπες, τα μυθικά πλάσματα μισά αετοί και μισά λιοντάρια.

Οι επισκέπτες δεν θα περπατήσουν οι ίδιοι στα μικρά δωμάτια της οικίας, τα οποία είναι προσβάσιμα μόνο μέσω μιας απότομης υπόγειας σκάλας. Αντίθετα, θα παρακολουθούν από την επιφάνεια έναν ξεναγό που, φορώντας κάμερα-κινητό στο κεφάλι, θα κατεβαίνει στο domus και θα μεταδίδει ζωντανά την περιήγηση και την αφήγηση.

Η ζωντανή, εικονική ξενάγηση εξυπηρετεί πολλαπλούς σκοπούς: επιτρέπει στο κοινό να «δει» μια οικία που, λόγω της υπόγειας θέσης της, θα ήταν διαφορετικά απρόσιτη. Παράλληλα, περιορίζοντας τον αριθμό των ανθρώπων που εισέρχονται στους χώρους της, προστατεύει τις εύθραυστες τοιχογραφίες από υπερβολική υγρασία και διοξείδιο του άνθρακα. Το επίπεδο της διακόσμησης θυμίζει τις κομψές οικίες της Πομπηίας: τοιχογραφίες με πλούσια χρώματα και απομιμήσεις μαρμάρου, καθώς και δάπεδα με ψηφιδωτά τρισδιάστατων κύβων.

Από τις 3 Μαρτίου, οι ζωντανές διαδικτυακές ξεναγήσεις θα πραγματοποιούνται εβδομαδιαίως, κάθε Τρίτη, μία στα ιταλικά και μία στα αγγλικά, με προοπτική να προστεθούν κι άλλες. Οι ομάδες θα περιορίζονται σε δώδεκα άτομα και θα απαιτούν κράτηση, καθώς και πρόσθετο εισιτήριο πέρα από το τυπικό εισιτήριο Κολοσσαίου–Παλατίνου.

Η αποκατάσταση της Οικίας των Γρυπών είναι ένα από τα δέκα έργα που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο αρχαιολογικό πάρκο και εντάσσεται στην προσπάθεια να διαχυθεί το τουριστικό ενδιαφέρον πέρα από τα πολυπληθή Κολοσσαίο και Φόρουμ.

ΠΗΓΗ:https://www.myjournalcourier.com/