Γιατί ο Edward Burne-Jones δεν είναι μόνο διακοσμητικός καλλιτέχνης; Η Tate αναδεικνύει τον πειραματιστή μικτών μέσων

Ο θεατής σαστίζει από την εκθαμβωτική τέχνη του, τις αιθέριες μορφές του, την νωθρότητα των και την ομορφιά στην αφήγηση.

Ένας από τους τελευταίους προ-Ραφαηλίτες, ο Edward Burne-Jones, ο οποίος έδωσε ζωή στους φανταστικούς κόσμους με τα έργα του (πίνακες, βιτρό παράθυρα και ταπιτσερί) έρχεται ξανά στην επικαιρότητα μέσα από την έκθεση στην Tate! Η πρώτη έκθεση έργων του εν λόγω καλλιτέχνη στη Tate Gallery πραγματοποιήθηκε το 1933  με αφορμή τα 100 χρόνια από τα γενέθλια του!

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Η σύγχρονη μας έκθεση μαγνητίζει τους φιλότεχνους  καθώς αποτελεί σημαντικό γεγονός για τα βρετανικά πολιτιστικά δρώμενα αφού πρόκειται για την ανάδειξη του έργου ενός από τους σημαντικότερους Βρετανούς καλλιτέχνες του τέλους του 19ου αιώνα. 

Περισσότερα από 150 έργα συγκεντρώθηκαν και παρουσιάζονται, μεταξύ αυτών  τα μεγάλα έργα από όλη την καριέρα του για πρώτη φορά μετά από χρόνια. Στον κύκλο αυτό παρουσίασης περιλαμβάνονται μερικά από τα αγαπημένα έργα του, όπως τα τεράστια έργα ζωγραφικής του που λένε το ονειρικό παραμύθι του Sleeping Beauty, ταπετσαρίες και τα πιο αξιόλογα σχέδια του.

Η έκθεση δίνει έμφαση σε εκείνα τα στοιχεία που φέρνουν στην επιφάνεια την μοντέρνα ερμηνεία του καλλιτέχνη ως πειραματιστή μικτών μέσων, δηλαδή τα στοιχεία που αξιοποίησε για να γεφυρώσει τις καλές και τις διακοσμητικές τέχνες. 

Τέτοιες ματιές στο έργο του μπορούμε να δούμε μέσα από τα  βιτρώ " Διδώ και Κλεοπάτρα"  και «Ο Θεός της Αγάπης και η Άλκηστη»  που ανήκουν στην  συλλογή  της Tate Gallery. Τα εν λόγω έργα είναι εμπνευσμένα από τον Θρύλο των Καλών Γυναικών του Chaucer, Eden. Οι γυναικείες μορφές είναι πλαισιωμένες από πυργίσκους και καμάρες. Η αισθητική  του είναι ήδη διαμορφωμένη, έχει μεταβεί από την καθημερινή κακοποιία της εποχής του σε έναν κλειστό μυστικό κήπο. Ο καλλιτέχνης έχει βρει παρηγοριά στον μύθο και έχει πραγματοποιήσει μια επιστροφή στην ατομική χειροτεχνία.

Σαφώς δεν ήταν ένας διακοσμητικός καλλιτέχνης, ο συναισθηματικός παλμός υπερισχύει στα έργα του, ίσως μας κεντρίζει η δεξιοτεχνία στην εφαρμοσμένη τέχνη αλλά και αυτή την τροφοδοτούσε με τον ζωγραφικό τρόπο του! Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση των σχεδίων του με θέμα τον Ορφέα και την Ευριδίκη για το πιάνο, δώρο στον Frances Graham από τον πατέρα του William, προστάτη του Edward Burne-Jones.

Ο βίος του 

Ο sir Edward Burne-Jones γεννήθηκε στο Μπέρνιχαμ του 1833, αλλά πολύ νωρίς βίωσε τον πόνο της απώλειας, καθώς η μητέρα του πέθανε έξι μέρες μετά τη γέννησή του. Εκείνος ανατράφηκε από τον πενθούντα πατέρα του. Αποφοίτησε από την Σχολή Καλών Τεχνών  του Μπέρνιχαμ, ενώ σπούδασε θεολογία στην Οξφόρδη. Εκεί γνώρισε τον William Morris και δέθηκαν με αφορμή την κοινή αγάπη τους γύρω από την ποίηση. 

Ο sir Edward Burne-Jones απέρριψε τον βιομηχναικό κόσμο των Βικτωριανών, αντλώντας έμπνευση από την μεσαιωνική Τένχη, τη θρησκεία, τους μύθους. Στην επίσκεψή του στην Ιταλία θαύμασε έργα του Botticelli και του Mantegna, με αποτέλεσμα  αφού επέστρεψε στο Λονδίνο και στο στούντιό του ανα επιδοθεί στη δημιουργία πολίτιμων πινάκων, βιβλίων, κεραμικών και κεντημάτων κ.ά.. Στα έργα του δεσπόζουν οι ιππότες, οι κλασσικοί ήρωες και οι βιβλικοί άγγελοι. Ο μεσαιωνισμός έγινε πιο ορατός ο πόνος ενάντια στον υλισμό του 19ου αιώνα , αλλά τα ίδια συστατικά αναμορφώνονται με πολλαπλά μέσα.

Το κίνημα 

Το  κίνημα των Προ-Ραφαηλιτών, των οποίων τα ιδρυτικά μέλη, όπως η Προ-Ραφαηλιτική Αδελφότητα, περιλάμβαναν  εκτις από τον William Morris τον William Holman Hunt, τον John Everett Millais και τον Dante Gabriel Rossetti και του οποίου ο ευρύτερος κύκλος περιελάμβανε τον  την  Christina Rossetti, την Elizabeth Siddal και ο καλλιτέχνης και κριτικός John Ruskin.

 Οι βικτοριανές φαντασιώσεις του και τα έργα τους που αποπνέουν συναισθηματικό λυρισμό, περιφρονηθήκαν από τους μοντερνιστές. Οι προ-Ραφαλιέτες ήταν μια παραμελημένη ομάδα, αγνοημένη από τους ιστορικούς της τέχνης, που δεν τους είχαν εκτιμήσει. Η  αναβίωση της καλλιτεχνικής περιουσίας που μας κληροδότησαν οι Προ-Ραφαηλίτες ξεκίνησαν μόνο με την πρωτοποριακή έκθεση στην Tate Gallery το 1984.

Πηγές : www.tate.org.uk https://www.artfund.org

Έως 24 Φεβρουαρίου

Η Dorothea Tanning διεύρυνε τα όρια του σουρεαλισμού! Μια έκθεση στη Tate Modern Gallery

Όνειρα κι ασυνείδητο… Ένας από τους τρόπους με τους οποίους τέτοιου είδους καταπιεσμένα συναισθήματα θα αναδυθούν στην επιφάνεια. Ο Breton και οι συνεργάτες του ισχυρίστηκαν ότι οι καλλιτέχνες και οι συγγραφείς πρέπει να προσπαθούν ενεργά να ξεκλειδώσουν το ασυνείδητο, απελευθερώνοντας τις κρυφές επιθυμίες και παράλογη αγάπη, το παραλήρημα εμμονής και τρέλας. Διεθνείς καλλιτέχνες ανέπτυξαν τις δικές τους προσεγγίσεις για το παράλογο… Μια από αυτούς ήταν και η Dorothea Tanning, έργα της οποίας θα εκτεθούν από τις 27 Φεβρουαρίου 2019 στη Tate Modern Gallery στο Λονδίνο!

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Κατά τη διάρκεια της καριέρας επτά δεκαετιών, η Dorothea Tanning διεύρυνε τα όρια του σουρεαλισμού. Η πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση του έργου της Tanning στο Ηνωμένο Βασίλειο από το θάνατό της, το 2012, σε ηλικία 101 ετών, στη Tate Modern, θα παρουσιάσει την ιστορία της καριέρας επτά δεκαετιών της Tanning, από τους αινιγματικούς πρώιμους πίνακές της, όπως την αυτοπροσωπογραφία 1942  έως τα πιο πρωτοποριακά έργα της. Η καλλιτεχνης ήθελε να απεικονίσει «άγνωστες αλλά γνωστές καταστάσεις», να υποδείξει ότι υπήρχε  κάτι περισσότερο στη ζωή από το  ανθρώπινο μάτι.

Για πρώτη φορά αντιμετώπισε τον υπερρεαλισμό στη Νέα Υόρκη τη δεκαετία του 1930, ενώ ο ποιητής Αντρέ Μπρετόν δημοσίευσε το πρώτο μανιφέστο του σουρεαλισμού στο Παρίσι το 1924. Στη δεκαετία του 1940 παντρεύτηκε τον Max Ernst και μετακόμισε στην έρημο της Αριζόνας. Παρά το γεγονός ότι περιβαλλόταν  από ένα τεράστιο τοπίο, πολλοί από τους πίνακές της από αυτή την εποχή απεικονίζουν κλειστοφοβικούς και ανησυχητικούς οικιακούς χώρους. Από την "Μικρή νυχτερινή μουσική", εμπνευσμένο από τον Μότσαρτ, αναφέρεται στην καταπιεστική παιδική της ηλικίας και το ηλιοτρόπιο γίνεται σύμβολο της, επιδεικνύοντας εικονική τελειότητα!

Από τη δεκαετία του 1950, που έπειτα εργάστηκε στο Παρίσι, οι πίνακες της Tanning έγιναν πιο αφηρημένοι σε μια εικαστική μετατόπιση και στυλιστική αλλαγή, απομακρυνόμενη από το τυπικό σουρεαλιστικό όνειρο. Κατά τη δεκαετία του 1960 άρχισε να κάνει περίεργα μαλακά γλυπτά. Πολλά από αυτά τα έργα - συμπεριλαμβανομένης της εγκατάστασης μεγέθους δωματίου Hôtel du Pavot, Chambre 202 -  με όργανα σκισμένα, μεταμορφωμένα και συνυφασμένα, συνδέονται με το ενδιαφέρον της για χορό.

Στη μεταγενέστερη ζωή της, η Tanning αφιέρωσε περισσότερο χρόνο για να γράψει, να εκδώσει ποίηση και ένα μυθιστόρημα στα 80 χρόνια της. Η συνεχής αναζήτηση της γυναικείας μορφής την έχει συνδέσει με το φεμινιστικό κίνημα. Μαζί με τις άλλες σουρεαλίστριες θεωρείται ότι υπήρξε ενεργό πρότυπο για να δρπατεύσουν οι καλλιτέχνιδες από τις περιοριστικές απόψεις περί ζωής και να γίνουν ανεξάρτητες καλλιτέχνιδες.

Παλαιότερα διοργανώθηκε έκθεση από το Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía της Μαδρίτης σε συνεργασία με την Tate Modern.

 Επιμέλεια έκθεσης στη Tate Modern Gallery  από τους Alyce Mahon και Ann Coxon, επιμελητή, διεθνή τέχνη, Tate Modern. Στις 28 Φεβρουαρίου η Mimi Johnson μοιράζεται προσωπικές αναμνήσεις της θείας της, της Dorothea Tanning.

Έως 9 Ιουνίου 2019.

Πηγές:www.tate.org.uk