Ο Λαβύρινθος της Μεσαράς, ένα από τα πιο αινιγματικά και ιστορικά σημεία της Κρήτης, παρουσιάζει πλέον εικόνα πλήρους αποσύνθεσης. Η πρόσφατη οργανωμένη επίσκεψη του Σπηλαιολογικού Συλλόγου Ρεθύμνου αποκάλυψε δραματική επιδείνωση: οροφές που έχουν ήδη καταρρεύσει, άλλες που κρέμονται έτοιμες να υποχωρήσουν, στοές αποκλεισμένες από συντρίμμια και τμήματα που έχουν χαθεί οριστικά. Σύμφωνα με έμπειρους σπηλαιολόγους, αν είχαν γίνει παρεμβάσεις πριν από δύο δεκαετίες, ο χώρος ίσως να ήταν σήμερα ασφαλής και επισκέψιμος. Πλέον, αυτό θεωρείται αδύνατο.
Βρίσκεται 50 χιλιόμετρα νότια του Ηρακλείου, σε έναν μικρό λόφο, 3,5 χιλιόμετρα βόρεια από το χωριό Καστέλλι στη Μεσαρά. Ήταν ένα τεράστιο τεχνητό σπήλαιο με λαβυρινθώδεις διαδρόμους μήκους άνω των 2,5 χιλιομέτρων και αρκετές αίθουσες που δεν οδηγούσαν πουθενά. Εκτιμάται ότι χρησίμευε ως λατομείο για την εξόρυξη λίθων που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή του μινωικού ανακτόρου της Φαιστού, της βασιλικής έπαυλης της Αγίας Τριάδας, της ρωμαϊκής πόλης της Γόρτυνας και άλλων μικρότερων οικισμών. Πλέον οι δύο είσοδοί του έχουν καταστραφεί σχεδόν ολοκληρωτικά από τους Γερμανούς το 1944 και έτσι σήμερα δεν μπορούμε να δούμε την αρχική του μορφή.
Ένα μνημείο με ιστορία χιλιάδων ετών
Παρά την επικινδυνότητα, ο Λαβύρινθος παραμένει επιβλητικός. Οι σκοτεινές στοές και η μεγάλη αίθουσα της «Τραπέζας» μαρτυρούν τη σημασία του. Η Άννα Πετροχείλου, που χαρτογράφησε το σπήλαιο το 1985, υποστήριζε ότι ο χώρος χρησιμοποιούνταν ήδη από τη μινωική περίοδο. Η σύγχρονη έρευνα επιβεβαιώνει ότι λειτούργησε ως λατομείο από όπου εξορύχθηκε η πέτρα για τη Γόρτυνα, τη Φαιστό και την Αγία Τριάδα. Ωστόσο, οι μεγάλες λαξευτές αίθουσες και η πολυπλοκότητα του δικτύου υποδηλώνουν ότι ο ρόλος του ξεπερνούσε αυτόν ενός απλού λατομείου.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί ερευνητές του 19ου και 20ού αιώνα ταύτισαν τον χώρο με τον μυθικό Λαβύρινθο του Μινώταυρου, θεωρώντας ότι η πολυπλοκότητα των στοών ενέπνευσε τον μύθο.
Η σκοτεινή κληρονομιά της γερμανικής κατοχής
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ο Λαβύρινθος μετατράπηκε στο μεγαλύτερο υπόγειο γερμανικό οπλοστάσιο της Ανατολικής Μεσογείου, με πάνω από 300.000 τόνους πυρομαχικών. Οι Γερμανοί τοποθέτησαν ράγες για τη μεταφορά υλικού, τα ίχνη των οποίων σώζονται ακόμη. Το 1944, πριν αποχωρήσουν, ανατίναξαν τις εισόδους, προκαλώντας εκτεταμένες καταρρεύσεις. Σάπια πυρομαχικά παραμένουν ακόμη στο εσωτερικό, αυξάνοντας τον κίνδυνο.
Το 1945 το ελληνικό κράτος άρχισε εργασίες για την αποκατάσταση του σπηλαίου και την απομάκρυνση των πυρομαχικών που δεν είχαν εκραγεί λόγω έλλειψης οξυγόνου. Οι είσοδοι άνοιξαν ξανά για ένα διάστημα και, δυστυχώς, τότε πολλοί ντόπιοι έχασαν τη ζωή τους προσπαθώντας να βρουν πυρομαχικά, τα οποία χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή λιπασμάτων ή για ψάρεμα με δυναμίτη.Η τραγωδία του 1961, όταν έκρηξη εναπομεινάντων πυρομαχικών σκότωσε τέσσερα παιδιά, υπενθυμίζει τον διαχρονικό κίνδυνο του χώρου.
Σήμερα το σπήλαιο είναι σφραγισμένο και η είσοδος απαγορεύεται αυστηρά, ωστόσο έχουν αναφερθεί πολλές περιπτώσεις παράνομων ανασκαφών. Οι ταξιδιώτες μπορούν πλέον να πάρουν μια μικρή γεύση του πώς ήταν ο Λαβύρινθος επισκεπτόμενοι το μικρότερο γειτονικό σπήλαιο, το Λαβυρινθάκι.
Οι επιγραφές: το πολύτιμο αρχείο των αιώνων
Το σημαντικότερο «θησαυροφυλάκιο» του Λαβύρινθου είναι οι εκατοντάδες επιγραφές που άφησαν επισκέπτες από τον 15ο αιώνα και μετά. Το 2013 καταγράφηκαν περίπου 1.200 μόνο στην αίθουσα της Τραπέζας, ανάμεσά τους ονόματα περιηγητών, στρατιωτών, ακόμη και λογίων.
Ένα μνημείο που χάνεται
Ο Χάρης Στρατιδάκης, επικεφαλής της πρόσφατης αποστολής, δήλωσε ότι αυτή ήταν η τελευταία οργανωμένη είσοδος που θα επιχειρήσει, καθώς ο χώρος βρίσκεται πλέον στα όρια της πλήρους κατάρρευσης. Η είσοδος είναι σήμερα απαγορευτική και εξαιρετικά επικίνδυνη, ακόμη και για ειδικούς.
Ο Λαβύρινθος της Μεσαράς, ένα μοναδικό κομμάτι της κρητικής ιστορίας, φθείρεται μέρα με τη μέρα. Το ερώτημα που μένει είναι αν θα μπορούσε να είχε σωθεί — και αν υπάρχει ακόμη χρόνος να διασωθεί ό,τι απέμεινε.
πηγές: https://e-mesara.gr/,
https://ese.edu.gr/,
https://www.explorecrete.com/,
https://dimosfestou.gr/,
https://www.cretanbeaches.com/,
https://www.incrediblecrete.gr/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου