Bunker Bremen Ένα μουσείο από το σκοτάδι του Β' Π.Π.

 

Το Bunker Bremen λειτουργεί σήμερα ως κέντρο ενημέρωσης του Nederlands Militair Kustverdediging Museum και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο δίκτυο στρατιωτικών και ιστορικών μουσείων στην περιοχή Hoek van Holland. Παρότι δεν είναι ένα κλασικό μουσείο με μόνιμες συλλογές, λειτουργεί ως χώρος ιστορικής μνήμης, με εκθέσεις για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την Αντίσταση, την Atlantikwall και τον Ψυχρό Πόλεμο.

 Το Bunker Bremen βρίσκεται στο Hoek van Holland, στη δυτική ακτή της Ολλανδίας, κοντά στο Ρότερνταμ. Η περιοχή είναι γνωστή για τα παράκτια οχυρωματικά έργα της Atlantikwall, πολλά από τα οποία έχουν μετατραπεί σε μουσεία ή χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς.

Για τους κατοίκους του Hoek van Holland και της ευρύτερης περιοχής, το Bunker Bremen αποτελεί:Ιστορικό τεκμήριο της γερμανικής κατοχής και της στρατιωτικής παρουσίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι σημείο μνήμης που υπενθυμίζει τις επιπτώσεις του πολέμου, την κατασκευή της Atlantikwall και τον ρόλο της περιοχής στην ευρωπαϊκή ιστορία. Αποτελεί τόπο εκπαίδευσης και πολιτισμού, που σχολεία, οικογένειες και επισκέπτες μαθαίνουν για την ιστορία μέσα από εκθέσεις και δράσεις.

Στοιχείο της τοπικής ταυτότητας, καθώς οι κάτοικοι έχουν ενσωματώσει τα bunkers στο τοπίο και στην καθημερινότητά τους — πολλοί τα βλέπουν ως σύμβολα αντοχής, μνήμης και μετασχηματισμού μιας περιοχής που από στρατιωτική ζώνη έγινε παραλιακός προορισμός.

Σήμερα, το Bunker Bremen συνδυάζει την ιστορική μνήμη με την τουριστική εμπειρία: βρίσκεται δίπλα στην παραλία, προσελκύει επισκέπτες και συμβάλλει στην τοπική οικονομία, ενώ παράλληλα διατηρεί τον χαρακτήρα ενός χώρου που θυμίζει το παρελθόν και διδάσκει το μέλλον.

Θόλος “Valentin”

Ο θηριώδης υποβρυχιακός θόλος “Valentin”, το δεύτερο μεγαλύτερο υπέργειο καταφύγιο στην Ευρώπη, αποτελεί σήμερα το πιο εμφανές απομεινάρι τριών μεγάλων ναζιστικών εξοπλιστικών έργων που άλλαξαν ριζικά μια κατά βάση αγροτική περιοχή από τα μέσα της δεκαετίας του 1930. Η ιστορία του συνδέεται με την κατασκευή υπόγειων δεξαμενών καυσίμων, με τη ναυτική προετοιμασία για τον πόλεμο και, κυρίως, με την ακραία εκμετάλλευση χιλιάδων καταναγκαστικών εργατών.

  Κατασκευασμένο για την παραγωγή υποβρυχίων σε μεγάλη κλίμακα για την πολεμική προσπάθεια των Ναζί, περισσότεροι από 10.000 καταναγκαστικοί εργάτες χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή αυτού του γιγαντιαίου καταφυγίου, της αυλής υποστήριξης και του χώρου συναρμολόγησης. 

Το ναζιστικό εξοπλιστικό πρόγραμμα και η κατασκευή του θόλου

Από το 1935, η WIFO – εταιρεία-βιτρίνα του Υπουργείου Οικονομίας – ξεκίνησε την κατασκευή υπόγειου αποθηκευτικού χώρου καυσίμων στην περιοχή Farge–Neuenkirchen. Το 1938 το Γερμανικό Ναυτικό πρόσθεσε νέους θόλους καυσίμων, προετοιμάζοντας τον πόλεμο. Η υπάρχουσα υποδομή και τα στρατόπεδα εργασίας αξιοποιήθηκαν από το 1943 για την ανέγερση του υποβρυχιακού θόλου “Valentin”.

Με τους Συμμάχους να έχουν αποκτήσει αεροπορική υπεροχή, η ναυπήγηση υποβρυχίων σε εκτεθειμένα ναυπηγεία ήταν πλέον αδύνατη. Ο θόλος “Valentin” σχεδιάστηκε ως πλήρως θωρακισμένη μονάδα παραγωγής, με μέτρα πάχους στους τοίχους και την οροφή, ώστε να επιτρέψει τη συναρμολόγηση υποβρυχίων σε γραμμή παραγωγής. Η ναζιστική ηγεσία πίστευε ότι αυτά τα νέα υποβρύχια θα ανέτρεπαν ξανά την πορεία του πολέμου, πλήττοντας τις συμμαχικές γραμμές ανεφοδιασμού στον Ατλαντικό.

Καταναγκαστική εργασία, πείνα και θάνατος

Σε μόλις είκοσι μήνες – από το καλοκαίρι του 1943 έως την άνοιξη του 1945 – δημιουργήθηκε στο Bremen-Farge ένα τεράστιο ναυπηγικό συγκρότημα μέσα στον θόλο. Έως και 10.000 καταναγκαστικοί εργάτες εργάζονταν μέρα και νύχτα υπό ακραίες συνθήκες: πολίτες από την Ανατολική και Δυτική Ευρώπη, Σοβιετικοί αιχμάλωτοι πολέμου, Ιταλοί στρατιωτικοί όμηροι, κρατούμενοι στρατοπέδων συγκέντρωσης και άτομα που κρατούνταν από τη Γκεστάπο σε στρατόπεδα «αναμόρφωσης μέσω εργασίας».

Οι εργάτες, υποσιτισμένοι και εξαντλημένοι, δούλευαν σε 12ωρες βάρδιες βαριάς εργασίας. Περίπου 1.600 άνθρωποι πέθαναν από τις απάνθρωπες συνθήκες, την εξάντληση και την έλλειψη φροντίδας. Μόνο 1.144 θύματα είναι γνωστά με το όνομά τους.

Καταστροφή, μεταπολεμική χρήση και στρατιωτική αξιοποίηση

Τον Μάρτιο του 1945, τμήμα του θόλου καταστράφηκε από αεροπορική επιδρομή της RAF και λίγο αργότερα οι εργασίες σταμάτησαν. Κανένα υποβρύχιο δεν κατασκευάστηκε ποτέ στον “Valentin”.

Μετά τον πόλεμο, οι Σύμμαχοι χρησιμοποίησαν το θόλο ως πεδίο δοκιμών βομβών. Αργότερα, τα σχέδια κατεδάφισης εγκαταλείφθηκαν και ο χώρος έγινε ανεπίσημος παιδότοπος για τα παιδιά της περιοχής. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, ο γερμανικός στρατός ανέλαβε τον χώρο ως πεδίο εκπαίδευσης, ενώ από τη δεκαετία του 1960 έως το 2010 ο θόλος χρησιμοποιήθηκε από το Γερμανικό Ναυτικό ως αποθήκη.

Ο θόλος “Valentin” σήμερα – Μνημείο και τόπος μνήμης

Από τον Ιανουάριο του 2011, ο χώρος λειτουργεί ως Denkort Bunker Valentin, επίσημο μνημείο μνήμης. Για πρώτη φορά στην ιστορία του, ο θόλος απέκτησε αμιγώς πολιτική και εκπαιδευτική χρήση. Το μνημείο, υπό την εποπτεία του Εθνικού Κέντρου Πολιτικής Εκπαίδευσης της Βρέμης, προσφέρει προγράμματα που ενθαρρύνουν τους επισκέπτες να εξετάσουν κριτικά το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον του χώρου.

Ένα μονοπάτι 1,5 χιλιομέτρου οδηγεί μέσα στο συγκρότημα, περνώντας από 25 σημεία πληροφόρησης. Η διαδρομή αρχίζει από το μνημείο «Εξόντωση μέσω Εργασίας» και καταλήγει στο Κέντρο Πληροφόρησης, όπου οι επισκέπτες μπορούν να χρησιμοποιήσουν πολυμεσικό οδηγό. Στο Κέντρο παρουσιάζεται η γεωγραφική εξέλιξη του εξοπλιστικού τοπίου από τη δεκαετία του 1930 έως σήμερα, καθώς και μια αναλυτική έκθεση για την ιστορία του θόλου.

Πηγές https://www.museumkustverdediging.nl

https://www.atlantikwallmuseum.nl

https://www.fort1881.nl

https://www.denkort-bunker-valentin.de

https://www.lzp-bremen.de

Πάνω από 2 εκατ. επισκέπτες στη Μονή Σουμελά μέσα σε 5 χρόνια – Το ιστορικό μνημείο της Τραπεζούντας προσελκύει ταξιδιώτες από όλο τον κόσμο

 

Η ιστορική Μονή Σουμελά στην Τραπεζούντα, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού της Τουρκίας, έχει υποδεχθεί περισσότερους από 2 εκατομμύρια επισκέπτες από το 2021, όταν ολοκληρώθηκαν οι εκτεταμένες εργασίες αποκατάστασης. Το μνημείο, σκαρφαλωμένο σε απόκρημνο βράχο 300 μέτρα πάνω από την κοιλάδα Altındere, συνεχίζει να ζει μια περίοδο αυξημένης επισκεψιμότητας.

Σλυμφωνα με  στοιχεία του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού προκύπτει ότι η Μονή Σουμελά στην Τραπεζούντα συνδέεται στενά με την πρώιμη χριστιανική ιστορία του Πόντου. Η παράδοση τοποθετεί την ίδρυσή της στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, όταν στην περιοχή εμφανίζονται οι πρώτοι μάρτυρες, με κορυφαίο τον πολιούχο άγιο Ευγένιο της Τραπεζούντας. Σε αυτή την εποχή ανάγονται και οι ιδρύσεις μεγάλων μονών της περιοχής, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η πόλη λειτουργεί άλλοτε ως βάση των Βυζαντινών στη Μαύρη Θάλασσα και άλλοτε ως θέατρο πολεμικών συγκρούσεων. Η Σουμελά, σκαρφαλωμένη στον απόκρημνο βράχο του όρους Μελά, εντάσσεται σε αυτό το δίκτυο μοναστηριών που αναπτύχθηκαν παράλληλα με την ενίσχυση του χριστιανικού στοιχείου και την εδραίωση της βυζαντινής παρουσίας στην περιοχή. 

Κατά τη μεσοβυζαντινή και υστεροβυζαντινή περίοδο, η Τραπεζούντα εξελίσσεται σε σημαντικό διοικητικό και εμπορικό κέντρο, ενώ από τον 10ο αιώνα αναβαθμίζεται σε πρωτεύουσα του θέματος Χαλδίας. Η ίδρυση της Αυτοκρατορίας των Μεγάλων Κομνηνών το 1204 ενισχύει ακόμη περισσότερο τον ρόλο της πόλης ως πολιτικής και πνευματικής πρωτεύουσας, γεγονός που αντανακλάται και στη λειτουργία των μεγάλων μονών της περιοχής, ανάμεσά τους και η Σουμελά. Η μονή, αφιερωμένη στην Παναγία, συνδέεται με την ακμή της βυζαντινής Τραπεζούντας, καθώς αποτέλεσε κέντρο λατρείας, πνευματικής παραγωγής και τοπικής ταυτότητας, σε μια εποχή όπου η πόλη γνώριζε άνθηση των γραμμάτων, των τεχνών και της θεολογίας.

Ένα μνημείο-σύμβολο της Μαύρης Θάλασσας

Η Μονή Σουμελά, γνωστή και ως «Μονή της Παναγίας», βρίσκεται στην περιοχή Maçka της Τραπεζούντας και αποτελεί έναν από τους πιο εμβληματικούς προορισμούς της Μαύρης Θάλασσας. Το μνημείο έκλεισε το 2015 λόγω κινδύνου κατολισθήσεων, με το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού να αρχίζει το 2016 ένα μεγάλο έργο αποκατάστασης και γεωλογικής θωράκισης.

Η επαναλειτουργία έγινε σταδιακά:

• 25 Μαΐου 2019: άνοιξε το αίθριο,
• 28 Ιουλίου 2020: έγινε προσβάσιμο το 65% του συγκροτήματος,
• 1 Ιουλίου 2021: ολοκληρώθηκε η πλήρης επαναλειτουργία.

Το μνημείο έκλεισε ξανά προσωρινά τον Νοέμβριο του 2021 για πρόσθετη προστασία από πτώσεις βράχων και άνοιξε εκ νέου τον Μάιο του 2022.

Περισσότεροι από 2 εκατ. επισκέπτες σε πέντε χρόνια

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η Μονή Σουμελά έχει καταγράψει:

• 153.994 επισκέπτες το 2021,
• 339.110 το 2022,
• 451.550 το 2023,
• 442.711 το 2024,
• 514.596 το 2025,
• 128.311 από 1/1 έως 31/5/2026.

Συνολικά, η επισκεψιμότητα φτάνει τους 2.030.272 επισκέπτες, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική του μνημείου ως κορυφαίου τουριστικού πόλου.

Νέα συντήρηση και εργασίες προστασίας

Οι πιο πρόσφατες εργασίες συντήρησης πραγματοποιήθηκαν από 8 έως 16 Ιουνίου 2026, περιλαμβάνοντας:

• καθαρισμό του βραχώδους πρανούς από ειδικευμένους αναρριχητές,
• επισκευές σε μονοπάτια και στέγες,
• αποκατάσταση φθαρμένων λίθινων επιφανειών στο υδραγωγείο της μονής.

Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, η Μονή άνοιξε ξανά για το κοινό.

Διεθνές ενδιαφέρον και τουριστική άνθηση

Η Μονή Σουμελά βρίσκεται στη Δοκιμαστική Λίστα Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 2000 και αποτελεί βασικό πυλώνα του πολιτιστικού, ιστορικού και φυσιολατρικού τουρισμού της περιοχής. Η τουριστική κίνηση παραμένει υψηλή.

πηγές : https://www.hurriyetdailynews.com/http://constantinople.ehw.gr/

Μέγαρο Τσίλλερ- Λοβέρδου: Το "μυστικό" μουσείο των αγιογραφιών στην καρδιά της Αθήνας

Η είσοδος στην οικία Λοβέρδου μοιάζει με πέρασμα σε μια άλλη διάσταση. ΗΑθήνα μένει πίσω, σαν να χαμηλώνει τον παλμό της, και μπροστά σου ανοίγεται ένας κόσμος που η τέχνη, η μνήμη και η αρχιτεκτονική συνομιλούν με τρόπο σχεδόν τελετουργικό. Το Μέγαρο Τσίλλερ‑Λοβέρδου, στην οδό Μαυρομιχάλη 6, μπορεί να είναι ένα παράρτημα του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου, αλλα στην πραγματικότητα ξεχωρίζει ως μνημείο. Και αυτό συμβαίνει γιατί αποτλεεί έναν χώρο Πολιτισμού που η Ανατολή και η Δύση συναντιούνται μέσα από χρώματα ηρεμίας, επιβλητικούς όγκους και λεπτομέρειες που μαρτυρούν αρχοντιά.

της Μαρία Αλιμπέρτη

Πέρασα το κατώφλι χθες, σκέφτηκα ότι είναι μια όμορφη ιδέα η επίσκεψη με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα των Μνημείων. Η οικία που φέρει την υπογραφή τόσου του Τσίλλερ με την μεγαλοπρεπή αισθητική του όσο και του Λοβέρδου με το μονογραμμά του να κυριαρχεί σε όλος τους χώρους, με εντυπωσίασε με την ατμόσφαιρά του, την επιμελημένη διακόσμηση, την εντυπωσιακή οροφή σε κάθε δωμάτιο παρά τις  λιτές γραμμές διακόσμησης.

Το αρχοντικό που έγινε μουσείο

Χτισμένο το 1882 από τον Ερνστ Τσίλλερ, το μέγαρο υπήρξε για δεκαετίες η κατοικία του Γερμανού αρχιτέκτονα. Το 1912 αγοράστηκε από τον τραπεζίτη Διονύσιο Λοβέρδο, ο οποίος το μετέτρεψε σε οικία‑μουσείο για την εντυπωσιακή συλλογή του. Η πρόσοψη, στολισμένη με κεφαλές Καρυάτιδων και αρχαιοπρεπή μοτίβα, προϊδεάζει για το εσωτερικό: τοιχογραφίες, οροφογραφίες, τζάκια, ξυλόγλυπτα, μια περίτεχνη σκάλα και η εμβληματική αίθουσα με τους μαρμάρινους κίονες.

Στο δάπεδο, ψηφιδωτά που θυμίζουν αρχαίες αυλές. Στις πόρτες, τα αρχικά του Λοβέρδου — μια διακριτική υπογραφή ενός ανθρώπου που ήξερε να συλλέγει, αλλά και να προσφέρει. Η δωρεά του στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο περιλάμβανε όχι μόνο τη συλλογή, αλλά και το ίδιο το σπίτι.

Η συλλογή: εικόνες, ξυλόγλυπτα και χειρόγραφα

Η Συλλογή Λοβέρδου αριθμεί περισσότερα από 600 εκθέματα μεταβυζαντινής τέχνης. Εδώ συναντά κανείς εικόνες κρητικής και επτανησιακής σχολής, ξυλόγλυπτα τέμπλα του 18ου αιώνα, προσκυνητάρια, παλαίτυπα και χειρόγραφους κώδικες.

Ξεχωρίζουν ο Παντοκράτορας του Μιχαήλ Δαμασκηνού, με βλέμμα που διαπερνά τον χώρο. Η Περιτομή του Χριστού του Παναγιώτη Δοξαρά, ένα δυτικότροπο έργο που φέρνει την Επτάνησο σε διάλογο με την Ευρώπη. Αγιογραφίες του 17ου, 18ου και 19ου αιώνα, με τεχνοτροπίες που αποκαλύπτουν την εξέλιξη της μεταβυζαντινής γραφής. Στο δέυτερο όροφο θαύμασα ξυλόγλυπτα τέμπλα που δεσπόζουν , σαν να μεταφέρουν τον επισκέπτη σε παλαιές εκκλησίες της υπαίθρου.

Στο επάνω επίπεδο, η Φιλοξενία του Αβραάμ του Δ. Πελεκάση εντυπωσιάζει με τους αγγέλους που κρατούν τα σύμβολα του Πάθους. Στον κάτω χώρο, τα ψηφιδωτά δάπεδα συνθέτουν μια ατμόσφαιρα σχεδόν μοναστηριακή. Φυσικά το βλέμμα μου ως επισκέτπη κέρδισε ο τρούλος από το μικρό εκκλησάκι που δεσπόζει στην αυλή της οικείας.

Ο άνθρωπος πίσω από το όραμα

Ο Διονύσιος Λοβέρδος δεν ήταν μόνο συλλέκτης, ήταν τραπεζίτης με έντονη παρουσία στη Λαϊκή Τράπεζα. Στο αρχείο του σώζονται ντοκουμέντα από την επαγγελματική του πορεία: ημερολόγια, επιταγές, κανονισμοί, τίτλοι μετοχών, αποδείξεις ενέχυρων, ακόμη και το ντοκουμέντο της αποχώρησής του από τη θέση του προέδρου του Δ.Σ.

Ανάμεσα στα προσωπικά του αντικείμενα, πορτραίτα της οικογένειας, το φωτογραφικό πορταίτο  του Λοβέρδου από τη Nelly’s! Αξίζει να δώσεις προσοχή στα χειρόγραφα με εκκλησιαστικά κείμενα αλλά και έργα Αριστοφάνη, Θουκυδίδη, Ομήρου και Θεοφύλακτου Κορυδαλλέως, τα οποία ειναι τοποθετημένα σε εντυπωσιακές ξυλόγλυπτες προθήκες.

Ένα σπίτι που συνεχίζει να αφηγείται

Το Μέγαρο Τσίλλερ‑Λοβέρδου αποτελεί ένα άγνωστο μουσεικαό διαμάντι της πόλης. Μέσα από το κτίσμα και τα εκθέματά του προσφέρει μια συνάντηση της αστικής Αθήνας με τη βυζαντινή μνήμη, ένας χώρος που η τέχνη δεν εκτίθεται απλώς, αλλά κατοικεί.

Αρχίζει η αναστήλωση του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου στη Ζάκυνθο

Ένα ακόμη σημαντικό έργο πολιτισμού για ένα ξεχωριστό μνημείο εισέρχεται σε φάση υλοποίησης στη Ζάκυνθο, καθώς εξασφαλίστηκαν οι αναγκαίοι πόροι για την αναστήλωση και ανάδειξη του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου, ενός από τα σημαντικότερα μεταβυζαντινά μνημεία του νησιού. Η πρωτοβουλία υλοποιείται σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ζακύνθου.

Ο ναός, που χρονολογείται στους μεταβυζαντινούς χρόνους (16ος–17ος αι.), αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ζακυνθινής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής. Παρά τους σεισμούς που έπληξαν το νησί, το μνημείο διατηρεί σημαντικά μορφολογικά στοιχεία, όπως τμήματα τοιχοποιίας, λιθανάγλυφα και ίχνη από το εσωτερικό διάκοσμο, τα οποία καθιστούν την αποκατάστασή του κρίσιμη για τη διάσωση της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η αναστήλωση δεν αφορά μόνο τεχνικές εργασίες συντήρησης, αλλά μια συνολική προσπάθεια ανάδειξης της ιστορικής μνήμης και της ταυτότητας της Ζακύνθου. Το έργο αναμένεται να αποκαταστήσει τη στατική επάρκεια του ναού, να προστατεύσει τα σωζόμενα αρχιτεκτονικά στοιχεία και να επιτρέψει την επανένταξή του στον πολιτιστικό χάρτη του νησιού.

Ναός παλίμψηστο

Ο ναός που σώζεται σήμερα αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα μονόκλιτης βασιλικής, χτισμένης πάνω σε ένα σημείο με βαθιά ιστορική διαστρωμάτωση. Το οικοδόμημα θεμελιώθηκε επάνω στα κατάλοιπα του αρχαίου ναού της Οπεταΐδας Αρτέμιδος, ενώ τμήματα από τις κολόνες του αρχαίου ιερού ενσωματώθηκαν στη μεταγενέστερη χριστιανική κατασκευή και χρησιμοποιήθηκαν ως στηρίγματα του νάρθηκα. Στο εσωτερικό, μια αρχαία μαρμάρινη πλάκα με επιγραφή αφιερωμένη στον ιερέα της Οπετάσιας Αρτέμιδος τοποθετήθηκε ως αγία τράπεζα, διατηρώντας ορατή τη συνέχεια της λατρείας από την αρχαιότητα έως τους μεταβυζαντινούς χρόνους.

Με το συγκεκριμένο μνημείο να εντάσσεται πλέον σε τροχιά αποκατάστασης, η Ζάκυνθος συνεχίζει να ενισχύει την πολιτιστική της υποδομή, δημιουργώντας σταθερές βάσεις για την προστασία και ανάδειξη της ιστορικής της κληρονομιάς.

Πηγή : https://zantetimes.gr/, https://www.imerazante.gr/

Η νέα αποκατάσταση της «Δευτέρας Παρουσίας»: Η Καπέλα Σιξτίνα ξαναβρίσκει το φως της

Η Καπέλα Σιξτίνα, ένα από τα πιο εμβληματικά μνημεία της παγκόσμιας τέχνης, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της συντήρησης. Σκαλωσιές τοποθετήθηκαν μπροστά στη «Δευτέρα Παρουσία» του Μιχαήλ Αγγέλου, το μνημειώδες έργο των 180 τ.μ. που ζωγραφίστηκε μεταξύ 1536 και 1541. Τα Μουσεία του Βατικανού ανακοίνωσαν ότι ξεκίνησε μια νέα, εξαιρετικά προσεκτική επέμβαση διάρκειας τριών μηνών, με στόχο την αφαίρεση ενός «γενικευμένου λευκωπού πέπλου» που έχει συσσωρευτεί στην επιφάνεια της τοιχογραφίας.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής συντηρητή Πάολο Βιολίνι, το πέπλο αυτό οφείλεται σε μικροσωματίδια που μεταφέρονται από τα ρεύματα αέρα και με την πάροδο του χρόνου εξασθενούν τις αντιθέσεις του κιαροσκούρο και αλλοιώνουν τη χρωματική ένταση που επιδίωξε ο Μιχαήλ Άγγελος. Η επέμβαση στοχεύει στην αποκατάσταση της αρχικής φωτεινότητας και της εκφραστικής δύναμης του έργου, χωρίς να διαταράξει την ιστορική του υφή. Παρά τις εργασίες, η Καπέλα Σιξτίνα παραμένει ανοιχτή στο κοινό, γεγονός που υπογραμμίζει την προσεκτική οργάνωση της διαδικασίας.

Τι αναφέρουν τα ιταλικά μέσα για την επέμβαση

Η επέμβαση των ειδικών θα γίνει στο ιερό της Καπέλας. Η «Δευτέρα Παρουσία» θα καλυφθεί ξανά — αυτή τη φορά για περίπου τρεις μήνες. Το 1994, η αποκατάσταση είχε διαρκέσει 15 χρόνια και είχε επαναφέρει στο φως τα αρχικά χρώματα που είχαν σκοτεινιάσει από τον χρόνο και τον καπνό των κεριών. 

Η νέα συντήρηση θα περιοριστεί στην αφαίρεση ενός λεπτού στρώματος αλάτων, χρησιμοποιώντας απιονισμένο νερό και χαρτί velina. Η διαδικασία απαιτεί την κάλυψη ολόκληρης της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα.  Οι πρώτες τρεις εβδομάδες θα αφιερωθούν αποκλειστικά στην τοποθέτηση της σταθερής σκαλωσιάς. Στη συνέχεια, υπό τη διεύθυνση του Paolo Violini, θα ξεκινήσουν οι εργασίες.

Η ιταλική ANSA σημειώνει ότι η νέα συντήρηση θεωρείται «χειρουργικής ακρίβειας», καθώς οι ειδικοί εργάζονται σε μικροσκοπικές ζώνες της επιφάνειας, χρησιμοποιώντας τεχνικές που αναπτύχθηκαν ειδικά για τις τοιχογραφίες του 16ου αιώνα. Η RAI υπογραμμίζει ότι η επέμβαση δεν αποτελεί «νέα μεγάλη ανακαίνιση» πως εκείνη της δεκαετίας του 1990, αλλά μια «στοχευμένη και απαραίτητη παρέμβαση» για να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της τεράστιας επισκεψιμότητας.

Το Corriere della Sera αναφέρει ότι η συντήρηση γίνεται με υλικά πλήρως αναστρέψιμα, σύμφωνα με τα σύγχρονα πρωτόκολλα, ενώ το Il Messaggero τονίζει πως η επέμβαση αποτελεί «δοκιμασία ευθύνης» για το Βατικανό, καθώς η Καπέλα Σιξτίνα είναι όχι μόνο θρησκευτικό σύμβολο, αλλά και ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά σύνολα της Αναγέννησης.

foto ANSA

Η αρχιτεκτονική και η ιστορία της Καπέλα Σιξτίνα

Η Καπέλα Σιξτίνα ανεγέρθηκε μεταξύ 1473 και 1481 επί πάπα Σίξτου Δ΄, από τον οποίο πήρε και το όνομά της. Το κτίσμα σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Τζοβάννι ντελ Ντόλτσε και ακολουθεί τις αναλογίες του Ναού του Σολομώντα, σύμφωνα με τη βιβλική περιγραφή. Το εσωτερικό της, λιτό και αυστηρό, λειτουργεί ως ιδανικός καμβάς για το τεράστιο εικονογραφικό πρόγραμμα που αναπτύχθηκε στους τοίχους και στην οροφή.

Πριν από τον Μιχαήλ Άγγελο, οι τοιχογραφίες των πλευρικών τοίχων είχαν ήδη διακοσμηθεί από κορυφαίους καλλιτέχνες της πρώιμης Αναγέννησης, όπως ο Σάντρο Μποτιτσέλι, ο Πιέτρο Περούτζινο, ο Ντομένικο Γκιρλαντάιο και ο Κοζιμό Ροσέλι. Τα έργα αυτά απεικονίζουν σκηνές από τη ζωή του Μωυσή και του Χριστού, δημιουργώντας έναν θεολογικό διάλογο ανάμεσα στην Παλαιά και την Καινή Διαθήκη.

Η τοιχογραφική επανάσταση του Μιχαήλ Αγγέλου

Το 1508 ο πάπας Ιούλιος Β΄ ανέθεσε στον Μιχαήλ Άγγελο τη διακόσμηση της οροφής, μια εργασία που άλλαξε για πάντα την ιστορία της τέχνης. Η οροφή, με τις εννέα σκηνές από τη Γένεση, τις μορφές των Προφητών και των Σιβυλλών και τις μνημειακές γυμνές μορφές, αποτελεί ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα της δυτικής ζωγραφικής.

Τρεις δεκαετίες αργότερα, ο ίδιος καλλιτέχνης επέστρεψε για να δημιουργήσει τη «Δευτέρα Παρουσία» στον ανατολικό τοίχο. Το έργο, γεμάτο ένταση, κίνηση και δραματική ενέργεια, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην εποχή του λόγω της τολμηρής απεικόνισης γυμνών σωμάτων και της εκφραστικής δύναμης που υπερέβαινε τα όρια της θρησκευτικής τέχνης της εποχής.

Γιατί η συντήρηση είναι τόσο κρίσιμη σήμερα

Η Καπέλα Σιξτίνα δέχεται πάνω από έξι εκατομμύρια επισκέπτες τον χρόνο. Η ανθρώπινη παρουσία, η υγρασία, η θερμοκρασία και τα μικροσωματίδια που μεταφέρονται με τον αέρα δημιουργούν ένα περιβάλλον που απαιτεί συνεχή παρακολούθηση. Τα ιταλικά μέσα επισημαίνουν ότι η νέα επέμβαση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την προστασία του μνημείου, η οποία περιλαμβάνει συστήματα καθαρισμού αέρα, ελεγχόμενη ροή επισκεπτών και τακτικές μικροεπεμβάσεις. Η προσπάθεια να διατηρηθεί η αυθεντική λάμψη του Μιχαήλ Αγγέλου είναι ταυτόχρονα μια υπενθύμιση της ευθύνης που έχουμε απέναντι στα μνημεία της ανθρωπότητας.

ΠΗΓΉ :rsi.ch/, vaticannews.va/

Τι σχέση έχει η Παναγία των Παρισίων με τη Λάρισα; Έκθεση για το έργο αποκατάστασης του εμβληματικού ναού

Σαν μια ανάσα που ταξιδεύει από τον Σηκουάνα έως τον Πηνειό, η ιστορία της Παναγίας των Παρισίων φτάνει στη Λάρισα για να αφηγηθεί το θαύμα της αναγέννησής της. Εκεί που η τέχνη συναντά την τεχνική, και η μνήμη γίνεται έργο ανθρώπων που ξαναχτίζουν ό,τι αγαπήθηκε βαθιά.

Εγκαίνια στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου στις 11:30, στο Αμφιθέατρο του Διαχρονικού Μουσείου Λάρισας. Η έκθεση παρουσιάζει στο κοινό μια ολοκληρωμένη εικόνα του μεγαλειώδους έργου αποκατάστασης του καθεδρικού ναού της Παναγίας των Παρισίων, μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2019.

Τα επαγγέλματα πίσω από την αναβίωση ενός μνημείου

Περίπου 20 εξειδικευμένα επαγγέλματα παρουσιάζονται μέσα από το υλικό της έκθεσης: λιθοξόοι, ξυλουργοί, υαλουργοί, γλύπτες, σιδεράδες, διακοσμητές και πολλοί ακόμη τεχνίτες που συνέβαλαν στη διάσωση και αναγέννηση του εμβληματικού ναού. Η έκθεση αναδεικνύει τη συνεργασία, την τεχνογνωσία και την αφοσίωση που απαιτήθηκαν για την αποκατάσταση ενός από τα σημαντικότερα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Σχεδιασμός από τον οργανισμό Rebâtir Notre Dame

Η έκθεση σχεδιάστηκε από τον Δημόσιο Γαλλικό Οργανισμό Rebâtir Notre Dame και παρουσιάζεται στη γαλλική γλώσσα με ελληνική μετάφραση. Απευθύνεται τόσο σε όσους αγαπούν την αρχιτεκτονική και την πολιτιστική κληρονομιά, όσο και σε επισκέπτες που επιθυμούν να γνωρίσουν βαθύτερα την ιστορία και την αξία του ναού.

Διάρκεια και ώρες λειτουργίας

Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 15 Φεβρουαρίου έως τις 29 Μαρτίου 2026.

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά 8:30–15:30, εκτός Τρίτης.

Παράλληλη δράση για παιδιά

Την ημέρα των εγκαινίων, παράλληλα με την εκδήλωση, το Γαλλικό Ινστιτούτο Λάρισας θα πραγματοποιήσει εργαστήρι ευαισθητοποίησης για μαθητές δημοτικού. Τα παιδιά θα γνωρίσουν την ιστορία της Notre Dame, τον διάκοσμό της, τους θρύλους και τα μυστήριά της. Στο εργαστήρι θα δημιουργήσουν τον δικό τους gargouille, τον δράκο–φύλακα του ναού, καθώς και το δικό τους βιτρό.

Κρατήσεις θέσεων: 2410 287508 και larissa@ifg.gr.

O Φάρος της Αλεξάνδρειας «ζωντανεύει» ξανά μέσω ψηφιακής αναπαράστασης

Μπορεί το τελευταίο 24ωρο να κυκλοφορεί η είδηση ότι ανασύρθηκαν απο τον βυθό του λιμανιού  22 ογκόλιθοι από τον Φάρο της Αλεξάνδρειας, σημαντικό όμως  είναι ότι εκείνος αναβιώνει στην ολότητά του στον ψηφιακό κόσμο. Όσο εντυπωσιακοί και εάν είναι οι ογκόλιθοι από γρανίτη και ασβεστόλιθο, βάρους έως και 80 τόνων, ο Φάρος της Αλεξάνδρειας θα προβάλει μπροστά μας χάρη στη Τεχνολογία!

Εκτιμάται ότι η ψηφιακή αναδημιουργία του θα μας εντυπωσιάσει. Πρόκειται άλλωστε για ένα από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου. Το μνημείο, ο περίφημος Φάρος της Αλεξάνδρειας, ετοιμάζεται να αναβιώσει ψηφιακά χάρη σε ένα φιλόδοξο ερευνητικό εγχείρημα. Το μνημείο, που δέσποζε στο νησί Φάρος για περισσότερα από 1.500 χρόνια, καταστράφηκε από τον μεγάλο σεισμό του 1303, αφήνοντας πίσω του μόνο περιγραφές και σκίτσα. Σήμερα, μια διεθνής ομάδα ειδικών επιχειρεί να το ανασυνθέσει ψηφιακά.

Το «Pharos Project»: Ιστορικοί, αρχιτέκτονες και προγραμματιστές ενώνουν δυνάμεις

Το έργο, γνωστό ως Pharos Project, συγκεντρώνει ιστορικούς, αρχιτέκτονες και ειδικούς ψηφιακής τεχνολογίας. Η επικεφαλής αρχιτέκτονας Isabelle Hairy περιγράφει μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες:«Τα αρχιτεκτονικά θραύσματα είναι διάσπαρτα σε μια έκταση 18 στρεμμάτων κάτω από το νερό». Πέρυσι, η ομάδα κατάφερε να ανασύρει ορισμένους γρανιτένιους λίθους για τρισδιάστατη σάρωση, ανοίγοντας τον δρόμο για την ψηφιακή ανακατασκευή του μνημείου.

Πάνω από 5.000 θραύσματα έχουν ήδη σαρωθεί

Μέχρι στιγμής έχουν σαρωθεί περισσότερα από 5.000 κομμάτια που ανήκαν στο αρχαίο οικοδόμημα. Η διαδικασία έχει ήδη αποκαλύψει νέα στοιχεία, όπως έναν πυλώνα που συνδύαζε ελληνικά αρχιτεκτονικά στοιχεία με αιγυπτιακή αισθητική.

Ωστόσο, η διάβρωση από τους αιώνες παραμονής στο νερό καθιστά την έρευνα εξαιρετικά αργή. Η ομάδα εκτιμά ότι η πλήρης αποκατάσταση θα απαιτήσει «γενιές» εργασίας.

Η ιστορία και το μεγαλείο του αρχαίου Φάρου

Ο Φάρος της Αλεξάνδρειας, γνωστός και ως Φάρος του Φάρου, ανεγέρθηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. επί Πτολεμαίου Α΄ Σωτήρα, στρατηγού του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Με ύψος περίπου 140 μέτρων, ήταν το δεύτερο ψηλότερο ανθρώπινο κατασκεύασμα της αρχαιότητας μετά τη Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας. Για αιώνες καθοδηγούσε τα πλοία στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας και αποτέλεσε σύμβολο τεχνολογικής και αρχιτεκτονικής υπεροχής.

 πηγή: https://www.art-insider.com/

Συντήρηση του Βαπτιστηρίου Αγίου Ιωάννη στην Κω: Ολοκληρώθηκε το έργο αποκατάστασης στο μνημείο «Επτά Βήματα»

Η Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεότερων Μνημείων ολοκλήρωσε ένα σημαντικό έργο προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς στην Κω, με τη συντήρηση τοιχογραφιών, επιχρισμάτων, ξυλόγλυπτου τέμπλου και λίθινων στοιχείων στο Βαπτιστήριο του Αγίου Ιωάννη. Το έργο εντάχθηκε στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση – Next Generation EU.

Έργο συντήρησης με υψηλή απορρόφηση και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση

Το υποέργο υλοποιήθηκε την περίοδο 2023–2025, με προϋπολογισμό 627.550 ευρώ και ποσοστό απορρόφησης 90%. Οι εργασίες περιλάμβαναν συντήρηση τοιχογραφιών, επιχρισμάτων, ξυλόγλυπτου τέμπλου και λίθινων αρχιτεκτονικών στοιχείων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διάσωση ενός από τα σημαντικότερα παλαιοχριστιανικά μνημεία της Κω.

Το μνημείο: Από παλαιοχριστιανικό βαπτιστήριο σε ναό

Ο ναός του Αγίου Ιωάννη βρίσκεται νότια της πόλης της Κω, εντός του νεκροταφείου, και σήμερα λειτουργεί ως κοιμητηριακός ναός. Χρονολογείται στα τέλη του 5ου – αρχές 6ου αιώνα και παρουσιάζει δύο διακριτές οικοδομικές φάσεις.

Αρχικά αποτελούσε παλαιοχριστιανικό βαπτιστήριο που ανήκε σε βασιλική, ενώ στη σημερινή του μορφή αποτελεί το φωτιστήριο του αρχικού βαπτιστηρίου, το οποίο μετατράπηκε σε ναό στα τέλη του 12ου ή στις αρχές του 13ου αιώνα.

Η αρχιτεκτονική των «Επτά Βημάτων»

Η κάτοψη του μνημείου είναι εξωτερικά τετράγωνη και εσωτερικά κυκλική, με τέσσερις γωνιακές ημικυκλικές κόγχες και μία ανατολικά, στο σημείο του Ιερού Βήματος. Στις βόρεια και νότια πλευρά ανοίγονται δύο ορθογώνιες κόγχες, οι οποίες μαζί με τις υπόλοιπες συνολικά επτά κόγχες έδωσαν στο μνημείο την ονομασία «Επτά Βήματα».

Ο ναός είναι δισυπόστατος: ο κύριος χώρος τιμά τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, ενώ αριστερά βρίσκεται το παρεκκλήσιο του Αγίου Χαραλάμπους.

Τοιχογραφίες, τέμπλο και λίθινα στοιχεία

Στο εσωτερικό σώζονται πολυάριθμα λίθινα αρχιτεκτονικά μέλη, ενώ ο τοιχογραφικός διάκοσμος διατηρείται σε πέντε κόγχες και χρονολογείται στο πρώτο μισό του 14ου αιώνα.

Το ξυλόγλυπτο τέμπλο αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη και φέρει επιγραφή με τη χρονολογία 1662, αποτελώντας σημαντικό δείγμα μεταβυζαντινής ξυλογλυπτικής.

Οι ομάδες συντήρησης και οι εργασίες αποκατάστασης

Την επίβλεψη του έργου είχαν οι συντηρητές της ΔΣΑΝΜ:

• Γιώτα Κατσιμάρδου (λίθινα στοιχεία)

• Χρήστος Σοφόπουλος (τοιχογραφίες)

• Χριστίνα Σπεράντζα (ξυλόγλυπτο τέμπλο)

Η συντήρηση των τοιχογραφιών μετά τις αποσπάσεις πραγματοποιήθηκε μέσω δημόσιου διαγωνισμού από την εταιρεία Θεοφιλάκος Π. & Γεωργιάδης Γ. Ο.Ε., ενώ η αποκατάσταση του δαπέδου υλοποιήθηκε από τον Βασίλη Σαρρή.

Η Διεύθυνση εκφράζει θερμές ευχαριστίες στο μόνιμο και ορισμένου χρόνου προσωπικό που συνέβαλε στην ολοκλήρωση του έργου.

πηγή: https://www.facebook.com/dsanm.culture

Λαβύρινθος Μεσαράς: Ένα μνημείο στα όρια της κατάρρευσης και της λήθης

 

Ο Λαβύρινθος της Μεσαράς, ένα από τα πιο αινιγματικά και ιστορικά σημεία της Κρήτης, παρουσιάζει πλέον εικόνα πλήρους αποσύνθεσης. Η πρόσφατη οργανωμένη επίσκεψη του Σπηλαιολογικού Συλλόγου Ρεθύμνου αποκάλυψε δραματική επιδείνωση: οροφές που έχουν ήδη καταρρεύσει, άλλες που κρέμονται έτοιμες να υποχωρήσουν, στοές αποκλεισμένες από συντρίμμια και τμήματα που έχουν χαθεί οριστικά. Σύμφωνα με έμπειρους σπηλαιολόγους, αν είχαν γίνει παρεμβάσεις πριν από δύο δεκαετίες, ο χώρος ίσως να ήταν σήμερα ασφαλής και επισκέψιμος. Πλέον, αυτό θεωρείται αδύνατο.

Βρίσκεται 50 χιλιόμετρα νότια του Ηρακλείου, σε έναν μικρό λόφο, 3,5 χιλιόμετρα βόρεια από το χωριό Καστέλλι στη Μεσαρά. Ήταν ένα τεράστιο τεχνητό σπήλαιο με λαβυρινθώδεις διαδρόμους μήκους άνω των 2,5 χιλιομέτρων και αρκετές αίθουσες που δεν οδηγούσαν πουθενά. Εκτιμάται ότι χρησίμευε ως λατομείο για την εξόρυξη λίθων που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή του μινωικού ανακτόρου της Φαιστού, της βασιλικής έπαυλης της Αγίας Τριάδας, της ρωμαϊκής πόλης της Γόρτυνας και άλλων μικρότερων οικισμών. Πλέον  οι δύο είσοδοί του  έχουν καταστραφεί σχεδόν ολοκληρωτικά από τους Γερμανούς το 1944 και έτσι σήμερα δεν μπορούμε να δούμε την αρχική του μορφή.

Ένα μνημείο με ιστορία χιλιάδων ετών

Παρά την επικινδυνότητα, ο Λαβύρινθος παραμένει επιβλητικός. Οι σκοτεινές στοές και η μεγάλη αίθουσα της «Τραπέζας» μαρτυρούν τη σημασία του. Η Άννα Πετροχείλου, που χαρτογράφησε το σπήλαιο το 1985, υποστήριζε ότι ο χώρος χρησιμοποιούνταν ήδη από τη μινωική περίοδο. Η σύγχρονη έρευνα επιβεβαιώνει ότι λειτούργησε ως λατομείο από όπου εξορύχθηκε η πέτρα για τη Γόρτυνα, τη Φαιστό και την Αγία Τριάδα. Ωστόσο, οι μεγάλες λαξευτές αίθουσες και η πολυπλοκότητα του δικτύου υποδηλώνουν ότι ο ρόλος του ξεπερνούσε αυτόν ενός απλού λατομείου.

Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί ερευνητές του 19ου και 20ού αιώνα ταύτισαν τον χώρο με τον μυθικό Λαβύρινθο του Μινώταυρου, θεωρώντας ότι η πολυπλοκότητα των στοών ενέπνευσε τον μύθο.

Η σκοτεινή κληρονομιά της γερμανικής κατοχής

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ο Λαβύρινθος μετατράπηκε στο μεγαλύτερο υπόγειο γερμανικό οπλοστάσιο της Ανατολικής Μεσογείου, με πάνω από 300.000 τόνους πυρομαχικών. Οι Γερμανοί τοποθέτησαν ράγες για τη μεταφορά υλικού, τα ίχνη των οποίων σώζονται ακόμη. Το 1944, πριν αποχωρήσουν, ανατίναξαν τις εισόδους, προκαλώντας εκτεταμένες καταρρεύσεις. Σάπια πυρομαχικά παραμένουν ακόμη στο εσωτερικό, αυξάνοντας τον κίνδυνο.

Το 1945 το ελληνικό κράτος άρχισε εργασίες για την αποκατάσταση του σπηλαίου και την απομάκρυνση των πυρομαχικών που δεν είχαν εκραγεί λόγω έλλειψης οξυγόνου. Οι είσοδοι άνοιξαν ξανά για ένα διάστημα και, δυστυχώς, τότε πολλοί ντόπιοι έχασαν τη ζωή τους προσπαθώντας να βρουν πυρομαχικά, τα οποία χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή λιπασμάτων ή για ψάρεμα με δυναμίτη.Η τραγωδία του 1961, όταν έκρηξη εναπομεινάντων πυρομαχικών σκότωσε τέσσερα παιδιά, υπενθυμίζει τον διαχρονικό κίνδυνο του χώρου.

Σήμερα το σπήλαιο είναι σφραγισμένο και η είσοδος απαγορεύεται αυστηρά, ωστόσο έχουν αναφερθεί πολλές περιπτώσεις παράνομων ανασκαφών. Οι ταξιδιώτες μπορούν πλέον να πάρουν μια μικρή γεύση του πώς ήταν ο Λαβύρινθος επισκεπτόμενοι το μικρότερο γειτονικό σπήλαιο, το Λαβυρινθάκι.

Οι επιγραφές: το πολύτιμο αρχείο των αιώνων

 Το σημαντικότερο «θησαυροφυλάκιο» του Λαβύρινθου είναι οι εκατοντάδες επιγραφές που άφησαν επισκέπτες από τον 15ο αιώνα και μετά. Το 2013 καταγράφηκαν περίπου 1.200 μόνο στην αίθουσα της Τραπέζας, ανάμεσά τους ονόματα περιηγητών, στρατιωτών, ακόμη και λογίων.

Ένα μνημείο που χάνεται

Ο Χάρης Στρατιδάκης, επικεφαλής της πρόσφατης αποστολής, δήλωσε ότι αυτή ήταν η τελευταία οργανωμένη είσοδος που θα επιχειρήσει, καθώς ο χώρος βρίσκεται πλέον στα όρια της πλήρους κατάρρευσης. Η είσοδος είναι σήμερα απαγορευτική και εξαιρετικά επικίνδυνη, ακόμη και για ειδικούς.

Ο Λαβύρινθος της Μεσαράς, ένα μοναδικό κομμάτι της κρητικής ιστορίας, φθείρεται μέρα με τη μέρα. Το ερώτημα που μένει είναι αν θα μπορούσε να είχε σωθεί — και αν υπάρχει ακόμη χρόνος να διασωθεί ό,τι απέμεινε.

πηγές: https://e-mesara.gr/,

 https://ese.edu.gr/, 

https://www.explorecrete.com/, 

https://dimosfestou.gr/, 

https://www.cretanbeaches.com/, 

https://www.incrediblecrete.gr/

Η Παναγία της Νικόπολης «ξαναζεί»: Το μοναστήρι του Πόντου μετατρέπεται σε νέο πόλο τουρισμού

 

Το μνημείο εμφανίζεται ξαφνικά μέσα στο άγριο τοπίο της Σεμπινκαραχισάρ.Ένας τεράστιος, κάθετος βράχος, με φυσικές αποχρώσεις γκρι και ώχρας, υψώνεται πάνω από την κοιλάδα. Στο μέσο του βράχου, σαν να έχει ανοίξει η πέτρα από μέσα, διακρίνεται η είσοδος του μοναστηριού: ένα άνοιγμα που μοιάζει περισσότερο με σπήλαιο παρά με ανθρώπινη κατασκευή.

Η πρόσβαση γίνεται από ένα ελικοειδές μονοπάτι, στενό και απότομο, που ακολουθεί τη φυσική γραμμή του βράχου. Στις φωτογραφίες φαίνεται καθαρά η νέα μεταλλική και ξύλινη υποδομή που τοποθετήθηκε για λόγους ασφαλείας.

Ένα από τα αρχαιότερα μοναστήρια του Πόντου, λαξευμένο στον βράχο κοντά στη Νικόπολη –τη σημερινή Σεμπινκαραχισάρ της επαρχίας Κερασούντας– επιστρέφει δυναμικά στη δημόσια ζωή. Η Παναγία η Σταυροπηγιανή, γνωστή και ως Παναγία της Γαράσαρης, εντάσσεται πλέον στο τουριστικό προϊόν της περιοχής, αποκτώντας νέο ρόλο στον χάρτη του πολιτιστικού και θρησκευτικού τουρισμού της Τουρκίας.

Τι αλλάζει

Οι πρόσφατες εργασίες συντήρησης πραγματοποιήθηκαν από το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού σε συνεργασία με τοπικούς φορείς. Στόχος ήταν η ενίσχυση της πρόσβασης, η σταθεροποίηση των επικίνδυνων τμημάτων του βράχου και η δημιουργία ενός ασφαλούς μονοπατιού για τους επισκέπτες.

Οι Αρχές της Τουρκίας παρουσιάζουν το έργο ως πρωτοβουλία για όσους ενδιαφέρονται για την πρώιμη χριστιανική αρχιτεκτονική. Το αφήγημα, ωστόσο, δεν επικεντρώνεται πλέον στη θρησκευτική λειτουργία του μνημείου, αλλά στη γεωγραφική του ιδιαιτερότητα, στη βραχώδη κατασκευή του και στην «αρχαιολογική εμπειρία» που προσφέρει. Στη νέα αυτή ταυτότητα, ο βράχος και η φυσική μορφολογία του τοπίου βρίσκονται στο επίκεντρο.

 Η ιστορία ενός μοναστηριού

Πριν μετατραπεί σε τουριστική στάση, η μονή υπήρξε για αιώνες ενεργό κέντρο της χριστιανικής ζωής των Ελλήνων της Νικόπολης. Η ίδρυσή της τοποθετείται στον 5ο αιώνα, όταν ο Όσιος Ιωάννης ο Ησυχαστής εγκαταστάθηκε στον βράχο της Αναλήψεως. Σταδιακά δημιουργήθηκε μια οργανωμένη μοναστική κοινότητα με ναό, κελιά, δεξαμενές και αποθήκες, απλωμένη σε τέσσερα επίπεδα.

Οι ιστορικές πηγές για τη μονή είναι περιορισμένες.  Γνωστό είναι ότι το 1815 ο ιερομόναχος Ιωαννίκιος Θωμαΐδης ολοκλήρωσε το οικοδόμημα και διετέλεσε ηγούμενος, ενώ κάτοικοι και τοπικοί παράγοντες προσέφεραν μεγάλες εκτάσεις γης στη μονή.

Η λειτουργία της συνεχίστηκε έως τον 19ο αιώνα. Ο τελευταίος ηγούμενος, ο αρχιμανδρίτης Ηλίας Παπαδόπουλος, εγκατέλειψε τη μονή το 1924, παίρνοντας μαζί του ιερά κειμήλια που σήμερα φυλάσσονται σε ναούς της Καβάλας και της Νέας Καβάλας.

Σήμερα, η Παναγία η Σταυροπηγιανή επανέρχεται στο προσκήνιο όχι ως τόπος λατρείας αλλά ως τόπος επίσκεψης. Το τουρκικό κράτος επενδύει στη σύνδεση της μνημειακής αρχιτεκτονικής με τον τουρισμό και τη φύση, ακολουθώντας το μοντέλο που εφαρμόστηκε και στην Παναγία Σουμελά της Τραπεζούντας.

πηγή : Pontonews.gr, https://www.trthaber.com/https://hellenicresearchcenter.org/

Σοκ στην Τερμησσό: Κατεστράφη το λιονταρόμορφο γλυπτό που άντεξε 2.000 χρόνια

 

Στην αρχαία πόλη Τερμησσό, ένα από τα πιο εντυπωσιακά οχυρά της αρχαίας Ανατολίας, εντοπίστηκε κατεστραμμένο ένα γλυπτό λιονταρόμορφο υδρορροή ηλικίας περίπου 2.000 ετών, γεγονός που αναζωπύρωσε τις ανησυχίες για την προστασία των αρχαιολογικών χώρων στην Τουρκία.

Η Τερμησσός, χτισμένη σε υψόμετρο περίπου 1.150 μέτρων στα όρη Ταύρου κοντά στην Αττάλεια, είναι γνωστή ως η μοναδική πόλη της Ανατολίας που ο Μέγας Αλέξανδρος δεν κατάφερε να κατακτήσει το 333 π.Χ. Η φυσική της οχύρωση και η δυσπρόσιτη τοποθεσία την καθιστούσαν σύμβολο αντοχής και αντίστασης — μια συνέχεια που τώρα φαίνεται να διακόπτεται.

Ανεπανόρθωτη ζημιά

Ο αρχαιολόγος Ουμίτ Ισίν ήταν ο πρώτος που κατέγραψε τη ζημιά, παρατηρώντας ότι η λιονταρόμορφη υδρορροή που είχε φωτογραφίσει παλαιότερα δεν ήταν πλέον ακέραιη. Το γλυπτό, ρωμαϊκής περιόδου, χρησίμευε για την απομάκρυνση των ομβρίων υδάτων από τις στέγες, προστατεύοντας τα κτίρια από διάβρωση.

Ο Ισίν ανάρτησε φωτογραφίες στα κοινωνικά δίκτυα, θέτοντας ερωτήματα για το πώς μπορεί να σημειώθηκε τέτοια ζημιά σε έναν εθνικά προστατευόμενο χώρο. Τόνισε ότι «ο χρόνος δεν το κατέστρεψε, αλλά η αμέλεια».

Παρά τις προειδοποιητικές πινακίδες για κάμερες ασφαλείας, δεν έχουν εντοπιστεί ύποπτοι. Ο Ισίν σημείωσε ότι η απώλεια είναι ιδιαίτερα οδυνηρή, καθώς το συγκεκριμένο γλυπτό ήταν από τα πιο εντυπωσιακά διακοσμητικά στοιχεία του χώρου.

Ο πρώην φύλακας του χώρου, εκτιμά ότι η ζημιά είναι πρόσφατη — πιθανώς μέσα στις τελευταίες δύο εβδομάδες — και ίσως προκλήθηκε από κάποιον που ανέβηκε πάνω στο γλυπτό, πιθανόν επισκέπτη ή μαθητή.

Ο επικεφαλής της ανασκαφής, Μουσταφά Κοτσάκ, επιβεβαίωσε ότι έγινε αυτοψία από το τοπικό μουσείο και έχει κατατεθεί επίσημη μήνυση. Το υλικό από τις κάμερες εξετάζεται, ενώ τα θραύσματα παραμένουν στη θέση τους για τεκμηρίωση.

Μέτρα κατόπιν εορτής

Οι ειδικοί ζητούν ενίσχυση της φύλαξης, περισσότερες κάμερες και συστήματα διακριτικής παρακολούθησης, καθώς και ενημερωτικές καμπάνιες για το κοινό, ώστε να γίνει σαφές ότι οι αρχαιότητες δεν είναι χώροι αναρρίχησης.

 Τι είναι ένα gargoyle

 Μια λίθινη υδρορροή, συχνά με μορφή ζώου ή μυθικού πλάσματος, που απομακρύνει το νερό από τους τοίχους για να αποτρέψει φθορές — γνωστό στοιχείο τόσο της γοτθικής όσο και της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής.

Το περιστατικό λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι ακόμη και μνημεία που άντεξαν αυτοκρατορίες και πολέμους παραμένουν ευάλωτα στη σύγχρονη αμέλεια.

πηγη: anatolianarcheology.net