Η νέα αποκατάσταση της «Δευτέρας Παρουσίας»: Η Καπέλα Σιξτίνα ξαναβρίσκει το φως της

Η Καπέλα Σιξτίνα, ένα από τα πιο εμβληματικά μνημεία της παγκόσμιας τέχνης, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της συντήρησης. Σκαλωσιές τοποθετήθηκαν μπροστά στη «Δευτέρα Παρουσία» του Μιχαήλ Αγγέλου, το μνημειώδες έργο των 180 τ.μ. που ζωγραφίστηκε μεταξύ 1536 και 1541. Τα Μουσεία του Βατικανού ανακοίνωσαν ότι ξεκίνησε μια νέα, εξαιρετικά προσεκτική επέμβαση διάρκειας τριών μηνών, με στόχο την αφαίρεση ενός «γενικευμένου λευκωπού πέπλου» που έχει συσσωρευτεί στην επιφάνεια της τοιχογραφίας.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής συντηρητή Πάολο Βιολίνι, το πέπλο αυτό οφείλεται σε μικροσωματίδια που μεταφέρονται από τα ρεύματα αέρα και με την πάροδο του χρόνου εξασθενούν τις αντιθέσεις του κιαροσκούρο και αλλοιώνουν τη χρωματική ένταση που επιδίωξε ο Μιχαήλ Άγγελος. Η επέμβαση στοχεύει στην αποκατάσταση της αρχικής φωτεινότητας και της εκφραστικής δύναμης του έργου, χωρίς να διαταράξει την ιστορική του υφή. Παρά τις εργασίες, η Καπέλα Σιξτίνα παραμένει ανοιχτή στο κοινό, γεγονός που υπογραμμίζει την προσεκτική οργάνωση της διαδικασίας.

Τι αναφέρουν τα ιταλικά μέσα για την επέμβαση

Η επέμβαση των ειδικών θα γίνει στο ιερό της Καπέλας. Η «Δευτέρα Παρουσία» θα καλυφθεί ξανά — αυτή τη φορά για περίπου τρεις μήνες. Το 1994, η αποκατάσταση είχε διαρκέσει 15 χρόνια και είχε επαναφέρει στο φως τα αρχικά χρώματα που είχαν σκοτεινιάσει από τον χρόνο και τον καπνό των κεριών. 

Η νέα συντήρηση θα περιοριστεί στην αφαίρεση ενός λεπτού στρώματος αλάτων, χρησιμοποιώντας απιονισμένο νερό και χαρτί velina. Η διαδικασία απαιτεί την κάλυψη ολόκληρης της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα.  Οι πρώτες τρεις εβδομάδες θα αφιερωθούν αποκλειστικά στην τοποθέτηση της σταθερής σκαλωσιάς. Στη συνέχεια, υπό τη διεύθυνση του Paolo Violini, θα ξεκινήσουν οι εργασίες.

Η ιταλική ANSA σημειώνει ότι η νέα συντήρηση θεωρείται «χειρουργικής ακρίβειας», καθώς οι ειδικοί εργάζονται σε μικροσκοπικές ζώνες της επιφάνειας, χρησιμοποιώντας τεχνικές που αναπτύχθηκαν ειδικά για τις τοιχογραφίες του 16ου αιώνα. Η RAI υπογραμμίζει ότι η επέμβαση δεν αποτελεί «νέα μεγάλη ανακαίνιση» πως εκείνη της δεκαετίας του 1990, αλλά μια «στοχευμένη και απαραίτητη παρέμβαση» για να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της τεράστιας επισκεψιμότητας.

Το Corriere della Sera αναφέρει ότι η συντήρηση γίνεται με υλικά πλήρως αναστρέψιμα, σύμφωνα με τα σύγχρονα πρωτόκολλα, ενώ το Il Messaggero τονίζει πως η επέμβαση αποτελεί «δοκιμασία ευθύνης» για το Βατικανό, καθώς η Καπέλα Σιξτίνα είναι όχι μόνο θρησκευτικό σύμβολο, αλλά και ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά σύνολα της Αναγέννησης.

foto ANSA

Η αρχιτεκτονική και η ιστορία της Καπέλα Σιξτίνα

Η Καπέλα Σιξτίνα ανεγέρθηκε μεταξύ 1473 και 1481 επί πάπα Σίξτου Δ΄, από τον οποίο πήρε και το όνομά της. Το κτίσμα σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Τζοβάννι ντελ Ντόλτσε και ακολουθεί τις αναλογίες του Ναού του Σολομώντα, σύμφωνα με τη βιβλική περιγραφή. Το εσωτερικό της, λιτό και αυστηρό, λειτουργεί ως ιδανικός καμβάς για το τεράστιο εικονογραφικό πρόγραμμα που αναπτύχθηκε στους τοίχους και στην οροφή.

Πριν από τον Μιχαήλ Άγγελο, οι τοιχογραφίες των πλευρικών τοίχων είχαν ήδη διακοσμηθεί από κορυφαίους καλλιτέχνες της πρώιμης Αναγέννησης, όπως ο Σάντρο Μποτιτσέλι, ο Πιέτρο Περούτζινο, ο Ντομένικο Γκιρλαντάιο και ο Κοζιμό Ροσέλι. Τα έργα αυτά απεικονίζουν σκηνές από τη ζωή του Μωυσή και του Χριστού, δημιουργώντας έναν θεολογικό διάλογο ανάμεσα στην Παλαιά και την Καινή Διαθήκη.

Η τοιχογραφική επανάσταση του Μιχαήλ Αγγέλου

Το 1508 ο πάπας Ιούλιος Β΄ ανέθεσε στον Μιχαήλ Άγγελο τη διακόσμηση της οροφής, μια εργασία που άλλαξε για πάντα την ιστορία της τέχνης. Η οροφή, με τις εννέα σκηνές από τη Γένεση, τις μορφές των Προφητών και των Σιβυλλών και τις μνημειακές γυμνές μορφές, αποτελεί ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα της δυτικής ζωγραφικής.

Τρεις δεκαετίες αργότερα, ο ίδιος καλλιτέχνης επέστρεψε για να δημιουργήσει τη «Δευτέρα Παρουσία» στον ανατολικό τοίχο. Το έργο, γεμάτο ένταση, κίνηση και δραματική ενέργεια, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην εποχή του λόγω της τολμηρής απεικόνισης γυμνών σωμάτων και της εκφραστικής δύναμης που υπερέβαινε τα όρια της θρησκευτικής τέχνης της εποχής.

Γιατί η συντήρηση είναι τόσο κρίσιμη σήμερα

Η Καπέλα Σιξτίνα δέχεται πάνω από έξι εκατομμύρια επισκέπτες τον χρόνο. Η ανθρώπινη παρουσία, η υγρασία, η θερμοκρασία και τα μικροσωματίδια που μεταφέρονται με τον αέρα δημιουργούν ένα περιβάλλον που απαιτεί συνεχή παρακολούθηση. Τα ιταλικά μέσα επισημαίνουν ότι η νέα επέμβαση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την προστασία του μνημείου, η οποία περιλαμβάνει συστήματα καθαρισμού αέρα, ελεγχόμενη ροή επισκεπτών και τακτικές μικροεπεμβάσεις. Η προσπάθεια να διατηρηθεί η αυθεντική λάμψη του Μιχαήλ Αγγέλου είναι ταυτόχρονα μια υπενθύμιση της ευθύνης που έχουμε απέναντι στα μνημεία της ανθρωπότητας.

ΠΗΓΉ :rsi.ch/, vaticannews.va/

Νέο ρεκόρ- Σπάνιο σχέδιο του Μιχαήλ Άγγελου για την Καπέλα Σιξτίνα,πουλήθηκε για 27,2 εκατ. δολάρια

Ένα σπάνιο και μέχρι σήμερα άγνωστο σχέδιο του Μιχαήλ Άγγελου, που ταυτοποιήθηκε πρόσφατα από ειδικούς του οίκου Christie’s, πουλήθηκε στη Νέα Υόρκη έναντι 27,2 εκατομμυρίων δολαρίων, καταγράφοντας νέο παγκόσμιο ρεκόρ για έργο του καλλιτέχνη σε δημοπρασία. Το σχέδιο αποτελεί μελέτη για το πόδι της Λίβυας Σίβυλλας, μίας από τις πιο εμβληματικές μορφές της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα.

Η ανακάλυψη έγινε όταν ένας ιδιοκτήτης απέστειλε φωτογραφία μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας του Christie’s για εκτίμηση. Η ειδικός του τμήματος σχεδίων Παλαιών Δασκάλων, Giada Damen, αναγνώρισε το σχέδιο σε κόκκινη κιμωλία ως αυθεντικό έργο του Μιχαήλ Άγγελου, εκτελεσμένο στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τη μνημειακή μορφή της Σίβυλλας στο ανατολικό άκρο της οροφής.

Η δημοπρασία πραγματοποιήθηκε στο Rockefeller Center και διήρκεσε περίπου 45 λεπτά έντονου ανταγωνισμού, με συμμετοχές από την αίθουσα, το τηλέφωνο και διαδικτυακά. Το έργο είναι το μοναδικό ακαταχώριστο σχέδιο για την οροφή της Καπέλα Σιξτίνα που έχει εμφανιστεί ποτέ σε δημοπρασία και ένα από τα περίπου δέκα σχέδια του Μιχαήλ Άγγελου που παραμένουν σε ιδιωτικά χέρια. Από τα περίπου 600 σωζόμενα φύλλα του καλλιτέχνη, μόλις 50 σχετίζονται με την Καπέλα Σιξτίνα.

Ο Andrew Fletcher, επικεφαλής του τμήματος Old Masters του Christie’s, ο οποίος και κατακύρωσε την τελική προσφορά για λογαριασμό πελάτη, δήλωσε ότι πρόκειται για «μια εξαιρετική στιγμή» και «ίσως τη μοναδική ευκαιρία για έναν συλλέκτη να αποκτήσει μελέτη για το σημαντικότερο έργο τέχνης που δημιουργήθηκε ποτέ».

Το σχέδιο εντάχθηκε στη δημοπρασία Old Master and British Drawings, η οποία περιλάμβανε έργα των Ρέμπραντ, Τιτσιάνο και Γουίλιαμ Μπλέικ. Η πώληση ακολούθησε την ισχυρότερη δημοπρασία Παλαιών Δασκάλων της τελευταίας δεκαετίας στη Νέα Υόρκη, με συνολικά έσοδα άνω των 54 εκατ. δολαρίων.

Στην ίδια σειρά δημοπρασιών σημειώθηκαν ακόμη δύο σημαντικές επιδόσεις: νέο παγκόσμιο ρεκόρ για την Αρτεμισία Τζεντιλέσκι με το έργο Self Portrait as Saint Catherine που έφτασε τα 5,7 εκατ. δολάρια, καθώς και η πώληση του αριστουργήματος του  Canaletto, Venice, the Bucintoro at the Molo on Ascension Day, για 30,54 εκατ. δολάρια.

Ανακάλυψη-ορόσημο: Άγνωστο σχέδιο του Μιχαήλ Άγγελου εντοπίστηκε μέσω online αποστολής φωτογραφίας στο Christie's

Μια απλή φωτογραφία που στάλθηκε από ανυποψίαστο ιδιοκτήτη στην online πλατφόρμα Request an Auction Estimate του οίκου Christie's οδήγησε σε μια από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις των τελευταίων δεκαετιών: ένα άγνωστο έως σήμερα σχέδιο του Μιχαήλ Άγγελου, προπαρασκευαστική μελέτη για τις περίφημες τοιχογραφίες της Καπέλα Σιξτίνα.

Η Giada Damen, ειδικός του τμήματος Old Master Drawings του Christie's, αναγνώρισε το σχέδιο σε κόκκινη κιμωλία ως αυθεντικό έργο του Μιχαήλ Άγγελου, δημιουργημένο για το δεξί πόδι της Λιβυκής Σίβυλλας – μιας από τις πιο εμβληματικές μορφές στο ανατολικό άκρο της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα.

Τι γνωρίζουμε για το σχέδιο

Πρόκειται για την πρώτη άγνωστη μελέτη για την οροφή της Καπέλα Σιξτίνα που εμφανίζεται ποτέ σε δημοπρασία. Είναι ένα από τα μόλις 10 σχέδια του Μιχαήλ Άγγελου που βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές. Από τα περίπου 600 σωζόμενα σχέδια του καλλιτέχνη, μόνο 50 σχετίζονται με την Καπέλα Σιξτίνα.

Το έργο θα δημοπρατηθεί στις 5 Φεβρουαρίου 2026 στη Νέα Υόρκη, με εκτίμηση 1,5–2 εκατ. δολάρια, στο πλαίσιο της δημοπρασίας Old Master Drawings. Θα εκτεθεί δωρεάν στο κοινό στο Rockefeller Center τον Φεβρουάριο, ενώ θα παρουσιαστεί και στο Λονδίνο, στα γραφεία του Christie's στην King Street, από 27 Νοεμβρίου έως 2 Δεκεμβρίου 2025.

Ο Andrew Fletcher, Global Head του τμήματος Old Masters, χαρακτήρισε την ανακάλυψη «μια από τις πιο αξέχαστες στιγμές της καριέρας του», υπογραμμίζοντας ότι τέτοιες αποκαλύψεις «εμπνέουν τόσο τον ακαδημαϊκό όσο και τον εμπορικό κόσμο της τέχνης».

Το Σχέδιο

Ο Μιχαήλ Άγγελος (1475–1564), κορυφαία μορφή της Αναγέννησης, χρησιμοποίησε τα σχέδια ως θεμέλιο για κάθε μεγάλο έργο του. Η νέα μελέτη χρονολογείται γύρω στο 1511–1512, όταν ο καλλιτέχνης εργαζόταν στο δεύτερο μισό της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα.

Η Λιβυκή Σίβυλλα, τριπλάσιο μέγεθος από έναν άνθρωπο, αποδίδεται σε μια έντονα στριφτή, δυναμική στάση. Το νέο σχέδιο, σε χαρακτηριστική κόκκινη κιμωλία, αποκαλύπτει την εμμονή του Μιχαήλ Άγγελου με την ανατομία, την κίνηση και τη δομή του σώματος.

Η ανακάλυψη

Η Damen έλαβε ειδοποίηση για μια φωτογραφία που ανέβασε ένας ιδιώτης από την αμερικανική Δυτική Ακτή, ο οποίος είχε κληρονομήσει το έργο από τη γιαγιά του. Γνώριζε ότι το σχέδιο βρισκόταν στην οικογένεια από τα τέλη του 18ου αιώνα, αλλά όχι τον δημιουργό του.

Μετά από επιτόπια εξέταση, η ειδικός μετέφερε το έργο στη Νέα Υόρκη, που άρχισε εξάμηνη έρευνα: Υπέρυθρη φωτογράφιση αποκάλυψε κρυφά σχέδια στο πίσω μέρος.Η τεχνική και το ύφος ταίριαζαν με διάσημο σχέδιο του Μιχαήλ Άγγελου στο Metropolitan Museum of Art. Αντίγραφο του σχεδίου στη Uffizi περιείχε την ίδια μελέτη ποδιού.

Η τελική επιβεβαίωση ήρθε όταν η Damen τοποθέτησε το νέο σχέδιο δίπλα στο αντίστοιχο του Met: τα δύο έργα ήταν αναμφίβολα από το ίδιο χέρι.

Τεκμηρίωση & προέλευση

Το σχέδιο φέρει χαρακτηριστική επιγραφή του 16ου αιώνα, «Michelangelo Bona Roti», η οποία εμφανίζεται και σε άλλα έργα του καλλιτέχνη. Η προέλευση του έργου μπορεί να ιχνηλατηθεί από τον κύκλο του Μιχαήλ Άγγελου τον 16ο αιώνα,σε ιταλική συλλογή του 17ου αιώνα, και αργότερα στη συλλογή του Ελβετού διπλωμάτη Armand Louis de Mestral de Saint‑Saphorin τον 18ο αιώνα.

Το έργο δεν είχε ποτέ παρουσιαστεί στην αγορά και παρέμενε άγνωστο στους μελετητές επί αιώνες.

πηγή:artdaily.cc