Το Palazzo Barberini στη Ρώμη παρουσιάζει μια από τις πιο συζητημένες εκθέσεις της χρονιάς: «Bernini, Urban VIII and the Theater of Power», μια αναδρομή που επιχειρεί να εξερευνήσει – χωρίς να απαντά οριστικά – τη σύνθετη, συχνά αμφίσημη σχέση ανάμεσα στον Τζαν Λορέντσο Μπερνίνι και την οικογένεια Μπαρμπερίνι. Η έκθεση, όπως σημειώνει ο κριτικός Federico Giannini, αφήνει περισσότερα ερωτήματα από όσα λύνει, και ίσως αυτό είναι το μεγαλύτερο της πλεονέκτημα.
Μπερνίνι και Ουρβανός Η’: Συμμαχία, εξάρτηση ή δημιουργική ένταση;
Ο Μπερνίνι υπήρξε ο «γλύπτης των παπών», αλλά η σχέση του με τον Ουρβανό Η’ δεν ήταν ποτέ απλή. Η έκθεση παρουσιάζει μια σειρά πορτρέτων, σχεδίων και γλυπτών που αποκαλύπτουν έναν καλλιτέχνη ταυτόχρονα προικισμένο, φιλόδοξο και ανήσυχο.
Ήταν ο Μπερνίνι ευνοημένος της τύχης επειδή ο καρδινάλιος Μαφέο Μπαρμπερίνι έγινε πάπας; Ή μήπως ο πάπας ήταν ο πραγματικός τυχερός που είχε δίπλα του έναν καλλιτέχνη ικανό να αναδιαμορφώσει την εικόνα της παπικής εξουσίας; Η έκθεση δεν παίρνει θέση – και αυτό την κάνει ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.
Τα πρώτα χρόνια: Ο Άγιος Σεβαστιανός και η γέννηση ενός ιδιοφυούς
Στην πρώτη αίθουσα δεσπόζει ο Άγιος Σεβαστιανός της Μαδρίτης, το έργο που σηματοδοτεί την απελευθέρωση του νεαρού Μπερνίνι από την επιρροή του πατέρα του. Το γλυπτό, γεμάτο μιχαηλιανή ένταση και πνευματική δραματικότητα, παρουσιάζεται δίπλα σε έργα του Πιέτρο Μπερνίνι, αναδεικνύοντας τη μετάβαση από τη μαθητεία στη μεγαλοφυΐα.
Η σύγκριση με τον γαλλικό Άγιο Σεβαστιανό του Jouy-en-Josas ενισχύει την άποψη ότι το δεύτερο δεν ανήκει στον Τζαν Λορέντσο, αλλά πιθανότατα στον πατέρα του.
Ο Μπερνίνι ως αρχιτέκτονας της παπικής εικόνας
Στη δεύτερη αίθουσα, τα σχέδια και τα μοντέλα για τον Άγιο Λογγίνο, την Καθέδρα του Αγίου Πέτρου και το Μπαλντακίνο του Αγίου Πέτρου αποκαλύπτουν έναν καλλιτέχνη που στα 29 του χρόνια είχε ήδη αναλάβει την αρχιτεκτονική και καλλιτεχνική ευθύνη της μεγαλύτερης εκκλησίας της Χριστιανοσύνης.
Τα σχέδια δείχνουν την ακούραστη δημιουργική του ενέργεια: μια διαρκή προσπάθεια να ξεπεράσει τα όρια της γλυπτικής και να μετατρέψει την τέχνη σε θέατρο εξουσίας.
Η έκθεση ως πολιτικό σχόλιο
Η σχέση Μπερνίνι – Μπαρμπερίνι δεν παρουσιάζεται ως απλή συνεργασία. Είναι μια ιστορία γεμάτη εντάσεις, φιλοδοξίες, αμοιβαίες εξαρτήσεις και στιγμές δημιουργικής ελευθερίας.
Η έκθεση, χωρίς να το επιδιώκει, γίνεται πολιτική: όταν η οικογένεια λέγεται Barberini, η τέχνη δεν μπορεί να διαχωριστεί από την εξουσία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου