ICOMOS Ελλάδος: Σοβαρές ενστάσεις για τα συνεχιζόμενα έργα στην Ακρόπολη και στην Αρχαία Αγορά

Λίγες ημέρες πριν τον εορτασμό της Διεθνούς Ημέρας Μνημείων, το Ελληνικό Τμήμα του ICOMOS εκφράζει εκ νέου την έντονη ανησυχία του για τις παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας που συνεχίζονται στην Ακρόπολη και στην Αρχαία Αγορά. Πέντε χρόνια μετά την επίσκεψη της Συμβουλευτικής Αποστολής UNESCO–ICOMOS στον Ιερό Βράχο, το Υπουργείο Πολιτισμού εξακολουθεί να υλοποιεί έργα από οπλισμένο σκυρόδεμα στον ιερό βράχο και τον περίγυρό του, παρά τις σαφείς διεθνείς συστάσεις.

Οι συστάσεις της UNESCO και η μη συμμόρφωση

Η Συμβουλευτική Αποστολή του 2022 είχε σταλεί ως απάντηση στη διεθνή κατακραυγή που προκλήθηκε το 2020, όταν ο φυσικός βράχος της Ακρόπολης καλύφθηκε εκτενώς με μπετόν και ανακοινώθηκαν νέες κατασκευές, ταράτσες και η «ανακατασκευή» της ρωμαϊκής κλίμακας στη δυτική πρόσβαση. Η έκθεση της Αποστολής ζήτησε από το Υπουργείο Πολιτισμού να συμμορφωθεί με τις κατευθυντήριες οδηγίες UNESCO/ICCROM/ICOMOS/ITCN και τη Σύμβαση Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Οι συστάσεις ήταν σαφείς: εκπόνηση Μελέτης Εκτίμησης Επιπτώσεων πριν από κάθε επέμβαση, αποστολή του φακέλου στο Κέντρο Παγκόσμιας Κληρονομιάς για αξιολόγηση και κατάρτιση Σχεδίου Διαχείρισης και Σχεδίου Τουρισμού για την Ακρόπολη. Ωστόσο, σύμφωνα με το ICOMOS, καμία από αυτές τις διαδικασίες δεν έχει εφαρμοστεί.

Παρεμβάσεις στην Ακρόπολη και πιθανή εγκατάσταση νέου ανελκυστήρα

Τα τελευταία δύο χρόνια, η απροσπέλαστη ζώνη στη νοτιοανατολική γωνία του αρχαιολογικού χώρου έχει επεκταθεί λόγω έργων που αφορούν τη μετατροπή του παλαιού μουσείου, την ανακαίνιση χώρων υγιεινής και τη στερέωση τειχών. Το ICOMOS θεωρεί πιθανό ότι οι επεμβάσεις αποσκοπούν στην εγκατάσταση δεύτερου ανελκυστήρα, ενώ παραμένει αναπάντητο γιατί δεν επισκευάζεται ο ήδη υπάρχων, ο οποίος συχνά δεν λειτουργεί.

Ωδείο Ηρώδου Αττικού: Τριετές κλείσιμο και ερωτήματα διαφάνειας

Το Ωδείο Ηρώδου Αττικού θα παραμείνει κλειστό για περισσότερα από τρία χρόνια, προκειμένου να πραγματοποιηθούν εκτεταμένες εργασίες ανακατασκευής και αναβάθμισης. Το ICOMOS επισημαίνει ότι η ανάθεση των μελετών και των έργων γίνεται με διαδικασίες που δεν διασφαλίζουν διαφάνεια ούτε συμμόρφωση με το εθνικό και διεθνές κανονιστικό πλαίσιο.

Εκτεταμένες επεμβάσεις στην Αρχαία Αγορά και τον Κεραμεικό

Στην Αρχαία Αγορά, νέες κατασκευές, χρήση βαρέων μηχανημάτων και εκτεταμένη εφαρμογή οπλισμένου σκυροδέματος έχουν μεταβάλει το τοπίο, ενώ τμήματα αρχαίων θεμελίων καλύπτονται με μπετόν. Στον Κεραμεικό, ο χώρος παραμένει περιφραγμένος, με νέες ογκώδεις κατασκευές να εγείρουν ανησυχίες για τις μεθόδους και τα υλικά που χρησιμοποιούνται.

Παράλληλα, έχουν ανακοινωθεί έργα ανάδειξης του «διατειχίσματος» στους Δυτικούς Λόφους, χωρίς να έχουν κατατεθεί οι απαιτούμενοι φάκελοι στην UNESCO.

Παραβίαση διεθνών συμβάσεων και κίνδυνος για την αυθεντικότητα των μνημείων

Το ICOMOS υποστηρίζει ότι οι παρεμβάσεις παραβιάζουν διεθνείς συμβάσεις, όπως ο Χάρτης της Βενετίας (1964) και ο Χάρτης του ICOMOS (2003), και βλάπτουν την αυθεντικότητα και ακεραιότητα των μνημείων. Επισημαίνει επίσης ότι δεν έχουν υποβληθεί Σχέδια Διαχείρισης και Τουρισμού ούτε Μελέτες Εκτίμησης Επιπτώσεων, όπως απαιτεί η UNESCO.

Τα αιτήματα του Ελληνικού ICOMOS

Το ICOMOS ζητά:

• άμεση παύση όλων των εργασιών στην Ακρόπολη και τον περίγυρό της,
• εκπόνηση και υποβολή Σχεδίου Διαχείρισης και Σχεδίου Τουρισμού,
• πλήρη Μελέτη Εκτίμησης Επιπτώσεων για όλα τα έργα.