Μια εντυπωσιακή επιγραφή ηλικίας 1.800 ετών από την αρχαία Κίβυρα της νοτιοδυτικής Τουρκίας αποκαλύπτει έναν πλήρως δομημένο μηχανισμό μαντείας, που οι άνθρωποι συμβουλεύονταν τους θεούς ρίχνοντας πέντε αστραγάλους. Η νέα μελέτη φωτίζει όχι μόνο τον τρόπο λειτουργίας του μαντείου, αλλά και τη διάδοση της πρακτικής σε ολόκληρη τη ρωμαϊκή Ανατολία.
Η αρχαία Κίβυρα θεωρείται ελληνική πόλη, παρότι είχε μικτή εθνοτική προέλευση και ισχυρές λυδικές ρίζες. Οι αρχαίες πηγές και τα αρχαιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι εξελληνίστηκε πλήρως από την ελληνιστική περίοδο και εντάχθηκε στον ευρύτερο ελληνικό πολιτισμικό κόσμο. Οι σύγχρονες αρχαιολογικές και ιστορικές πηγές χαρακτηρίζουν την Κίβυρα ως αρχαία ελληνική πόλη στη νοτιοδυτική Ανατολία. Μάλιστα η ισχυρότερη της τετραπόλεως της Cibyratis , οι κάτοικοι μιλούσαν την ελληνική γλώσσα, η πόλη είχε ελληνικούς θεσμούς, διέθετε ελληνική πολεοδομία,και εντάχθηκε σε ελληνιστικά βασίλεια όπως το κράτος της Περγάμου.Παρά το γεγονός ότι η πόλη δείχνει πολυεθνοτική σύνθεση, αλλά με κυρίαρχη ελληνική πολιτισμική επιρροή .
Ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδος
Από τον 2ο αιώνα π.Χ. η Κίβυρα αναδεικνύεται σε ισχυρό ελληνιστικό κέντρο, ηγείται της τετραπόλεως (Βουβώνα, Βάλβουρα, Οινόανδα) και αργότερα ακμάζει υπό ρωμαϊκή διοίκηση. Τα μνημεία της —θέατρο, στάδιο, ωδείο— ακολουθούν ελληνικά πρότυπα, ενώ η πόλη διατηρεί ελληνική ταυτότητα ακόμη και στη ρωμαϊκή εποχή.
Η ανακάλυψη του μνημείου και η λειτουργία του μαντείου
Το τετράπλευρο λίθινο μνημείο εντοπίστηκε το 2024 στην τρίτη αναβαθμίδα της αγοράς της Κιβύρας και φέρει ελληνικές επιγραφές σε όλες τις πλευρές του. Η μελέτη, δημοσιευμένη στο περιοδικό Gephyra, αναγνωρίζει την επιγραφή ως μαντείο αστραγαλομαντείας: μια πρακτική όπου μικρά οστά από τα πόδια ζώων –συνήθως πρόβατα ή κατσίκες– χρησιμοποιούνταν ως «κλήροι» για την έκδοση χρησμών.
Κάθε αστράγαλος είχε τέσσερις επιφάνειες με αριθμούς 1, 3, 4 και 6. Η ρίψη πέντε οστών παρήγαγε 56 δυνατούς συνδυασμούς, καθένας από τους οποίους αντιστοιχούσε σε συγκεκριμένο χρησμό. Το μνημείο της Κίβυρας είναι ιδιαίτερα πολύτιμο, καθώς διασώζει τις αριθμητικές οδηγίες που επέτρεπαν την αναγνώριση του σωστού χρησμού — στοιχείο που λείπει από άλλες αντίστοιχες επιγραφές της περιοχής.
Οι χρησμοί αφορούσαν καθημερινές και κρίσιμες αποφάσεις: ταξίδια, εμπόριο, υγεία, οικονομικές επιλογές, ακόμη και οικογενειακές ανησυχίες. Κάποιοι ενθάρρυναν την άμεση δράση, άλλοι συνιστούσαν αναμονή ή αποφυγή κινήσεων.
Ο αφιερωτής και η θέση του μνημείου
Στην επιγραφή διασώζεται και ένα κείμενο αφιέρωσης: ένας άγνωστος ευεργέτης χρηματοδότησε το μαντείο, ένα άγαλμα του Ερμή και τα αρχιτεκτονικά στοιχεία γύρω του. Ο Ερμής, θεός του εμπορίου, των ταξιδιών και των μηνυμάτων, συνδέεται στενά με την πρακτική της κλήρωσης και της μαντείας, γεγονός που ενισχύει τον δημόσιο χαρακτήρα του μνημείου.
Το μνημείο βρέθηκε ενσωματωμένο σε μεταγενέστερο παρεκκλήσι, γεγονός που δείχνει ότι είχε μετακινηθεί από την αρχική του θέση. Ωστόσο, οι ερευνητές θεωρούν ότι αρχικά βρισκόταν στην αγορά — έναν χώρο έντονης κοινωνικής και εμπορικής δραστηριότητας, όπου οι πολίτες μπορούσαν εύκολα να συμβουλευτούν το μαντείο.
Η ευρύτερη παράδοση της αστραγαλομαντείας
Παρόμοιες επιγραφές έχουν εντοπιστεί σε Πισιδία, Παμφυλία, Λυκία, Καβαλία και νότια Φρυγία, δείχνοντας ότι η πρακτική ήταν διαδεδομένη στη ρωμαϊκή Ανατολία μεταξύ 120 και 210 μ.Χ. Η σύγκριση των κειμένων αποκαλύπτει ότι, παρότι ακολουθούσαν κοινό σύστημα, οι διατυπώσεις και η δομή των χρησμών διέφεραν από πόλη σε πόλη.
Η επιγραφή της Κίβυρας παρουσιάζει επίσης ορθογραφικά λάθη, φθορές και ασυνέπειες στον ρυθμό των στίχων — στοιχεία που δείχνουν τόσο ανθρώπινα σφάλματα των λιθοξόων όσο και τοπικές παραλλαγές της μαντικής παράδοσης.
ΠΗΓΗ: https://www.anatolianarchaeology.net/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου