Ο παράξενος κόσμος της παλιάς ιατρικής: 8 φαρμακευτικά μουσεία που αξίζει να ανακαλύψετε

Κάποτε τα φαρμακεία ήταν εργαστήρια αλχημείας,  για αιώνες  ήταν χώροι που συνυπήρχαν η επιστήμη, η παράδοση και η αλχημεία. Από βότανα και αλοιφές μέχρι παράξενα μίγματα και μυστικές συνταγές, η ιστορία της φαρμακευτικής είναι γεμάτη απρόσμενες πρακτικές και εντυπωσιακά αντικείμενα. Σήμερα, πολλά φαρμακευτικά μουσεία σε όλη την Ευρώπη διατηρούν αυτή την κληρονομιά, προσφέροντας μια μοναδική ματιά στον κόσμο της παλιάς ιατρικής. Ακολουθούν οκτώ χαρακτηριστικά παραδείγματα.

 Farmaceutica di Santa Maria Novella – Φλωρεντία, Ιταλία

Το παλαιότερο φαρμακείο στον κόσμο που λειτουργεί ακόμη, ιδρύθηκε το 1221 από Δομινικανούς μοναχούς. Ξεκίνησαν καλλιεργώντας βότανα για αλοιφές και φάρμακα, ενώ αργότερα δημιούργησαν προϊόντα που έγιναν διάσημα σε όλη την Ευρώπη.

Ανάμεσα στα ιστορικά παρασκευάσματα: “Ξύδι των Επτά Κλεφτών”, με άλατα και ξύδι, που θεωρούνταν προστασία από την πανούκλα. “Αρμενικό Χαρτί”, χαρτί εμποτισμένο με ρητίνες και μπαχαρικά που έκαιγε χωρίς φλόγα. “Acqua della Regina”, άρωμα φτιαγμένο για την Αικατερίνη των Μεδίκων – το πρώτο άρωμα με βάση το αλκοόλ.

Μουσείο Φαρμακευτικής Σιμπίου – Ρουμανία

Στεγασμένο σε σπίτι του 1569, διαθέτει ξύλινα έπιπλα από αυστριακό φαρμακείο του 18ου αιώνα. Το πιο εντυπωσιακό τμήμα είναι η αίθουσα Ομοιοπαθητικής, αφιερωμένη στον Samuel Hahnemann, όπου εκτίθενται σχέδια και εργαλεία του.

 

Svaneapoteket – Άαλμποργκ, Δανία

Ένα φαρμακείο γεμάτο παράξενα σκευάσματα:

– ισπανική μύγα για τόνωση της libido,

– αποξηραμένο αίμα ελαφιού,

– λάδι φάλαινας,

– το θρυλικό Theriak, μείγμα οπίου, κρασιού, βοτάνων και… κρέας φιδιού, που θεωρούνταν αντίδοτο για δηλητήρια και τσιμπήματα.

Μουσείο Ιστορίας Ιατρικής & Φαρμακευτικής – Κάουνας, Λιθουανία

Ιδρύθηκε το 1936 και διαθέτει εντυπωσιακή συλλογή εργαλείων, φαρμακευτικών σκευών και ανακατασκευασμένο φαρμακείο.

Ξεχωρίζουν:

– το “Erektosan”, φυτικό “Viagra”,

– ερωτικά φίλτρα,

– το “Caput Mortuum”, μεσαιωνικό σκεύασμα από ανθρώπινα κατάλοιπα.

 

Μουσείο Φαρμακευτικής Κλουζ-Ναπόκα – Ρουμανία

Το πρώτο φαρμακείο της πόλης άνοιξε το 1573. Εκτίθενται δεκάδες ουσίες που χρησιμοποιούσαν οι φαρμακοποιοί, όπως το περίφημο “mummy dust”, φυσική πίσσα από την περιοχή της Νεκράς Θάλασσας, που θεωρούνταν πανάκεια. Σώζεται και υπόγειο εργαστήριο όπου παρασκευάζονταν μυστικές συνταγές.

Arany Sas Patikamúzeum – Βουδαπέστη, Ουγγαρία

Ξεκίνησε ως ιδιωτική συλλογή και έγινε μουσείο το 1948.Ανάμεσα στα εκθέματα:

– Ambra Grisea Malac, εμετός φάλαινας για “αδύναμους και θλιμμένους ασθενείς”,

– mummy powder, σκόνη από μούμιες, αποτέλεσμα ιστορικής παρερμηνείας που οδήγησε σε μαζική εκμετάλλευση αιγυπτιακών μούμιων.

 Esteve Pharmacy – Λιβία, Ισπανία

Φαρμακείο του 15ου αιώνα με εντυπωσιακή συλλογή albarellos, ζωγραφιστών κεραμικών δοχείων με ετικέτες φαρμάκων.

Ξεχωρίζει μια επιβλητική μπαρόκ προθήκη που δημιουργεί έντονη αντίθεση με τα σύγχρονα φαρμακεία.

 Κροατικό Μουσείο Ιατρικής & Φαρμακευτικής – Ζάγκρεμπ

Παρότι νεότερο μουσείο, διαθέτει εξαιρετική συλλογή:

– αμπούλες στρυχνίνης και αρσενικού,

– το Blue Henry, μπλε μπουκάλι για πτύελα πριν ανακαλυφθεί η αιτία της φυματίωσης,

– “μαγικό ραβδί” από τη Βοσνία, με στίχους του Κορανίου για ανακούφιση πόνου.

https://www.dailyartmagazine.com/

Νέα έκδοση: Η Ελληνική Επανάσταση από την οπτική της Ιατρικής

 Πως συγκροτήθηκε το ιατρικό σώμα στην Ελλάδα; Ποιο επιστημονικό παράδειγμα ακολουθήθηκε και πως προσαρμόστηκε στις τοπικές πολιτισμικές πραγματικότητες;

Η γνώση και η διαχείριση της Υγείας είναι δείγμα Πολιτισμού. Άλλωστε η παραδοσιακή ιατρική έχει μεγάλο ενδιαφέρον από την λαογραφική- πολιτισμική οπτική της. Μια από τις συντεταγμένες που θα πρέπει να εξεταστεί για την Ιατρική στα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης  είναι και αυτή η πτυχή της λαϊκής παράδοσης σε συνδυασμό με τις ευρωπαϊκές επιρροές, την θεσμική ανάπτυξη των ιατρών και της ιατρικής σχολής αλλά και τις κρατικές πολιτικές που ακολουθήθηκαν.

 

 

Φως στον μηχανισμό ικανοποίησης και εξυπηρέτησης των υγειονομικών και ιατρικών αναγκών τα επαναστατικά χρόνια ρίχνει ο Δρ Ιστορίας  και Πολιτισμού, μέλος του ερευνητικού κέντρου TELEMMe, AMU-CNRS (Μασσαλία, Γαλλία) Θανάσης Μπαρλαγιάννης στο έργο του «Ιατρική ιστορία της Επανάστασης του 1821. Οι απαρχές της συγκρότησης της ελληνικής δημόσιας υγείας 1790-1831», των εκδόσεων ΕΑΠ.

Σε μια ενιαία πολιτισμική αντίληψη της λαϊκής ιατρικής παρά τον κατακερματισμό των τοπικών κοινωνιών, ξεχωρίζει ο θεσμός της οικογένειας για την διαγενεακή διάδοση και διάσωση των ιατρικών συμβουλών. Ενδεικτική είναι η παρουσία της οικογένειας Γιατράκων στη Μάνη ή η οικογένεια του Διονυσίου Πετράκη (Μονή Ασωμάτων). Αξιομνημόνευτα είναι τα νυχτέρια, η μύηση των νεότερων από τις γηραιότερες γυναίκες στα μυστικά υγείας και υγιεινής καθώς και την ανατροφή των παιδιών. Αξιομνημόνευτοι είναι και οι βικογιατροί  από τα ορεινά της Πίνδου που ασχολούνταν με την παραγωγή φαρμάκων από βότανα, τα οποία συνέλεγαν την άνοιξη κατεβαίνοντας στις πεδιάδες.

 

Άλλωστε ο Αγώνας της Ανεξαρτησίας του 1821 προσέφερε ευκαιρίες και πρακτικής κυρίως της χειρουργικής . Η συµµετοχή πολλών ως ιατρών στα πολεμικά γεγονότα θα δηµιουργήσει τις προϋποθέσεις για απαιτήσεις (για τη δηµιουργία ‘δικαίων’) συµµετοχής στο νέο κρατικό οργανισµό. Πολλά τέτοια ενδιαφέροντα στοιχεία αναδεικνύει ο ιστορικός στο έργο του.

Η  βαναυσότητα των πολεμικών συρράξεων  μέχρι την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους,  η ανάδειξη ενός δυναμικού ιατρικού και γραφειοκρατικού προσωπικού παρουσιάζονται στις σελίδες του βιβλίου. Οι επιδράσεις των φιλελλήνων αλλά και η ίδια η ιατρική των αρχών του 19ου αιώνα, που προωθούσε την αποϊεροποίηση του σώματος και του πολιτικού συνεισέφεραν στη θεσμοποίηση και την εδραίωση των  τροποποιήσεων για την συγκρότηση της ελληνικής δημόσιας υγείας.

 Η Ελληνική Επανάσταση μπορεί να ιδωθεί με μια άλλη οπτική μέσα από τις ιατρικές και υγειονομικές διαδικασίες που έλαβαν χώρα μέχρι τον θάνατο του Ιωάννη Καποδίστρια και φαίνεται ότι εκκίνησαν από το 1790, αν όχι νωρίτερα.

Περισσότερες πληροφορίες: www.houp.gr/product/ιατρική-ιστορία-της-επανάστασης-του-1821/