Το Πράδο και η Οδύσσεια του Christopher Nolan, ένα οπτικό ταξίδι μέσα από αριστουργήματα εμπνευσμένα από τους κλασικούς μύθους

Στη Μαδρίτη, το Μουσείο Πράδο συνδέει την κινηματογραφική «Οδύσσεια» του Christopher Nolan με τη δική του ανεξάντλητη συλλογή έργων εμπνευσμένων από την αρχαιότητα. Ένα νέο βίντεο μετατρέπει τους μύθους σε οπτικό ταξίδι, που η κλασική τέχνη συναντά τη σύγχρονη μουσική και ανανεώνει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τις μεγάλες αφηγήσεις του παρελθόντος.

Ένα βίντεο αφιερωμένο στους μύθους της αρχαιότητας

Με αφορμή την κυκλοφορία της ταινίας The Odyssey του Christopher Nolan, το Πράδο παρουσιάζει ένα βίντεο που συνδυάζει πίνακες, γλυπτά και σχέδια από τις συλλογές του με μουσική της La Bien Querida.

Η πρωτοβουλία επιδιώκει να αναδείξει την πολιτιστική κληρονομιά του μουσείου μέσα από σύγχρονες καλλιτεχνικές γλώσσες, δημιουργώντας έναν διάλογο ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.

Κεντρικό θέμα του βίντεο είναι το ταξίδι, συνοδευόμενο από το τραγούδι «Dinamita».

Από τον Τρωικό Πόλεμο έως την καταστροφή της Τροίας

Το βίντεο αρχίζει με επεισόδια που σηματοδοτούν την απαρχή του Τρωικού Πολέμου:

Η Κρίση του Πάρη

Η Αρπαγή της Ελένης

Η Θυσία της Ιφιγένειας

Το Συμπόσιο του Τηλέμαχου

Η Πυρπόληση της Τροίας

Τα έργα προέρχονται από μεγάλους δημιουργούς όπως ο Ρούμπενς, ο Τιντορέττο, ο Κορράντο Τζακίντο και ο Φρανθίσκο Κολάντες.

Θάλασσα, ναυσιπλοΐα και το ταξίδι του Οδυσσέα

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη θάλασσα και τη ναυσιπλοΐα, με έργα όπως:

Shipwreck Washing Ashore του Jean Pillement

Seascape with Shipwreck του José Carlos de Borbón

Seascape with the Pillars of Hercules

Οι εικόνες αυτές ανακαλούν το μακρύ ταξίδι του Οδυσσέα και τα πανανθρώπινα θέματα της απώλειας, της αναζήτησης και της επιστροφής.

Οι ήρωες της Οδύσσειας στο Πράδο

Στο βίντεο εμφανίζονται κεντρικές μορφές του ομηρικού κόσμου:

Ο Οδυσσέας, όπως απεικονίζεται στο έργο του Ρούμπενς Achilles Found by Odysseus and Diomedes

Ο Πολύφημος

Η Κίρκη

Ο Αινείας

Η Εκάβη

Η καταστροφή της Τροίας, όπως την απέδωσε ο Κολάντες για το παλάτι Μπουέν Ρετίρο, αποκτά ιδιαίτερο συμβολικό και πολιτικό βάρος.

Αλληγορίες, μεταμορφώσεις και τραγικότητα

Το ταξίδι συνεχίζεται με έργα αλληγορικού χαρακτήρα:

Αφροδίτη και Άρης του Αντόνιο Κανόβα

Η Γέννηση του Γαλαξία του Ρούμπενς

Το Σιδηρουργείο του Βουλκάν του Βελάσκεθ

Την αφήγηση ολοκληρώνουν εικόνες που αναδεικνύουν τη μοίρα και τον πόνο:

Tizio του Ριμπέρα

Σίσυφος του Τιτσιάνο

Κρόνος devouring his Son του Ρούμπενς

Η Οδύνη της Εκάβης του Λεονάρτ Μπράμερ

Ένα νέο βλέμμα στη συλλογή του Πράδο

Με αυτό το έργο, το Πράδο επιβεβαιώνει τη δέσμευσή του να προσφέρει νέες οπτικές στις συλλογές του, δείχνοντας πως οι μύθοι της αρχαιότητας εξακολουθούν να εμπνέουν τον κινηματογράφο, τη μουσική και τη σύγχρονη κουλτούρα.

Ποιά αρχαία πόλη ιδρύθηκε από τον άγνωστο γιο του Οδυσσέα;

Το άγαλμα του Τηλέγονου στο Parco dell' Ombrellino.
Πηγή: http://www.mamilius.com/tusculum.php? 

Με ένα βλέμμα στην ιστορία και στις ρωγμές του χρόνου εκεί που φωλιάζει η μυθολογία, ο επισκέπτης της ιταλικής χερσονήσου μπορεί να ανακαλύψει μια πόλη που αναδύει την αίγλη της από τους ομηρικούς ήρωες.

Μια πόλη κοντά στη Ρώμη, το Tusculum έχει συνδεθεί με τον μυθικό ήρωα Τηλέγονο, γιο του Οδυσσέα και της Κίρκης, ο οποίος φέρεται άθελά του να προκάλεσε τον θάνατο του ομηρικού ήρωα, όταν αποβιβάστηκε στην Ιθάκη για να τον γνωρίσει. Αυτή η εικόνα μεταφέρεται στην Τηλεγονία, η οποία αποδίδεται στον Ευγάμμωνα τον Κυρηναίο, η οποία αποτελεί συνέχεια της Οδύσσειας, όπως περιγράφει η καθηγήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής, Γιόλα Αργυροπούλου-Παπαδοπούλου.  

πηγή: http://www.palmografos.com/

Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο, ο Οδυσσέας σκοτώθηκε από ένα δόρυ που είχε μαζί του ο Τηλέγονος, το οποίο είχε στην αιχμή του δηλητήριο από σαλάχι. Μάλιστα το θάνατο αυτό είχε προβλέψει στην ομηρική νεκρομαντεία ο Τειρεσίας. Κατά τον Οράτιο, ο Τηλέγονος  στη συνέχεια έφυγε στην Ιταλία και ίδρυσε την πόλη Tusculum.

Πρόκειται για την πόλη Frascati, στην οποία η ιστορία συναντά τον μύθο. Πολλές αναφορές, υπαινίσσονται ότι αποτέλεσε σταθμό του Οδυσσέα κατά την περιπλάνησή του και άλλες ότι ο γιος τους Τελέγονος ήταν ο ιδρυτής της. Πιο πρόσφατη θεωρία υποστηρίζει ότι ιδρύθηκε από τους Ετρούσκους. Η αλήθεια είναι ότι η θέση της είναι πάνω σε λόφο και μακριά από την θάλασσα, καθώς ακόμη εκτιμάται ότι ιδρύθηκε 400 χρόνια πριν από την Ρώμη αλλά καταστράφηκε το 1191 μ.Χ..

 

πηγή: /www.italiadelight.it/

Σήμερα, το Αρχαιολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Tusculum δεν προσφέρει μόνο ένα συναρπαστικό ταξίδι πίσω στην ιστορία, αλλά είναι επίσης μια ευκαιρία να απολαύσετε τη φυσική ομορφιά. Τα ερείπια της πόλης στέκονται κατά μήκος του λόφου με θέα στο Monte Albano και πλαισιώνεται από την πυκνή βλάστηση που χαρακτηρίζει το μεσογειακό θάμνο. Η Via Basolata dei Sepolcri, για παράδειγμα, είναι διάσπαρτη με φτέρες και γαϊδουράγκαθο και το Ρωμαϊκό Θέατρο βρίσκεται σε μια μικρή πλαγιά που περιβάλλεται από επιβλητικά οξιά.

Πηγή:http://www.mamilius.com/tusculum.php?

 Τα αρχαιολογικά ευρήματα στην καρδιά της ακρόπολης χρονολογούνται από την εποχή του Σιδήρου. Η εν λόγω πόλη ΄ήταν ο ηγέτης του Λατινικού Συνδέσμου, μιας συνομοσπονδίας χωριών στην περιοχή του Λατίου κατά της Ρώμης και στη συνέχεια έγινε ο ίδιος ένας ρωμαϊκός δήμος. Στους Ρεπουμπλικανικούς χρόνους, η μικρή πόλη επιλέχθηκε ως καταφύγιο από μέλη της αριστοκρατίας Ουρμπ που έχτισαν πολυτελείς βίλες εκεί.

Πηγή: http://www.mamilius.com

Όπως μαρτυρούν τα ευρήματα στην κορυφή του λόφου υπήρξε ιερός χώρος. Την εποχή  που έζησαν εκεί οι αριστοκράτες κατασκευάστηκαν βίλες των κυβερνώντων οικογενειών, των Cecilii, των Mamilii, των Furii και τα μεγάλα δημόσια έργα των οποίων τα ερείπια που μπορούμε να θαυμάσουμε σήμερα: το Θέατρο, το Αμφιθέατρο, τη Βασιλική, το λιθόστρωτο και στοά Φόρουμ, η Δικαστική Βασιλική, το Ναό του Ερμή και την Αρχαϊκή Κρήνη. Τα ερείπια της πόλης ανήκουν στην ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο. 

Η ρωμαϊκή αίγλη

Διακόσμηση από την Villa dei Cecilii,
 πηγή:http://www.mamilius.com/tusculum.php

Αναλυτικά, στα ρωμαϊκά χρόνια το Τοσκούλο χωρίστηκε σε δύο μέρη: την ακρόπολη όπου, σύμφωνα με τις λογοτεχνικές πηγές, στεκόταν οι ναοί των Διοσκούρων και του Δία Maius, παρόλο που σήμερα δεν υπάρχει ίχνος αυτών των ναών. Η πόλη επεκτάθηκε κατά μήκος της κορυφογραμμής του λόφου. Ο κεντρικός δρόμος οδηγεί μέσα από την περιοχή του φόρουμ στο θέατρο όπου διακλαδίζεται και στις δύο πλευρές και στη συνέχεια συνεχίζει προς την ακρόπολη. 

Πηγή: https://www.italiadelight.it/f

Είναι δυνατόν να διακρίνουμε τα ερείπια της curia, του αμφιθεάτρου και των βιλών της Αυτοκρατορικής περιόδο. Δεν είναι εύκολα ορατά όλα τα απομεινάρια της πόλης, αλλά ένα τμήμα του τείχους της πόλης κατά μήκος της πλαγιάς διατηρείται καλά και μπορεί να χρονολογηθεί μεταξύ του 5ου και του 4ου αι.π.Χ. λόγω του τύπου και της τεχνικής κατασκευής του. Ένα καλοσυντηρημένο μέρος του θεάτρου έχει επιβιώσει. Είναι χτισμένο στην πλευρά του λόφου με ελληνικό τρόπο, του 1ου αι. A.D. Η λεγόμενη Βίλα του Τιβερίου βρίσκεται λίγο πιο μετά.

Το θέατρο και η βίλα του Τιβερίου είναι προσβάσιμα ως αποτέλεσμα των ανασκαφών που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 1825 και 1841, ενώ το αμφιθέατρο και το μεγαλύτερο μέρος της αρχαίας πόλης και της ακρόπολης δεν έχουν εξερευνηθεί συστηματικά.

 Πηγές:

Ο θάνατος του Οδυσσέα, Άρθρο της Γιόλας Αργυροπούλου - Παπαδοπούλου είναι επ. καθηγήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αναρτήθηκε την 28 Μαϊου 2012http://www.palmografos.com/permalink/14688.html

Από Palmografos.com: Palmografos.com - Ο θάνατος του Οδυσσέα - Της Γιόλας Αργυροπούλου-Παπαδοπούλου*

Πηγή: http://www.terreospitali.info/en/castelli-romani-e-monti-prenestini/punti-di-interesse/camminare-tra-le-rovine-dellantica-tusculum

http://www.mamilius.com/tusculum.php?

perseus.tufts.edu