O ΣΕΚΑ Κρήτης στο μνημείο της Παπούρας, ανάδειξη, προβληματισμοί και ανάγκη προστασίας

Μια σημαντική δράση ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την πολιτιστική κληρονομιά της Κρήτης πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 1 Αυγούστου, όταν ο Σύλλογος Εκτάκτων Αρχαιολόγων, παράρτημα Κρήτης, οργάνωσε επίσκεψη στο μοναδικό μινωικό κυκλικό κτήριο στον λόφο της Παπούρας, κοντά στο υπό κατασκευή νέο αερολιμένα Ηρακλείου στο Καστέλι Πεδιάδος. Περίπου 100 άτομα, μέλη του ΣΕΚΑ, φίλοι και συνοδοί, συμμετείχαν στην ξενάγηση που ανέδειξε τόσο την αρχαιολογική σημασία του μνημείου όσο και τις σύγχρονες προκλήσεις που το απειλούν.

Η ξενάγηση και τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του μνημείου

Η υπεύθυνη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηρακλείου και αρχαιολόγοι της ανασκαφής, μέλη του ΣΕΚΑ, παρουσίασαν στους επισκέπτες τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά στοιχεία του κυκλικού κτηρίου, σε συνδυασμό με την τοπογραφία της περιοχής και τη διάρκεια χρήσης του κατά την Εποχή του Χαλκού. Η ξενάγηση πραγματοποιήθηκε με απόλυτο σεβασμό προς την ασφάλεια των επισκεπτών και του μνημείου, αναδεικνύοντας την πολυπλοκότητα της κατασκευής και τον πιθανό τελετουργικό ή κοινωνικό χαρακτήρα του χώρου.

Δύσκολες συνθήκες ανασκαφής και ανάγκη προστασίας

Οι αρχαιολόγοι παρουσίασαν τις απαιτητικές συνθήκες υπό τις οποίες διεξάγεται η ανασκαφή στη συγκεκριμένη θέση, λόγω της μορφολογίας του λόφου και των παρεμβάσεων που σχετίζονται με το νέο αεροδρόμιο. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη προστασίας του μινωικού μνημείου από τις επιπτώσεις των ραντάρ του αερολιμένα, καθώς η λειτουργία τους ενδέχεται να επηρεάσει τη στατικότητα και τη μακροχρόνια διατήρησή του.

Ενημέρωση για τον νέο νόμο του ΥΠΠΟ και τους κινδύνους εμπορευματοποίησης

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης έγινε επίσης ενημέρωση για τον νέο νόμο του Υπουργείου Πολιτισμού, ο οποίος προβλέπει τη σύσταση Ανώνυμης Εταιρείας για τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Τα μέλη του ΣΕΚΑ ανέλυσαν τις πιθανές συνέπειες μιας τέτοιας δομής, επισημαίνοντας τους κινδύνους εμπορευματοποίησης των μνημείων και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στη διαφύλαξη, την πρόσβαση και τον δημόσιο χαρακτήρα της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Έκτακτοι Αρχαιολόγοι για τους Κούρους από το Φλεριό Νάξου «Να μείνουν εκεί που γεννήθηκαν»

 

Ο Σύλλογος Εκτάκτων Αρχαιολόγων στηρίζει το αίτημα των κατοίκων για την παραμονή των αρχαϊκών αγαλμάτων στον φυσικό τους χώρο. Στο Φλεριό των Μελάνων, εκεί όπου η πέτρα μιλάει τη γλώσσα των αιώνων και το φως του Αιγαίου αγκαλιάζει τις μορφές της αρχαιότητας, δύο Κούροι κοιμούνται εδώ και 2.500 χρόνια. Δεν στέκονται σε βάθρα μουσείων, δεν φωτίζονται από προβολείς. Αναπαύονται στο χώμα που τους γέννησε, μισοτελειωμένοι, μνημεία μιας εποχής που δεν πρόλαβε να ολοκληρωθεί. Και τώρα, απειλούνται με ξεριζωμό.

 «Οι Κούροι δεν είναι εκθέματα — είναι τοπία»

Ο Σύλλογος Εκτάκτων Αρχαιολόγων (Σ.ΕΚ.Α.) εκφράζει την πλήρη αντίθεσή του στην προοπτική απομάκρυνσης των δύο αρχαϊκών Κούρων από το Φλεριό Μελάνων Νάξου, στηρίζοντας το αίτημα του Πολιτιστικού Συλλόγου Μελάνων «Κούρος ο Έλληνας». Όπως τονίζει, η μεταφορά τους είτε στη Νησίδα Μουσείων που κατασκευάζεται στη Χώρα της Νάξου είτε σε οποιονδήποτε άλλο τεχνητό χώρο, θα αποκόψει τα μνημεία από το φυσικό και ιστορικό τους πλαίσιο.

Οι Κούροι του Φλεριού δεν είναι απλώς αρχαιολογικά ευρήματα. Είναι μάρτυρες μιας εποχής, απομεινάρια μιας διαδικασίας που σταμάτησε απότομα — ίσως από τεχνικά λάθη, ίσως από ιστορικές ανατροπές. Η αξία τους δεν είναι μόνο αισθητική ή επιστημονική. Είναι βιωματική. Η εμπειρία του επισκέπτη που τους συναντά μέσα στη φύση, ανάμεσα σε ελιές και ξερολιθιές, είναι αναντικατάστατη.

Η πέτρα έχει μνήμη — και τόπο

Η απομάκρυνση των Κούρων θα στερούσε από τις Μέλανες  ένα μοναδικό πολιτιστικό τοπόσημο και θα αποδυνάμωνε τη σύνδεση του μνημείου με το αυθεντικό του περιβάλλον. Όπως επισημαίνει ο Σ.ΕΚ.Α., η διατήρησή τους κατά χώραν (in situ) προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τις αρχαίες πρακτικές λατόμησης και γλυπτικής, ενώ ενισχύει την τοπική ταυτότητα και τον πολιτιστικό τουρισμό.

Η Νάξος δεν χρειάζεται να μεταφέρει τους θησαυρούς της για να τους αναδείξει. Χρειάζεται να τους προστατεύσει εκεί που ανήκουν. Οι Κούροι του Φλεριού δεν ζητούν στέγη — ζητούν σεβασμό.