Η φετινή ανασκαφική περίοδος στους Φιλίππους ολοκληρώθηκε με σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, επιβεβαιώνοντας τον πλούτο και τη διαχρονική σημασία του μνημειακού τοπίου της ρωμαϊκής και βυζαντινής πόλης. Η έρευνα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης έφερε στο φως νέα στοιχεία για την πολεοδομική οργάνωση, τη δημόσια αρχιτεκτονική και τη γλυπτική διακόσμηση της περιοχής.
Αποτελέσματα της ανασκαφικής έρευνας στους Φιλίππους 2025
Η ανασκαφή, υπό τη διεύθυνση της ομότιμης καθηγήτριας Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ναταλίας Πούλου και με τη συμμετοχή των Αναστάσιου Τάντση, Αριστοτέλη Μέντζου και υποψήφιων διδακτόρων του ΑΠΘ, συνεχίστηκε το καλοκαίρι του 2025 με επίκεντρο τη νησίδα 7 και το σημείο σύγκλισης των δύο κύριων οδών της πόλης.
• Ολοκληρώθηκε η ανασκαφή της στοάς στη νησίδα 7, όπου αποκαλύφθηκε θύρα με in situ μαρμάρινο κατώφλι, στοιχείο που επιβεβαιώνει τη χρήση και τη μορφή του κτηρίου.
• Ανατολικά του νότιου decumanus εντοπίστηκε η συνέχεια της μαρμαροστρωμένης οδού και το ανατολικό τμήμα του cardo, που ορίζει το όριο της νησίδας.
• Αποκαλύφθηκε πλήρως η επιφάνεια του κρηναίου οικοδομήματος, στο σημείο όπου συναντώνται ο βόρειος και ο νότιος decumanus, καθώς και τμήμα της μαρμαρόστρωτης πλατείας που διαμορφωνόταν στο σημείο αυτό.
• Εντοπίστηκαν πολυάριθμα μαρμάρινα ανάγλυφα μέλη που διαμόρφωναν τα σημεία παροχής νερού της κρήνης. Δύο από αυτά επανατοποθετήθηκαν στην αρχική τους θέση, πλαισιώνοντας το σωζόμενο θωράκιο.
Τα κινητά ευρήματα περιλαμβάνουν κεραμική, χάλκινα νομίσματα, μεταλλικά αντικείμενα και μια ακέραια μαρμάρινη λεκανίδα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν δύο θραύσματα λατινικών επιγραφών, πιθανότατα από το επιστύλιο του κρηναίου οικοδομήματος, με τις ενδείξεις PHILIP και P·NYMP / REI·PVB, που ενισχύουν τη χρονολόγηση και τη λειτουργία του μνημείου.
Το εντυπωσιακό εύρημα του μαρμάρινου λέοντα
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της φετινής περιόδου ήταν ο εντοπισμός, σε εξαιρετική κατάσταση, τμήματος μαρμάρινου λέοντα μεγάλων διαστάσεων. Σώζεται ακέραιη η κεφαλή με την πλούσια κώμη, καθώς και τμήμα του λαιμού και του σώματος. Η κεφαλή, στραμμένη προς τα δεξιά, διατηρεί λεπτομέρειες υψηλής ποιότητας, επιβεβαιώνοντας την καλλιτεχνική αξία του γλυπτού.
Ο λέοντας φαίνεται να κοσμούσε την κρήνη, ωστόσο δεν συνδέεται με τα γλυπτά που είχαν αποκαλυφθεί σε προηγούμενες ανασκαφικές περιόδους. Η διαπίστωση αυτή ενισχύει την άποψη ότι η κρήνη είχε αναμορφωθεί στη μέση βυζαντινή περίοδο, χρησιμοποιώντας ετερόκλητα στοιχεία από διαφορετικές εποχές — μια πρακτική που συνάδει με τον ιστορικισμό της εποχής και με την αναμόρφωση του χώρου σύγκλισης των δύο οδών κατά τον πρώιμο Μεσαίωνα.
Νέα δεδομένα για την πολεοδομία και τη δημόσια αρχιτεκτονική
Η αποκάλυψη της συνέχειας του cardo και του decumanus, καθώς και της πλατείας στο σημείο συνάντησής τους, προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την πολεοδομική οργάνωση των Φιλίππων. Η πλήρης αποκάλυψη του κρηναίου οικοδομήματος επιτρέπει πλέον μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση της λειτουργίας του ως δημόσιου χώρου υδροδότησης και ως σημείου προβολής γλυπτών και επιγραφών. Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι ο χώρος υπέστη σημαντικές μετασκευές κατά τη βυζαντινή περίοδο, με την κρήνη να ανακατασκευάζεται πάνω από τις πλάκες της ρωμαϊκής πλατείας, ενσωματώνοντας αρχιτεκτονικά μέλη και γλυπτά διαφορετικών εποχών.
Η ομάδα και η υποστήριξη της ανασκαφής
Στην ανασκαφή συμμετείχαν προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές του Τμήματος Ιστορίας–Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ και φοιτήτρια Αρχαιολογίας από το Université Paris-Nanterre. Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε με χορηγία της εταιρείας RAYCAP, συμβάλλοντας στη συνέχιση ενός πολυετούς προγράμματος που αναδεικνύει τον αρχαιολογικό πλούτο των Φιλίππων.
