Το «Έκθεμα του Μήνα» στο Αρχαιολογικο Μουσείο Θεσαλονίκης : Το αυτί της Ίσιδας

 .

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης εγκαινιάζει τη νέα χρονιά με ένα μοναδικό «Έκθεμα του Μήνα», ένα ανάγλυφο αυτί που συνδέεται με τη λατρεία της αιγυπτιακής θεάς Ίσιδας. Το εύρημα αναδεικνύει τη βαθιά και διαχρονική πίστη των ανθρώπων σε θεότητες που ακούν, ανταποκρίνονται και παρεμβαίνουν στη ζωή των πιστών.

Ένα ανάγλυφο αυτί που «ακούει» τις προσευχές

Το έκθεμα του Ιανουαρίου 2026 είναι ένα ανάγλυφο με την απεικόνιση ενός αυτιού μεγαλύτερου του φυσικού μεγέθους. Το σύμβολο αυτό συνδέεται με τη λατρεία των αιγυπτιακών θεοτήτων και ειδικότερα της Ίσιδας, γνωστής ως «Επηκόου» – της θεάς που εισακούει και ανταποκρίνεται στις δεήσεις των πιστών της.

Η επιλογή του αντικειμένου υπογραμμίζει την πολυδιάστατη φύση των θεών στην αρχαιότητα και την ανάγκη των ανθρώπων να νιώθουν ότι οι προσευχές τους βρίσκουν ανταπόκριση.

Η διαχρονική πίστη σε θεότητες που ακούν

Η ιδέα ότι οι θεοί μπορούν να ακούσουν και να ανταποκριθούν στις ανθρώπινες προσευχές αποτελεί σταθερό θρησκευτικό και πολιτισμικό μοτίβο. Στην αρχαιότητα, αυτή η πεποίθηση αποτυπώνεται τόσο στη γραμματεία και τη φιλοσοφία όσο και στα υλικά κατάλοιπα της λατρευτικής πρακτικής.

Το συγκεκριμένο ανάγλυφο, που εκτίθεται στο ΑΜΘ, φωτίζει με εντυπωσιακό τρόπο τη σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και το θείο, μια σχέση που συνδυάζει την ελπίδα, την ευσέβεια και την ανάγκη για θεϊκή προστασία.

Η επιγραφή που αποκαλύπτει τον αφιερωτή

Στο κάτω μέρος του αναγλύφου διακρίνεται η επιγραφή:

«Ίσιδι επηκόω Μάαρ[κ]ος Άγελλήιος εύχήν»,

δηλαδή: «Ο Μάρκος Αγελλήιος αφιερώνει [το ανάθημα] στη θεά Ίσιδα που ακούει».

Ο αφιερωτής ήταν Ρωμαίος πολίτης, μέλος της κοινότητας Ιταλών μεταναστών της Θεσσαλονίκης, πιθανότατα έμπορος. Το ανάθημα μπορεί να αποτελεί είτε ευχαριστήρια προσφορά για θεϊκή ανταπόκριση είτε ικεσία για την εκπλήρωση μιας επιθυμίας.

Το Σαραπιείο της Θεσσαλονίκης και η λατρεία των Αιγυπτίων θεών

Το ανάγλυφο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα ατομικής θρησκευτικής έκφρασης σε δημόσιο ιερό. Τα πολυάριθμα αφιερώματα που έχουν βρεθεί στο Σαραπιείο –το μεγάλο ιερό των Αιγυπτίων θεών στη Θεσσαλονίκη– αναδεικνύουν τη σημασία του ως κέντρου δημόσιας ευσέβειας.

Απεικονίσεις αυτιών και αποτυπώματα πελμάτων λειτουργούσαν ως σύμβολα παρουσίας και εγρήγορσης των θεοτήτων, υπενθυμίζοντας στους πιστούς ότι οι θεοί «βλέπουν» και «ακούν».

Πού εκτίθεται το εύρημα

Το ανάγλυφο παρουσιάζεται στη μόνιμη έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, «Θεσσαλονίκη, Μακεδονίας Μητρόπολις», στην ενότητα αφιερωμένη στο ιερό των Αιγυπτίων θεών της αρχαίας πόλης.

Ένα μικρό αλλά ιδιαίτερα εύγλωττο αντικείμενο που συνδέει τον επισκέπτη με τις θρησκευτικές πρακτικές και τις πνευματικές αναζητήσεις των ανθρώπων της αρχαιότητας.