Μικροσκοπικό φέρετρο με μορφή κατάρας.
Αρχαία Ελλάδα, 4ος αιώνας π.Χ. Μόλυβδος, 11,5 × 5,5 × 3,5 εκ.
Μουσεία Καλών Τεχνών και Ιστορίας Βρυξελλών, A.2958.
Φωτογραφία: Image Studio, Royal Museums of Art and History, Brussels.
Για χιλιετίες, οι άνθρωποι στη Μεσοποταμία, την Αίγυπτο, την Ελλάδα και τη Ρώμη στρέφονταν στη μαγεία για προστασία, για θεραπεία, για να καταραστούν τους εχθρούς τους ή για να ζητήσουν εύνοια από δυνάμεις πέρα από τον ανθρώπινο κόσμο. Η αρχαία μαγεία ήταν υφασμένη στην καθημερινή ζωή και στις τελετουργικές πρακτικές — άλλοτε αποδεκτή και άλλοτε φοβιστική. Η έκθεση Cursed! προσκαλεί τους επισκέπτες να μπουν σε έναν συναρπαστικό κόσμο ξορκιών, φυλαχτών και προστατευτικών μορφών που χρονολογούνται από το 2000 π.Χ. έως το 300 μ.Χ.
Φυλαχτό με τον δαίμονα Παζούζου.
Νεοασσυριακή περίοδος, 681–627 π.Χ. Χαλκηδόνιος λίθος.
(Φωτογραφία: Ιδιωτική συλλογή, Ηνωμένο Βασίλειο.)
Ξεχωριστά εκθέματα
Η έκθεση φέρνει στο Τολέδο εξαιρετικά έργα από ποικίλα υλικά, όπως περίτεχνα σκαλισμένες ελεφαντοστέινες ράβδους, λαμπερά πολύτιμα πετράδια, σπάνια μαγικά πάπυρα και μολύβδινες κατάδεσμους από το Λούβρο, το Βρετανικό Μουσείο, το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης και άλλους θεσμούς. Αυτά τα αντικείμενα αποκαλύπτουν μια κοινή ανθρώπινη επιθυμία: να επηρεάσουν τις αόρατες δυνάμεις που διαμορφώνουν τη ζωή και τον θάνατο.
 |
| Μάσκα του Χουμπάμπα. Παλαιοβαβυλωνιακή περίοδος, 2000–1700 π.Χ. Ψημένος πηλός, 8 × 7 × 2,8 εκ. Βρετανικό Μουσείο, 1931,1010.458. Φωτογραφία © The Trustees of the British Museum. |
Στις παιδικές χαρές, όταν συμβαίνει κάτι «μαγικό», πολλά παιδιά λένε το ίδιο πράγμα: «Αμπρακατάμπρα!». Αλλού, κάποιος μπορεί να κρατά ένα κρύσταλλο ή να τρίβει ένα γούρι, όπως το πόδι κουνελιού. Και στις τρεις περιπτώσεις, χρησιμοποιούνται πρακτικές που ανάγονται στην αρχαιότητα.
 |
| Κρεμαστό φυλαχτό κατά του κακού ματιού. Ρωμαϊκό, 2ος αιώνας μ.Χ. Χρυσός, μαργαριτάρια και αμέθυστος. (Φωτογραφία: Αρχαιολογικό Μουσείο Johns Hopkins.) |
Η έκθεση “Cursed! The Power of Magic in the Ancient World”, στο Μουσείο Τέχνης του Τολέδο άνοιξε από 21 Μαρτίου και θα διαρκέσει έως 5 Ιουλίου, συνδέει τους επισκέπτες με τον τρόπο που οι άνθρωποι της αρχαιότητας προσπαθούσαν να κατανοήσουν τη δύναμη, τον κίνδυνο και την αβεβαιότητα — ανησυχίες που παραμένουν οικείες και σήμερα.
 |
| Φυλαχτό με τον δαίμονα Λαμάσhtu. Νεοασσυριακή περίοδος, 700–600 π.Χ. Πράσινη πέτρα. (Φωτογραφία: Ιδιωτική συλλογή, Ηνωμένο Βασίλειο.) |
Η έκθεση περιλαμβάνει περίπου 75 αντικείμενα, ανάμεσά τους γλυπτά, διακοσμημένη κεραμική, φυλαχτά από πολύτιμα υλικά και αρχαίους παπύρους. Πολλά έργα προέρχονται από δανεισμό μουσείων σε όλο τον κόσμο, ενώ άλλα ανήκουν στη συλλογή του ίδιου του TMA. Επιμελητής της έκθεσης είναι ο Dr. Jeffrey Spier, πρώην ανώτερος επιμελητής αρχαιοτήτων στο Μουσείο J. Paul Getty. Θα κυκλοφορήσει επίσης πλήρως εικονογραφημένος κατάλογος.
 |
| Φυλαχτό ίβιδα. Αιγυπτιακό, 25η–31η Δυναστεία, 747–332 π.Χ. Φαγιάνς. (Φωτογραφία: Μουσείο Τέχνης του Τολέδο.) |
Κοικό υπόβαθρο
«Υπάρχουν αξιοσημείωτες ομοιότητες ανάμεσα στις μαγικές πρακτικές της αρχαιότητας και στις αντιλήψεις για τη μαγεία σήμερα. Μάγοι, μάγισσες και φαντάσματα — όπως αυτά στα παραμύθια και τις ταινίες μας — έχουν τις ρίζες τους στον αρχαίο κόσμο. Τα ερωτικά φίλτρα και οι κατάρες μπορεί να μην είναι πλέον συνηθισμένα, αλλά κατανοούμε εύκολα τα συναισθήματα πίσω από αυτά. Παραδείγματα όλων αυτών υπάρχουν στην έκθεση», δήλωσε ο Spier.
 |
| Μορφή κατάρας. Αιγυπτιακή, Μέσο Βασίλειο, 12η Δυναστεία, 1991–1802 π.Χ. Πηλός με κόκκινη χρωστική, 34,8 × 14,5 × 9,3 εκ. Μουσεία Καλών Τεχνών και Ιστορίας (Musées royaux d’art et d’histoire / Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis), E.07442. Φωτογραφία: Image Studio, Royal Museums of Art and History, Brussels. |
Στην αρχαιότητα, οι άνθρωποι πίστευαν ότι υπερφυσικές δυνάμεις τούς περιέβαλλαν — θεοί, πνεύματα, δαίμονες και οι νεκροί. Μάγοι, ιερείς και θεραπευτές χρησιμοποιούσαν τελετουργίες και προφορικά ξόρκια για να επικαλεστούν αυτές τις δυνάμεις. Η μαγεία χρησιμοποιούνταν για πολλούς σκοπούς: προστασία οικογενειών, θεραπεία ασθενειών, προσέλκυση έρωτα, βλάβη εχθρών ή απόκτηση πλεονεκτήματος σε δικαστικές υποθέσεις ή αθλητικούς αγώνες.
 |
| Φτερωτό φυλαχτό σκαραβαίου. Αιγυπτιακό, 25η–31η Δυναστεία, 747–332 π.Χ. Φαγιάνς. (Φωτογραφία: Μουσείο Τέχνης του Τολέδο.) |
Η έκθεση αναδεικνύει βασικά θέματα:
• Προστατευτική μαγεία, όπως ράβδοι και φυλαχτά για την προστασία νεογνών ή την απομάκρυνση του κακού.
• Επικοινωνία με θεούς και νεκρούς, μέσω γραπτών επικλήσεων και προσευχών για βοήθεια ή καθοδήγηση.
• Μαγεία στην καθημερινή ζωή, μέσα από τελετουργικά αντικείμενα και γραπτές οδηγίες για ξόρκια.
• Πολιτισμικές διαφορές, που δείχνουν πώς οι αντιλήψεις για τη μαγεία άλλαζαν ανάλογα με τον τόπο και τον χρόνο.
Στην Ελλάδα και τη Ρώμη
Η μαγεία συχνά θεωρούνταν επικίνδυνη ή παράνομη, παρότι πολλοί την ασκούσαν. Ξόρκια και μαγικές οδηγίες διαδίδονταν μέσω περιπλανώμενων μάγων και γραπτών κειμένων, όπως οι διάσημοι μαγικοί πάπυροι που βρέθηκαν στην Αίγυπτο.
 |
| Πορτρέτο μούμιας νεαρού που φορά φυλαχτό. Αιγυπτιακό, 150–200 μ.Χ. Εγκαυστική ζωγραφική σε ξύλο φλαμουριάς, 20,3 × 13 εκ. Μουσείο J. Paul Getty, Συλλογή της Villa, 78.AP.262. Ψηφιακή εικόνα με την ευγενική παραχώρηση του προγράμματος Open Content του Getty. |
Στην Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία
Η μαγεία αποτελούσε συχνά μέρος της επίσημης θρησκείας, ασκούμενη από εκπαιδευμένους ιερείς που χρησιμοποιούσαν ξόρκια και ιερά αντικείμενα για θεραπεία και προστασία των κοινοτήτων. Μετά την κατάκτηση της Αιγύπτου και τμημάτων της Εγγύς Ανατολής από τον Μέγα Αλέξανδρο γύρω στο 330 π.Χ., οι παραδόσεις των διαφορετικών πολιτισμών αναμείχθηκαν. Αυτό οδήγησε σε νέες μορφές μαγικής πρακτικής και στη δημιουργία επιγραφικών φυλαχτών και βιβλίων ξορκιών που εξαπλώθηκαν σε όλο τον αρχαίο κόσμο.
 |
| Ένα από τα τέσσερα φυλαχτά σε σετ που απεικονίζουν τους γιους του Ώρου. Αιγυπτιακό, 23η–25η Δυναστεία, 818–664 π.Χ. Φαγιάνς. Φωτογραφία: Μουσείο Τέχνης του Τολέδο. |
Μοναδική ευκαιρία για τον επισκέπτη στο Τολέδο
Η έκθεση Cursed! The Power of Magic in the Ancient World είναι μια σπάνια ευκαιρία για τον επισκέπτη να δει από κοντά σχεδόν 75 εξαιρετικά αντικείμενα που σπάνια εγκαταλείπουν τις συλλογές μεγάλων μουσείων, σύμφωνα με τον Adam M. Levine, διευθυντής και πρόεδρος του TMA. «Έχουμε επιλέξει προσεκτικά τον τρόπο παρουσίασης ώστε οι επισκέπτες να δουν όχι μόνο το θαύμα του αρχαίου κόσμου, αλλά και να εξερευνήσουν τα δικά τους ερωτήματα για τη δύναμη, την ευαλωτότητα και την αβεβαιότητα που αντικατοπτρίζονται στην έκθεση» επισημαίνει .
 |
| Φυλαχτό με τον δαίμονα Λαμάσhtu απεικονισμένο στην εμπρόσθια όψη. Νεοασσυριακό. Οψιδιανός. (Φωτογραφία: Μουσείο του Λούβρου.) |
ΠΗΓΕΣ: https://bgindependentmedia.org/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου