Μια ακόμη ανασκαφική περίοδος ολοκληρώθηκε στη θέση Δρομολαξιά–Βυζακιά (Χαλά Σουλτάν Τεκκέ), με το Τμήμα Αρχαιοτήτων του Υφυπουργείου Πολιτισμού της Κύπρου να ανακοινώνει νέα ευρήματα που φωτίζουν τον κομβικό ρόλο της πόλης–λιμανιού στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού. Οι εργασίες, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Peter M. Fischer από το Πανεπιστήμιο του Gothenburg, επικεντρώθηκαν στο εκτεταμένο νεκροταφείο της Περιοχής Α, αποκαλύπτοντας σημαντικά στοιχεία για τα ταφικά έθιμα, το εμπόριο και την κοινωνική οργάνωση της εποχής.
Ανασκαφές σε θαλαμοειδείς τάφους και εγκαταλελειμμένο πηγάδι
Το αστικό κέντρο της Χαλά Σουλτάν Τεκκέ, που ιδρύθηκε γύρω στο 1650/30 π.Χ. και άκμασε για σχεδόν πέντε αιώνες, αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου. Η ανασκαφική περίοδος του 2025 επικεντρώθηκε σε σημεία που είχαν εντοπιστεί μέσω γεωφυσικών διασκοπίσεων, αποκαλύπτοντας ένα αρχαίο πηγάδι και δύο θαλαμοειδείς τάφους του 14ου αιώνα π.Χ.
Η σύγχρονη γεώτρηση δίπλα στο πηγάδι έδειξε υψηλή αλατότητα των υπόγειων υδάτων, γεγονός που πιθανότατα οδήγησε στην εγκατάλειψή του ήδη από την αρχαιότητα. Οι τάφοι, των οποίων οι οροφές είχαν καταρρεύσει, διατήρησαν εξαιρετικά αρχαιολογικά συμφραζόμενα, καθώς η κατάρρευση λειτούργησε προστατευτικά για τα κτερίσματα.
Πλούσια ευρήματα και διεθνείς εμπορικές διασυνδέσεις
Οι ανασκαφές, με τη συμμετοχή ειδικών από το Ινστιτούτο Κύπρου και τη σουηδική αποστολή, αποκάλυψαν πλήθος αντικειμένων: τοπική κεραμική υψηλής ποιότητας, εργαλεία, κοσμήματα και προσωπικά αντικείμενα. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το σύνολο των εισηγμένων τεχνουργημάτων, που επιβεβαιώνει την έντονη εμπορική δραστηριότητα της πόλης.
Στα ευρήματα περιλαμβάνονται:
• μυκηναϊκή και μινωική κεραμική από την ηπειρωτική Ελλάδα, την Κρήτη και το Αιγαίο
• αιγυπτιακά αντικείμενα από ελεφαντόδοντο και αλάβαστρο
• λάπις λάζουλι από το Αφγανιστάν
• καρνεόλη από την Ινδία
• ήλεκτρο από τη Βαλτική
• νουραγική κεραμική από τη Σαρδηνία
Τα αντικείμενα αυτά μαρτυρούν ένα εκτεταμένο δίκτυο εμπορίου, στο οποίο η Κύπρος διαδραμάτιζε κεντρικό ρόλο χάρη στην παραγωγή και εξαγωγή χαλκού. Τα κατάλοιπα μεταλλουργικών δραστηριοτήτων –σκωρίες, καμίνια, χωνευτήρια– επιβεβαιώνουν την ενδοαστική επεξεργασία του μετάλλου και τη σημασία του λιμανιού ως εμπορικού κόμβου.
Ταφικά έθιμα και κοινωνική οργάνωση της εποχής
Οι τάφοι προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τις ταφικές πρακτικές και τη δομή της κοινωνίας. Η επαναχρησιμοποίηση των τάφων επί πολλές γενιές, με προσεκτική μετατόπιση παλαιότερων καταλοίπων, υποδηλώνει ισχυρούς οικογενειακούς δεσμούς και κοινωνική συνέχεια.
Η στρωματογραφία των κτερισμάτων, ιδιαίτερα της κεραμικής, συμβάλλει στη βελτίωση της χρονολόγησης του χώρου. Παράλληλα, οι αναλύσεις αρχαίου DNA αναμένεται να αποκαλύψουν στοιχεία για συγγένειες, υγεία και δημογραφία. Τα πρώτα δεδομένα δείχνουν ότι ο πληθυσμός είχε χαμηλό προσδόκιμο ζωής, με άτομα σπάνια άνω των 40 ετών.
Ένα κέντρο ισχύος της Ύστερης Εποχής του Χαλκού
Τα νέα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η Χαλά Σουλτάν Τεκκέ υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και πολιτιστικά κέντρα της εποχής. Οι πλούσιοι τάφοι ανήκαν πιθανότατα σε οικογένειες της άρχουσας τάξης, στενά συνδεδεμένες με το διεθνές εμπόριο χαλκού και τις εμπορικές διαδρομές της Μεσογείου.
