Ολοκληρώθηκε η δεύτερη ανασκαφική περίοδος της Γαλλικής Αρχαιολογικής Αποστολής στην Αμαθούντα

 Το δυτικό άνδηρο από τα βόρεια

Στο δυτικό άνδηρο της ακρόπολης της Αμαθούντας, εκεί που ο άνεμος συναντά τα ίχνη των αιώνων, η γη άνοιξε ξανά για να αποκαλύψει τα μυστικά της. Η δεύτερη ανασκαφική περίοδος της Γαλλικής Αρχαιολογικής Αποστολής ολοκληρώθηκε, φέρνοντας στο φως νέα στοιχεία για την οχύρωση και τη χρήση του χώρου κατά την υστερορωμαϊκή εποχή. Κάθε λίθος, κάθε στρώμα καταστροφής, κάθε κεραμίδι αφηγείται μια ιστορία που συνδέει το παρελθόν της Αμαθούντας με την αδιάκοπη αρχαιολογική έρευνα του σήμερα.

Η δεύτερη ανασκαφική περίοδος – Συνεργασία διεθνών φορέων

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων του Υφυπουργείου Πολιτισμού Κύπρου ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της δεύτερης ανασκαφικής περιόδου (30 Μαρτίου – 24 Απριλίου 2026) της Γαλλικής Αρχαιολογικής Αποστολής Αμαθούντας, η οποία πραγματοποιείται σε συνεργασία με τη Γαλλική Σχολή Αθηνών, το Υπουργείο Εξωτερικών της Γαλλίας και το Laboratoire HiSoMA (MOM, Λυών).

Επικεφαλής της αποστολής είναι η δρ Anna Cannavò. Οι έρευνες επικεντρώθηκαν στο δυτικό άνδηρο της ακρόπολης, μια περιοχή που είχε προηγουμένως χαρτογραφηθεί μέσω γεωφυσικής διασκόπησης το 2024.

Τομή 1 – Αποκάλυψη τμήματος υστερορωμαϊκού τοίχου

Οι ανασκαφές που άρχισαν  το 2025 αποκάλυψαν τμήμα τοίχου με κατεύθυνση βορρά–νότου, συνοδευόμενο από στρώμα κατάρρευσης με κεραμίδια και οικοδομικό υλικό.

Κατά τη φετινή περίοδο, η Τομή 1 διευρύνθηκε, αποκαλύπτοντας μεγαλύτερο τμήμα του ίδιου τοίχου, ο οποίος ακολουθεί το φυσικό άκρο του ανδήρου και στο νότιο άκρο του κάμπτεται ελαφρά προς τα δυτικά.

Ο τοίχος παρουσιάζει  μέγιστο πάχος 2 μ. , μέσο σωζόμενο ύψος 50 εκ., ανατολική όψη από μεγάλους γωνιόλιθους ασβεστόλιθους, γέμισμα από μικρούς και μεσαίους αργούς λίθους, με χρήση πηλού ως συνδετικού υλικού

Τα στοιχεία δείχνουν δύο αρχιτεκτονικές φάσεις, με ενίσχυση του αρχικού τοίχου από δεύτερη σειρά γωνιόλιθων. Στη δυτική πλευρά του τοίχου εντοπίστηκε δάπεδο στρωμένο με κεραμίδια πάνω σε υπόστρωμα χαλικιών, επίσης υστερορωμαϊκής χρονολόγησης.

Αεροφωτογραφία της Τομής 1

Στρώμα καταστροφής – Επαναχρησιμοποιημένοι λίθοι και υλικά στέγης

Στην ανατολική πλευρά του τοίχου αποκαλύφθηκε στρώμα καταστροφής με γωνιόλιθους από την κατάρρευση, αρκετοί από τους οποίους φαίνεται να είχαν χρησιμοποιηθεί σε παλαιότερα κτήρια. Βρέθηκαν επίσης  πολλά κεραμίδια από στέγη και  υπολείμματα πλιθαριών από την ανωδομή.

Η δυτική όψη δεν ανασκάφηκε, καθώς βρίσκεται πολύ κοντά στο φυσικό άκρο του ανδήρου και η αποκάλυψή της θα έθετε σε κίνδυνο τα σωζόμενα κατάλοιπα.

Τομή 3 – Υλικό της εποχής του σιδήρου

Πήλινα ειδώλια και όστρακο («Ρυθμού Αμαθούντας»)
 της Εποχής του Σιδήρου από την Τομή 3

Κατά την περίοδο του 2026 ανοίχθηκε νέα τομή 5 × 5 μ. στο βόρειο άκρο του ανδήρου.

Αν και δεν εντοπίστηκαν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, το γέμισμα ήταν πλούσιο σε υλικό της εποχής του σιδήρου, προσφέροντας σημαντικές πληροφορίες για την πρώιμη χρήση της περιοχής.

Αμυντικός χαρακτήρας της κατασκευής – Η σημασία του δυτικού ανδήρου

Τα νέα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι το δυτικό άνδηρο είχε ιδιαίτερη σημασία κατά την υστερορωμαϊκή περίοδο. Ο τοίχος φαίνεται να είχε αμυντικό χαρακτήρα, πιθανότατα για την προστασία της κορυφής της ακρόπολης και της βασιλικής που είχε αντικαταστήσει το ιερό της Αφροδίτης.

Το στρώμα καταστροφής στα ανατολικά του τοίχου
κατά τη διάρκεια της ανασκαφής:
κεραμίδια και υπολείμματα πλιθαριών.

Παρά την απόκρημνη μορφολογία της δυτικής πλαγιάς, η πρόσβαση δεν ήταν αδύνατη, γεγονός που καθιστούσε αναγκαία την ενίσχυση της οχύρωσης. Η μελλοντική έρευνα θα διερευνήσει το συνολικό σχέδιο της αμυντικής κατασκευής, τη χρήση των χώρων ανατολικά του τοίχου και  το ενδεχόμενο ύπαρξης παλαιότερων οικοδομικών φάσεων κάτω από τα νέα ευρήματα

ΠΗΓΉ: https://www.gov.cy/

Νέα ευρήματα στη Χαλά Σουλτάν Τεκκέ – Τι αποκαλύφθηκε για την Ύστερη Εποχή του Χαλκού

 

Μια ακόμη ανασκαφική περίοδος ολοκληρώθηκε στη θέση Δρομολαξιά–Βυζακιά (Χαλά Σουλτάν Τεκκέ), με το Τμήμα Αρχαιοτήτων του Υφυπουργείου Πολιτισμού της Κύπρου να ανακοινώνει νέα ευρήματα που φωτίζουν τον κομβικό ρόλο της πόλης–λιμανιού στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού. Οι εργασίες, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Peter M. Fischer από το Πανεπιστήμιο του Gothenburg, επικεντρώθηκαν στο εκτεταμένο νεκροταφείο της Περιοχής Α, αποκαλύπτοντας σημαντικά στοιχεία για τα ταφικά έθιμα, το εμπόριο και την κοινωνική οργάνωση της εποχής.

Ανασκαφές σε θαλαμοειδείς τάφους και εγκαταλελειμμένο πηγάδι

Το αστικό κέντρο της Χαλά Σουλτάν Τεκκέ, που ιδρύθηκε γύρω στο 1650/30 π.Χ. και άκμασε για σχεδόν πέντε αιώνες, αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου. Η ανασκαφική περίοδος του 2025 επικεντρώθηκε σε σημεία που είχαν εντοπιστεί μέσω γεωφυσικών διασκοπίσεων, αποκαλύπτοντας ένα αρχαίο πηγάδι και δύο θαλαμοειδείς τάφους του 14ου αιώνα π.Χ.

Η σύγχρονη γεώτρηση δίπλα στο πηγάδι έδειξε υψηλή αλατότητα των υπόγειων υδάτων, γεγονός που πιθανότατα οδήγησε στην εγκατάλειψή του ήδη από την αρχαιότητα. Οι τάφοι, των οποίων οι οροφές είχαν καταρρεύσει, διατήρησαν εξαιρετικά αρχαιολογικά συμφραζόμενα, καθώς η κατάρρευση λειτούργησε προστατευτικά για τα κτερίσματα.

Πλούσια ευρήματα και διεθνείς εμπορικές διασυνδέσεις

Οι ανασκαφές, με τη συμμετοχή ειδικών από το Ινστιτούτο Κύπρου και τη σουηδική αποστολή, αποκάλυψαν πλήθος αντικειμένων: τοπική κεραμική υψηλής ποιότητας, εργαλεία, κοσμήματα και προσωπικά αντικείμενα. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το σύνολο των εισηγμένων τεχνουργημάτων, που επιβεβαιώνει την έντονη εμπορική δραστηριότητα της πόλης.

Στα ευρήματα περιλαμβάνονται:

• μυκηναϊκή και μινωική κεραμική από την ηπειρωτική Ελλάδα, την Κρήτη και το Αιγαίο

• αιγυπτιακά αντικείμενα από ελεφαντόδοντο και αλάβαστρο

• λάπις λάζουλι από το Αφγανιστάν

• καρνεόλη από την Ινδία

• ήλεκτρο από τη Βαλτική

• νουραγική κεραμική από τη Σαρδηνία

Τα αντικείμενα αυτά μαρτυρούν ένα εκτεταμένο δίκτυο εμπορίου, στο οποίο η Κύπρος διαδραμάτιζε κεντρικό ρόλο χάρη στην παραγωγή και εξαγωγή χαλκού. Τα κατάλοιπα μεταλλουργικών δραστηριοτήτων –σκωρίες, καμίνια, χωνευτήρια– επιβεβαιώνουν την ενδοαστική επεξεργασία του μετάλλου και τη σημασία του λιμανιού ως εμπορικού κόμβου.

Ταφικά έθιμα και κοινωνική οργάνωση της εποχής

Οι τάφοι προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τις ταφικές πρακτικές και τη δομή της κοινωνίας. Η επαναχρησιμοποίηση των τάφων επί πολλές γενιές, με προσεκτική μετατόπιση παλαιότερων καταλοίπων, υποδηλώνει ισχυρούς οικογενειακούς δεσμούς και κοινωνική συνέχεια.

Η στρωματογραφία των κτερισμάτων, ιδιαίτερα της κεραμικής, συμβάλλει στη βελτίωση της χρονολόγησης του χώρου. Παράλληλα, οι αναλύσεις αρχαίου DNA αναμένεται να αποκαλύψουν στοιχεία για συγγένειες, υγεία και δημογραφία. Τα πρώτα δεδομένα δείχνουν ότι ο πληθυσμός είχε χαμηλό προσδόκιμο ζωής, με άτομα σπάνια άνω των 40 ετών.

Ένα κέντρο ισχύος της Ύστερης Εποχής του Χαλκού

Τα νέα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η Χαλά Σουλτάν Τεκκέ υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και πολιτιστικά κέντρα της εποχής. Οι πλούσιοι τάφοι ανήκαν πιθανότατα σε οικογένειες της άρχουσας τάξης, στενά συνδεδεμένες με το διεθνές εμπόριο χαλκού και τις εμπορικές διαδρομές της Μεσογείου.