Πως ανακάλυψαν οι αρχαιολόγοι την Αφροδισιάδα;

 

Το 1958, η αρχαία πόλη Αφροδισιάδα δεν είχε ακόμη τραβήξει το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας. Όλα όμως άλλαξαν όταν ο θρυλικός φωτογράφος Άρα Γκιουλέρ πήρε κατά λάθος μια λάθος στροφή σε έναν επαρχιακό δρόμο της νοτιοδυτικής Τουρκίας. Παρότι γεωγραφικά βρίσκεται στη νοτιοδυτική Μικρά Ασία (σημερινή Τουρκία), η περιοχή αυτή ήταν για αιώνες ελληνικός κόσμος, με ελληνική γλώσσα, θρησκεία, τέχνη και πολιτισμό.

 Γιατί θεωρείται ελληνική;

Βρισκόταν στην Καρία, μια περιοχή που εξελληνίστηκε πλήρως από την αρχαϊκή εποχή. Το όνομα Αφροδισιάς προέρχεται από την Αφροδίτη, την ελληνική θεά. Το ιερό της Αφροδίτης ήταν ελληνικό κέντρο λατρείας. Η πόλη είχε ελληνική διοίκηση, ελληνική γλώσσα και ελληνική παιδεία. Η γλυπτική σχολή της Αφροδισιάδας ήταν ελληνιστική και ρωμαϊκή, αλλά με ελληνική τεχνοτροπία.Οι επιγραφές που βρέθηκαν είναι στην ελληνική γλώσσα. Η πόλη εντάχθηκε στον ελληνιστικό κόσμο μετά τον Μέγα Αλέξανδρο.

 Τι αλλάζει με τη ρωμαϊκή περίοδο;

Η Αφροδισιάδα γνώρισε τεράστια ακμή επί Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αλλά η ταυτότητά της παρέμεινε ελληνική, όπως συνέβαινε με τις περισσότερες πόλεις 

Βρισκόταν σε αποστολή για να καλύψει ένα έργο φράγματος στην επαρχία Αϊδινίου. Η τυχαία του όμως παράκαμψη τον οδήγησε στο χωριό Γκιέρε—και σε κάτι πολύ αρχαιότερο από ό,τι είχε σκοπό να φωτογραφίσει.

Το τοπίο

Η τύχη το έφρερε η πόλη να αναδυθεί χάρη στον φωτογράφο. Αυτό που τράβηξε αμέσως την προσοχή του ήταν η αίσθηση ότι το παρελθόν βρισκόταν εκτεθειμένο παντού. Μαρμάρινα μέλη, αρχιτεκτονικά θραύσματα και γλυπτά ήταν ενσωματωμένα στην καθημερινότητα των κατοίκων. Σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές φωτογραφίες, χωρικοί παίζουν χαρτιά πάνω σε ένα ρωμαϊκό κιονόκρανο—χωρίς να γνωρίζουν την ιστορική του σημασία.

Ο Γκιουλέρ έκανε αυτό που ήξερε καλύτερα: Άρχισε να φωτογραφίζει. Κατέγραψε κίονες, σαρκοφάγους, μισοθαμμένα κτίσματα και διάσπαρτα γλυπτά. Αν και ο χώρος ήταν γνωστός τοπικά, δεν είχε ακόμη προσελκύσει διεθνή προσοχή. Οι φωτογραφίες του άλλαξαν τα πάντα.

 Από τις Φωτογραφίες στις ανασκαφές

Οι εικόνες του δημοσιεύτηκαν στο εξωτερικό και έφτασαν στα χέρια αρχαιολόγων, ανάμεσά τους και ο Κενάν Ερίμ, ο οποίος ταξίδεψε σύντομα στην περιοχή. Οι συστηματικές ανασκαφές ξεκίνησαν το 1961 και οι επιγραφές επιβεβαίωσαν την ταυτότητα της πόλης: Αφροδισιάδα.

 Μια πόλη με πολύ βαθύτερο παρελθόν

Τα ευρήματα αποκάλυψαν ότι η περιοχή κατοικούνταν ήδη από τη Χαλκολιθική περίοδο, γύρω στο 4000 π.Χ. Η πόλη άλλαξε ονόματα και ταυτότητες μέσα στους αιώνες.Συνδέθηκε με πρώιμες ανατολιακές παραδόσεις, αργότερα με την Καρία, και τελικά πήρε το όνομα Αφροδισιάς χάρη στο ιερό της Αφροδίτης. Στους χριστιανικούς χρόνους μετονομάστηκε Σταυρούπολις.

 Τέχνη, Μάρμαρο και Αυτοκρατορική Εύνοια

Στα ρωμαϊκά χρόνια, η Αφροδισιάδα εξελίχθηκε σε σημαντικό κέντρο θρησκείας, τέχνης και παραγωγής. Ήταν αφιερωμένη στην Αφροδίτη. Ξεχώριζε για τη γλυπτική της σχολή. Διέθετε εξαιρετικής ποιότητας μάρμαρο. Απολάμβανε την εύνοια του αυτοκράτορα Αυγούστου, με φορολογικές απαλλαγές και πολιτικά προνόμια Κομβική μορφή υπήρξε ο Γάιος Ιούλιος Ζώιλος, απελεύθερος του Αυγούστου και ευεργέτης της πόλης, που ενίσχυσε τους δεσμούς της με τη Ρώμη.

Από την Ακμή στην Εγκατάλειψη – Και Πάλι στην Αναγνώριση

Όπως πολλές αρχαίες πόλεις, η Αφροδισιάδα υπέστη σεισμούς, οικονομικές μεταβολές και πολιτικές αλλαγές που οδήγησαν στη σταδιακή της εγκατάλειψη.Το χωριό Γκιέρε αναπτύχθηκε πάνω στα ερείπια, γεγονός που—παραδόξως—βοήθησε στη διατήρηση πολλών μνημείων.Σήμερα, η Αφροδισιάδα αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, γνωστή για την εξαιρετική της διατήρηση και την καλλιτεχνική της κληρονομιά.

 

 

Ένα ασυνήθιστο μνημείο και εντυπωσιακό εύρημα της Αφροδισιάδας

Στη  πόλη της Αφροδισιάδας στη νοτιοδυτική Τουρκία οι αρχαιολόγοι που εργάζονται στην περιοχή αποκαλύπτουν συνεχώς εξαιρετικά δείγματα ρωμαϊκής γλυπτικής και αρχιτεκτονικής, πολλά από τα οποία σώζονται ακόμη στη θέση τους. Η πόλη είχε καλλιεργήσει επί αιώνες μια προνομιακή σχέση με τη Ρώμη, γεγονός που αποτυπώνεται στα μνημεία και τις επιγραφές της.

Μια πόλη που ήξερε να κερδίζει την εύνοια της Ρώμης

Η Αφροδισιάδα είχε αναπτύξει στενούς δεσμούς με την αυτοκρατορική εξουσία ήδη από την εποχή του Αυγούστου (27 π.Χ.–14 μ.Χ.). Ένας επιφανής πολίτης της πόλης, φίλος του αυτοκράτορα και απόγονος –όπως ισχυριζόταν– της θεάς Αφροδίτης, χρηματοδότησε την ανέγερση ενός λαμπρού ναού στο ιερό της θεάς. Αργότερα, τα πολυτελή δημόσια λουτρά της πόλης αφιερώθηκαν στον αυτοκράτορα Αδριανό (117–138 μ.Χ.), ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τη σχέση της πόλης με την αυτοκρατορική αυλή.

Το 301 μ.Χ., ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός (284–305 μ.Χ.) εξέδωσε ένα από τα πιο φιλόδοξα και εκτενή διατάγματα της ρωμαϊκής ιστορίας: τον Κατάλογο Μέγιστων Τιμών, ένα τεράστιο διάταγμα που καθόριζε ανώτατες τιμές για 1.400 αγαθά και υπηρεσίες σε ολόκληρη την αυτοκρατορία. Οι τοπικές αρχές της Αφροδισιάδας δεν έχασαν την ευκαιρία να τιμήσουν τον αυτοκράτορα.

Τι ήταν η Αφροδισιάδα πριν από τους Ρωμαίους;

Η πόλη ιδρύθηκε στην ελληνιστική περίοδο, πιθανότατα τον 3ο αιώνα π.Χ.Το όνομά της προέρχεται από τη θεά Αφροδίτη, της οποίας το ιερό ήταν το κέντρο της πόλης. Ήταν πόλη της Καρίας, στην νοτιοδυτική Μικρά Ασία (σημερινή Τουρκία). Ο πληθυσμός της ήταν ελληνικός, με ελληνική γλώσσα, θεσμούς, τέχνες και λατρείες. Η πόλη έγινε γνωστή για τη σχολή γλυπτικής της, που παρήγαγε έργα υψηλής τεχνικής και αισθητικής.

Τι συνέβη στην ρωμαϊκή περίοδο;

Όταν η περιοχή ενσωματώθηκε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, η Αφροδισιάδα άνθησε ακόμη περισσότερο, χάρη στη στρατηγική της σχέση με τη Ρώμη. Οι κάτοικοί της εξασφάλισαν φορολογικές απαλλαγές και προνόμια. Η πόλη απέκτησε μνημεία ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής, αλλά διατήρησε τον ελληνικό της χαρακτήρα. Η γλυπτική της σχολή έγινε διάσημη σε όλη την αυτοκρατορία.

Το μνημειώδες διάταγμα χαραγμένο στη μεγαλοπρεπή Βασιλική

Το κείμενο του διατάγματος χαράχθηκε σε ολόκληρη την πρόσοψη του σημαντικότερου διοικητικού κτηρίου της πόλης, της λεγόμενης Πολιτικής Βασιλικής. Η επιγραφή κάλυπτε μια τεράστια επιφάνεια και αποτελούσε μια από τις πιο εντυπωσιακές δημόσιες αναρτήσεις αυτοκρατορικού διατάγματος σε όλη τη ρωμαϊκή επικράτεια.

Μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί περισσότερα από 40 αντίγραφα του διατάγματος σε διάφορες περιοχές της αυτοκρατορίας, τα περισσότερα όμως σε αποσπασματική μορφή. Η επιγραφή της Αφροδισιάδας είναι από τις πιο πλήρεις, αλλά σώζεται σε εκατοντάδες μαρμάρινα θραύσματα που κατέρρευσαν από την πρόσοψη του κτηρίου.

Η μεγάλη αρχαιολογική ανασύνθεση της δεκαετίας του 1990

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, αρχαιολόγοι, επιγραφολόγοι και αρχιτέκτονες άρχισαν ένα φιλόδοξο έργο: την ανασύνθεση της τεράστιας επιγραφής και την αναπαράσταση της αρχικής μορφής της Βασιλικής.

Το έργο περιλάμβανε την ταξινόμηση εκατοντάδων μαρμάρινων κομματιών, την ανασύνθεση της επιγραφής σε επιφάνεια περίπου 23 τετραγωνικών μέτρων, την αρχιτεκτονική αναπαράσταση του μνημείου όπως στεκόταν τον 4ο αιώνα μ.Χ.

Η προσπάθεια αυτή αποκάλυψε όχι μόνο το περιεχόμενο του διατάγματος, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι πόλεις της αυτοκρατορίας χρησιμοποιούσαν την αρχιτεκτονική και τη δημόσια επιγραφή για να επιδείξουν πίστη και αφοσίωση στον αυτοκράτορα.

Ένα μνημείο εξουσίας, οικονομίας και πολιτικής επικοινωνίας

Το Διάταγμα Μέγιστων Τιμών αποτελεί ένα από τα πιο παράδοξα και φιλόδοξα νομοθετήματα της ρωμαϊκής ιστορίας. Παρότι στόχευε στον έλεγχο της ακρίβειας και την προστασία των πολιτών, η εφαρμογή του ήταν δύσκολη και η αποτελεσματικότητά του αμφισβητήθηκε.

Ωστόσο, για την Αφροδισιάδα, η ανάρτηση του διατάγματος στην πιο επιβλητική δημόσια πρόσοψη της πόλης ήταν μια πράξη πολιτικής επικοινωνίας: μια επίδειξη πίστης, δύναμης και πολιτιστικής ακμής σε μια εποχή που η αυτοκρατορία δοκιμαζόταν.

Στο φως ο Δίας : Το Κολοσσιαίο κεφάλι του Θεού στην Αφροδισιάδα

Στην καρδιά της αρχαίας πόλης Αφροδισιάδας, στην περιοχή Καρατσασού του Αϊδινίου, ένα αριστούργημα της ρωμαϊκής γλυπτικής έρχεται να αναδείξει τη δύναμη της τέχνης και της θεότητας. Το κολοσσιαίο κεφάλι του Δία, που ανακαλύφθηκε πρόσφατα στον δυτικό τομέα του Ναού της Αφροδίτης, αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα των τελευταίων ετών, αποκαλύπτοντας την τεχνική αρτιότητα και τη φιλοσοφική πρόθεση των αρχαίων δημιουργών να αποδώσουν έναν θεό ζωντανό, παρόντα και ανθρώπινο.

Ανακάλυψη με ιστορική και αισθητική βαρύτητα

Σύμφωνα με τον καθηγητή Roland R. R. Smith, διευθυντή των ανασκαφών στην Αφροδισιάδα, το κεφάλι του Δία ενσωματώνει όλα τα εξελιγμένα χαρακτηριστικά της ρωμαϊκής προσωπογραφίας. Η ανακάλυψη έγινε κατά τη διάρκεια εργασιών καθαρισμού της βλάστησης για την πρόληψη πυρκαγιών, και το εύρημα εντυπωσίασε όχι μόνο για το μέγεθός του αλλά και για την ποιότητα της κατασκευής του. Στο γλυπτό διατηρούνται ίχνη από τα αρχικά χρώματα στα μαλλιά και το γένι, προσφέροντας σπάνια τεκμήρια για τη ζωγραφική επιφάνεια των αρχαίων αγαλμάτων.

Η τέχνη της Αφροδισιάδας: Ζωντανή και διαχρονική

Η Αφροδισιάδα, από τον 1ο αιώνα π.Χ. και εξής, υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα τέχνης και θρησκείας της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, με τη Σχολή Γλυπτικής της να επηρεάζει ολόκληρη τη Μεσόγειο. Το κολοσσιαίο κεφάλι του Δία αποτελεί μαρτυρία αυτής της δημιουργικής ακμής, συνδυάζοντας ρεαλισμό, δύναμη και θεϊκή παρουσία σε μια εικόνα που δεν ξεχνιέται. Το ανοιχτό στόμα, τα ορατά δόντια και οι βαθιά σκαλισμένες μπούκλες δεν είναι απλώς τεχνικά επιτεύγματα, αλλά στοιχεία που αποκαλύπτουν την πρόθεση των καλλιτεχνών να αποδώσουν έναν θεό που ανασαίνει μέσα από την πέτρα.

Η Αφροδισιάδα υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα τέχνης, θρησκείας και πολιτισμού της αρχαιότητας στη Μικρά Ασία, με ιστορία που εκτείνεται σε περισσότερα από 2.500 χρόνια. 

Ιστορική ταυτότητα της Αφροδισιάδας

Η Αφροδισιάδα βρισκόταν στην περιοχή της Καρίας, κοντά στο σημερινό χωριό Γκεϊρέ του Αϊδινίου. Πήρε το όνομά της από τη θεά Αφροδίτη, στην οποία ήταν αφιερωμένος ο κεντρικός ναός της πόλης. Η πόλη άκμασε από την ελληνιστική περίοδο (3ος αιώνας π.Χ.) έως και την ύστερη αρχαιότητα, αποτελώντας πρωτεύουσα της ρωμαϊκής επαρχίας Καρίας. Ήταν γνωστή για το μαρμάρινο λατομείο της και τη φημισμένη Σχολή Γλυπτικής, η οποία παρήγαγε έργα που διαδόθηκαν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Η Αφροδισιάδα υπήρξε επίσης σημαντικό πνευματικό κέντρο. Εκεί έζησε και δίδαξε ο φιλόσοφος Αλέξανδρος ο Αφροδισιεύς, γνωστός για τα σχόλιά του στα έργα του Αριστοτέλη. Κατά την ύστερη αρχαιότητα, η πόλη συνέχισε να ακμάζει ως αστικό και διοικητικό κέντρο, ενώ διατηρήθηκαν και στοιχεία χριστιανικής λατρείας.

Σημαντικά αρχαιολογικά μνημεία

Ο αρχαιολογικός χώρος της Αφροδισιάδας περιλαμβάνει μερικά από τα πιο εντυπωσιακά και καλά διατηρημένα μνημεία της αρχαιότητας:

Ο Ναός της Αφροδίτης:

Ιερό αφιερωμένο στη θεά, μετατράπηκε σε χριστιανική βασιλική τον 5ο αιώνα.

Το Στάδιο:

Το μεγαλύτερο και καλύτερα διατηρημένο στάδιο της αρχαιότητας, με μήκος περίπου 270 μέτρα και χωρητικότητα 30.000 θεατών.

Το Σεβαστείον:

Μνημειακό συγκρότημα αφιερωμένο στους Ρωμαίους αυτοκράτορες, με ανάγλυφα που απεικονίζουν θεούς και αυτοκρατορικές μορφές.

Το Ωδείο και το Θέατρο: 

Χώροι πολιτιστικών και πολιτικών εκδηλώσεων.

Η Αγορά, οι Στοές και τα Λουτρά: 

Δείγματα της αστικής ζωής και της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής.

Ανασκαφές και επιστημονική έρευνα

Οι πρώτες ανασκαφές στην Αφροδισιάδα ξεκίνησαν το 1904–1905 από τον Γάλλο αρχαιολόγο Πωλ Ωγκυστέν Γκωντέν. Από το 1962 και εξής, οι ανασκαφές συνεχίζονται συστηματικά υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, με επικεφαλής τον Κενάν Ερίμ και αργότερα τον καθηγητή Roland R. R. Smith. Οι εργασίες έχουν φέρει στο φως χιλιάδες ευρήματα, συμπεριλαμβανομένων γλυπτών, επιγραφών, αρχιτεκτονικών στοιχείων και γκράφιτι που αποκαλύπτουν πτυχές της καθημερινής ζωής, της θρησκείας και της πολιτικής.

Η Αφροδισιάδα καταγράφηκε ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 2017, επιβεβαιώνοντας τη διεθνή σημασία της ως αρχαιολογικό και πολιτιστικό κόσμημα.

Η Αφροδισιάδα συνεχίζει να εκπλήσσει

Όπως σημειώνει ο καθηγητής Smith, η ανακάλυψη αυτή δεν είναι απλώς ένα αρχαιολογικό γεγονός, αλλά μια υπενθύμιση της διαχρονικής αξίας της τέχνης και της δύναμής της να γεφυρώνει τον χρόνο. Η Αφροδισιάδα εξακολουθεί να αποκαλύπτει έργα που συνδυάζουν αρχιτεκτονική φόρμα και δεξιοτεχνία προσωπογραφίας, προσφέροντας στους επιστήμονες και το κοινό μια μοναδική ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με την αισθητική και πνευματική κληρονομιά της αρχαιότητας.

πηγές : anatolianarcheology.net

emprosnet.gr

www.visaltis.net