Έργα ανάδειξης στο Κάστρο Αγίου Ανδρέα Πρέβεζας: Στερέωση και συντήρηση των τειχών από την Εφορεία Αρχαιοτήτων

Σε εξέλιξη βρίσκονται οι εργασίες στερέωσης και ανάδειξης των τειχών του Κάστρου Αγίου Ανδρέα στην Πρέβεζα, στο πλαίσιο του ευρύτερου έργου ανάπλασης της τάφρου. Την ευθύνη των παρεμβάσεων έχει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας, η οποία προχωρά μεθοδικά στην προστασία και προβολή του ιστορικού μνημείου.

Στερέωση με βάση αρχαιολογικά δεδομένα

Στο σημείο όπου πρόσφατα εντοπίστηκαν αρχαιολογικά ευρήματα, έχουν ήδη τοποθετηθεί σκαλωσιές από τον ανάδοχο του έργου, ώστε να ξεκινήσουν οι τεχνικές εργασίες. Προηγήθηκε λήψη και ανάλυση του δομικού υλικού, διαδικασία απαραίτητη για την ασφαλή και τεκμηριωμένη παρέμβαση στα τείχη του κάστρου.

Μελέτη συντήρησης και χειρωνακτική εργασία

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας έχει εκπονήσει εξειδικευμένη μελέτη για τη συντήρηση και στερέωση των τειχών, με στόχο όχι μόνο την προστασία αλλά και την ανάδειξή τους. Οι εργασίες περιλαμβάνουν στοχευμένες παρεμβάσεις και χειρωνακτική εργασία, ώστε να διατηρηθεί ο αυθεντικός χαρακτήρας του μνημείου και να ενισχυθεί η ιστορική του αξία.

Ανάδειξη πολιτιστικής κληρονομιάς

Το έργο εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς της Πρέβεζας, με έμφαση στη διατήρηση και προβολή των κάστρων και των οχυρωματικών εγκαταστάσεων της περιοχής. Η παρέμβαση στο Κάστρο του Αγίου Ανδρέα αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, ενισχύοντας την ιστορική ταυτότητα και την τουριστική δυναμική της πόλης.

πηγη:https://www.tomistinenimerosi.gr/

φωτο Δημοτική Ραδιοφωνία Πρέβεζας

Η Μύκονος στο επίκεντρο του διαλόγου για την κλιματική αλλαγή και την πολιτιστική κληρονομιά

Με επίκεντρο τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην κοινή πολιτιστική μας κληρονομιά, πραγματοποιήθηκε στη Μύκονο το δεύτερο βιωματικό εργαστήριο του ερευνητικού προγράμματος Thetida. Η δράση οργανώθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και επικεντρώθηκε στην πιλοτική θέση του Κάστρου της Χώρας Μυκόνου, με στόχο την ευαισθητοποίηση και την ενεργοποίηση της τοπικής κοινότητας.

Εκπαίδευση και συμμετοχή των μαθητών

Η πρώτη ημέρα, στις 23 Οκτωβρίου 2025, περιλάμβανε δράση στο 1ο Δημοτικό Σχολείο Μυκόνου, όπου οι μαθητές ενημερώθηκαν για το πρόγραμμα και συζήτησαν για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα μνημεία του τόπου τους. Παρουσιάστηκε η διαδραστική εφαρμογή του έργου, ενώ διανεμήθηκε εκπαιδευτικό υλικό που θα αξιοποιηθεί στο σχολικό πρόγραμμα και θα επιστραφεί ως ανατροφοδότηση για την εξέλιξη του έργου.

Ψηφιακά εργαλεία και συμμετοχική παρατήρηση

Η δεύτερη ημέρα, στις 24 Οκτωβρίου, πραγματοποιήθηκε στο Δημαρχείο Μυκόνου και επικεντρώθηκε στην παρουσίαση της προόδου του προγράμματος και των ψηφιακών εργαλείων του. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο σύστημα παρακολούθησης και στην εφαρμογή crowdsourcing για τη συμμετοχική παρατήρηση του Κάστρου της Χώρας. Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με ανοιχτή συζήτηση για τη διαχείριση κινδύνων, με τη συμμετοχή του Λιμενικού Σώματος Μυκόνου και τη στήριξη του Δήμου Μυκόνου.

Ανοιχτός διάλογος για τον στρατηγικό σχεδιασμό

Η πρωτοβουλία ανέδειξε την ανάγκη για στρατηγικό σχεδιασμό σε τοπικό επίπεδο, με στόχο την πρόληψη και τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στα πολιτιστικά μνημεία. Η Μύκονος γίνεται σημείο αναφοράς για τη σύνδεση της επιστημονικής γνώσης με την τοπική δράση, ενισχύοντας τον δημόσιο διάλογο γύρω από την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η αποκατάσταση του Κάστρου της Άρτας: Από την αρχαία Αμβρακία έως μεταβυζαντινές οχυρώσεις

Το Κάστρο της Άρτας αναδεικνύεται σε μοναδικό μνημείο, του οποίου η ιστορική του διαδρομή συνυφαίνεται με την αρχιτεκτονική του υπόσταση και τη συνεχή αποκατάσταση του. Η ομιλία του αρχαιολόγου - ιστορικού κ. Γιάννη Κωτσοκώστα την Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου στον ανακαινισμένο χώρο της ακρόπολης του Κάστρου Άρτας φωτίζει ζητήματα ιστορίας και αρχιτεκτονικής της οχύρωσης μέσα στους αιώνες, στο πλαίσιο εορτασμού των Ευρωπαικών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς. 

Ιστορική διαδρομή του Κάστρου της Άρτας

Το Κάστρο της Άρτας χτίστηκε πάνω σε λόφο στη βορειοανατολική πλευρά της πόλης, σε τμήματα που συμπίπτουν με τα τείχη της αρχαίας Αμβρακίας.  Η ακριβής χρονολόγηση δεν έχει προσδιοριστεί με ακρίβεια, ωστόσο στοιχεία δείχνουν ότι οι πρώτες οχύρωσεις εμφανίζονται στην μεσοβυζαντινή περίοδο, ενώ σημαντικές ανακαινίσεις έγιναν επί του Δεσποτάτου της Ηπείρου, ιδίως επί Μιχαήλ Β΄ Αγγέλου. 

 Στη συνέχεια το κάστρο υπέστη διαδοχικές επιθέσεις και αλλαγές εξουσίας — κατά των Σέρβων, των Αλβανών και μετέπειτα από τους Οθωμανούς — μέχρι τις μεταγενέστερες περιόδους όπου ο Αλής Πασάς φρόντισε για την ενίσχυσή του. 

Αποκατάσταση και ανάδειξη του μνημείου

Τα τελευταία χρόνια η Εφορεία Αρχαιοτήτων Άρτας και το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποιούν έργα αποκατάστασης, συντήρησης και ανάδειξης του μεσαιωνικού κάστρου.  Το πρόγραμμα “Αποκατάσταση Μεσαιωνικού Κάστρου Άρτας” που εκτελέστηκε μεταξύ 2011-2015 περιελάμβανε τον καθαρισμό των τειχών από τη βλάστηση, αποκατάσταση των εξωτερικών και εσωτερικών όψεων, στερέωση επιλεγμένων τοιχοποιιών και διαμόρφωση διαδρομών πρόσβασης για επισκέπτες. 

 Επίσης,  εγκαταστάθηκαν ενημερωτικές πινακίδες, νέα ξύλινη θύρα εισόδου και εγκατέστησαν φωτισμό στην κύρια πύλη ώστε να ενισχυθεί η προβολή του μνημείου και η επισκεψιμότητα. 

Αρχιτεκτονική δομή και ιδιαίτερα στοιχεία

Το σχήμα του κάστρου είναι τραπεζοειδές, με έκταση περίπου εννέα εκτάρια, και ύψος μέχρι δέκα μέτρων σε σημεία του. Περιλαμβάνει 18 πύργους διαφόρων τύπων — ορθογώνιους, ημικυκλικούς, πολυγωνικούς, και τριγωνικούς ψευδόπυργους. 

 Στη νότια πλευρά βρίσκεται η κύρια πύλη, προστατευόμενη από τετράγωνο πύργο, ενώ στη βόρεια πλευρά υπάρχει δεύτερη μικρότερη πύλη. Στη νοτιοανατολική γωνία υπάρχει “Ουτς Καλέ”, η εσωτερική ακρόπολη, η οποία λειτουργούσε ως καταφύγιο κατά τη διάρκεια πολιορκίας.  Εσωτερικά σώζονται κατάλοιπα του πιθανόν μεγάλου παλατιού των ηγεμόνων του Δεσποτάτου, γνωστού ως βασιλικό ανάκτορο, καθώς και κτίσματα της Τουρκοκρατίας.

ΠΗΓΗ: efaart.gr,

Academia: https://www.academia.edu/51173824/RES_GESTAE_The_work_of_the_Ephorate_of_Antiquities_of_Arta_during_the_years_2014_2020_Arta_2020_RES_GESTAE_

Ανασκαφές στο Κάστρο του Τσόρλου αποκαλύπτουν τη βυζαντινή του ιστορία

Αρχαιολόγοι άρχισαν εκτεταμένες σωστικές ανασκαφές στο Κάστρο του Τσόρλου,  αρχαία Τυρολόη ή  Τούρουλον κατά τον Μελέτιο Αθηνών, ένα μεσαιωνικό φρούριο στην επαρχία Τεκίρνταγ της σημερινής Τουρκίας. Το κάστρο, που θεωρείται στρατηγικό φυλάκιο της Πρώιμης Βυζαντινής περιόδου.

 Σκοπός των ανασκαφών είναι η αποκάλυψη και διατήρηση των αρχιτεκτονικών καταλοίπων του κάστρου για τις επόμενες γενιές.  Η ομάδα αποτελείται από συντηρητές, έναν ιστορικό τέχνης, δύο αρχαιολόγους και περίπου 20 εργάτες. Η έκταση του χώρου φτάνει τα 29.000 τετραγωνικά μέτρα, προσφέροντας σπάνια ευκαιρία μελέτης ενός τόσο σημαντικού ιστορικού φρουρίου.

 

 Ιστορικό υπόβαθρο:

Κατά την αρχαιότητα, η περιοχή βρισκόταν υπό τον έλεγχο των Ελλήνων, των Περσών, των Ρωμαίων και αργότερα των Βυζαντινών. Η στρατηγική της θέση κατά μήκος της Via Militaris, της σημαντικής στρατιωτικής και εμπορικής οδού που συνέδεε την Κωνσταντινούπολη με την Ευρώπη, την καθιστούσε κομβικό σημείο για την άμυνα και τη διοίκηση της Θράκης.

Η περιοχή του σημερινού Τσόρλου που  ήταν γνωστή ως Τζουρουλόν κατά τη Ρωμαϊκή,  λειτουργούσε ως σταθμός ανάπαυσης για ταξιδιώτες και στρατιώτες. Στα τέλη του 4ου αιώνα, απέκτησε το καθεστώς municipium, ενισχύοντας τη διοικητική της σημασία στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Κατά την Βυζαντινή περίοδο, η πόλη ήταν έδρα της Μητρόπολης Τυρολόης και Σερεντίου του Οικουμενικού Πατριαρχείου, γεγονός που δείχνει τη σημασία της στον ελληνικό και ορθόδοξο κόσμο

Το κάστρο χρονολογείται στον 6ο αιώνα και κατασκευάστηκε με αργολιθοδομή, τούβλα και κονίαμα Χορασάν. Περιλάμβανε τείχη, προμαχώνες και πύλες, από τις οποίες σήμερα σώζονται μόνο θραύσματα. Υπέστη πολιορκίες από Σλάβους το 550 μ.Χ. και Αβάρους το 592 μ.Χ., οι οποίοι αιχμαλώτισαν σημαντικούς διοικητές.Μέχρι τον 8ο αιώνα, η περιοχή είχε γίνει επισκοπή, ενώ στα μέσα του 14ου αιώνα εντάχθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία υπό τον σουλτάνο Μουράτ Α'.

 Οι τρέχουσες ανασκαφές

 Στοχεύουν όχι μόνο στην αποκάλυψη δομικών στοιχείων, αλλά και στην κατανόηση του ρόλου του κάστρου στο ευρύτερο βυζαντινό αμυντικό σύστημα. Οι ερευνητές ελπίζουν να εντοπίσουν αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά, αντικείμενα και στοιχεία καθημερινής ζωής.Εκτιμάται  ότι τα ευρήματα μπορεί να φωτίσουν τον τρόπο λειτουργίας των περιφερειακών αμυνών πριν την κατασκευή του Αναστασιανού Τείχους κοντά στην Κωνσταντινούπολη.

 Μετά την ολοκλήρωση των ανασκαφών και της ανάλυσης, προβλέπεται η αποκατάσταση των σωζόμενων τμημάτων, η εφαρμογή στρατηγικών διατήρησης και η πιθανή ανάδειξη του χώρου ως πολιτιστικό αξιοθέατο. Η ανασκαφή του Κάστρου του Τσόρλου θεωρείται ότι  είναι ένα παράθυρο στην πολυεπίπεδη ιστορία της περιοχής. Κάθε ανακάλυψη μας φέρνει πιο κοντά στην κατανόηση της καθημερινής ζωής, της αρχιτεκτονικής και των στρατιωτικών στρατηγικών των παλαιών πολιτισμών

πηγές:/digitallibrary.academyofathens.gr, ellinoistorin.gr https://www.turkiyetoday.com/

Ανασκαφές στην Αρχαία Αρκεσίνη στο Βυζαντινό και Ενετικό Καστρί της Αμοργού

 

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων του Υπουργείου Πολιτισμού άρχισε τον δεύτερο χρόνο της συστηματικής ανασκαφής στην Αρχαία Αρκεσίνη, στην Κάτω Μεριά της Αμοργού. Το ερευνητικό πρόγραμμα, που υλοποιείται με τη συμμετοχή φοιτητών αρχαιολογίας από ελληνικά πανεπιστήμια, επικεντρώνεται στην αποκάλυψη του αστικού ιστού της κλασικής και ελληνιστικής πόλης, καθώς και στην τεκμηρίωση της μεσαιωνικής φάσης του ερειπιώνα. Η θέση Καστρί,  εκεί που δεσπόζει το βυζαντινό και ενετικό κάστρο, αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά και ιστορικά τοπία των Κυκλάδων.

Η ανασκαφή φέρνει στο φως ένα παλίμψηστο κατοίκησης που ξεκινά από τη νεολιθική εποχή και εκτείνεται έως την ύστερη ενετοκρατία. Επιγραφές, αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, και κινητά ευρήματα αποκαλύπτουν την εξέλιξη της Αρκεσίνης από πρωτοκυκλαδικό οικισμό σε οργανωμένο αστικό κέντρο της αρχαιότητας, και στη συνέχεια σε στρατηγικό βυζαντινό φρούριο. Ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά ευρήματα συγκαταλέγεται ο θησαυρός από 68 χρυσά νομίσματα του Κωνσταντίνου Δ΄ (674–678), ο οποίος βρέθηκε εντός κοχυλιού, εν οστράκω θαλασσίω, πιθανώς κρυμμένος από αξιωματούχο του στόλου των Καραβισιάνων κατά την περίοδο της αραβικής απειλής.

Η Αρκεσίνη ως αστικό και στρατηγικό κέντρο των Κυκλάδων

Η Αρχαία Αρκεσίνη υπήρξε μία από τις τρεις πόλεις της Αμοργού και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην πολιτική και στρατιωτική ιστορία του νησιού. Κατά την κλασική περίοδο, συμμετείχε στις Αθηναϊκές Συμμαχίες και διατηρούσε ενεργό ρόλο στο Κοινόν των Αμοργίνων. Επιγραφές και νομίσματα με την επιγραφή ΑΜΟ τεκμηριώνουν την πολιτική της ταυτότητα και την οικονομική της δραστηριότητα. Η πόλη συνέχισε να ακμάζει και κατά την ελληνιστική περίοδο, με εντυπωσιακά τείχη, προμαχώνες και διπλές πύλες που μαρτυρούν την αμυντική της σημασία.

Η στρατηγική της θέση, σε φυσικό οχυρό πάνω από τη θάλασσα, την καθιστούσε ιδανική για την εγκατάσταση βυζαντινού κάστρου. Το Καστρί, όπως ονομάζεται σήμερα, αποτέλεσε κέντρο άμυνας και διοίκησης κατά τον πρώιμο μεσαίωνα και συνέχισε να χρησιμοποιείται έως την ύστερη ενετοκρατία. Η αρχιτεκτονική του συνδυάζει στοιχεία αρχαίας οχύρωσης με βυζαντινές και ενετικές επεμβάσεις, δημιουργώντας ένα μοναδικό σύνολο που αποτυπώνει τη διαχρονική σημασία της περιοχής.

Το Καστρί της Αμοργού ως ερειπιώνας ιστορικής μνήμης

Το ερειπωμένο Καστρί της Αρκεσίνης δεσπόζει σε ένα αλώβητο κυκλαδικό τοπίο, προσφέροντας πανοραμική θέα στο Αιγαίο και εντυπωσιακή αίσθηση ιστορικής συνέχειας. Η πρόσβαση γίνεται μέσω του χωριού Βρούτση, με πεζοπορία σε αρχαίο μονοπάτι που διατηρεί τμήματα μεσαιωνικού τείχους και πλάκες διάβασης. Η φυσική ακρόπολη, με τον επιβλητικό ψηλόβραχο, λειτουργεί ως ζωντανό μνημείο της αρχαίας και μεσαιωνικής Αμοργού.

Η ανασκαφή στην Αρκεσίνη δεν αποκαλύπτει μόνο αρχαιολογικά δεδομένα, αλλά ανασυνθέτει την ιστορική ταυτότητα ενός τόπου που υπήρξε πυρήνας πολιτισμού, άμυνας και πνευματικής ζωής. Το έργο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων ενισχύει την επιστημονική γνώση και προσφέρει στους επισκέπτες μια μοναδική εμπειρία επαφής με την ιστορία, σε ένα από τα πιο αυθεντικά και συγκινητικά τοπία των Κυκλάδων

Η Πέτρα που αντιστάθηκε στον χρόνο– Τα Βυζαντινά Τείχη και το Κάστρο στην Καισάρεια

 

Τα Τείχη ψιθυρίζουν ιστορίες από το Βυζαντινό παρελθόν και  το Κάστρο της Καισάρειας στέκεται μάρτυρας, αντιστέκονται στη λήθη. Η πόλη λαβώθηκε  από τις επιδρομές των αιώνων, κι ωστόσο τα μνημεία στέκονται περήφανα, σαν να αρνούνται να ξεχαστούν. Η Καισάρεια, κρυμμένη στην καρδιά της Καππαδοκίας, ξεχωρίζει ηιασ το  κάστρο της πέτρινο, μα κι ευγενές, τυλιγμένο με τα τείχη του Ιουστινιανού, που σιγοψιθυρίζουν βιώματα πολιορκιών, πίστης και ανθρώπινης δόξας.

 Τα Τείχη του Ιουστινιανού: Προμαχώνες πίστης και στρατηγικής

Ο μεγάλος αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α' δεν οικοδόμησε απλώς πέτρες, οικοδόμησε παρακαταθήκες. Το Κάστρο και τα τείχη οικοδομήθηκαν  τον 6ο αιώνα μ.Χ., επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α' (527–565 μ.Χ.). Σύμφωνα με τον Προκόπιο, ο Ιουστινιανός ενίσχυσε την οχύρωση της πόλης λόγω της στρατηγικής της θέση.

Τα Τείχη της Καισάρειας ήταν αμυντικά έργα μεγαλοπρεπή, με πύργους γερούς, επαλξεις λαξευμένες, και μια θέση κομβική μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Πίσω από αυτά τα τείχη κρύβονταν μοναχοί, έμποροι, στρατηγοί, κρυβόταν η ζωή μιας εποχής που δεν φοβόταν τις εισβολές, γιατί πίστευε στο Θεό και το μέλλον της. Οι πέτρες ακόμα φέρουν τα ίχνη από τις πυρκαγιές και τις ανακαινίσεις, από τα χρόνια των Σελτζούκων ως τους Οθωμανούς. Μια διαρκής παλίμψηστη μνήμη.

Η πόλη κατακτήθηκε από τους Σελτζούκους Τούρκους το 1067 μ.Χ., επί σουλτάνου Alp Arslan, λίγο πριν τη μάχη του Μαντζικέρτ. Οι Σελτζούκοι λεηλάτησαν την πόλη και εγκατέστησαν τουρκικές φρουρές, σηματοδοτώντας την αρχή της τουρκοκρατίας στη Μικρά Ασία. Η οριστική κατάκτηση της Καισάρειας έγινε από τους Οθωμανούς έγινε το 1515 μ.Χ., επί σουλτάνου Σελίμ Α'. Από τότε η πόλη ενσωματώθηκε πλήρως στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και αποτέλεσε σημαντικό διοικητικό και εμπορικό κέντρο.

 Το Κάστρο της Καισάρειας: Το πέτρινο φυλαχτό της πόλης

Σαν χάρτης συναισθημάτων, το κάστρο της Καισάρειας ξεδιπλώνεται στο κέντρο της σημερινής Kayseri. Εκεί, ανάμεσα σε στενά σοκάκια, υπόγειες σήραγγες και ιστορικά τεμένη, ξετυλίγεται η παρουσία αιώνων. Το κάστρο, με τις σελτζουκικές λεπτομέρειες και τα βυζαντινά θεμέλια, θυμίζει στον επισκέπτη πως κάθε πέτρα είχε κάποιον που την υπερασπίστηκε· κάθε θύρα είχε μια μητέρα που την έκλεισε για να προσευχηθεί.

Οι  δύο εξωτερικές όψεις από επεξεργασμένους λίθους (δόμους). Ο πυρήνας γεμιζόταν με πέτρες, σπασμένα υλικά και κονίαμα. Χρησιμοποιήθηκαν spolia, δηλαδή οικοδομικά υλικά από παλαιότερα κτίρια και ναούς. Εκτιμάται ότι το κονίαμα περιείχε: Ποταμίσια χαλίκια, σπασμένα κεραμίδια με υδραυλικές ιδιότητες.

Το φρούριο ήταν  27 στρεμμάτων εντός των τειχών και διέθετε δική του οχύρωση και πύργους. Επίσης, μπορούσε να φιλοξενήσει περίπου 2.000 στρατιώτες. Η κεντρική είσοδος είχε προμαχώνες και προπύργιο ημικυκλικής κάτοψης.

 Μνήμες στη σκιά των επάλξεων: Η Καισάρεια ως κληρονομιά

Σήμερα, οι ταξιδιώτες περπατούν γύρω από τα εναπομείναντα τείχη, αναζητώντας κάτι βαθύτερο. Ίσως τη συνομιλία με τους αιώνες, ίσως μια μυστική εσωτερική γαλήνη που προσφέρουν οι τόποι όπου η ιστορία δεν είναι απλώς καταγραφή· είναι βίωμα.

Το Κάστρο και τα Τείχη της Καισάρειας δεν είναι μουσειακά κατάλοιπα. Είναι ζωντανοί οργανισμοί, φορείς πνεύματος και μνήμης. Μνημεία που κάνουν την πέτρα να σιωπά, αλλά και να τραγουδά.

πηγές :https://exploringbyzantium.gr/, blacksea.ehw.gr, www.entaksis.gr, byzantium.gr

https://www.kozanilife.gr/ vizantinonistorika