Πάτρα – Το άγνωστο μνημείο της Δυτικής Αχαΐας επιστρέφει στο Αρχαιολογικό Μουσείο

 

Μια σπάνια επιτύμβια στήλη, άγνωστη μέχρι σήμερα στο ευρύ κοινό, επιστρέφει στη δημόσια θέα και εντάσσεται μόνιμα στη συλλογή του Αρχαιολογικού Μουσείου Πατρών. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Αχαΐας παρουσιάζει το μνημείο στο πλαίσιο ειδικής ημερίδας την Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026, φωτίζοντας την περιπετειώδη διαδρομή του από την ιδιωτική κατοχή έως τον επαναπατρισμό του.

Ένα μνημείο που «επιστρέφει» στην ιστορία της Αχαΐας

Η επιτύμβια στήλη, διακοσμημένη με ανάγλυφα και φέροντας ποιητικό επίγραμμα στα λατινικά, παραδόθηκε από ιδιώτη στην Αθήνα χωρίς γνωστή προέλευση. Μετά από συστηματική μελέτη, τεκμηρίωση και ερμηνεία, ταυτίστηκε ως μνημείο της Δυτικής Αχαΐας και πλέον παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο κοινό, πριν ενταχθεί ως μόνιμο έκθεμα στο Μουσείο.

Η ημερίδα, με τίτλο «Ταξίδι σε τρεις χρόνους. Ο επαναπατρισμός ενός άγνωστου μνημείου της Δυτικής Αχαΐας», εντάσσεται στον εορτασμό της Διεθνούς Ημέρας Μουσείων 2026 και αναδεικνύει τη σημασία της προστασίας και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το περιεχόμενο της ημερίδας – Τι θα παρουσιαστεί

Οι εισηγήσεις θα επικεντρωθούν:

• στην ανάγνωση και ερμηνεία του λατινικού επιγράμματος,
• στη χρονολόγηση και καλλιτεχνική ανάλυση της στήλης,
• στη σημασία της για την ιστορία της Δυτικής Αχαΐας,
• στη διαδικασία επαναπατρισμού και τεκμηρίωσης,
• στη θέση του μνημείου στο ευρύτερο μεσογειακό ιστορικό πλαίσιο.

Η μελέτη της στήλης προσφέρει ένα σπάνιο παράθυρο σε μια λιγότερο γνωστή πτυχή της τοπικής ιστορίας, καθώς ένα μνημείο που βρέθηκε μακριά από τον τόπο του επιστρέφει πλέον ως ζωντανό τεκμήριο της πολιτιστικής μνήμης.

Οι ομιλητές της εκδήλωσης

Στην ημερίδα θα συμμετάσχουν:

• Ερωφίλη – Ίρις Κόλλια, Προϊσταμένη ΕΦΑ Ηλείας & Αχαΐας
• Βασιλική Παπαγεωργίου, Προϊσταμένη Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης & Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών
• Ανδρέας Ν. Μιχαλόπουλος, Καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας, ΕΚΠΑ
• Έλενα Κ. Παρτίδα, Επιμελήτρια Αρχαιολογικού Μουσείου Πατρών

Μετά τις εισηγήσεις θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.

Πληροφορίες εκδήλωσης

Ημερίδα: «Ταξίδι σε τρεις χρόνους. Ο επαναπατρισμός ενός άγνωστου μνημείου της Δυτικής Αχαΐας»

Ημερομηνία: Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026

Ώρα: 18:30

Χώρος: Αμφιθέατρο Αρχαιολογικού Μουσείου Πατρών

Είσοδος: Ελεύθερη

Στο Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσολογγίου εορτάζεται η Ευρωπαϊκή Ημέρα Μουσικής 2026

Με μια ιδιαίτερη μουσική και επιστημονική βραδιά τιμά η Εφορεία Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας την Ευρωπαϊκή Ημέρα Μουσικής 2026. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 20 Ιουνίου, στις 19:00, στον ιστορικό χώρο του Ξενοκρατείου Αρχαιολογικού Μουσείου Μεσολογγίου, συνδυάζοντας διάλεξη και συναυλία με έργα σημαντικών συνθετών.

Η διάλεξη: Μύθοι και αρχαίοι κάτοικοι της Αιτωλοακαρνανίας

Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης θα είναι ο αρχαιολόγος και Επίτιμος Έφορος Αρχαιοτήτων, δρ Κωνσταντίνος Σουέρεφ. Η ομιλία του, με τίτλο «Μύθοι της Ακαρνανίας και της Αιτωλίας. Διάλογοι με τους αρχαίους κατοίκους», θα αναδείξει τις μυθολογικές αφηγήσεις της περιοχής και τον τρόπο με τον οποίο αυτές συνομιλούν με τα αρχαιολογικά ευρήματα και την ιστορική μνήμη.

Το μουσικό πρόγραμμα

Μετά τη διάλεξη θα ακολουθήσει μουσική εκδήλωση με έργα των G. F. Haendel, A. Vivaldi, Ντ. Κωνσταντινίδη και M. Chyrzyński.

Το μουσικό σύνολο αποτελείται από τους:

• Μαρία Μποζένα Σουέρεφ (βιολί, βιόλα)

• Γεωργία Αναστάση (κλαβιτσέμπαλο)

• Ελευθέριο Καραγιάννη (κλαρινέτο, σαξόφωνο)

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:

• G. F. Haendel: Largo για βιολί, κλαρινέτο και κλαβιτσέμπαλο (επεξεργασία Ελ. Καραγιάννη)

• A. Vivaldi: Sonate για βιολί και κλαβιτσέμπαλο (Sonata III, V, VII)

• Ντ. Κωνσταντινίδης: Mutability Fantasy για άλτο σαξόφωνο και πιάνο

• M. Chyrzyński: In C για κλαρινέτο, βιόλα και πιάνο

Η εκδήλωση εντάσσεται στον πανευρωπαϊκό εορτασμό της μουσικής και αναδεικνύει τον διάλογο ανάμεσα στην αρχαιολογία, τη μνήμη και τις τέχνες.

Ημέρα Περιβάλλοντος: Το Αρχαιολογικό Μουσείο Άρτας παρουσιάζει τη δράση «Φύλλα στην πέτρα»

 

 

  

Με αφορμή την σημερινή  Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, που τιμάται κάθε χρόνο στις 5 Ιουνίου, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Άρτας και το Αρχαιολογικό Μουσείο Άρτας διοργανώνουν μια ξεχωριστή δράση αφιερωμένη στη σχέση φύσης και πολιτισμού. Η εκδήλωση «Φύλλα στην πέτρα» προσκαλεί το κοινό σε μια βιωματική εμπειρία που συνδυάζει θεματική ξενάγηση και δημιουργικό εργαστήριο.

Θεματική ξενάγηση στις επιτάφιες στήλες της Αμβρακίας

Η δράση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 6 Ιουνίου 2026, στις 11:00, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Άρτας και είναι ανοιχτή στο ευρύ κοινό. Η θεματική ξενάγηση θα επικεντρωθεί στις επιτάφιες στήλες από τα νεκροταφεία της αρχαίας Αμβρακίας, αναδεικνύοντας τη φυτική διακόσμηση που τις χαρακτηρίζει.

Οι συμμετέχοντες θα γνωρίσουν τα είδη φυτών που αποτυπώνονται στην πέτρα, τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι τεχνίτες τα απέδιδαν, αλλά και τους συμβολισμούς που συνδέονται με αυτά – από την αναγέννηση έως τη μνήμη και τη μετάβαση.

Δημιουργικό εργαστήριο για μικρούς και μεγάλους

Μετά την ξενάγηση, το κοινό θα συμμετάσχει σε εργαστήριο κατασκευής επιτάφιων στηλών από χαρτόνι. Με μολύβια, χρώματα και φυσικά ή χάρτινα φύλλα, οι συμμετέχοντες θα δημιουργήσουν τις δικές τους εικαστικές συνθέσεις, εμπνευσμένες από τα αρχαία πρότυπα. Η δράση έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι προσβάσιμη σε όλες τις ηλικίες, ενισχύοντας τη σύνδεση του κοινού με την πολιτιστική κληρονομιά και τη φυσική περιβαλλοντική θεματολογία.

Συνέχεια της δράσης στη Δυτική Νεκρόπολη της Αμβρακίας

Η εκπαιδευτική εμπειρία θα ολοκληρωθεί σε δεύτερη συνάντηση, η οποία θα οριστεί σε συνεννόηση με τους συμμετέχοντες. Αυτή θα πραγματοποιηθεί στον αρχαιολογικό χώρο της Δυτικής Νεκρόπολης της Αμβρακίας, προσφέροντας μια άμεση επαφή με το τοπίο και τα μνημεία που ενέπνευσαν τη δράση.

Η συνολική διάρκεια της εκδήλωσης στο Μουσείο υπολογίζεται σε 60–90 λεπτά, ενώ η συμμετοχή είναι δωρεάν.

Εκδήλωση για τον Σέλευκο στο Κιλκίς: Ο Όμιλος Ιστορίας και η Εφορεία Αρχαιοτήτων παρουσιάζουν την πορεία του Μακεδόνα στρατηγού στην ελληνιστική οικουμένη

Μια σημαντική εκδήλωση αφιερωμένη στον Σέλευκο Α’ Νικάτορα, έναν από τους σπουδαιότερους διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, διοργανώνουν ο Όμιλος για την Ιστορία και τον Πολιτισμό του Κιλκίς και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς. Η παρουσίαση, με τίτλο «Σέλευκος: Από την Ευρωπό στην ελληνιστική οικουμένη», θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 3 Ιουνίου 2026, στην Αυστροελληνική Καπναποθήκη Κιλκίς.

Η Ευρωπός, γενέτειρα του Σέλευκου Α’ Νικάτορα

Η εκδήλωση ανοίγει με την εισήγηση της Δρ Γεωργίας Στρατούλη, Προϊσταμένης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κιλκίς, η οποία θα παρουσιάσει τη γενέτειρα του Σέλευκου, την αρχαία Ευρωπό στην κοιλάδα του Αξιού.

Η ομιλία θα αναδείξει:

• τα αρχαιολογικά κατάλοιπα της πόλης.
• τα ευρήματα που μαρτυρούν την ακμή της περιοχής κατά την αρχαϊκή και κλασική περίοδο.
• τον ρόλο της Ευρωπού στη διαμόρφωση της μακεδονικής ταυτότητας.

Στο πλαίσιο της παρουσίασης θα προβληθεί το τρίλεπτο video «ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ Η ΠΟΛΙΣ», παραγωγής της Εφορείας Αρχαιοτήτων με χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού, ενώ θα διανεμηθούν ενημερωτικά φυλλάδια για τον αρχαιολογικό χώρο.

Ο Σέλευκος Α’ και η ελληνιστική οικουμένη

Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης είναι ο Δρ Παναγιώτης Ιωσήφ, επιστημονικός διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης.

Η ομιλία του θα επικεντρωθεί στη στρατιωτική πορεία του Σέλευκου Α’ δίπλα στον Μέγα Αλέξανδρο, στη δημιουργία της Δυναστείας των Σελευκιδών, μιας από τις ισχυρότερες ελληνιστικές μοναρχίες, στη διοίκηση του τεράστιου ασιατικού βασιλείου που προέκυψε από την Περσική Αυτοκρατορία, στον ρόλο του γιου του, Αντιόχου Α’ του Σωτήρος, στη σταθεροποίηση και επέκταση του κράτους.

Η εκδήλωση φωτίζει την ιστορική σημασία του Σέλευκου, ενός Μακεδόνα από την Ευρωπό που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ελληνιστικής οικουμένης.

Πρόσκληση στο κοινό

Ο Όμιλος για την Ιστορία και τον Πολιτισμό του Κιλκίς καλεί τα μέλη του και όλους τους πολίτες να παρακολουθήσουν την εκδήλωση, η οποία αναδεικνύει μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της μακεδονικής και ελληνιστικής ιστορίας.

Πρακτικές πληροφορίες

Ημερομηνία: Τετάρτη 3 Ιουνίου 2026

Ώρα: 19:00

Τοποθεσία: Αυστροελληνική Καπναποθήκη Κιλκίς

Διοργάνωση: Όμιλος Ιστορίας και Πολιτισμού Κιλκίς & Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς

Στάση στα έργα φυσικού αερίου στην Αλεξανδρούπολη λόγω νέων αρχαιολογικών ευρημάτων

Νέα αρχαιολογικά ευρήματα κάτω από την οδό Βενιζέλου στο κέντρο της Αλεξανδρούπολης οδήγησαν σε άμεση διακοπή των εργασιών για το φυσικό αέριο. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων εξετάζει το ενδεχόμενο τα κατάλοιπα να ανήκουν σε τάφο της ρωμαϊκής εποχής, συνεχίζοντας μια σειρά σημαντικών ανακαλύψεων των τελευταίων ετών.

Στάση εργασιών και άμεση αρχαιολογική διερεύνηση

Οι εργασίες του εργολάβου επί της οδού Βενιζέλου σταμάτησαν αμέσως μόλις εντοπίστηκαν νέα ευρήματα κατά τη διάρκεια των εκσκαφών για το δίκτυο φυσικού αερίου. Κλιμάκιο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Έβρου βρίσκεται ήδη στο σημείο, επιτηρώντας διαρκώς τις τομές, καθώς το κέντρο της πόλης έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα πλούσιο σε αρχαιολογικά κατάλοιπα.

Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πιθανό ρωμαϊκό τάφο, ενδεχομένως συγγενή με τους κεραμοσκεπείς τάφους που αποκαλύφθηκαν το 2022 και το 2024 κατά τις εργασίες ανάπλασης του ιστορικού κέντρου. Το έργο θα παραμείνει σε αναστολή μέχρι την ολοκλήρωση της ανασκαφικής διαδικασίας και την ασφαλή μεταφορά των ευρημάτων.

Τα παλαιότερα ευρήματα: ένα πλούσιο ρωμαϊκό νεκροταφείο

Οι πρόσφατες ανασκαφές στο νότιο τμήμα της Αλεξανδρούπολης είχαν φέρει στο φως πέντε κεραμοσκεπείς τάφους της ρωμαϊκής εποχής, αποκαλύπτοντας ένα νεκροταφείο ιδιαίτερα εύπορων κατοίκων. Ανάμεσα στα κτερίσματα που εντοπίστηκαν:

• στεφάνι με χρυσά φύλλα,
• χάλκινα νομίσματα Μαρώνειας και Αίνου,
• χρυσά περίτεχνα ενώτια,
• χάλκινο ακέραιο κάτοπτρο με λαβή,
• χρυσό περίαπτο και χάντρες,
• πήλινα και γυάλινα μυροδοχεία,
• δύο επιμήκη γυάλινα αντικείμενα πιθανώς για ανάδευση αρωμάτων ή φαρμάκων.

Τα ευρήματα χρονολογούνται στα ρωμαϊκά χρόνια και αποτυπώθηκαν με ψηφιακή φωτογραμμετρία και τοπογραφικές μεθόδους. Η αρχαιολόγος της ΕΦΑ Έβρου, Φιλοξένη Αϊτατόγλου, σημειώνει ότι οι σκελετοί διατηρήθηκαν αποσπασματικά, με εξαίρεση έναν ακέραιο, ενώ δύο τάφοι ήταν ακτέριστοι.

Αναζήτηση του οικισμού που συνδέεται με το νεκροταφείο

Παρά τον πλούτο των κτερισμάτων, δεν έχουν εντοπιστεί ακόμη οικοδομικά κατάλοιπα. Τα δεδομένα οδηγούν τους αρχαιολόγους στην υπόθεση ότι ο οικισμός βρισκόταν βορειότερα, προς το σημερινό κέντρο της πόλης. Η ανασκαφή βρίσκεται σε εξέλιξη και αναμένεται να αποδώσει νέα στοιχεία που θα βοηθήσουν στον εντοπισμό της αρχαίας εγκατάστασης.

ΠΗΓΗ: https://www.gnomionline.gr/

Πράσινες Πολιτιστικές Διαδρομές στην Παλική: Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης παρουσιάζει ένα ταξίδι στην ιστορία και τη μυθολογία

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης συμμετέχει και φέτος στις «Πράσινες Πολιτιστικές Διαδρομές» του Υπουργείου Πολιτισμού, προσκαλώντας το κοινό σε μια μοναδική περιήγηση στην ιστορία, τη φύση και τη μυθολογία της Παλικής. Η δράση, που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 24 Μαΐου, συνδυάζει ξενάγηση σε σημαντικά μνημεία, θεατρική παρουσίαση και βιωματική επαφή με την πολιτιστική κληρονομιά του νησιού.

Ένα πολιτιστικό ταξίδι από το Τάφιον Όρος έως τους Κηπουραούς

Οι «Πράσινες Πολιτιστικές Διαδρομές» αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς του Υπουργείου Πολιτισμού, με στόχο την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα από τη βιωματική επαφή με το φυσικό τοπίο. Στην Κεφαλονιά, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης σχεδίασε μια διαδρομή που ενώνει τρία εμβληματικά σημεία της Παλικής: το Τάφιον Όρος, την ιστορική Μονή Αγίας Παρασκευής και την Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Κηπουραίων.

Η περιήγηση προσφέρει στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά το φυσικό ανάγλυφο της περιοχής, να ανακαλύψουν μνημεία με βαθιά ιστορική και θρησκευτική σημασία και να συνδεθούν με τις μυθολογικές αφηγήσεις που διαμόρφωσαν την ταυτότητα της Παλικής. Το Τάφιον Όρος, συνδεδεμένο με αρχαίες παραδόσεις, αποτελεί το πρώτο σημείο της διαδρομής, ενώ η Μονή Αγίας Παρασκευής, με την ιστορική της πορεία, προσφέρει ένα παράθυρο στη θρησκευτική ζωή των προηγούμενων αιώνων.

Η Ιερά Μονή Κηπουραίων: ένα εμβληματικό μνημείο της Παλικής

Η διαδρομή κορυφώνεται στην Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Κηπουραίων, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μνημεία της Κεφαλονιάς, χτισμένο σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά τοπία του νησιού. Η Μονή, γνωστή για την αρχιτεκτονική της, την ιστορική της σημασία και τη μοναδική θέα στο Ιόνιο, αποτελεί σημείο αναφοράς για την πολιτιστική και πνευματική ζωή της περιοχής.

Η δράση πραγματοποιείται σε συνδιοργάνωση με την Ιερά Μητρόπολη Κεφαλληνίας και με την αρωγή του Δήμου Ληξουρίου, ενισχύοντας τη συνεργασία τοπικών φορέων για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Θεατρικό αναλόγιο από την ομάδα Anakara Society

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, η θεατρική ομάδα Anakara Society παρουσιάζει θεατρικό αναλόγιο βασισμένο στη Ραψωδία α΄ της Οδύσσειας του Ομήρου. Η επιλογή του κειμένου συνδέει τη δράση με τη μυθολογική παράδοση της περιοχής, προσφέροντας μια καλλιτεχνική προσέγγιση στο ομηρικό έπος.

Συμμετέχουν οι:

Ελένη Ευθυμιάδη, Κορίνα Κατσούρη, Βαρβάρα Μηνιάτη, Μαρία Μουρελάτου, Κωστής Ταβουλάρης και Σόνια Χριστοφοράτου.

Σκηνοθετική επιμέλεια: Κορίνα Κατσούρη.

Η παρουσίαση λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στο φυσικό τοπίο, την αρχαιολογική μνήμη και τη λογοτεχνική παράδοση, προσφέροντας μια πολυεπίπεδη εμπειρία στους συμμετέχοντες.

Μια δράση που συνδέει πολιτισμό, φύση και τοπική κοινωνία

Η συμμετοχή της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης στις «Πράσινες Πολιτιστικές Διαδρομές» αναδεικνύει τη σημασία της προστασίας και προβολής της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα από δράσεις ανοιχτές στο κοινό. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη στρατηγική του Υπουργείου Πολιτισμού για την ενίσχυση της βιώσιμης πολιτιστικής ανάπτυξης και την ενεργή συμμετοχή των πολιτών.

«Περπατώντας στη Ναύπακτο της Επανάστασης» για την 197η επέτειο της Απελευθέρωσης

Την 197η επέτειο της Απελευθέρωσης της Ναυπάκτου τιμά η Εφορεία Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας, παρουσιάζοντας το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Περπατώντας στη Ναύπακτο της Επανάστασης». Η δράση, που απευθύνεται σε μαθητές Δημοτικού και Γυμνασίου, θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 27 και την Τρίτη 28 Απριλίου, προσφέροντας μια ζωντανή γνωριμία με τα γεγονότα και τους πρωταγωνιστές της Ελληνικής Επανάστασης στην ιστορική πόλη.

Περιήγηση στα σημεία που σημάδεψαν την Επανάσταση

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εκπαιδευτικό περίπατο σε κομβικά σημεία της Ναυπάκτου, που διαδραματίστηκαν σημαντικά επεισόδια του Αγώνα. Οι μαθητές θα γνωρίσουν τόπους, πρόσωπα και ιστορίες που συνδέονται με την απελευθέρωση της πόλης, μέσα από μια βιωματική προσέγγιση που ενισχύει τη σχέση τους με την τοπική και εθνική ιστορία.

Εκπαιδευτική δράση με επιστημονική καθοδήγηση

Την παρουσίαση του προγράμματος αναλαμβάνουν η Δρ. Κατερίνα Χαμηλάκη, αρχαιολόγος, και η Αφροδίτη Τηλιγάδα, αναπληρώτρια Τμηματάρχης Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης της ΕΦΑΑΙΤΛ. Με επιστημονική τεκμηρίωση και παιδαγωγική προσέγγιση, οι δύο εισηγήτριες καθοδηγούν τους μαθητές σε μια περιήγηση που συνδυάζει γνώση, ιστορική μνήμη και ενεργή συμμετοχή.

Το πρόγραμμα θα πραγματοποιείται περιοδικά και σε άλλες ημερομηνίες, κατόπιν συνεννόησης με σχολεία και εκπαιδευτικούς φορείς, ώστε να δοθεί η δυνατότητα σε περισσότερους μαθητές να συμμετάσχουν στη δράση.

«Γεωγραφία της Μνήμης» του Σταύρου Παναγιωτάκη: Μια εικαστική χαρτογράφηση στον Βυζαντινό Πύργο Γαλάτιστας

Ποια η σχέση  ιστορίας και μνήμης; Στον Βυζαντινό Πύργο της Γαλάτιστας, η μνήμη γίνεται υλικό, τόπος και διαδρομή, καθώς ο Σταύρος Παναγιωτάκης μεταμορφώνει βιβλία, χάρτες και νήματα σε νέους κόσμους. Η έκθεση «Γεωγραφία της Μνήμης» ανοίγει ένα παράθυρο σε μια τέχνη που εξερευνά την ανθρώπινη πορεία μέσα από ίχνη, τοπία και νοητές διαδρομές.

Ο  Πύργος είναι χτισμένος σε ύψωμα που παλαιότερα περιβάλλονταν από πυκνά, ψηλά έλατα . Έχει χαρακτηριστικά όπως  και άλλοι πύργοι της ευρύτερης περιοχής όπως των Βρασνών, του Αγίου Βασιλείου Λαγκαδά, της Μονής Ρίλας στη Βουλγαρία κ.ά.  Περιγράφεται ως επιβλητικός, στενός, με εσοχές στα εξωτερικά τείχη του και μικρές κάθετες σχισμές για παράθυρα. Ενδεχομένως αποτελούσε ένα φρούριο - παρατηρητήριο που επικοινωνούσε με την πεδιάδα και τα χωριά της ενώ είναι πιθανή η χρήση του και ως φυλακή. 

Ο Πύργος έχει ερεθίσει το συλλογικό φαντασιακό των κατοίκων καθώς λέγεται  ότι στον Πύργο ζούσε η βασίλισσα Γαλάτεια που κατά μία εκδοχή έδωσε και το όνομά της στη Γαλάτιστα και ότι επικοινωνούσε με υπόγεια σήραγγα με την περιοχή της Αγίας Παρασκευής στην πεδιάδα. 

Μια έκθεση που συνδέει μνήμη, ύλη και σύγχρονο προβληματισμό

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους παρουσιάζει την έκθεση «Γεωγραφία της Μνήμης» του Σταύρου Παναγιωτάκη . Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 22 Απριλίου, στις 19:30, ενώ η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 11 Μαΐου 2026.

Στο ιστορικό μνημείο εκτίθενται ζωγραφικά έργα, γλυπτά και κατασκευές που σχολιάζουν σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα. Ο καλλιτέχνης αξιοποιεί ετερόκλητα υλικά —παλιά βιβλία ιστορίας, γύψο, χάρτες, ζελατίνες, κορδόνια, κλωστές— δημιουργώντας πολυεπίπεδες συνθέσεις που αντανακλούν τις αντιθέσεις και τη δυναμική της εποχής μας.

Το βιβλίο ως τόπος μνήμης και οι χάρτες ως νοητά τοπία

Στο έργο του Παναγιωτάκη, το βιβλίο παύει να είναι απλώς αντικείμενο ανάγνωσης και μετατρέπεται σε ζωντανό φορέα μνήμης. Πάνω στις σελίδες του, οι χάρτες σχηματίζουν μια συμβολική γεωγραφία: όχι πραγματικές διαδρομές, αλλά νοητά τοπία όπου η γνώση συναντά το ταξίδι και η φαντασία ανοίγει νέους δρόμους.

Οι μικρές ανθρώπινες μορφές λειτουργούν ως σύμβολα του διαχρονικού εξερευνητή που αναζητά κατεύθυνση ανάμεσα σε ιδέες, ιστορίες και τόπους. Η κατασκευή γίνεται μικρό σκηνικό, όπου η καταστροφή και η δημιουργία συνυπάρχουν, αποκαλύπτοντας την ανθρώπινη εμπειρία ως συνεχές πέρασμα.

Ο καλλιτέχνης και η πορεία του

Ο Σταύρος Παναγιωτάκης (1963) σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών του Βερολίνου (UdK Berlin) και είναι διδάκτορας του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του ΑΠΘ. Έχει παρουσιάσει 49 ατομικές εκθέσεις, 12 performances, έχει συμμετάσχει σε 96 ομαδικές εκθέσεις, ενώ 10 γλυπτά του βρίσκονται σε δημόσιους χώρους σε Ελλάδα και Κύπρο. Από το 2017 διδάσκει στο Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του ΑΠΘ.

Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφουν οι αρχαιολόγοι Όλγα Ιασονίδου και Βαγγέλης Μαλαδάκης.

Πληροφορίες λειτουργίας

Διάρκεια: 22 Απριλίου – 11 Μαΐου 2026

Ώρες λειτουργίας: 08:30–15:30 (εκτός Τρίτης)

Χώρος: Βυζαντινός Πύργος Γαλάτιστας, Χαλκιδική

Ο πολιτισμός ως μοχλός επανένταξης: Νέο πρόγραμμα για ανήλικους παραβάτες στις Φυλακές Σταυρακίου

Ο πολιτισμός αποτελεί έναν από τους πιο ουσιαστικούς δρόμους πνευματικής διέγερσης, αυτογνωσίας και κοινωνικής επανένταξης. Η επαφή με την Tέχνη και την πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης αλλαγής, ιδιαίτερα για νέους ανθρώπους που βρίσκονται σε ευάλωτες συνθήκες. Με αυτή τη φιλοσοφία, ένα καινοτόμο πρόγραμμα ειδικά σχεδιασμένο για ανήλικους παραβάτες που κρατούνται στις Φυλακές Σταυρακίου πρόκειται να εφαρμοστεί μέσα στη χρονιά, με στόχο την εκπαιδευτική και πολιτιστική τους επιμόρφωση.

Το πρόγραμμα «Φιλική για τα Παιδιά Δικαιοσύνη»

Το πρόγραμμα «Φιλική για τα Παιδιά Δικαιοσύνη» περιλαμβάνει ένα σύνολο δράσεων με τον τίτλο «Μέσα από τα μάτια μου…» και θα υλοποιηθεί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων. Εντάσσεται στο νέο αναμορφωτικό μέτρο του Ποινικού Κώδικα, το οποίο προβλέπει τη συμμετοχή ανήλικων παραβατών σε εκπαιδευτικά, καλλιτεχνικά και πολιτιστικά προγράμματα του Υπουργείου Πολιτισμού. Οι δράσεις θα πραγματοποιηθούν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων, στον αρχαιολογικό χώρο της Δωδώνης και σε σειρά βυζαντινών, οθωμανικών και νεότερων μνημείων της πόλης, δίνοντας στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να γνωρίσουν από κοντά την ιστορία και την πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής.  Το πρόγραμμα φιλοδοξεί να προσφέρει στους νέους αυτούς ανθρώπους μια ουσιαστική ευκαιρία να αναπτύξουν δεξιότητες, να εκφραστούν δημιουργικά και να επανασυνδεθούν με την κοινωνία μέσα από την εμπειρία του πολιτισμού.

Πηγή: https://www.proinoslogos.gr/

Ευρήματα της Καθημερινότητας: Η Μαρία Λέτσιου παρουσιάζει νέα έκθεση στο Βυζαντινό Μουσείο Βέροιας

Μια εικαστική ανασκαφή στη μνήμη και στα αντικείμενα της καθημερινής ζωής...Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας εγκαινιάζει τη Δευτέρα 16 Μαρτίου 2026, στις 19:00, την έκθεση ζωγραφικής και κεραμικών «Ευρήματα της Καθημερινότητας» της εικαστικού Μαρίας Λέτσιου στο Βυζαντινό Μουσείο Βέροιας. Η δημιουργός, Επίκουρη Καθηγήτρια Εικαστικής Αγωγής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, παρουσιάζει μια σειρά έργων που αντλούν έμπνευση από τα απλά, οικεία αντικείμενα της καθημερινής ζωής, τα οποία μετασχηματίζει σε σύγχρονα «ευρήματα» με τη χρήση πηλού και ζωγραφικής.

Στο εικαστικό της σύμπαν, το καθημερινό αποκτά νέα υπόσταση και λειτουργεί ως φορέας μνήμης. Τα αντικείμενα, αποσπασμένα από το αρχικό τους περιβάλλον, επανασυντίθενται σε μια νέα αφήγηση που θυμίζει φανταστικό αρχαιολογικό χώρο του παρόντος. Η Λέτσιου δημιουργεί ένα σύγχρονο «Δωμάτιο Θαυμάτων», που το προσωπικό και το συλλογικό, το παρελθόν και το παρόν, συναντιούνται μέσα από την υλικότητα και την αισθητική του αντικειμένου. Η έκθεση καλεί τον επισκέπτη να αναστοχαστεί τη σχέση του με τη μνήμη, την εμπειρία και τη σημασία των μικρών πραγμάτων που συνθέτουν την καθημερινότητα.

Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν στις 16 Μαρτίου, ενώ η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 20 Μαΐου 2026, δίνοντας στο κοινό της Βέροιας και της ευρύτερης περιοχής την ευκαιρία να γνωρίσει μια ιδιαίτερη εικαστική πρόταση που συνδυάζει την τέχνη με την αρχαιολογική σκέψη. Πληροφορίες για το έργο της καλλιτέχνιδας είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα της, ενώ για την έκθεση το κοινό μπορεί να επικοινωνεί με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας.

Επιστημονική Συνάντηση για το αρχαιολογικό έργο του 2025 σε Μακεδονία και Θράκη

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους θα παρουσιάσει το σύνολο του έργου της για το 2025 στη φετινή 38η Επιστημονική Συνάντηση για το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη. Η διοργάνωση θα πραγματοποιηθεί στις 5 και 6 Μαρτίου 2026 στο Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων του ΑΠΘ, συγκεντρώνοντας δεκάδες επιστήμονες και νέες ανασκαφικές ανακοινώσεις.

Η Επιστημονική Συνάντηση ΑΕΜΘ, που συνδιοργανώνεται από το Υπουργείο Πολιτισμού και το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, θα φιλοξενήσει 57 ανακοινώσεις και 11 παρουσιάσεις σε πόστερ για το αρχαιολογικό έργο που πραγματοποιήθηκε στη Μακεδονία και τη Θράκη κατά το 2025.

Οι εργασίες θα διεξαχθούν στο Αμφιθέατρο ΙΙ του ΚΕ.Δ.Ε.Α., με συμμετοχή ερευνητών από όλες τις Εφορείες Αρχαιοτήτων της Βόρειας Ελλάδας.

Η αφίσα με την ανασκαφή στη Σάνη και το έργο της ΕΦΑ Χαλκιδικής

Η αφίσα της φετινής συνάντησης παρουσιάζει αεροφωτογραφία από την εν εξελίξει ανασκαφή αγροικίας στη θέση “Πίνακας” στη Σάνη Χαλκιδικής, υπογραμμίζοντας τη σημασία του συγκεκριμένου ερευνητικού προγράμματος.

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους θα παρουσιάσει αναλυτικά:

• το ανασκαφικό έργο στη Σάνη,

• τις έρευνες στην Άφυτο,

• τις εργασίες στο διατείχισμα της Ποτίδαιας,

• καθώς και τα νεότερα στοιχεία από το ναυάγιο της Φούρκας, σε συνεργασία με την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων.

Έμφαση στις νέες ανασκαφές και στα ερευνητικά αποτελέσματα

Οι παρουσιάσεις της ΕΦΑ Χαλκιδικής αναμένεται να αναδείξουν σημαντικά ευρήματα και νέες προσεγγίσεις για την αρχαιολογία της περιοχής, από την παράκτια ζώνη της Κασσάνδρας έως τα ενάλια σύνορα του Αγίου Όρους. Η συμμετοχή της στη φετινή ΑΕΜΘ επιβεβαιώνει τον δυναμισμό και την επιστημονική παραγωγή των ερευνητικών ομάδων της.

Συνεχίζονται με ταχείς ρυθμούς οι εργασίες αποκατάστασης στην Ι.Μ. Παναγίας Οδηγήτριας Απολπαίνης Λευκάδας

Με σταθερή πρόοδο εξελίσσεται το έργο «Αποκατάσταση του καθολικού της Ι.Μ. Παναγίας Οδηγήτριας στην Απόλπαινα Λευκάδας», το οποίο έχει ενταχθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ιόνια Νησιά 2021‑2027». Η Εφορεία Αρχαιοτήτων συνεχίζει τις παρεμβάσεις με στόχο την ολοκλήρωση του συνόλου των εργασιών μέσα στο καλοκαίρι.

Στο καθολικό της μονής οι εργασίες έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στη συντήρηση του ξυλόγλυπτου τέμπλου του 18ου αιώνα, το οποίο, μετά την αποκατάσταση, αναδεικνύει την αυθεντική χρωματική ισορροπία της εποχής κατασκευής του.

Παράλληλα, αποκαταστάθηκαν τμήματα του λιθόκτιστου περιβόλου, επαναφέροντας σε μεγάλο βαθμό τον φρουριακό χαρακτήρα που διέθετε ιστορικά η μονή. Σημαντική πρόοδος σημειώνεται και στην ανακατασκευή του μονώροφου κτηρίου των κελιών: η τοιχοποιία έχει συμπληρωθεί, θύρες και παράθυρα έχουν αποκατασταθεί, οι εσωτερικές διαρρυθμίσεις και οι υποδομές έχουν ολοκληρωθεί, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η κατασκευή της νέας ξύλινης στέγης.

Ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε και στην ανάδειξη της τροφοπαρασκευαστικής υποδομής της μονής. Αποκαταστάθηκε η στεφάνη του πιεστηρίου στο παραδοσιακό ελαιοτριβείο, ενώ πραγματοποιήθηκε πλήρης και μερική αποκατάσταση του συγκροτήματος των ληνών, αναδεικνύοντας την ιστορική λειτουργία του χώρου.

Με την ολοκλήρωση του έργου, η εικόνα της μονής αναμένεται να είναι εντυπωσιακή. Το μνημείο θα ανακτήσει την ιστορική, εκπαιδευτική και αισθητική του αξία, αποτελώντας εκ νέου κομβικό τοπόσημο για την πολιτισμική ιστορία της Λευκάδας και της ευρύτερης περιοχής.

Ένα μικρό ειδώλιο που φωτίζει τον γυναικείο βίο στην ελληνιστική Μακεδονία

Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Βέροιας, ένα ταπεινό σε μέγεθος αλλά εντυπωσιακά εύγλωττο πήλινο ειδώλιο Αφροδίτης αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της κοινωνίας της ελληνιστικής εποχής. Στολισμένο με ασυνήθιστα κοσμήματα και φορτισμένο με συμβολισμούς, το εύρημα ανοίγει ένα παράθυρο στον κόσμο των γυναικείων τελετουργιών, των κοινωνικών μεταβάσεων και της λατρείας στη Μακεδονία των ελληνιστικών χρόνων.

Η δράση «Ένα έκθεμα – Μια ιστορία» και το νέο έκθεμα του μήνα

Το ειδώλιο παρουσιάζεται ως το νέο «έκθεμα του μήνα» στο πλαίσιο της δράσης «Ένα έκθεμα – Μια ιστορία» της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας. Η πρωτοβουλία, που ξεκίνησε το 2026 με τη σύλληψη και τον συντονισμό της δρ. Γεωργίας Στρατούλη, αναδεικνύει τον πλούτο των συλλογών του Αρχαιολογικού και του Βυζαντινού Μουσείου Βέροιας μέσα από ψηφιακές παρουσιάσεις. Μετά τις δύο πρώτες επιλογές από το Βυζαντινό Μουσείο, η σειρά περνά τώρα στις αρχαιολογικές συλλογές, με στόχο –όπως σημειώνει η κ. Στρατούλη– «να ξυπνήσει το ενδιαφέρον για μουσεία που διαθέτουν σπουδαίες αλλά όχι ιδιαίτερα γνωστές συλλογές».

Ένα εύρημα με πλούσια εικονογραφία και συμβολισμούς

Το ειδώλιο της Αφροδίτης προέρχεται από λαξευτό θαλαμωτό τάφο της αρχαίας Βέροιας. Παρά το μικρό του μέγεθος, συγκεντρώνει πλήθος εικονογραφικών λεπτομερειών που επιτρέπουν την ανασύσταση πτυχών του γυναικείου βίου. Η θεά αποδίδεται νεανική, με εύπλαστο σώμα και ψηλή στεφάνη διακοσμημένη με άνθη και καρπούς, σύμβολα γονιμότητας και γαμήλιας ευφορίας. Στα άκρα της φέρει κοσμήματα: ψέλλιο στο δεξί χέρι, περιμήρια στους μηρούς που καταλήγουν σε κεφαλές φιδιών και επισφύρια στους αστραγάλους.

Η παρουσία των περιμηρίων, σπάνιου μοτίβου στην ελληνιστική κοροπλαστική, έχει ερμηνευθεί ως αποτροπαϊκό στοιχείο συνδεδεμένο με τη γονιμότητα και τις τελετουργίες μετάβασης. Η μελέτη τους τα συσχετίζει με τα «προτέλεια», τις αφιερώσεις που έκαναν οι νεαρές κοπέλες πριν από τον γάμο τους σε θεότητες όπως η Αφροδίτη και η Άρτεμη.

Ανοιχτά ερωτήματα και πιθανές ερμηνείες

Η απουσία πλήρους αρχαιολογικού συμφραζομένου αφήνει περιθώρια για υποθέσεις σχετικά με την ταυτότητα της νεαρής γυναίκας που συνδέθηκε με το ειδώλιο. «Θα μπορούσε να σημαίνει ότι η κοπέλα είτε μόλις είχε παντρευτεί και πέθανε είτε ότι δεν πρόλαβε να παντρευτεί», αναφέρει η κ. Στρατούλη. Η Αφροδίτη, θεότητα του έρωτα, του γάμου και της γονιμότητας, συνδέεται στενά με τη μετάβαση στη γυναικεία ωριμότητα, ενώ σε ορισμένα συμφραζόμενα αποκτά και χθόνιες όψεις, γεγονός που εξηγεί την παρουσία της σε ταφικά σύνολα. Στη Βέροια, η λατρεία της τεκμηριώνεται επιγραφικά, με μία επιγραφή να την αναφέρει ως προστάτιδα του τοκετού.

Καλλιτεχνικές επιρροές και διάχυση προτύπων

Η εικονογραφία του ειδωλίου φαίνεται να ανάγεται σε ιωνικό πρότυπο που διαδόθηκε ευρέως στον ελληνιστικό κόσμο μέσω μητρών, επιτρέποντας την παραγωγή πολλών πήλινων αναπαραγωγών. Η Βέροια φαίνεται πως συμμετείχε ενεργά σε αυτό το δίκτυο καλλιτεχνικής διάχυσης, εντάσσοντας το τοπικό εργαστήριο στη μεγάλη παράδοση της ελληνιστικής κοροπλαστικής.

Συντελεστές της δράσης

Σύλληψη ιδέας και συντονισμός: Γεωργία Στρατούλη, Δρ Αρχαιολόγος, Αναπλ. Προϊσταμένη ΕφΑ Ημαθίας

Συγγραφή και επιμέλεια κειμένου: Γεωργία Στρατούλη, Γιάννης Γραικός, Θέμις Βελένη

Επικοινωνιακή διαχείριση: Θέμις Βελένη

Οι παρουσιάσεις των εκθεμάτων δημοσιεύονται στα κοινωνικά δίκτυα και στους επίσημους ιστότοπους της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας (www.aigai.gr).

Η περιοδική έκθεση «Θεμελιώδη Στοιχεία» στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής έως τον Μάρτιο 2026

Η επιτυχημένη περιοδική έκθεση «Θεμελιώδη Στοιχεία», που φιλοξενείται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής, παρατείνεται έως την Κυριακή 15 Μαρτίου 2026. Η παράταση αντανακλά το έντονο ενδιαφέρον του κοινού για μια έκθεση που συνδυάζει την κεραμική τέχνη με τη διαχρονική σχέση της με τον άνθρωπο και τον πολιτισμό.

Συνεργασία Εφορείας Αρχαιοτήτων Ροδόπης και τοπικών καλλιτεχνών

Η έκθεση αποτελεί αποτέλεσμα της συνεργασίας της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ροδόπης με τον Σύλλογο Καλλιτεχνών Ν. Ροδόπης Αθηνίων. Πυρήνας της είναι η δημιουργική πορεία δύο ντόπιων καλλιτεχνών, της Έφης Καραπούλη και του Άγγελου Γεωργίου, οι οποίοι, μέσα από την ερασιτεχνική αλλά βαθιά μελετημένη ενασχόλησή τους με την κεραμική, αναδεικνύουν την τέχνη ως φορέα μνήμης, αισθητικής και πολιτιστικής συνέχειας.

Η κεραμική ως θεμέλιο της ανθρώπινης ιστορίας

Η θεματική της έκθεσης βασίζεται στη συνειδητοποίηση του καθοριστικού ρόλου της κεραμικής στην ανθρώπινη ζωή. Από την προϊστορία έως σήμερα, η κεραμική συνοδεύει τον άνθρωπο σε όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητας, από την παρασκευή και αποθήκευση τροφής έως τον καλλωπισμό, το παιχνίδι και τις ταφικές πρακτικές. Τα κεραμικά αντικείμενα αποτελούν όχι μόνο εργαλεία αλλά και φορείς αισθητικών αξιών, τεχνικής εξέλιξης και ιστορικής πληροφορίας.

Τα τέσσερα στοιχεία και η δημιουργική διαδικασία

Η έκθεση αντλεί τον τίτλο της από τα τέσσερα θεμελιώδη στοιχεία της αρχαίας ελληνικής φυσικής φιλοσοφίας: γη, νερό, αέρας και φωτιά. Τα στοιχεία αυτά συνενώνονται στο υλικό σώμα κάθε κεραμικού έργου. Η γη και το νερό ζυμώνονται, ο αέρας στεγνώνει τον πηλό, η φωτιά τον μεταμορφώνει και τον χρωματίζει. Ωστόσο, η τελική μορφή του έργου εξαρτάται από την έμπνευση, την τεχνική και την αισθητική του δημιουργού, ο οποίος εμφυσά στο υλικό την προσωπική του κοσμοαντίληψη και την πολιτιστική του κληρονομιά.

Τα έργα που παρουσιάζονται στο μουσείο

Στην αίθουσα περιοδικών εκθέσεων του Αρχαιολογικού Μουσείου Κομοτηνής εκτίθενται 30 κεραμικά έργα της Έφης Καραπούλη, τα οποία αναδεικνύουν την ποικιλία των τεχνικών και των μορφών της σύγχρονης κεραμικής δημιουργίας. Παράλληλα, σε διάλογο με αρχαία ευρήματα της μόνιμης έκθεσης, παρουσιάζονται τέσσερα κεραμικά έργα της ίδιας και τέσσερα γυάλινα έργα του Άγγελου Γεωργίου, δημιουργώντας μια γόνιμη συνομιλία ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.

Παράταση έως τον Μάρτιο και ελεύθερη είσοδος

Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή στο κοινό έως τις 15 Μαρτίου 2026, δίνοντας τη δυνατότητα σε περισσότερους επισκέπτες να γνωρίσουν από κοντά τη σύγχρονη κεραμική δημιουργία και τη βαθιά της σχέση με την ιστορική μνήμη. Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Αναβαθμίζεται ο αρχαιολογικός χώρος του Λυκείου Αθηνών με νέες υποδομές και ψηφιακές εμπειρίες

Σε πορεία υλοποίησης εισέρχονται δύο σημαντικά έργα για τον αρχαιολογικό χώρο του Λυκείου του Αριστοτέλη, τα οποία εντάσσονται στην Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση «Λαύριο – Αθήνα – Ελευσίνα» και δρομολογούνται προς χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2021-2027. Οι παρεμβάσεις στοχεύουν στη συνολική αναβάθμιση του χώρου και στη μετατροπή του σε σύγχρονο πολιτιστικό προορισμό στο κέντρο της πρωτεύουσας.

Νέο περίπτερο ψηφιακής πληροφόρησης και κτήριο εισόδου

Στο πλαίσιο του σχεδιασμού του Υπουργείου Πολιτισμού προβλέπονται η Εγκατάσταση περιπτέρου ψηφιακής πληροφόρησης για τον βίο και το έργο του Αριστοτέλη, με φορέα υλοποίησης το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος». Η κατασκευή νέου κτηρίου εισόδου, το οποίο θα στεγάζει το εκδοτήριο εισιτηρίων, το γραφείο εξυπηρέτησης επισκεπτών και τους απαραίτητους χώρους υγιεινής. Το έργο υλοποιείται από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών.

Οι παρεμβάσεις εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική αναβάθμισης του αρχαιολογικού χώρου, με στόχο την ενίσχυση της επισκεψιμότητας και την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για την ανάδειξη της ιστορικής σημασίας του Λυκείου.

Στόχος είναι να μεταμορφωθούν οι υποδομές  ώστε ο αρχαιολογικός χώρος να αποτελέσει ένας ζωντανός τόπος σκέψης και γνώσης, που η φιλοσοφία συναντά την τεχνολογία. Η νέα προσέγγιση δημιουργεί μια καινοτόμο πολιτιστική εμπειρία με ιδιαίτερη απήχηση στις νεότερες ηλικίες, καθιστώντας το Λύκειο του Αριστοτέλη έναν χώρο που συνδυάζει την ιστορική μνήμη με τις δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίας.

Από την Ηετιώνεια στο Καστράκι: Μια περιήγηση που ξυπνά μνήμες στη Δραπετσώνα

Στην άκρη του λιμανιού, εκεί που ο άνεμος κουβαλά ακόμη ψιθύρους από ζωές ξεριζωμένες, η Δραπετσώνα ανοίγει ξανά τα κρυμμένα της τετράδια. Μια διαδρομή ανάμεσα σε πέτρες, γέφυρες και προσφυγικά σπίτια γίνεται γέφυρα ανάμεσα στο τότε και στο τώρα, καλώντας τους περιπατητές να ακούσουν ιστορίες που δεν γράφτηκαν ποτέ σε βιβλία, αλλά έμειναν χαραγμένες στο χώμα.

Θεματική περιήγηση με ιστορικό βάθος

Το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων, διοργανώνει την Τρίτη 27 Ιανουαρίου 2026 τη θεματική περιήγηση «Από την Ηετιώνεια στο Καστράκι». Η δράση θα πραγματοποιηθεί από τις 13:00 έως τις 14:30, με σημείο συνάντησης την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου της Ηετιώνειας Πύλης στη Δραπετσώνα.

Με οδηγό την αρχαιολόγο και συγγραφέα Εύη Πίνη, οι συμμετέχοντες θα ακολουθήσουν μια διαδρομή που φωτίζει άγνωστες πτυχές της ιστορίας της περιοχής, συνδέοντας το αρχαίο παρελθόν με τις μνήμες του 20ού αιώνα.

Από την Ηετιώνεια Πύλη στις γειτονιές των προσφύγων

Η περιήγηση αρχίζει από την Ηετιώνεια Πύλη, έναν χώρο που, πέρα από την αρχαιολογική του σημασία, υπήρξε τμήμα μιας πολυπληθούς προσφυγικής συνοικίας. Από εκεί, η διαδρομή συνεχίζεται σε εμβληματικά σημεία της παλιάς Δραπετσώνας: τη Γέφυρα του Ρεμπέτη, την πλατεία των Βούρλων, τις προσφυγικές κατοικίες και τις πρώτες πολυκατοικίες που στέγασαν οικογένειες ξεριζωμένες από τη Μικρά Ασία.

Κάθε στάση αποτελεί και μια μικρή αποκάλυψη για τον τρόπο με τον οποίο η περιοχή διαμορφώθηκε από την ανάγκη, την επιβίωση και την καθημερινότητα των ανθρώπων που την κατοίκησαν.

Στόχος: η μνήμη, η γνώση και η προστασία

Η δράση επιδιώκει να συστήσει στο κοινό την άγνωστη ιστορία των προσφυγικών παραγκουπόλεων της Δραπετσώνας, να αναδείξει την αξία της συλλογικής μνήμης και να ευαισθητοποιήσει τους συμμετέχοντες σχετικά με την ανάγκη προστασίας της αρχιτεκτονικής και κοινωνικής κληρονομιάς της περιοχής.

Η συμμετοχή είναι δωρεάν, ωστόσο απαιτείται κράτηση θέσης. Για πληροφορίες και κρατήσεις, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν στο 210 3418066 (Δευτέρα έως Παρασκευή, 10:00-16:00).

Αρχαιολογικό πρόγραμμα ΕΚΥΝΗ/SCIP: Έρευνα σε 89 ακατοίκητες νησίδες

 

Το ερευνητικό πρόγραμμα ΕΚΥΝΗ/SCIP – Έρευνα των Κυκλαδικών Νησίδων, μετά την ολοκλήρωση της εκτεταμένης αρχαιολογικής έρευνας πεδίου σε 89 ακατοίκητες νησίδες των Κυκλάδων, προχωρά πλέον προς την τελική δημοσίευση των αποτελεσμάτων του. Τα ευρήματα θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς αναδεικνύουν τον διαχρονικό ρόλο των μικρών νησίδων στη λειτουργία και την οργάνωση του Αρχιπελάγους.

Πρόδρομες δημοσιεύσεις και το άρθρο στο Hesperia

Μέχρι την ολοκλήρωση της συνολικής μελέτης, το πρόγραμμα προχωρά σε επιμέρους δημοσιεύσεις που προετοιμάζουν το έδαφος για τη μεγάλη σύνθεση. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το εκτενές άρθρο 99 σελίδων για τις νησίδες των Δυτικών Κυκλάδων, το οποίο δημοσιεύθηκε στο πρόσφατο τεύχος του διεθνούς επιστημονικού περιοδικού Hesperia. Η μελέτη αυτή προσφέρει μια πρώτη, συστηματική εικόνα για την αρχαιολογική σημασία των μικρών νησίδων και τον τρόπο με τον οποίο εντάσσονταν στα δίκτυα επικοινωνίας, ναυσιπλοΐας και εκμετάλλευσης πόρων.

Συνεργασίες και ευχαριστίες

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, που συντονίζει το πρόγραμμα, εκφράζει τις ευχαριστίες της προς τους δύο ακόμη συνεργαζόμενους φορείς, υπογραμμίζοντας ότι η έρευνα των νησίδων αποτελεί υπόδειγμα διεπιστημονικής και διαθεσμικής συνεργασίας. Η συμβολή όλων των ομάδων υπήρξε καθοριστική για την τεκμηρίωση ενός πεδίου που μέχρι πρόσφατα παρέμενε σχεδόν ανεξερεύνητο.

Περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα ΕΚΥΝΗ/SCIP

Το πρόγραμμα συνεχίζει να εμπλουτίζει τη γνώση μας για τις μικρές νησίδες των Κυκλάδων, φωτίζοντας πτυχές της ανθρώπινης παρουσίας, της ναυσιπλοΐας και της χρήσης του τοπίου από την προϊστορία έως τους νεότερους χρόνους. Η τελική δημοσίευση αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την αρχαιολογία του Αιγαίου και τη μελέτη των νησιωτικών μικρο-τοπίων.

Η Πάτρα και η Θάλασσα: Από την Προϊστορία στο Μουσείο

Στον 24ο τόμο της σειράς «Ο Κύκλος των Μουσείων», με τίτλο «Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών», η διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αχαΐας, Δρ Αναστασία Κουμούση, αναδεικνύει τον ρόλο της θάλασσας στη μοίρα της περιοχής από τα προϊστορικά χρόνια. Οι Μυκηναίοι της Αχαΐας, μετά την κατάρρευση των ανακτόρων, στράφηκαν συνειδητά προς τη Δύση, δημιουργώντας εμπορικές και πολιτιστικές σχέσεις με την Ιταλία, σε μια πρωτοφανή αλληλεπίδραση που άλλαξε την τοπική κοινωνία.

Από την Αχαϊκή Συμπολιτεία στη Ρωμαϊκή Πάτρα

Η πρώτη αυτή σχέση με τη Δύση διήρκεσε περίπου έναν αιώνα, ενώ στα ρωμαϊκά χρόνια η Πάτρα γνώρισε νέα ακμή. Η πόλη αποτέλεσε καθρέφτη του ρωμαϊκού κόσμου στην Αδριατική, με τη θάλασσα να λειτουργεί ως μονοπάτι που οδηγούσε σε νέες ταυτότητες και κοσμοπολίτικες εμπειρίες. Ακόμη και στο τέλος της αρχαιότητας, η θάλασσα χάρισε στην Πάτρα μια νέα, διάφανη ταυτότητα, που συνδύαζε μύθους, θρησκείες και πολιτισμούς της Μεσογείου.

Το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών

Η δεύτερη ενότητα του τόμου εστιάζει στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών, έργο σύγχρονης αρχιτεκτονικής που εγκαινιάστηκε το 2009. Με εμβαδόν σχεδόν 6.000 τ.μ. και εκθεσιακούς χώρους 2.600 τ.μ., το μουσείο αντικατέστησε το παλιό νεοκλασικό κτήριο στο κέντρο της πόλης, προσφέροντας πλέον τις κατάλληλες υποδομές για την ανάδειξη της ιστορίας της Πάτρας και της δυτικής Αχαΐας.

Η μόνιμη έκθεση

Η μόνιμη έκθεση είναι οργανωμένη σε τρεις θεματικές ενότητες: τον ιδιωτικό βίο, τον δημόσιο βίο και τη νεκρόπολη. Μέσα από τα εκθέματα, ο επισκέπτης γνωρίζει όχι μόνο την τέχνη και τον πλούτο της υλικής κληρονομιάς, αλλά και την καθημερινότητα των κατοίκων. Ξεχωρίζουν τα μυκηναϊκά κτερίσματα πολεμιστών, τα μαρμάρινα αγάλματα της ρωμαϊκής εποχής, οι ανάγλυφες ταφικές στήλες με μονομάχους, τα χρυσά κοσμήματα, τα γυάλινα μυροδοχεία και τα εντυπωσιακά ψηφιδωτά δάπεδα, όπως εκείνο με την κεφαλή της Μέδουσας.

Ένα μουσείο-τοπόσημο

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών δεν αναδεικνύει μόνο την τέχνη και τον πλούτο της περιοχής, αλλά και τη διαρκή συνύπαρξη λαών και πολιτισμών, μια μικρογραφία της μεσογειακής ιστορίας. Σήμερα αποτελεί τοπόσημο της πόλης και ζωντανό παράδειγμα της διαχρονικής σχέσης της Πάτρας με τη θάλασσα και τον κόσμο.

Πηγή:https://www.athens24.gr/

Προς ολοκλήρωση το έργο ανάδειξης Ζώνης και Αρχαίας Εγνατίας Οδού

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου ανακοίνωσε με συγκίνηση ότι το έργο «Επέκταση Εργασιών Ανάδειξης και Συντήρησης Αρχαιολογικού Χώρου Ζώνης & Αρχαίας Εγνατίας Οδού» οδεύει επιτυχώς προς την ολοκλήρωσή του στις 31 Δεκεμβρίου 2025. Πρόκειται για μια πολυσχιδή παρέμβαση που άρχισε το 2022, με στόχο όχι μόνο την προστασία αλλά και την ανάδειξη ενός σημαντικού μνημειακού συνόλου της Θράκης.

Η Αρχαία Εγνατία Οδός υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς και εμπορικούς δρόμους της ρωμαϊκής εποχής, εκτεινόμενη από την Αδριατική έως τον Έβρο. Κατασκευάστηκε μεταξύ 146 και 120 π.Χ. από τον ανθύπατο της Μακεδονίας Γναίο Εγνάτιο και ακολούθησε τα ίχνη παλαιότερων προ-ρωμαϊκών διαδρομών. Η χάραξή της είχε αφετηρία στο Δυρράχιο (σημερινή Αλβανία) και περνούσε από τη Λυχνιδό (Οχρίδα), την Ηράκλεια, την Πέλλα, τη Θεσσαλονίκη, την Αμφίπολη, τους Φιλίππους, το Τόπειρο, τη Μαξιμιανούπολη και την Τραϊανούπολη, φτάνοντας έως τον ποταμό Έβρο. Με συνολικό μήκος που ξεπερνούσε τα 1.000 χιλιόμετρα, αποτέλεσε τον βασικό άξονα επικοινωνίας της Ρώμης με τις ανατολικές επαρχίες της.

Τα αρχαιολογικά ευρήματα κατά μήκος της Εγνατίας Οδού είναι πλούσια και ποικίλα. Σώζονται τμήματα λιθόστρωτου δρόμου, γέφυρες, οχυρωματικά έργα και σταθμοί (mansiones) που εξυπηρετούσαν τους ταξιδιώτες. Στην περιοχή του Έβρου, η Εφορεία Αρχαιοτήτων έχει αναδείξει τμήματα της οδού κοντά στην αρχαία Ζώνη και τον Κόμαρο, όπου διακρίνεται η ρωμαϊκή τεχνική κατασκευής με μεγάλες πλάκες και ισχυρή υποδομή. Παράλληλα, έχουν εντοπιστεί επιγραφές, κεραμική και οικοδομικά κατάλοιπα που μαρτυρούν την εμπορική και στρατιωτική σημασία του δρόμου. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου, με έδρα την Αλεξανδρούπολη, έχει την αρμοδιότητα για την προστασία και ανάδειξη αυτών των μνημείων, οργανώνοντας έργα συντήρησης, τεκμηρίωσης και εκπαιδευτικές δράσεις για την προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής

Πολιτιστικό έργο με ιστορικό βάθος

Η Εφορεία τονίζει ότι η προσπάθεια δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό έργο, αλλά ένα «ταξίδι σε βάθος χρόνου», μια υπόσχεση στην ιστορία και στις επόμενες γενιές. Για περισσότερα από τρία χρόνια, οι εργασίες επικεντρώθηκαν στον Αρχαιολογικό Χώρο Ζώνης και στα τμήματα της Αρχαίας Εγνατίας Οδού στον Δήμο Αλεξανδρούπολης.

Χρηματοδότηση και παρεμβάσεις

Με τη στήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Ελλάδα 2.0 / NextGenerationEU), ολοκληρώθηκε η Δ’ φάση του τοίχου αντιστήριξης στο νότιο παραλιακό μέτωπο, κατασκευάστηκε νέα περίφραξη, ενώ εκπονήθηκαν μελέτες για την αντικατάσταση του στεγάστρου των αμφορέων, τη στερέωση του Νέου Πύργου και την ενίσχυση του συστήματος πυροπροστασίας.

Συντήρηση και ανάδειξη

Πραγματοποιήθηκαν συντηρήσεις κινητών ευρημάτων και in situ καταλοίπων, βελτιώσεις στις υποδομές, δημιουργία ιστοσελίδας για τον χώρο, τοποθέτηση νέων ενημερωτικών μέσων, καθώς και τεκμηρίωση αρχαιολογικού υλικού. Παράλληλα, διοργανώθηκαν πολιτιστικές εκδηλώσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα.

Ευχαριστίες και συνεργασία

Η Εφορεία εξέφρασε θερμές ευχαριστίες σε όλους τους συμβασιούχους αρχαιολόγους, μηχανικούς, συντηρητές, εργατοτεχνίτες, διοικητικούς υπαλλήλους και εξωτερικούς συνεργάτες που εργάστηκαν με αφοσίωση και επαγγελματισμό. Ο άψογος συντονισμός και η συνεργασία με τους εμπλεκόμενους φορείς διασφάλισαν την επιτυχή υλοποίηση ενός σύνθετου και απαιτητικού έργου.

Πηγή: https://www.gnomionline.gr/

Αφιέρωμα στην παλιότερη αρχαιολογική έρευνα στην Εράτυρα Βοΐου: Έκθεση στην Αρχαιολογική Συλλογή Κοζάνης

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κοζάνης, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Εβδομάδα Εράτυρας στην Κοζάνη» που διοργανώνει η Τ.Κ. Εράτυρας, παρουσιάζει μικρή περιοδική έκθεση στην Αρχαιολογική Συλλογή Κοζάνης με τίτλο «Αφιέρωμα στην παλιότερη αρχαιολογική έρευνα στην Εράτυρα Βοΐου». Στην έκθεση θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά ευρήματα από την ανασκαφή του Αντώνη Κεραμόπουλλου στον ελληνιστικό οικισμό της θέσης «Μαγούλα», τα οποία θα πλαισιώσουν αντικείμενα που ήδη εκτίθενται στη Συλλογή.

 Η Εράτυρα Βοΐου συνδέεται με αρχαίο οικισμό. Οι ανασκαφές και τα σωζόμενα ερείπια δείχνουν ότι υπήρξε σημαντική πόλη της αρχαίας Ελίμειας στη Μακεδονία, με ίχνη από προϊστορικά οχυρά, ελληνιστικά και ρωμαϊκά κατάλοιπα.

Ιστορικό και αρχαιολογικό πλαίσιο

Η Εράτυρα, κτισμένη αμφιθεατρικά στους πρόποδες του όρους Άσκιο (Σινιάτσικο), ανήκει στον Δήμο Βοΐου της Π.Ε. Κοζάνης. Η γέννηση του οικισμού χάνεται στα βάθη των αιώνων. Ερείπια προϊστορικών οχυρών με σειρές τειχών, γνωστά ως «Κτίσματα», χρονολογούνται πριν το 700 π.Χ..

Το 1930 ο αρχαιολόγος Αντώνης Κεραμόπουλος πραγματοποίησε ανασκαφές στη θέση «Μαγούλα», αποκαλύπτοντας οικοδομικά λείψανα ενός εκτεταμένου ελληνιστικού οικισμού. Τα ευρήματα περιλαμβάνουν αγγεία καθημερινής χρήσης, ειδώλια, χάλκινα και σιδερένια αντικείμενα, καθώς και νομίσματα, πολλά από τα οποία φυλάσσονται σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Η Εράτυρα ως αρχαία πόλη

Ιστορικοί τοποθετούν την Εράτυρα ως μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της αρχαίας Ελίμειας, μιας περιοχής της Άνω Μακεδονίας. Η Ελίμεια αποτελούσε σημαντικό τμήμα του μακεδονικού βασιλείου, και η Εράτυρα φαίνεται πως είχε εξέχοντα ρόλο κατά τους μακεδονικούς χρόνους.

Στη θέση «Μαγούλα», τρία χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της σημερινής κωμόπολης, έχουν εντοπιστεί υπολείμματα προϊστορικού φρουρίου με πελασγικά (κυκλώπεια) τείχη, καθώς και ίχνη αρχαίας κώμης δίπλα στον ποταμό Μύριχο

Αντικείμενα από τοπικές συλλογές

Στην παρούσα έκθεση, μαζί με τα πήλινα αγγεία της ανασκαφής, θα εκτεθούν αντιπροσωπευτικές αρχαιότητες που φυλάσσονταν για χρόνια στο Λαογραφικό Μουσείο Εράτυρας και στο Δημοτικό Σχολείο. Τα αντικείμενα αυτά διασώθηκαν χάρη στην πρωτοβουλία φιλαρχαίων κατοίκων της Εράτυρας, με πρωτοπόρο τον εκπαιδευτικό Αθανάσιο Γιομπλάκη.

Εγκαίνια και διάρκεια έκθεσης

Τα εγκαίνια της περιοδικής έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου στις 11:30, στην Αρχαιολογική Συλλογή Κοζάνης, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό. Η έκθεση θα παραμείνει επισκέψιμη έως τις 31 Ιανουαρίου 2026, κατά τις ώρες 8:30-15:00. Για το διάστημα αυτό, η επίσκεψη θα γίνεται με το εισιτήριο που ισχύει για τη μόνιμη έκθεση της Συλλογής.