Ανασκαφές στη Δολίχη: Ανακαλύπτοντας την καθημερινή ζωή δίπλα στον ναό του Μίθρα

Η Δολίχη, αρχαία ελληνική πόλη της Περραιβικής Τρίπολης, αποτελεί σήμερα επίκεντρο αρχαιολογικού ενδιαφέροντος λόγω των εντυπωσιακών ευρημάτων που αναδεικνύουν τη σημασία της κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο. Οι φετινές ανασκαφές, που διεξάγονται στο πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας και του Πανεπιστημίου του Μύνστερ, εστιάζουν σε οικιστικούς χώρους γύρω από τον ναό του Μίθρα, με στόχο να αποκαλυφθεί η καθημερινότητα των κατοίκων που ζούσαν δίπλα σε έναν από τους σημαντικότερους λατρευτικούς χώρους της εποχής.

Εστίαση στις κατοικίες γύρω από το ιερό

Η φετινή ανασκαφική περίοδος δίνει προτεραιότητα στην εξερεύνηση των κατοικιών που βρίσκονται κοντά στο ιερό του Μίθρα. Η ερευνητική ομάδα, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Μίχαελ Μπλόμερ και της Δρ. Ντιλέκ Τσομπάνογλου, επιχειρεί να ανασυνθέσει την εικόνα της ζωής στην αρχαία πόλη, μελετώντας τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και τα υλικά ευρήματα που αποκαλύπτουν πτυχές της κοινωνικής και πολιτισμικής ταυτότητας των κατοίκων.

Ο ναός του Μίθρα ως κέντρο λατρείας της ρωμαϊκής εποχής

Κεντρικό σημείο των ανασκαφών αποτελεί ο μνημειώδης ναός του Μίθρα, ο οποίος θεωρείται ο μεγαλύτερος υπόγειος ναός του είδους του στην περιοχή. Με διαστάσεις περίπου 60 επί 40 μέτρα και ύψος 15 μέτρα, ο ναός χρονολογείται στον 2ο αιώνα μ.Χ. και αντικατοπτρίζει την παράδοση της υπόγειας λατρείας του Μίθρα κατά τη ρωμαϊκή περίοδο. Η αρχιτεκτονική του μεγαλοπρέπεια και η στρατηγική του θέση αποδεικνύουν τη σημασία της Δολίχης ως θρησκευτικού κέντρου.

Η ιστορική πορεία της Δολίχης μέσα στον χρόνο

Η Δολίχη υπήρξε μέλος της Τρίπολης της Περραιβίας, μαζί με τις πόλεις Άζωρος και Πύθιον, και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο σε στρατιωτικές και πολιτικές εξελίξεις κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή. Η πόλη γνώρισε περιόδους ακμής και παρακμής, ενώ τα κοινά νομίσματα με την επιγραφή ΤΡΙΠΟΛΙΤΑΝ μαρτυρούν τη στενή συνεργασία των τριών πόλεων. Σήμερα, οι ανασκαφές φέρνουν στο φως την ιστορική της ταυτότητα, ενισχύοντας τη σημασία της ως αρχαιολογικού και πολιτιστικού θησαυρού.

Σπασμένα μνημεία, ατόφια μυστικά μιας στο λυκόφως της Ύστερης Εποχής του Χαλκού στην Κύπρο

Τα νέα ευρήματα από την Πύλα-Κοκκινοκρέμο φωτίζουν μια κοινότητα στο λυκόφως της Ύστερης Εποχής του Χαλκού. Στην ελαφρά ανηφοριά του υψώματος, εκεί που η σκαπάνη ψηλαφεί τη σιωπή των αιώνων, μια πέτρινη στήλη σπασμένη σε τρία κομμάτια ήρθε στο φως. Το κυπελλοειδές της άκρο δείχνει πως κάποτε μπορεί να υπήρξε εστία λατρείας. Στο πλάι της, κεραμικά αγγεία, βάρη, ψαρόπετρες και ένα μπρούντζινο αγκίστρι συνθέτουν την υλική παρακαταθήκη ενός οικισμού στρατηγικά τοποθετημένου, ενεργού μόνο στα τελευταία βήματα της Ύστερης Εποχής του Χαλκού. Όλα αυτά αποκαλύφθηκαν στη διάρκεια της φετινής ανασκαφικής περιόδου στην Πύλα-Κοκκινοκρέμος στην Κύπρο.

Διεθνής Συνεργασία με Αρχαιολογικό Αποτύπωμα

Η ανασκαφή, που πραγματοποιήθηκε από τις 27 Μαρτίου έως τις 23 Απριλίου 2025, ένωσε την εμπειρία διεθνών επιστημόνων: του καθηγητή Γιόακιμ Μπρετσνάιντερ (Πανεπιστήμιο Γάνδης), του Σορίν Ερμόν (Ινστιτούτο Κύπρου) και του Ράινχαρντ Γιουνγκ (Αυστριακή Ακαδημία Επιστημών). Επικεντρώθηκε σε δύο περιοχές του ανατολικού τμήματος του οικισμού – τους Τομείς 5 και 7 – προσφέροντας μια εντυπωσιακή τομή στο παρελθόν.

 Τομέας 5 – Ζωή δίπλα στον βράχο

Ο Τομέας 5 αποκάλυψε ένα σύμπλεγμα από διασυνδεδεμένα δωμάτια, με δάπεδα πάνω στον φυσικό βράχο ή από ασβεστολιθικά και πατημένα υλικά. Εκεί βρέθηκαν κεραμικά θραύσματα, ανάμεσά τους χαναανίτικος αμφορέας και διακοσμημένα αγγεία, καθώς και μια πιθανή εστία. Το πιο εντυπωσιακό εύρημα του χώρου 5.61 ήταν η λίθινη στήλη, ενδεικτική πιθανής τελετουργικής χρήσης.

Τομέας 7 – Από τον αργαλειό στο δίχτυ

Αντιθέτως, ο Τομέας 7 παρουσίασε πιο ανοιχτή και ελεύθερη δομή, με ενδείξεις για οικιακές, βιοτεχνικές και ναυτικές δραστηριότητες. Ο μεγαλύτερος χώρος (7.1) περιλάμβανε δέκα διασυνδεδεμένα δωμάτια, στα οποία βρέθηκαν:

- Εννέα κεραμικά αγγεία, ανάμεσά τους Base Ring και κρατήρας

- Λίθινα εργαλεία και βάρη αργαλειού σε διάφορα στάδια επεξεργασίας

- Τρυπημένες πέτρες και αγκίστρι, πιθανότατα μέρη αλιευτικού εξοπλισμού

Η πολυχρηστικότητα των χώρων υπογραμμίζει την παραγωγική φύση του οικισμού.

Αρχιτεκτονική και υλικός πολιτισμός — Ένα παζλ σε εξέλιξη

Σε άλλες υπομονάδες του Τομέα 7, εντοπίστηκαν θεμέλια και κατασκευές χωρίς εμφανή συνδεδεμένη αρχιτεκτονική, γεγονός που αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο μεταγενέστερης καταστροφής ή διαφορετικής χρήσης των χώρων. Οι ποικίλες κατασκευαστικές τεχνικές αντανακλούν κοινωνικές και λειτουργικές διαφοροποιήσεις στην οργάνωση του οικισμού.

 Μια κοινότητα στον κόμβο εποχών και πολιτισμών

Τα φετινά ευρήματα εμπλουτίζουν τη συνολική εικόνα του οικισμού ως ενός σύνθετου κόμβου τοπικής παραγωγής αλλά και διαμεσογειακής αλληλεπίδρασης. Η Πύλα-Κοκκινοκρέμος αποκαλύπτεται ως ένα στιγμιότυπο καθημερινής ζωής, όπου οι άνθρωποι έπλεκαν, μαγείρευαν, ταξίδευαν και λάτρευαν μέσα σε έναν κόσμο υπό συνεχή μετάβαση.

Οι μελλοντικές ανασκαφές αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, με την υπόσχεση να φωτίσουν ακόμη περισσότερα από τα μυστικά που κρατά καλά φυλαγμένα αυτή η λοφώδης γωνιά της Κύπρου.

ΠΗΓΗ:https://www.philenews.com/

Paul Klee, o Ποιητής της Γραμμής και του Χρώματος-Το Zentrum Paul Klee, μουσείο στη Βέρνη

Ο Paul Klee, ζωγράφος, ποιητής της εικόνας, μουσικός της γραμμής, φιλόσοφος του χρώματος. Το έργο του συνεχίζει να εμπνέει καλλιτέχνες, παιδαγωγούς και στοχαστές, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη μπορεί να είναι ταυτόχρονα απλή και βαθιά. ΟPaul Klee, ο αρχιτέκτονας του αοράτου. Δεν ζωγράφιζε εικόνες αλλλά σκέψεις ή καλύτερα σιωπές. Γραμμές που τρέμουν σαν ανάσες, χρώματα που θυμίζουν μουσικές φωνές, σχήματα σαν παραμύθια ξεχασμένα στη γωνία ενός παιδικού μυαλού. 

Γεννημένος το 1879 στο προάστιο του Münchenbuchsee, παιδί μουσικών, εφάρμοσε τις νότες όχι σε πεντάγραμμα, αλλά σε καμβά. Μέσα από το έργο του περνά μια ανάγκη να κατανοήσει τον κόσμο—όχι με τη λογική του ορθολογισμού, αλλά με τη σοφία ενός ονείρου που αρνείται να ξυπνήσει. Το φως δεν πέφτει ευθύγραμμα στους πίνακές του· κυλά, κυκλώνεται, θυμάται.

  Σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου. Επηρεάστηκε από τον Εξπρεσιονισμό, τον Κυβισμό και τον Σουρεαλισμό. Υπήρξε μέλος του Der Blaue Reiter και καθηγητής στο Bauhaus. Το έργο του χαρακτηρίζεται από παιδική αθωότητα, μουσικότητα, σύμβολα και πειραματισμό με το χρώμα. Είναι όμως, αδύνατο να ορίσει κανείς το στυλ του: εξπρεσιονιστής, σουρεαλιστής, παιδαγωγός του Bauhaus, αλχημιστής του ασυνείδητου. Σαν σήμερα έφυγε από την ζωή το 1940!

 Zentrum Paul Klee – Ένα τοπίο αφιερωμένο σε ένα βλέμμα

Στη Βέρνη της Ελβετίας, σαν ένας κυματισμός στη γη, αναδύεται το Zentrum Paul Klee: Ένα μουσείο όχι απλώς για να βλέπεις, αλλά για να παραμένεις σιωπηλός μπροστά στο βλέμμα που μεταμορφώνει την απλότητα σε θάμβος. Το κτίριο, δημιουργία του Renzo Piano, μοιάζει να αιωρείται στην ύπαιθρο—σαν τους πίνακες του Klee που δεν ακουμπούν ποτέ πλήρως στην πραγματικότητα.

Στην καρδιά της Ελβετίας, το Zentrum Paul Klee στη Βέρνη (Monument im Fruchtland 3, 3006 Bern, Ελβετία)  στεγάζει τη μεγαλύτερη συλλογή έργων του καλλιτέχνη παγκοσμίως. Φιλοξενεί περισσότερα από 4.000 έργα του καλλιτέχνη: σχεδιάσματα σαν σημειώσεις μυστικών, ακουαρέλες σαν χαμηλόφωνες εξομολογήσεις, πίνακες σαν κομμάτια από ένα ημερολόγιο κάποιου που δεν έζησε ποτέ, μα πέρασε από εδώ. Η έκθεση "Kosmos Klee" δεν περιγράφει απλώς το έργο· σε αφήνει να χαθείς μέσα του, σαν ταξιδιώτης χωρίς χάρτη.

Αξίζει να αναφερθεί ότι το μουσείο, σχεδιασμένο από τον αρχιτέκτονα Renzo Piano, μοιάζει με κυματιστό τοπίο!Η μόνιμη έκθεση "Kosmos Klee" παρουσιάζει το έργο του μέσα από θεματικές ενότητες, ενώ φιλοξενούνται και περιοδικές εκθέσεις που αναδεικνύουν τη σχέση του με τη μουσική, τη φύση και τη λογοτεχνία.

 Η διεσπαρμένη παρουσία του – Μια σπορά καλλιτεχνικής μνήμης

Ο Paul Klee δεν χωρά σε ένα μόνο μέρος. Είναι διασκορπισμένος σαν την ανάμνηση ενός ονείρου που ακολουθεί τον περιπατητή στο πρωινό φως: Metropolitan Museum of Art και MoMA,  Tate Modern, Λονδίνο ,Art Institute of Chicago, Fondation Beyeler, Βασιλεία –  εκεί υνυπάρχει με Cézanne, Picasso, Rothko, σαν να μιλούν σε χρώματα μεταξύ τους!

Το έργο του Klee δεν βρίσκεται μόνο στους τοίχους· υπάρχει και στις ανάσες εκείνων που κοιτάζουν πέρα από το προφανές.

 Παρακαταθήκη

Ο Klee έγραφε κάποτε: «Η τέχνη δεν αναπαριστά το ορατό. Κάνει ορατό το αόρατο.» Κι αυτό ακριβώς έκανε: έδωσε μορφή σε αισθήματα που δεν έχουν λέξεις, σε σκέψεις που δεν υπήρχαν πριν τις ζωγραφίσει.

Η ζωή του ήταν ταπεινή. Μα το έργο του είναι βροντερή φωνή σιωπής. Ένας αστερισμός που μόνο αν κοιτάξεις μέσα σου, μπορείς να τον δεις να λάμπει.

Πηγές;:zpk.org, artic.edu, metmuseum.org