Peggy Guggenheim in London στο Palazzo Venier dei Leoni: Έκθεση για την περίοδο του Λονδίνου και τη γέννηση μιας συλλέκτριας

Η Βενετία ετοιμάζεται να φωτίσει μια από τις πιο καθοριστικές στιγμές στη ζωή της Πέγκυ Γκουγκενχάιμ: τα χρόνια του Λονδίνου, τότε που γεννήθηκε η ταυτότητά της ως συλλέκτρια και προστάτιδα της μοντέρνας τέχνης. Από τις 25 Απριλίου έως τις 19 Οκτωβρίου 2026, η Peggy Guggenheim Collection παρουσιάζει την έκθεση Peggy Guggenheim in London. Birth of a Collector, την πιο εκτενή που έχει αφιερωθεί ποτέ στη δράση της στη βρετανική πρωτεύουσα και στη θρυλική γκαλερί Guggenheim Jeune.

Η Guggenheim Jeune και η ανατροπή της συντηρητικής βρετανικής σκηνής

Η γκαλερί Guggenheim Jeune λειτούργησε μόλις δεκαοκτώ μήνες, από το 1938 έως το 1939, στην οδό Cork Street. Ωστόσο, η συμβολή της υπήρξε καθοριστική για τη μετάβαση της βρετανικής τέχνης στη μοντέρνα εποχή. Σε μια περίοδο όπου η καλλιτεχνική σκηνή παρέμενε βαθιά συντηρητική, η Γκουγκενχάιμ τόλμησε να παρουσιάσει πρωτοποριακούς καλλιτέχνες, να αμφισβητήσει καθιερωμένες αντιλήψεις και να ανοίξει τον δρόμο για την αποδοχή του σουρεαλισμού και της αφαίρεσης.

Η έκθεση αναδεικνύει εκείνη τη σύντομη αλλά εκρηκτική περίοδο, κατά την οποία η Γκουγκενχάιμ οραματίστηκε ακόμη και τη δημιουργία ενός μουσείου μοντέρνας τέχνης στο Λονδίνο – ένα όνειρο που τελικά βρήκε το σπίτι του στη Βενετία.

Πρωτοποριακές εκθέσεις και ιστορικές «πρώτες»

Στο διάστημα λειτουργίας της, η Guggenheim Jeune παρουσίασε περισσότερες από είκοσι εκθέσεις, πολλές από τις οποίες αποτέλεσαν ορόσημα. Ανάμεσά τους, η πρώτη ατομική έκθεση του Βασίλι Καντίνσκι στο Ηνωμένο Βασίλειο, μια μονογραφική παρουσίαση του Ζαν Κοκτώ, η πρώτη βρετανική έκθεση αφιερωμένη αποκλειστικά στο κολάζ, μια αμφιλεγόμενη έκθεση σύγχρονης γλυπτικής, καθώς και μια ομαδική έκθεση έργων παιδιών, όπου συμμετείχε και ο νεαρός τότε Λούσιαν Φρόιντ, πραγματοποιώντας το εκθεσιακό του ντεμπούτο.

Έργα, αρχεία και ένα δίκτυο πρωτοπορίας

Η έκθεση συγκεντρώνει περίπου εκατό έργα από διεθνή μουσεία και ιδιωτικές συλλογές. Παρουσιάζονται έργα που εκτέθηκαν στην ιστορική γκαλερί, αλλά και δημιουργίες καλλιτεχνών που αργότερα εντάχθηκαν στη συλλογή της Γκουγκενχάιμ. Μεταξύ αυτών, οι Eileen Agar, Jean Arp, Barbara Hepworth, Vasily Kandinsky, Rita Kernn-Larsen, Piet Mondrian, Henry Moore, Cedric Morris, Sophie Taeuber-Arp και Yves Tanguy.

Το εκθεσιακό αφήγημα περιλαμβάνει ζωγραφικά έργα, γλυπτά, σχέδια, φωτογραφίες, μαριονέτες και αρχειακό υλικό, αναδεικνύοντας την πολυφωνία και τον πειραματισμό της εποχής, σε μια Ευρώπη που βρισκόταν στο κατώφλι του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Οι άνθρωποι πίσω από το όραμα

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο δίκτυο συνεργασιών που ανέπτυξε η Γκουγκενχάιμ στο Λονδίνο. Η έκθεση φωτίζει τις σχέσεις της με κεντρικές μορφές του μοντερνισμού, όπως οι Jean Arp, Samuel Beckett, Marcel Duchamp, Roland Penrose, Herbert Read και Mary Reynolds, καθώς και τις επαφές της με γκαλερίστες και διανοούμενους της εποχής. Ένα δίκτυο που διαμόρφωσε την πορεία της και καθόρισε την εξέλιξη της συλλογής της.

Εικαστικές Μετατοπίσεις...υλικών και άυλων

Ρήγματα σε περιοχές όπως βράχια, τοίχοι, και κυρίως πεζοδρόμια, μέσα στην πόλη  ακόμη και σε άυλα, στην φθορά, στην μνήμη και στην απουσία... αλλά και ρήγματα  σε έννοιες όπως του έθνους, στα όρια... 
Ένας "διάλογος" ανάμεσα σε δυο αξιόλογες εικαστικούς "ξεδιπλώνεται", καταθέτοντας μια ανανεωτική πρόταση στο καλλιτεχνικό γίγνεσθαι της Αθήνας, στην έκθεση "Shifting Spaces - Μετατοπίσεις" των εικαστικών Ιλιάνας Θεοδωροπούλου και Rea Stavropoulos, η οποία εγκαινιάζεται απόψε στον χώρο σύγχρονης τέχνης FokiaNou Art Space.

Η Ιλιάνα Θεοδωροπούλου παρουσιάζει στην έκθεση μια επιλογή έργων από μία ευρύτερη θεματική ενότητα η οποία άρχισε το 2005 και εξελίσσεται ως σήμερα. Ο πυρήνας της ενότητας αυτής είναι η διερεύνηση ενός φυσικού φαινομένου, της ρηγμάτωσης επιφανειών όπως βράχια, τοίχοι, και κυρίως πεζοδρόμια, καθώς και της παρατήρησης των γραμμικών στοιχείων που αυτή δημιουργεί. Η πρώτη σειρά έργων έχει δημιουργηθεί την περίοδο 2005 -2015. Tα γραμμικά αυτά στοιχεία αντιμετωπίζονται ως αφορμή και ως έμπνευση. Εισάγονται στα έργα έμμεσα ως εμπειρία. Περιλαμβάνονται αφηρημένα έργα μικρών διαστάσεων, τα οποία ομαδοποιούνται και συνενώνονται σε κάνναβο. Η δεύτερη σειρά άρχισε το 2017 και δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Τα έργα αυτά αναφέρονται σε αυτοβιογραφικές διαδρομές μέσα στην πόλη και επικεντρώνονται περισσότερο στην φθορά, στην μνήμη και στην απουσία. Πρόκειται για διπλωμένα σχέδια που ανοίγουν και ξεδιπλώνονται αποκαλύπτοντας μια εφήμερη στιγμή, ένα προϊόν καταγραφής και επεξεργασίας.

Η Rea Stavropoulos αυτοπροσδιορίζεται ως μια ‘Αθηναία Φλωρεντινή Λονδρέζα’ σε μια εποχή που η έννοια του έθνους, των ορίων και των δεσμεύσεων συνεχώς μετατοπίζεται και καθίσταται όλο και πιο αβέβαιη. Η εγκατάσταση " Shifting Spaces " που παρουσιάζει καθώς και οι παράλληλες δραστηριότητες που συνοδεύουν την έκθεση στην FokiaNou είναι ένας διάλογος με την πόλη που γεννήθηκε. Το έργο της "Secret Gardens" έχει ταξιδέψει στην Ευρώπη από το 2001, εξελισσόμενο σε κάθε καινούργια τοποθεσία διερευνώντας τις χωρικές σχέσεις που συνεχώς μετατοπίζονται φυσικά, ψυχολογικά και μεταφορικά. Είναι η αναζήτηση ενός προσωπικού χώρου στην καρδιά μιας πόλης και ενός τόπου στον κόσμο, που παίρνει μορφή στην Αθήνα μέσα από μια εγκατάσταση που προσομοιάζει το στούντιο της εικαστικού, μια διαδικασία αλλαγής χώρων που μας προκαλεί να δούμε ξανά τον κόσμο, κοιτάζοντας μέσα και έξω.

Εγκαίνια:  στις 20.00
 Διάρκεια έως 2 Ιουνίου 2018
 Ώρες: Πέμπτη έως Σάββατο, 17:00 - 20:00 
Διεύθυνση: Φωκιανού 24, 7ος όροφος, Παγκράτι, Αθήνα.
 Μετρό: Ευαγγελισμός.

Μαντάμα Μπαττερφλάι- μια παράσταση ποίημα!

Το καλοκαίρι αρχίζει με τους καλύτερους οιωνούς στο Ηρώδειο, σκέφτομαι καθώς αναχωρώ από την παράταση κι ενώ επεξεργάζομαι ακόμη συμβολισμούς  σε αυτό  το ταξίδι στη κουλτούρα της Άπω Ανατολής. Σχεδόν μαγεμένη από την γλυκιά ανατριχίλα, καθώς η παράσταση απογειώθηκε στο δεύτερο μέρος,  συμμερίζομαι  τον ενθουσιασμό του υπόλοιπου  κοινού, το οποίο συζητούσε ακόμα και στο ΜΕΤΡΟ για την παράσταση και την αξιέπαινη πρωτοβουλία της ΕΛΣ να διανέμει δωρεάν εισιτήρια.

Με παρατεταμένο χειροκρότημα και επευφημίες του κοινού ολοκληρώθηκε η γενική δοκιμή της παράστασης Μαντάμα Μπαττερφλάι. 

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Δεν ήταν μόνο οι μοναδικές άριες, η μελωδική μουσική του Πουτσίνι  από

τους ταλαντούχους μουσικούς που διευθύνει ο αρχιμουσικός της ΕΛΣ, Λουκάς Καρυτινός  αλλά και η συναισθηματική ένταση και το "φτερούγισμα" που, η ηρωίδα Μπαττερφλάι, καταφέρνει να μεταγγίσει σε κάθε κύτταρο μας.

Ο παράφορος έρωτας της δεκαπεντάχρονης γκέισας Τσο-Τσο-Σαν για τον Πίνκερτον, υποπλοίαρχο του Ναυτικού των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής ( ερμηνεύουν μοναδικά Στέφανος Σέκος και Δημήτρης Πακσόγλου),  παρασέρνει συναισθηματικά σαν ανεμοστρόβιλος τον θεατή χάρη στη μοναδική ερμηνεία της σπουδαία υψίφωνου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Τσέλιας

Κοστέα αλλά και της κορεάτισας σοπράνο Σάε-Κιουνγκ Ριμ.

Η συναισθηματική οδύσσεια της ηρωίδας  καθώς ύστερα από τρία χρόνια αφοσίωσης στον απόντα σύζυγο, προκαλεί τη ταύτιση με τη Μπαττερφλάι (ψευδώνυμο της ηρωίδας) που αρνήθηκε ακόμη και την θρησκεία της για την συζυγική αγάπη και αποκηρύχτηκε από την οικογένειά της, η οποία στέκει απλός παρατηρητής στα δεινά της. Όταν ο αξιωματικός επιστρέφει με την Αμερικανίδα σύζυγό του στην Ιαπωνία, μαθαίνει ότι έχει αποκτήσει γιο από τη Μπαττερφλάι. Εκείνη, προδομένη και συντετριμμένη από την συνειδητοποίηση της εγκατάλειψης δέχεται να παραδώσει το παιδί μονάχα στον ίδιο τον Πίνκερτον και στη συνέχεια αυτοκτονεί.

Η υπέροχη σκηνοθεσία του Αργεντινού Ούγκο Ντε Άνα, η ο οποία είχε σαγηνεύσει ξανά  το

κοινό  στο Ηρώδειο το 2013, αναδεικνύει την πολιτιστική διάσταση μεταξύ Ανατολής και Δύσης μέσα από μια παράσταση υψηλής αισθητικής, ανάλογης της φήμης και του κύρους της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. 

Στο  εντυπωσιακό αποτέλεσμα συνέβαλαν ο καλοσχεδιασμένος φωτισμός, τα υπέροχα σκηνικά που παντρεύτηκαν με αρμονία με το μνημείο του Ηρώδου του Αττικού, τις προβολές που προσδίδουν μια κινηματογραφική διάσταση στην παράσταση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι σκηνές με τον ανθοστολισμό του σπιτιού για την υποδοχή του ξενιτεμένου συζύγου με τα χρυσάνθεμα, εθνικά άνθη της Ιαπωνίας να

επανέρχονται στο φόντο, αλλά και αυτή με το χαρακτικό "Το μεγάλο κύμα έξω από την Καναζάουα" του Κατσουσίκα Χοκουσάι, ο οποίος ενέπνευσε καλλιτέχνες όπως ο Βαν Γκόγκ, ο Μανέ, ο Ντεγκά κ.ά. προσδίδουν μια ποιητική διάσταση στη παράσταση. 

Στην ατμόσφαιρα της ιαπωνικής κοινωνίας συντείνουν και τα πολύχρωμα εντυπωσιακά αυθεντικά γιαπωνέζικα κιμονό καθώς και η κινησιολογία των ερμηνευτών, στοιχεία τα οποία έχουν επιρροές από το θέατρο καμπούκι.

Η σκηνοθετική προσέγγιση δεν χαϊδεύει την επιφάνεια, αλλά καυτηριάζει τη νοοτροπία των Γιάνκη να χτίζουν ερωτικές φωλιές σε κάθε ακτή αλλά και τον καιροσκοπισμό τους, πολλές φορές με ντελικάτο χιούμορ. Μάλιστα

εισέρχεται σε πιο βαθύ σχολιασμό της αποικιοκρατικής νοοτροπίας κυρίως μέσα από οπτικούς συμβολισμούς, την χρήση των εθνικών συμβόλων, τις ανατολίτικες μελωδίες. Άλλωστε και το λιμπρέτο των Λουίτζι Ίλικα και Τζουζέπε Τζακόζα, παρά την σαφή στάση της ηρωίδας να υιοθετήσει το πνεύμα και τις συνήθειες της πατρίδας του συζύγου-αποικιοκράτη καταδεικνύει ότι στο τέλος παραμένει άθικτη η ψυχή της αφού η ηθική και η αξιοπρέπεια της, της επιτάσσει να ακολουθήσει το έθιμο της πατρίδας της, το χαρακίρι, κατά τον κώδικα τιμής των Σαμουράι.

Μαζί τους οι Διονύσης Σούρμπης,Έλενα Κασσιάν, Ελένη Βουδουράκη, Χρήστος Κεχρής, Χαράλαμπος Βελισσάριος, Δημήτρης Κασιούμης κ.ά.

Παραστάσεις: 31 Μαΐου και 2, 3, 4, 7 Ιουνίου