Ανακάλυψη στην Έφεσο: Θυμιατήρι 2.000 ετών με τον αιγυπτιακό θεό Σέραπι

 

Στην καρδιά της αρχαίας Εφέσου, εκεί που οι πέτρες κουβαλούν μνήμες αιώνων και οι δρόμοι οδηγούν σε θάλασσες γεμάτες ιστορίες, ένα νέο εύρημα έρχεται να φωτίσει τον διάλογο πολιτισμών που άνθισε στη ρωμαϊκή Ανατολία. Ένα λεπτοδουλεμένο πήλινο θυμιατήρι, διακοσμημένο με την μορφή του αιγυπτιακού θεού Σέραπι, ανασύρθηκε από τα χώματα του μνημειακού συγκροτήματος των Λουτρών του Λιμανιού, προσθέτοντας ένα ακόμη κομμάτι στο μωσαϊκό της θρησκευτικής και εμπορικής συνύπαρξης της Μεσογείου.

Η Έφεσος υπήρξε μία από τις σημαντικότερες αποικίες των Ιώνων στη Μικρά Ασία, ιδρυμένη γύρω στον 10ο αιώνα π.Χ. από αποίκους που προήλθαν κυρίως από την Αθήνα και την Αττική. Χτισμένη κοντά στις εκβολές του ποταμού Καΰστρου, εξελίχθηκε σε μεγάλο εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο, χάρη στη στρατηγική της θέση που συνέδεε το Αιγαίο με την ενδοχώρα της Ανατολίας. Στην πορεία των αιώνων η πόλη γνώρισε ακμή με τον περίφημο Ναό της Αρτέμιδος, ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, και αποτέλεσε σημείο συνάντησης ελληνικών, ανατολικών και ρωμαϊκών παραδόσεων. Ως αποικία Ιώνων, η Έφεσος διατήρησε έντονα στοιχεία της ελληνικής γλώσσας, τέχνης και θρησκείας, ενώ παράλληλα εξελίχθηκε σε κοσμοπολίτικο κέντρο που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία της Μεσογείου.

Το εύρημα στα Λουτρά του Λιμανιού

Οι ανασκαφές επικεντρώνονται στην οβάλ αίθουσα, την αυλή και τους χώρους υγιεινής του συγκροτήματος, που κάποτε υποδέχονταν ταξιδιώτες από το πολυσύχναστο λιμάνι της Εφέσου. Ο επικεφαλής του έργου, καθηγητής Σερντάρ Αϊμπέκ, εξηγεί ότι στόχος είναι η πλήρης αποκάλυψη της κλίμακας και της αρχιτεκτονικής λογικής του ρωμαϊκού οικοδομήματος, έκτασης περίπου 70.000 τετραγωνικών μέτρων. Ανάμεσα σε μαρμάρινα διακοσμητικά και χάλκινα αγάλματα, το θυμιατήρι ξεχωρίζει ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα της φετινής περιόδου.

Η μορφή του Σέραπι

Η εμπρόσθια όψη του αγγείου φέρει ανάγλυφη απεικόνιση του Σέραπι, εμπνευσμένη από το περίφημο έργο του ελληνιστικού γλύπτη Βρύαξις. Ο θεός παρουσιάζεται με πλούσια γενειάδα και βοστρύχους, φέροντας τον χαρακτηριστικό ψηλό μώδιο στο κεφάλι. Η εικονογραφία αυτή, διαδεδομένη σε ολόκληρο τον ρωμαϊκό κόσμο, συνέδεε τον Σέραπι με την αιγυπτιακή ταυτότητα, το εμπόριο μεγάλων αποστάσεων και τις θρησκευτικές παραδόσεις που συνδύαζαν διαφορετικούς πολιτισμούς.

Επιγραφές και εργαστήρια

Μια σύντομη επιγραφή στο πίσω μέρος του αγγείου ενισχύει τη σημασία του ευρήματος, καθώς παραπέμπει σε παρόμοιο αντικείμενο που είχε βρεθεί στις Οικίες της Πλαγιάς. Η σύγκριση οδηγεί τους αρχαιολόγους στην υπόθεση ύπαρξης τοπικού εργαστηρίου ή δικτύου εμπορίου που προμήθευε την πόλη με τυποποιημένα λατρευτικά σκεύη.

Ο Σέραπις στην Έφεσο

Αν και η λατρεία του Σέραπι γεννήθηκε στην Πτολεμαϊκή Αίγυπτο, εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Η Έφεσος αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του στην Ανατολία, με τον μνημειακό ναό του 2ου αιώνα μ.Χ. να μαρτυρεί την παρουσία Αιγυπτίων εμπόρων και την έντονη θρησκευτική δραστηριότητα. Επιγραφές, γκράφιτι και μικρά αναθήματα με την εικόνα του θεού έχουν βρεθεί σε διάφορα σημεία της πόλης. Το νέο θυμιατήρι προσθέτει μια πιο προσωπική διάσταση, δείχνοντας πώς οι αιγυπτιακές πρακτικές ενσωματώνονταν στην καθημερινή ζωή των κατοίκων.

Από την ανασκαφή στο μουσείο

Σύμφωνα με τον καθηγητή Αϊμπέκ, η επανεμφάνιση παρόμοιων αντικειμένων σε διαφορετικές ανασκαφικές περιόδους αποδεικνύει την οργανωμένη παραγωγή και το ζωντανό εμπορικό τοπίο της Εφέσου. Μετά τη συντήρηση, το θυμιατήρι του Σέραπι θα εκτεθεί στο Μουσείο Εφέσου, εμπλουτίζοντας την κατανόηση της θρησκευτικής ζωής στη ρωμαϊκή Ανατολή και προσφέροντας στους επισκέπτες ένα ακόμη παράθυρο στον κόσμο της πολιτισμικής συνύπαρξης.

Πηγή : ΑNATOLIANARCHEOLOGY.NET

φωτογραφίες: Hüseyin Bağış/AA

Ψηφιδωτό αποκαλύπτεται στην Αρχαία Νίκαια: Η μορφή της Ασκανίας

Μια εντυπωσιακή αρχαιολογική ανακάλυψη στη βορειοδυτική Τουρκία επανέρχεται στο προσκήνιο μετά από περισσότερο από μία δεκαετία. Το 2014, κατά τη διάρκεια έργων αποχέτευσης στην Ιζνίκ (αρχαία Νίκαια), εντοπίστηκε τμήμα ρωμαϊκού ψηφιδωτού, το οποίο σφραγίστηκε και τέθηκε υπό προστασία. Σήμερα, οι νέες ανασκαφές αποκαλύπτουν ότι πρόκειται για μια εκτεταμένη σύνθεση εξαιρετικής καλλιτεχνικής αξίας.

Η μορφή της Ασκανίας

Οι πρώτες εικόνες που ήρθαν στο φως παρουσιάζουν την προσωποποίηση της λίμνης Ιζνίκ, γνωστής στη ρωμαϊκή εποχή ως Ασκανία. Η μορφή απεικονίζεται ως γυναίκα με μαλλιά που θυμίζουν φύκια, κεφαλόδεσμο από δαγκάνες καβουριών και λαιμό που παραπέμπει σε κύματα. Η επιγραφή «Askania» επιβεβαιώνει την ταυτότητα. 

Θεότητες και μυθικές παραστάσεις

Ένα άλλο τμήμα του ψηφιδωτού απεικονίζει καθιστή γυναικεία μορφή με καλάθι γεμάτο καρπούς, πιθανό σύμβολο αφθονίας και γονιμότητας. Δίπλα της εμφανίζονται συνοδευτικές μορφές με επιγραφές που αναμένουν περαιτέρω ανάλυση.

Ενδείξεις πολυτελούς κτηρίου

Τα αρχιτεκτονικά ευρήματα, όπως είναι μαρμάρινα δάπεδα, τοιχογραφίες και η υψηλή ποιότητα των ψηφίδων, δείχνουν ότι το μνημείο ανήκε είτε σε δημόσιο κτήριο είτε σε πολυτελή ιδιωτική έπαυλη της ρωμαϊκής Ιζνίκ. Στην είσοδο του χώρου διακρίνονται αποτυπώματα σανδαλιών, χαρακτηριστικό μοτίβο της ελίτ αρχιτεκτονικής της εποχής.

Τεχνική και διακόσμηση

Τα νέα τμήματα αναδεικνύουν περίτεχνη τεχνική με παραστάσεις ροδιών, κισσού, γεωμετρικών και τρισδιάστατων μοτίβων. Οι ψηφίδες από πέτρα, μάρμαρο και γυαλί αποκαλύπτουν επίπεδο τέχνης που ξεπερνά τη συνηθισμένη οικιακή διακόσμηση του 3ου αιώνα μ.Χ.

Διαχρονική χρήση του χώρου

Η ανασκαφή αποκάλυψε ότι το σημείο χρησιμοποιήθηκε και ξαναχτίστηκε για περίπου 1.300 χρόνια, από τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο έως και την πρώιμη οθωμανική εποχή, με ευρήματα κεραμικής των Οθωμανών στα ανώτερα στρώματα.

Ένα μνημείο σε εξέλιξη

Το ορατό τμήμα αποτελεί μόνο ένα μικρό μέρος του συνόλου. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι το ψηφιδωτό επεκτείνεται κάτω από γειτονικά οικόπεδα και δρόμους, γεγονός που προμηνύει ακόμη πιο εντυπωσιακές αποκαλύψεις στο μέλλον.

πηγή:https://www.anatolianarchaeology.net/

Ανακαλύφθηκε Βυζαντινό ψηφιδωτό 1.500 ετών κάτω από ιστορικό μύλο

Μια εντυπωσιακή αρχαιολογική ανακάλυψη ήρθε στο φως στην περιοχή Μίντιατ της νοτιοανατολικής Τουρκίας, στο οποίο εντοπίστηκε ψηφιδωτό δάπεδο ηλικίας περίπου 1.500 ετών κάτω από έναν εγκαταλελειμμένο ιστορικό μύλο. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, το ψηφιδωτό ενδέχεται να ανήκε σε κατοικία αξιωματούχου της πρώιμης Βυζαντινής περιόδου, ονόματι Τίττος Δομέστικος.

Το εύρημα εντοπίστηκε στην περιοχή Σιβρίτσε (Μπεγιαζσού), μέσα στην κοιλάδα Çağ Çağ, μια ζώνη πλούσια σε αρχαιολογική κληρονομιά. Κατά τη διάρκεια εργασιών καθαρισμού και αποκατάστασης σε ιδιωτικό, εγκαταλελειμμένο υδρόμυλο του 19ου αιώνα, εργάτες παρατήρησαν χρωματιστές πέτρες ενσωματωμένες στο δάπεδο και ειδοποίησαν τη Διεύθυνση του Μουσείου Μαρντίν.

Από υδρόμυλος σε διοικητικό συγκρότημα

Η σωστική ανασκαφή αποκάλυψε τμήματα ενός περίτεχνου ψηφιδωτού δαπέδου με γεωμετρικά και διακοσμητικά μοτίβα, όπως κύματα, σταυρούς και σύμβολα του απείρου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επιγραφή «Tittos Domestikos», η οποία σύμφωνα με τον Ακγκιούλ υποδηλώνει προσωπικό όνομα και τίτλο στρατιωτικής ή εκκλησιαστικής φύσης, γνωστό από βυζαντινές πηγές. Αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι το κτίσμα ανήκε σε τοπικό διοικητή ή αξιωματούχο.

Το ψηφιδωτό καλύπτει περίπου 40 τετραγωνικά μέτρα και περιλαμβάνει τετράγωνα, κυκλικά και τριγωνικά πάνελ σε συμμετρικές διατάξεις. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι τα κατάλοιπα επεκτείνονται σε γειτονικά οικόπεδα, υποδεικνύοντας την ύπαρξη μεγαλύτερου συγκροτήματος με πολλαπλούς χώρους.

Πρώτη καταγραφή βυζαντινού ψηφιδωτού στην περιοχή Midyat–Nusaybin

Η ανακάλυψη αυτή αποτελεί την πρώτη καταγραφή βυζαντινού ψηφιδωτού στον άξονα Midyat–Nusaybin, περιοχή που είναι περισσότερο γνωστή για τα αρχαία φρούρια και τα καραβανσεράγια της. Το εύρημα προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για την οργάνωση και την αρχιτεκτονική των διοικητικών δομών της ύστερης αρχαιότητας στην περιοχή.

Από τουριστική αποκατάσταση σε πολιτιστικό ορόσημο

Ο ιδιοκτήτης του ακινήτου, Ρεσίτ Τσοσκούν, ανέφερε ότι αρχικά στόχευε στην τουριστική αξιοποίηση του μύλου, αλλά σύντομα αντιλήφθηκε τη βαθύτερη ιστορική σημασία του χώρου. Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης, προτείνεται το άνοιγμα του χώρου στο κοινό, προσθέτοντας έναν νέο πολιτιστικό προορισμό στον χάρτη της νοτιοανατολικής Ανατολίας.

«Υπόγεια Δράμα»: Όταν το φυσικό αέριο φέρνει στο φως την αρχαία πόλη

Κάτω από τα βήματα των περαστικών, εκεί που οι σωλήνες του φυσικού αερίου χαράσσουν νέα μονοπάτια, η Δράμα ψιθυρίζει ιστορίες που δεν ειπώθηκαν ποτέ. Σαν να ξύπνησε η γη από λήθαργο αιώνων, η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε μνήμες θαμμένες — δρόμους, τάφους, αγγεία, πρόσωπα. Η τεχνολογία συναντά την Ιστορία, και η πόλη αποκτά νέα ταυτότητα: αυτή που κρυβόταν κάτω από την επιφάνεια.

 Φυσικό αέριο και αρχαιολογία: Μια απρόσμενη σύμπραξη

Τα τελευταία πέντε χρόνια, οι εργασίες για την ανάπτυξη του δικτύου φυσικού αερίου στη Δράμα έφεραν στο φως πέντε νέες αρχαιολογικές θέσεις.

Η συνεργασία της Enaon EDA με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δράμας αποκάλυψε:

- Λιθόστρωτους δρόμους

- Οικιστικά κατάλοιπα

- Κεραμικά και νομίσματα

- Αγωγούς και φούρνους

 Ασύλητοι τάφοι και ταφικά κτερίσματα

Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζουν δύο ασύλητοι τάφοι:

- Ένας άνδρας και μία γυναίκα ηλικίας 16–22 ετών.

- Κτερίσματα: ασημένια σπάτουλα, χάλκινος καθρέφτης, γυάλινο αγγείο, ασημένιο νόμισμα.

Επιπλέον, εντοπίστηκε λακκοειδής τάφος με 12 χάλκινα νομίσματα των Φιλίππων, ενισχύοντας τη σύνδεση της Δράμας με την αρχαία αποικία.

 Η εκδήλωση «Υπόγεια Δράμα» και η νέα πολιτιστική ταυτότητα

Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο αίθριο του Αρχαιολογικού Μουσείου Δράμας, σε εκδήλωση με τίτλο «Υπόγεια Δράμα». Η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Βασιλικής Πουλιούδη τόνισε: «Η πολιτιστική κληρονομιά του τόπου είναι και η ταυτότητά του. Η προστασία της είναι ιερός στόχος όλων μας.»

Προοπτικές και επόμενα βήματα

Η ανακάλυψη των αρχαιοτήτων δημιουργεί νέες δυνατότητες για την ανάδειξη της Δράμας:

- Ενίσχυση του πολιτιστικού τουρισμού.

- Δημιουργία θεματικών διαδρομών.

- Εκπαιδευτικά προγράμματα για την ιστορία της πόλης.

- Ψηφιακή τεκμηρίωση και προβολή των ευρημάτων.

Η Δράμα δεν είναι πια μόνο μια πόλη του παρόντος — είναι μια πόλη με παρελθόν που αναδύεται, έτοιμη να το αφηγηθεί.

πηγη :xronommetro.gr

Δύο μνημειακές ρωμαϊκές κεφαλές ανακαλύφθηκαν κοντά στο τείχος του Αδριανού στη Βρετανία

 

Ένα ζευγάρι  γλυπτών κεφαλών που χρονολογούνται στα τέλη του 2ου αιώνα, βρέθηκαν σε ένα γήπεδο κρίκετ στο Carlisle στην βορειοδυτική Αγγλία. Τα ευρήματα εκτιμάται ότι κοσμούσαν λουτρό που βρισκόταν κοντά σε ένα τείχος που έκτισε ο Αδριανός. Τα ευρήματα  της ρωμαϊκής περιόδου βρέθηκαν στην ύπαιθρο του Κάμπερλαντ, στην πόλη Carlisle, η οποία είχε το αρχαίο της όνομα Luguvaliu. Τον δεύτερο αιώνα, το Carlisle-Luguvalium ήταν ένα από τα σημαντικότερα ρωμαϊκά οχυρά στο τείχος του Αδριανού.

 

Με διαστάσεις περίπου 60 εκατοστών, τα δύο  κεφάλια από ψαμμίτη θα μπορούσαν να ανήκουν σε αγάλματα ύψους 3,5 έως 4,5 μέτρων που  ήταν τοποθετημένα σε αρχαίο θερμικό κτίριο, το οποίο βρίσκεται υπό ανασκαφή. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Frank Giecco, υπεύθυνο για την επιχείρηση, το μέγεθος των δύο κεφαλών μας επιτρέπει  στους αρχαιολόγους να επανεκτιμήσουν τη σημασία αυτών των δημόσιων λουτρών. «Πρόκειται για μια ανεκτίμητη και μοναδική ανακάλυψη», όπως δήλωσε ο αρχαιολόγος στο BBC.

 

Τα γλυπτά, βέβαια, δύσκολα συγκρίνονται με τα ελληνικά αριστουργήματα του Πολύκλειτου ή του Φειδία ή με τα καλύτερα έργα των ρωμαϊκών επιγόνων τους. Τα δύο φαινομενικά ακατέργαστα κεφάλια ήταν σκαλισμένα από τριγωνικούς όγκους. Φορούν περίτεχνα καλύμματα κεφαλής και οι λεπτομέρειες των προσώπων τους έχουν επεξεργαστεί προσεκτικά. Παρά την ακατέργαστη ποιότητά τους, τα λείψανα αυτά αποπνέουν μια εντύπωση μεγαλείου. Τα κεφάλια πιστεύεται ότι χρονολογούνται από τα τέλη του 2ου ή τις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ., χρονολογία που συνδέεται με το στυλ και το αρχαιολογικό πλαίσιο των λουτρών του Carlisle, τα οποία χτίστηκαν κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Σεπτίμιου Σεβήρου (193-211).

 Η αξία τους

Πρόκειται για έργα επαρχιακού τύπου  όπως εξήγησε ο Frank Giecco στην Daily Mail. «Δεν έχει καμία σχέση με τα ωραία μαρμάρινα αγάλματα που βρίσκονται σήμερα στο Βατικανό ή αλλού, αλλά εξακολουθεί να είναι αξιοσημείωτο για το Καρλάιλ και για τα βόρεια σύνορα της αυτοκρατορία» σχολίασε ο ίδιος. Από την πλευρά του ο ιστορικός της ρωμαϊκής τέχνης Martin Henig, από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης δήλωσε ενθουσιασμένος με την ανακάλυψη αυτών των δύο κομματιών, τα οποία είναι «από τα πιο αξιοσημείωτα που έχουν βρεθεί ποτέ στο βόρειο τμήμα της Μεγάλης Βρετανίας».

Κατά τη ταυτοποίηση των κεφαλών  οι ειδικοί θεωρούν ότι ένα κεφάλι θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει τη Fortuna, τη ρωμαϊκή θεά της τύχης. Οι αρχαιολόγοι γνωρίζουν ένα γλυπτό με παρόμοιο χτένισμα που ανακαλύφθηκε στον τοίχο του Αντωνίνου, βορειότερα. Μια άλλη απόδοση προτείνει το αυτοκρατορικό ζεύγος Σεπτίμιου Σεβήρου και της συζύγου του Ιουλίας Δόμνας.

 

Επίσης,  αρχαιολόγοι του ιδιωτικού φορέα Wardell Armstrong ανακάλυψαν τη  σε προηγούμενη επιχείρηση τον Ιανουάριο περισσότερα από τριάντα ενεπίγραφα πετράδια, διακοσμημένα με εικόνες της Αφροδίτης και σατύρων. Από το 2021, ο αρχαιολογικός χώρος ανασκάπτεται καθώς τα ρωμαϊκά λουτρά ανακαλύφθηκαν τον Μάιο του 2017 στους χώρους του Carlisle Cricket Club. Το τεράστιο συγκρότημα βρίσκεται στην άκρη ενός ρωμαϊκού δρόμου που εξυπηρετούσε τα οχυρωμένα σύνορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η αρχαιολογική έρευνα πρόκειται να συνεχιστει.

Πηγή : Le Figaro

 

Το θαύμα της αρχαιολογικής ανασκαφής- Ντοκουμέντο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης

 

Ένα σημαντικό ντοκουμέντο μοιράστηκε μαζί μας η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης, τη μοναδική στιγμή αποκρυπτογράφησης μιας αρχαίας στήλης.

Στο οπτικοακουστικό ντοκουμέντο που αναρτήθηκε στη σελίδα της στο Facebook o  Έφορος Αρχαιοτήτων της ΛΕ ΕΠΚΑ, Ανδρέας Σωτηρίου, κάνει φωναχτά ανάγνωση της επιγραφής που έχει φέρει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη ύστερα από αιώνες. Η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε στο Φισκάρδο.

«Είναι η στιγμή που ο Αρχαιολόγος έρχεται πρόσωπο με πρόσωπο με την ιστορία και το υποκείμενο αυτής, τον άνθρωπο. "Πανορμειτών", λοιπόν, "Ψήφισμα της Βουλής και του Δήμου". Μία πόλη, γνωστή μόνο από τις πηγές, ένα δηλαδή ερευνητικό ζητούμενο, γίνεται πλέον απτή πραγματικότητα» αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Η ανάγνωση της επιγραφής από τον Ανδρέα αυτόματα φέρνει στο νου και πάλι τον Αλεξανδρινό και το ποίημα "Εν τω μηνί Αθύρ" με τους απροσδόκητους στίχους του.

Δείτε το βίντεο στη σελίδα : https://www.facebook.com/Εφορεία-Αρχαιοτήτων-Κεφαλληνίας-και-Ιθάκης