Μοναδικό ψηφιδωτό του Έρωτα να ψαρεύει πάνω σε Ιππόκαμπο στην ελληνιστική πόλη Αιγέ Κιλικίας

Ένα σπάνιο αρχαιολογικό εύρημα από στην αρχαία πόλη Αιγές αναδεικνύει τη θαλάσσια ταυτότητα της Κιλικίας και την καλλιτεχνική δεξιοτεχνία της ύστερης ρωμαϊκής περιόδου. Ένα μοναδικό ψηφιδωτό που απεικονίζει τον θεό Έρωτα να ψαρεύει ενώ ιππεύει έναν Ιππόκαμπο, ένα μυθικό πλάσμα μισό άλογο και μισό ψάρι, ήρθε στο φως το 2013 κατά τη διάρκεια σωστικής ανασκαφής στην παραλιακή πόλη Γιουμουρτάλικ, στη νότια Τουρκία. 

Η αρχαιοελληνική πόλη, από που προέρχεται το έργο, υπήρξε αποικία των Μακεδόνων στην παραλιακή Κιλικία καθώς σημαντικό λιμάνι της Κιλικίας κατά τον Μεσαίωνα και την Οθωμανική περίοδο. Το ψηφιδωτό θεωρείται μοναδικό στο είδος του σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους που το μελέτησαν.

Από τη σωστική ανασκαφή στο μουσείο της Άδανας

Η ανακάλυψη έγινε τον Φεβρουάριο και Μάρτιο του 2013, όταν έργα οδοποιίας προκάλεσαν ζημιές στον αρχαιολογικό χώρο. Η ομάδα του Αρχαιολογικού Μουσείου Άδανας επενέβη άμεσα, διασώζοντας το δάπεδο του ψηφιδωτού, ενώ οι ανασκαφές συνεχίστηκαν το 2014. Σήμερα, το έργο εκτίθεται στο μουσείο της πόλης Άδανα, προσφέροντας στο κοινό μια σπάνια ματιά στην εικονογραφία της ύστερης ρωμαϊκής τέχνης.

Το ψηφιδωτό χρονολογείται στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ. και περιβάλλεται από γεωμετρικά μοτίβα, κυματιστές γραμμές και πλεγμένα σχέδια, που θυμίζουν αντίστοιχα έργα από την Πέργαμο και την Πομπηία. Η απεικόνιση του Έρωτα να ψαρεύει πάνω σε Ιππόκαμπο δεν έχει γνωστό ανάλογο στη μεσογειακή τέχνη, γεγονός που καθιστά το έργο μοναδικό και ιδιαίτερα πολύτιμο για την αρχαιολογική έρευνα.

Πρόκειται για το σημαντικό εμπορικό κέντρο κατά τις Σταυροφορίες, κατακτήθηκε από τους Μαμελούκους το 1347 και ενσωματώθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τον 16ο αιώνα. Μέχρι τον 19ο αιώνα είχε μετατραπεί σε φτωχό και εγκαταλελειμμένο οικισμό. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η πόλη ήταν γνωστή για την παράδοση της λιθοτεχνίας και το ψηφιδωτό αποκαλύπτει την υψηλή ποιότητα της τοπικής καλλιτεχνικής παραγωγής.

Ο Έρωτας ψαρεύει: Μια σκηνή χωρίς προηγούμενο στη μεσογειακή τέχνη

Η πιο λεπτομερής ανάλυση του ψηφιδωτού δημοσιεύθηκε το 2014 από τον αναπληρωτή καθηγητή Νουρεττίν Οζτούρκ (Πανεπιστήμιο Ατατούρκ) και την τότε διευθύντρια του Μουσείου Άδανας, Ογιά Ασλάν. Όπως σημειώνουν, το έργο παρουσιάζει δύο φτερωτούς Έρωτες διαφορετικής ηλικίας να ψαρεύουν με καλάμια, ενώ ιππεύουν Ιππόκαμπους. Στο πάνελ απεικονίζονται ψάρια της Μεσογείου, όπως μπαρμπούνια, λαβράκια και σφυρίδες, καθώς και ένα κοχύλι, προσθέτοντας νατουραλιστικές λεπτομέρειες στη σύνθεση.

Ο μύθος του Ιππόκαμπου και η νέα του ερμηνεία

Ο Ιππόκαμπος, μυθικό πλάσμα που συνόδευε τον Ποσειδώνα, εμφανίζεται στην Ιλιάδα ως «χάλκινο-οπόδα άλογο» με χρυσή χαίτη, που πετά πάνω από τα κύματα. Στο ψηφιδωτό  οι Ιππόκαμποι αποκτούν νέο ρόλο: δεν σέρνουν την άμαξα του θεού της θάλασσας, αλλά γίνονται υποζύγια του Έρωτα, προσδίδοντας στην σκηνή έναν παιχνιδιάρικο και πρωτότυπο χαρακτήρα.

Εκτιμάται ότι το ψηφιδωτό δεν αποτυπώνει μόνο τις θρησκευτικές αντιλήψεις της εποχής, αλλά και την έντονη θαλάσσια ταυτότητα της Αιγέας, προσφέροντας ένα σπάνιο δείγμα της πολιτισμικής σύνθεσης της ύστερης αρχαιότητας.

Αρχίζει η αποκατάσταση του Ιερού Ναού Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο Μαυρομμάτι Βοιωτίας

 

Εργασίες στατικής ενίσχυσης και προστασίας του μεταβυζαντινού μνημείουου Ιερού Ναού Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο Μαυρομμάτι Βοιωτίας πραγματοποιούνται με χρηματοδότηση 67.000 ευρώ. Το πρώτο βήμα για τη διάσωση του μνημείου είναι η στατική ενίσχυση και προσωρινή προστασία του ναού. 

Ένα σημαντικό έργο συντήρησης και αποκατάστασης αρχίζει στον Ιερό Ναό Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο Μαυρομμάτι του Δήμου Αλιάρτου Θεσπιέων. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Βοιωτίας, με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, προχωρά σε εργασίες στατικής ενίσχυσης του ιστορικού ναού, με προϋπολογισμό 67.000 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται η τοποθέτηση ειδικού στεγάστρου για την προστασία του μνημείου από τις καιρικές συνθήκες, ενώ εξετάζεται η ένταξη της αρχιτεκτονικής μελέτης σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα για την πλήρη αποκατάσταση του ναού.

Ιστορική σημασία του Ιερού Ναού Μεταμόρφωσης του Σωτήρος

Ο ναός αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της μεταβυζαντινής θρησκευτικής αρχιτεκτονικής και είναι στενά συνδεδεμένος με την ιστορία της περιοχής. Η ανέγερσή του τοποθετείται πιθανότατα στον 17ο αιώνα, περίοδο κατά την οποία η Βοιωτία γνώρισε έντονη πνευματική και θρησκευτική δραστηριότητα. Ο ναός λειτούργησε ως σημείο αναφοράς για την τοπική κοινότητα και διατηρεί στοιχεία λαϊκής θρησκευτικής τέχνης που μαρτυρούν την πολιτιστική ταυτότητα της εποχής.

Αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του μεταβυζαντινού μνημείου

Αρχιτεκτονικά, ο Ιερός Ναός Μεταμόρφωσης του Σωτήρος ακολουθεί τον μονόχωρο τύπο με καμαροσκέπαστη στέγη, χαρακτηριστικό των μικρών επαρχιακών ναών της μεταβυζαντινής περιόδου. Η λιτή του μορφή ενισχύεται από την παρουσία λιθανάγλυφων και εσωτερικών διακοσμητικών στοιχείων, ενώ το ξυλόγλυπτο τέμπλο και οι φορητές εικόνες του 19ου αιώνα προσδίδουν ιδιαίτερη αισθητική και ιστορική αξία. Η αποκατάσταση του ναού θα συμβάλει ουσιαστικά στη διάσωση ενός σημαντικού μνημείου και στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Βοιωτίας.

Πηγές: https://tvstar.gr/, e-mesara.gr, https://mavromati.gr/

Η επιστροφή των αγαλμάτων της Νοτρ Νταμ και η μάχη για την αυθεντικότητα

  

Πέντε χρόνια μετά την καταστροφική πυρκαγιά της Παναγίας των Παρισίων, ένα σημαντικό κομμάτι της ψυχής του μνημείου επιστρέφει στη θέση του: τα δεκαέξι χάλκινα αγάλματα των Αποστόλων και των τεσσάρων Ευαγγελιστών. Η πρόσφατη επανατοποθέτηση του Αγίου Παύλου στην κορυφή του ανακαινισμένου βέλους δεν είναι απλώς ένα τεχνικό επίτευγμα. Είναι μια συμβολική πράξη βαθιάς ευγνωμοσύνης και ελπίδας.

Η περίπτωση αυτή υπογραμμίζει με συγκλονιστικό τρόπο τη σπουδαιότητα της διατήρησης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Τα αγάλματα, που είχαν απομακρυνθεί μόλις λίγες μέρες πριν την πυρκαγιά για αποκατάσταση, σώθηκαν από τις φλόγες χάρη σε μια συγκυρία που μοιάζει σχεδόν θαυματουργή. Από το 2019 έως το 2021 αποκαταστάθηκαν με ιδιαίτερη φροντίδα, επαναφέροντας το αυθεντικό τους καφέ χρώμα, με μεθόδους τόσο ευρηματικές όσο και ποιητικές — όπως η χρήση πυρήνων από βερίκοκα.

Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι η προσήλωση στην αυθεντικότητα. Δεν πρόκειται απλώς για μία αισθητική επιλογή, αλλά για μια ηθική και ιστορική ευθύνη. Οι συντηρητές δεν επιδίωξαν να δημιουργήσουν "νέα" αγάλματα, αλλά να σεβαστούν απόλυτα το πνεύμα του δημιουργού τους, του Βιολέ-λε-Ντικ, και τη σχέση των έργων αυτών με τον αρχιτεκτονικό και πνευματικό ιστό της Νοτρ Νταμ.

Σε μια εποχή όπου η ταχύτητα και η επιφανειακή αναπαραγωγή πολλές φορές απειλούν τη μοναδικότητα του πολιτισμού μας, η συνειδητή επιλογή της αυθεντικής αποκατάστασης λειτουργεί ως παράδειγμα προς μίμηση. Μας υπενθυμίζει ότι κάθε πολιτιστικό τεκμήριο —από έναν ναό ως ένα γλυπτό ή ένα χειρόγραφο— κουβαλά μνήμες, ταυτότητες και ιστορίες που δεν πρέπει να ξεχαστούν ή να αλλοιωθούν.

Ας είναι η περίπτωση της Παναγίας των Παρισίων ένας φάρος, που μας εμπνέει να συνεχίσουμε με σεβασμό και αφοσίωση την προστασία της κοινής μας κληρονομιάς. Γιατί η πολιτιστική κληρονομιά δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν — είναι η βάση πάνω στην οποία χτίζεται το μέλλον.

Σε «τροχιά» αποκατάστασης το γεφύρι της Τσαγκαράδας

 

Κινητοποίηση έχει σημειωθεί για τις διαδικασίες αποκατάστασης και συντήρησης του πέτρινου μονότοξου γεφυριού της Τσαγκαράδας. Το ξεχωριστό αυτό μνημείο «καλωσορίζει» τους επισκέπτες καθώς κοσμεί την αρχή του χωριού, καθώς από εκεί αρχίζει το φαράγγι του Μυλοποτάμου και  είναι φημισμένο ως παλαιότερο γεφύρι του Πηλίου.

Το μοναδικής ομορφιάς τοξωτό γεφύρι του Πηλίου κατέρρευσε, καθώς έπεσε επάνω του ένας πλάτανος εξαιτίας ισχυρών ανέμων και το κατέστρεψε. Κάτοικοι της περιοχής ζητούν την άμεση αποκατάσταση των ζημιών, αφού πρόκειται για ένα μνημείο της πολιτισμικής και αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς.

Για το θέμα συναντήθηκε με τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Πολιτισμού, Γιώργο Διδασκάλου, ο δήμαρχος Ζαγοράς – Μουρεσίου, Παν. Κουτσάφτης.  Ο δήμαρχος τόνισε την σημασία  του μνημείουγια το τόπο,  το ιστορικό του γεφυριού και ανέφερε τις ζημιές που προκλήθηκαν. Φαίνεται πως υπήρξε ενδιαφέρον από την πλευρά του κ. Διδασκάλου, και λόγω της ιδιότητας του πολιτικού μηχανικού,  έδειξενα αντιλαμβάνεται τα χρονοδιαγράμματα για την αποκατάστασή του, όπως μετέφερε ο δημοτικός άρχων. Αίτημα μεταφέρθηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού να επισπευστούν οι διαδικασίες σύνταξης μελέτης για την αποκατάσταση του πέτρινου γεφυριού στην περιοχή της Τσαγκαράδας. Ο δήμαρχος παρουσίασε λεπτομερή τεχνική έκθεση

 

Το τεκμήριο πολιτιστικής κληρονομιάς

 

Στη μνήμη του επισκέπτη αποτυπώνεται εξαιτίας του χαρακτηριστικού οξυκόρυφου τόξου, με άνοιγμα 12μ. και ύψος 6μ. ενώ το συνολικό μήκος του γεφυριού είναι 18μ.

Σημειώνεται ότι το μνημείο χτίστηκε το 1728 ενώνοντας το φαράγγι του Μυλοποτάμου που βρίσκεται ανάμεσα στην Τσαγκαράδα και το Ξουρίχτι. Ο επισκέπτης το συναντά ακολουθώντας το μονοπάτι που αρχίζει από τις Μηλιές και διασχίζοντας το βουνό καταλήγει στην Τσαγκαράδα.

 Τα σημερινά πέτρινα γεφύρια ήταν αρχικά ξύλινα και στη συνέχεια μετατρέπονταν σε πέτρινα. Το υλικό ήταν ανθεκτικό, ομοιόμορφο, συμπαγές, χωρίς ρωγμές και με αντοχή στη διάβρωση. Πρώτα στηνόταν ο ξυλότυπος και στη συνέχεια, η κατασκευή προχωρούσε παράλληλα σχηματίζοντας το τόξο. Τα πέτρινα γεφύρια χαρακτηρίζονται από την καλαισθησία τους, την τολμηρότητα της κατασκευής τους, την απλότητά τους, την εναρμόνισή τους με το φυσικό περιβάλλον.  Η ύπαρξη της μαρτυρά την άριστη τεχνική που κατείχαν οι Ηπειρώτες πρωτομάστορες.

Όπως τόνισε και ο δήμαρχος στο Υπουργείο το ιστορικό γεφύρι  έχει ιδιαίτερη σημασία  γιατί βρίσκεται σε αρμονία με το φυσικό περιβάλλον και αποτελούσε μνημείο της πολιτισμικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και σημείο τουριστικής αναφοράς.

 

Πολύτιμη καταγραφή

Άξιο αναφοράς είναι ότι στην διάσωση του πολιτιστικού αποτυπώματος θα συμβάλει το εγχείρημα  «Μαγνήτων Κιβωτός, για τη διάσωση του πολιτιστικού αποθέματος» φορέας πολιτισμού της Ιεράς Μητροπόλεων Δημητριάδος & Αλμυρού. Πρόκειται για  πρόγραμμα καταγραφής των πέτρινων γεφυριών του Πηλίου και της Όθρυος μέσω τρισδιάστατων μοντέλων αξιοποιώντας την τεχνολογία laser scanner και drone.

Αναγνωρίζοντας την ιστορική αξία (18^ος και 19oς αιώνας) των γεφυριών αλλά και το γεγονός ότι αποτελούν αξιόλογα έργα της λαϊκής αρχιτεκτονικής, εκτιμάται πως η τρισδιάστατη απόδοση, η δημιουργία τρισδιάστατων μοντέλων,  δηλαδή ενός πιστού αντίγραφο με ακρίβεια της τάξης των 4 χιλιοστών,  θα μπορούν να δημιουργηθούν όψεις, κατόψεις και τομές.

Τέτοια αρχεία θα μπορούν να αξιοποιηθούν σε ανάλογη ανάγκη από μερική ή ολική καταστροφή κάποιου παραδοσιακού γεφυριού με σκοπό τη συντήρηση ή τη πλήρη ανακαίνισή τους. Χάρη σε ένα αρχείο με διαστάσεις, συντεταγμένες, εικόνες για να μπορούν άμεσα να ανακατασκευάσουν το συγκεκριμένο γεφύρι, όπως ακριβώς ήταν και προηγουμένως.

 

 

 

 

Πηγή: http://www.tsagarada.gr/,

 https://www.epoli.gr/

https://magnesia.tv/

https://magnesianews.gr/

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων θα προσφύγει στο ΣτΕ για την διάσωση των αρχαιοτήτων στο σκάμμα του Σταθμού Βενιζέλου

Προειδοποιητικά «πυρά» εξαπολύει ότι θα καταφύγει σε ένδικα μέσα ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων χαρακτηρίζοντας «ψευδείς» τις κατηγορίες περί καθυστερήσεων του έργου του Μετρό στη Θεσσαλονίκη εξαιτίας των αρχαιοτήτων. Ο Σύλλογος δηλώνει ότι θα προσφύφει στο ΣτΕ και σε όποια άλλη νόμιμη ενέργεια ώστε να προφυλάξει τη Μέση Οδός των Βυζαντινών από την καταστροφή.

«Το θέμα των αρχαιοτήτων, σε τίποτα δεν εμποδίζει το έργο του μετρό και την ολοκλήρωση των άλλων σταθμών, έτσι που θα μπορούσαν αυτοί κάλλιστα να έχουν ολοκληρωθεί και να λειτουργούν έως το τέλος του τρέχοντος έτους» αναφέρεται στην ανακοίνωση.

Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους θα ήταν δυνατόν παράλληλα να πραγματοποιούνταν «οι απαραίτητες εργασίες στο σκάμμα του Σταθμού Βενιζέλου, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της λύσης της κατά χώραν διατήρησης του μνημειακού συνόλου». 

«Η άποψη ότι δεν υπάρχουν ολοκληρωμένες μελέτες για τη διατήρηση των αρχαίων in situ στον Σταθμό Βενιζέλου, είναι μια σοφιστεία που επαναλαμβάνεται, ενώ έχει επανειλημμένως διαψευστεί από τους ειδικούς, εφόσον η μελέτη παρουσιάστηκε από το εξειδικευμένο μελετητικό γραφείο, όπου είχε ανατεθεί, ενώπιον των ειδικών μηχανικών στο Πολυτεχνείο του ΑΠΘ». 

Υπερ της διατήρηση του μοναδικού συνόλου τίθεται  για ακόμη μια φορά ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, επικαλούμενος την στήριξη του επιστημονικού κόσμου, ειδικών επιστημόνων και έγκυρων μελετητών του Βυζαντίου, ποικίλων φορέων αλλά και την υποστήριξη μηχανικών του ΑΠΘ «περί του εφικτού της λύσης για τη διατήρηση του μοναδικού μνημειακού συνόλου του εκτεταμένου παλίμψηστου και μνημειώδους αρχιτεκτονικού συνόλου 6 αιώνων, από τον 4ο έως τον 9 αι. μ.Χ.».

Υπενθυμίζεται ότι το μνημειακό σύνολο έφερε στο φως η ανασκαφή ανάμεσα στα διαφράγματα του Σταθμού Βενιζέλου.

Ο σύλλογος διαβεβαιώνει ότι θα συνεχίσει κάθε δυνατή προσπάθεια για την υλοποίηση της λύσης της διατήρησης και ανάδειξης των αρχαιοτήτων στη θέση τους στον Σταθμό, με πρώτη κίνηση την προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας και με κάθε άλλη νόμιμη ενέργεια για να μην καταστραφεί η Μέση Οδός των Βυζαντινών. 

Μάλιστα, ο σύλλογος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για διεθνή κατακραυγή «στην περίπτωση που συμβεί αυτό, η χώρα μας θα διασυρθεί σε διεθνές επίπεδο, και φυσικά θα έχει δια παντός απονομιμοποιηθεί κάθε προσπάθεια προστασίας αρχαιοελληνικών ή βυζαντινών μνημείων στην αλλοδαπή».