Ανακάλυψη Βυζαντινού ψηφιδωτού – Ένα πολιτιστικό τεκμήριο 1.500 ετών!

Σαν να ανοίγει ένα παράθυρο στο παρελθόν, οι εργασίες ανακαίνισης σε έναν ιστορικό μύλο στη σημερινή Μιδιάτ της νοτιοανατολικής Τουρκίας, κοντά στην αρχαία Νίσιβις. Η περιοχή βρισκόταν στον ιστορικό διάδρομο που συνέδεε τη Νίσιβις (Nisibis/Nusaybin) με άλλες πόλεις της Μεσοποταμίας και της Ανατολίας. Η Νίσιβις ιδρύθηκε από τους Έλληνες της Σελευκιδικής δυναστείας και αποτέλεσε σημαντικό κέντρο κατά την ελληνιστική εποχή, ενώ αργότερα εξελίχθηκε σε ρωμαϊκή και βυζαντινή πόλη.

Η αρχαία πόλη

Η Μιδιάτ, γνωστή στην αρχαιότητα με το όνομα Ματιάτε (Matiate), αναφέρεται σε ασσυριακές πηγές του 9ου αιώνα π.Χ. ως «πόλη των σπηλαίων» λόγω των υπόγειων κατοικιών της. Η περιοχή  πέρασε υπό ελληνιστική επιρροή μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου και την κυριαρχία των Σελευκιδών.

Η αρχαιολογική ανακάλυψη

Οι αρχαιολόγιοι  αποκάλυψαν ένα εξαιρετικά καλοδιατηρημένο ψηφιδωτό της Βυζαντινής εποχής, ηλικίας περίπου 1.500 ετών. Το μνημείο ήρθε στο φως όταν οι εργάτες εντόπισαν ένα παλαιότερο αρχιτεκτονικό στρώμα, αποκαλύπτοντας πολύχρωμα γεωμετρικά μοτίβα που εντυπωσιάζουν με την πολυπλοκότητα και την αισθητική τους.

Η ανακάλυψη ειδοποίησε άμεσα τη Διεύθυνση Μουσείου Μαρντίν, η οποία άρχισε σωστική ανασκαφή . Οι ανασκαφές αποκάλυψαν ότι το ψηφιδωτό καλύπτει έκταση 40 τετραγωνικών μέτρων και είναι διακοσμημένο με τετράγωνα, κύκλους, τρίγωνα, κόμπους, κύματα και μοτίβα απείρου, πλαισιωμένα από πάνελ σε σχήμα μετάλλιου και σχέδια σταυρού.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι η επιγραφή «Tittos Domestikos». Πιθανότατα ανήκει σε έναν πολιτικό αξιωματούχο, ενώ ο τίτλος «Domestikos» παραπέμπει σε στρατιωτική ή εκκλησιαστική θέση στο βυζαντινό διοικητικό σύστημα. Η εύρεση ενός τέτοιου ψηφιδωτού για πρώτη φορά στη διαδρομή Μιδιάτ–Νουσαϊμπίν, έναν διάδρομο γνωστό για τα αρχαία κάστρα, τα καραβανσεράγια και τους μακροχρόνια κατοικημένους οικισμούς, προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την αρχαιολογική δυναμική της περιοχής. Οι ειδικοί συντήρησης σχεδιάζουν να σταθεροποιήσουν, να διατηρήσουν και να χρονολογήσουν το ψηφιδωτό, ενώ οι υπεύθυνοι του μουσείου προετοιμάζουν σχέδιο επιτόπιας συντήρησης και έκθεσης, ώστε το μνημείο να προστατευθεί και να αξιοποιηθεί ως μελλοντικός τουριστικός προορισμός.

ΠΗΓΗ https://www.heritagedaily.com/

Image Credit : Mardin Museum Directorate

Ξύλινο άγαλμα του Ηρακλή ανακαλύφθηκε σε λάκκο απορριμμάτων στην Ίμπιζα

Μια σπάνια ξύλινη γλυπτική απεικόνιση του Ηρακλή ήρθε στο φως κατά τη διάρκεια σωστικών ανασκαφών στην Ίμπιζα, σε σημείο που πρόκειται να ανεγερθεί νέα κατοικία. Το εύρημα εντοπίστηκε σε αρχαίο ρωμαϊκό σιλό σιτηρών, το οποίο είχε μετατραπεί σε λάκκο απορριμμάτων. Η ανακάλυψη θεωρείται εξαιρετικά σημαντική, καθώς το ξύλινο άγαλμα διατηρήθηκε σχεδόν ανέπαφο χάρη στις αναερόβιες συνθήκες που επικράτησαν στον χώρο για αιώνες.

Η Ίμπιζα  και η θέση του Ηρακλή στην τέχνη

Η Ίμπιζα, γνωστή στην αρχαιότητα ως Εβούσους, εντάχθηκε στη ρωμαϊκή επικράτεια μετά την πτώση της Καρχηδόνας το 146 π.Χ. Υπό ρωμαϊκή διοίκηση, η πόλη εξελίχθηκε σε σημαντικό λιμάνι, με το κέντρο της να αντιστοιχεί στη σημερινή πόλη της Ίμπιζα. Ο Ηρακλής, ως ρωμαϊκός ήρωας, αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για την τέχνη και τη λογοτεχνία της εποχής, με μύθους που διαφοροποιούνταν από την ελληνική εκδοχή.

Αναερόβιο περιβάλλον και μοναδική διατήρηση του ξύλου

Το άγαλμα εντοπίστηκε σε χώρο γεμάτο υπόγεια νερά, τα οποία δημιούργησαν συνθήκες χωρίς οξυγόνο, εμποδίζοντας τη δράση μικροοργανισμών που προκαλούν αποσύνθεση. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, τέτοια διατήρηση ξύλινων αντικειμένων είναι συνηθισμένη σε βόρειες περιοχές με βαλτώδη εδάφη, αλλά σπάνια παρατηρείται σε θερμά και υγρά κλίματα όπως της Ίμπιζα.

Συντήρηση και αρχαιολογική σημασία των ευρημάτων

Το ξύλινο άγαλμα, μαζί με αρχαία υποδήματα, εργαλεία και φυτικά κατάλοιπα, μεταφέρθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ίμπιζας και Φορμεντέρα για συντήρηση. Οι ειδικοί διατηρούν το ξύλο σε ελεγχόμενο περιβάλλον ώστε να αποφευχθεί η ρωγμή ή η αποσύνθεσή του. Παράλληλα, η εύρεση καρπών και σπόρων προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη γεωργία και την οικολογία της νήσου κατά την Αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα.

ΠΗΓΗ:https://www.heritagedaily.com/

Image Credit : Lavozdeibiza

Πήγαν για νερό και... βρήκαν αρχαίους τάφους στην Εθνική Οδό Ακτίου–Αγίου Νικολάου Βόνιτσας-Τι είναι η κατάχωση και η σωστική ανασκαφή

Κατά τη διάρκεια των εργασιών για το μεγάλο έργο ύδρευσης που συνδέει τους νομούς Πρέβεζας, Άρτας και Λευκάδας, εντοπίστηκαν τρεις αρχαίοι τάφοι κατά μήκος της Εθνικής Οδού Ακτίου–Αγίου Νικολάου Βόνιτσας. Η ανακάλυψη έγινε στο πλαίσιο σωστικής ανασκαφής, με την επίβλεψη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας, η οποία πραγματοποίησε αυτοψία και αποφάσισε την κατάχωση των ευρημάτων για μελλοντική ανάδειξή τους.

Δεν είναι το μόνο συμβάν που καλεί τις αρχαιολογικές υπηρεσίες σε σωστικές ανασκαφές. Χαρακτηριστικό είναι ότι  προκηρύχθηκαν και προσλαμβάννονται  11 άτομα επιστημονικού προσωπικού και προσωπικού λοιπών ειδικοτήτων, από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας με  για την εκτέλεση των αρχαιολογικών εργασιών στο έργο του οδικού άξονα Καλαμάτα – Ριζόμυλος – Πύλος – Μεθώνη.

Τι είναι η αρχαιολογική κατάχωση και γιατί εφαρμόζεται

Η κατάχωση αποτελεί μία συντηρητική αρχαιολογική πρακτική που εφαρμόζεται όταν τα ευρήματα δεν μπορούν να αναδειχθούν άμεσα ή όταν βρίσκονται σε περιοχές με συνεχιζόμενα έργα υποδομής. Σκοπός της είναι η προστασία των αρχαιοτήτων από φθορά, υγρασία και ανθρώπινη παρέμβαση. Η διαδικασία περιλαμβάνει την κάλυψη των ευρημάτων με γεωύφασμα και χαλίκι, ώστε να διασφαλιστεί η σταθερότητα και η ακεραιότητά τους. Οι εργασίες πραγματοποιούνται χειρωνακτικά και υπό την επίβλεψη εξειδικευμένου προσωπικού της Εφορείας Αρχαιοτήτων.

Που γίνεται η σωστική ανασκαφή

Η σωστική ανασκαφή είναι ένας ειδικός τύπος αρχαιολογικής έρευνας που πραγματοποιείται όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος καταστροφής αρχαιοτήτων λόγω τεχνικών έργων ή άλλων παρεμβάσεων. Δεν πρόκειται για προγραμματισμένη ή συστηματική ανασκαφή, αλλά για αναγκαστική παρέμβαση που γίνεται με σκοπό την προστασία και τεκμηρίωση των αρχαιολογικών ευρημάτων πριν αυτά καταστραφούν ή καλυφθούν οριστικά.

Η σωστική ανασκαφή εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπως είναι η κατασκευή δρόμων, υδραυλικών δικτύων, οικοδομικών έργων ή άλλων δημόσιων και ιδιωτικών παρεμβάσεων. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων της εκάστοτε περιοχής είναι υπεύθυνη για την εποπτεία και την εκτέλεση της διαδικασίας, η οποία συχνά γίνεται υπό πίεση χρόνου και με περιορισμένους πόρους. Παρ’ όλα αυτά, η επιστημονική τεκμηρίωση των ευρημάτων παραμένει βασική προτεραιότητα.

Η σωστική αρχαιολογία είναι θεσμοθετημένη στην Ελλάδα και αποτελεί υποχρεωτική διαδικασία για κάθε έργο που ενδέχεται να επηρεάσει αρχαιολογικούς χώρους. Τα ευρήματα που εντοπίζονται μπορεί να καταχωθούν προσωρινά για μελλοντική ανάδειξη, όπως συνέβη πρόσφατα στην περιοχή Πρέβεζας–Άρτας–Λευκάδας, όπου εντοπίστηκαν τρεις αρχαίοι τάφοι κατά την κατασκευή έργου ύδρευσης. Η κατάχωση των ευρημάτων έγινε με γεωύφασμα και χαλίκι, υπό την επίβλεψη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας, ώστε να διασφαλιστεί η προστασία τους μέχρι να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για την ανάδειξή τους.

Η σωστική ανασκαφή δεν είναι απλώς μια τεχνική διαδικασία. Είναι μια πράξη πολιτιστικής ευθύνης, που διασφαλίζει ότι η ιστορία δεν χάνεται κάτω από την πρόοδο, αλλά καταγράφεται, προστατεύεται και παραμένει διαθέσιμη για τις επόμενες γενιές.

πηγή  https://www.akarnanikanea.gr/, https://eleftheriaonline.gr/, Σωστική Αρχαιολογία – Mapping Ancient Athens

Μυστηριώδης ελληνική επιγραφή σε μωσαϊκό 1.500 ετών με Άστρο του Δαβίδ και Σταυρό στην Αρχαία Αμίδα

  

Στην επαρχία Ντιγιαρμπακίρ της Τουρκίας, ήρθε στο φως ένα εκπληκτικό μωσαϊκό ηλικίας 1.500 ετών, το οποίο απεικονίζει ένα Άστρο του Δαβίδ που περικλείει χριστιανικό σταυρό, συνοδευόμενο από αινιγματική επιγραφή στα Ελληνικά και μάλιστα έξι γραμμών. Η περιοχή, γνωστή στην αρχαιότητα ως Αμίδα, υπήρξε σημαντική πόλη υπό ελληνιστική, ρωμαϊκή και αργότερα βυζαντινή κυριαρχία.

Συγκεκριμένα στο χωριό Özbilek, στην επαρχία Εργκάνι της νοτιοανατολικής Τουρκίας, εντοπίστηκε σε μια ταφή τυχαία δάπεδο μωσαϊκού 35 τετραγωνικών μέτρων. Το μωσαϊκό, το οποίο χρονολογείται από την ύστερη ρωμαϊκή ή πρώιμη βυζαντινή περίοδο, περιλαμβάνει περίπλοκα γεωμετρικά μοτίβα και ένα σπάνιο σύμβολο θρησκευτικής σύνθεσης: Άστρο του Δαβίδ με σταυρό στο κέντρο.

 Αινιγματική επιγραφή στα Ελληνικά

Η ελληνική επιγραφή έξι γραμμών, που φαίνεται να είναι δέηση ή νομικό αίτημα. Οι ερευνητές εργάζονται για την πλήρη μετάφρασή της, καθώς ενδέχεται να αποκαλύψει σημαντικά στοιχεία για τη θρησκευτική και πολιτισμική ζωή της εποχής.

  Η Χωροφυλακή Εργκάνι φρόντισε για την ασφάλεια του χώρου και η Διεύθυνση Μουσείων Ντιγιαρμπακίρ, υπό τον υποδιευθυντή Μεχμέτ Τσελεμπί, ξεκίνησε σωστική ανασκαφή. Η ομάδα περιλάμβανε αρχαιολόγους, ιστορικούς τέχνης, συντηρητές και ανθρωπολόγους.

Το σημείο καλύφθηκε με ειδικά γεωϋφάσματα για την προστασία του και το Συμβούλιο Διατήρησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς όρισε νέο χώρο για τις ταφές. Ο Τσελεμπί επιβεβαίωσε ότι δεν θα γίνουν άλλες ταφές κοντά στο σημείο, το οποίο πλέον τελεί υπό επίσημη προστασία.

Ένα Παράθυρο στο Παρελθόν της Αρχαίας Μεσοποταμίας

Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν πως η ανακάλυψη είναι μέρος του αρχαίου οικισμού Μεμαλάν, ο οποίος πιθανόν να είναι μεγαλύτερος από όσο είχε εκτιμηθεί. Η ποιότητα του μωσαϊκού και τα σύμβολά του φωτίζουν μια εποχή πολιτισμικής σύνθεσης στη νοτιοανατολική Ανατολία, στην οποία ιουδαϊκές και χριστιανικές παραδόσεις φαίνεται πως συνυπήρχαν και επηρέαζαν η μία την άλλη.

Αξίζςι να σημειωθεί ότι η  συγκεκριμένη ανακάλυψη θεωρείται ήδη μία από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές αποκαλύψεις των τελευταίων ετών στην περιοχή του Ντιγιαρμπακίρ.

Πηγή: greekcitytimes.com

 Φωτογραφικό υλικό και πληροφορίες: Πρακτορείο DHA.