Η αρχαία πόλη Ai Khanoum, είναι ταυτισμένη πλέον με την Αλεξάνδρεια Ωξιανή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, χάρη στα πρόσφατα αρχαιολογικά ευρήματα έχει επανέλθει στο προσκήνιο. Η πόλη Ai Khanoum, κοντά στη σύγχρονη Dast‑i‑Qal’a στο Αφγανιστάν, θεωρείται η ιστορική Αλεξάνδρεια Ωξιανή, ιδρυμένη τον 4ο αιώνα π.Χ. μετά τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Υπήρξε μία από τις σημαντικότερες πόλεις του Ελληνο‑Βακτριανού βασιλείου, πριν εγκαταλειφθεί γύρω στο 145 π.Χ. πόλη. Κάποιοι υποστήριξαν ότι ιδρύθηκε στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ., πιθανότατα από τον Σέλευκο Α΄ Νικάτορα, ιδρυτή της Σελευκιδικής αυτοκρατορίας. Η πόλη εγκαταλείφθηκε στα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. και δεν επανακατοικήθηκε ουσιαστικά, γεγονός που εξηγεί τη σχετικά καλή διατήρησή της.
Σύμφωνα με Ουζμπέκους ερευνητές, η Αλεξάνδρεια Ωξιανή ταυτίζεται με τον αρχαιολογικό χώρο Kampyrtepa, έναν εκτεταμένο οικιστικό και οχυρωματικό συγκρότημα με ακρόπολη, τάφρους, τείχη και προάστια. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν καλά διατηρημένα στρώματα της πρώιμης ελληνιστικής, ελληνο‑βακτριανής και Κουσάν‑Γιουέζι περιόδου.
Η αρχαία πόλη Ai Khanoum
Ήταν ένα να από τα σημαντικότερα κέντρα του ελληνοβακτριανού κόσμου αποκαλύπτει ξανά την ιστορία του. Στη συμβολή του ποταμού Κόκτσα με τον Αμού Δάρια, στην επαρχία Ταχάρ του βόρειου Αφγανιστάν, βρίσκονται τα ερείπια του Ai‑Khanoum – «Πριγκίπισσα του Φεγγαριού». Εκεί αναπτύχθηκε μία από τις μεγαλύτερες ελληνιστικές πόλεις της Ανατολής, από τα τέλη του 4ου έως τα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ., της οποίας το αρχικό όνομα παραμένει άγνωστο (ορισμένοι ερευνητές προτείνουν το Estobara, βάσει της Γεωγραφίας του Πτολεμαίου).
Από την πρώτη αναγνώριση έως τις γαλλικές ανασκαφές
Ο χώρος εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1925 από τον Jules Barthoux. Το 1961, ο βασιλιάς του Αφγανιστάν Μοχάμεντ Ζαχίρ Σαχ είδε τα ερείπια κατά τη διάρκεια κυνηγετικής εξόρμησης και ειδοποίησε τη Γαλλική Αρχαιολογική Αποστολή στο Αφγανιστάν (DAFA), η οποία πραγματοποιούσε ανασκαφές στη χώρα από το 1923. Οι ανασκαφές άρχισαν το 1963 υπό τον Daniel Schlumberger, ο οποίος αναγνώρισε τον ελληνικό χαρακτήρα του χώρου. Τη διεύθυνση ανέλαβε στη συνέχεια ο Paul Bernard, έως τη σοβιετική εισβολή του 1979 που διέκοψε την έρευνα σε αυτό που θεωρείται σήμερα το πιο αντιπροσωπευτικό δείγμα ελληνικής παρουσίας στο Αφγανιστάν.
Λεηλασίες και καταστροφές στη διάρκεια του πολέμου
Κατά τον πόλεμο, ο χώρος λεηλατήθηκε και πολλά αντικείμενα κατέληξαν στη διεθνή αγορά αρχαιοτήτων. Τμήματα των τειχών χρησιμοποιήθηκαν ως λατομείο, ενώ κιονόκρανα και διακοσμητικά στοιχεία από ασβεστόλιθο μετατράπηκαν σε ασβέστη. Στην κορυφή της ακρόπολης εγκαταστάθηκε μπαταρία πυροβόλων.
Η σημασία της Ai Khanoum για τον ελληνιστικό κόσμο
Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως ναούς, παλάτια, θέατρο, επιγραφές και γλυπτά που αποτυπώνουν τη συνύπαρξη ελληνικών και ανατολικών στοιχείων. Η πόλη υπήρξε κομβικό σημείο ανταλλαγής πολιτισμών και εμπορίου στον δρόμο του μεταξιού, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για τη διάδοση της ελληνιστικής τέχνης και διοίκησης στην Κεντρική Ασία.
Το συγκρότημα του Kampyrtepa περιλαμβάνει μια κεντρική ακρόπολη περιβαλλόμενη από τάφρο, οχυρωμένο κάτω πόλη με τείχη και πύργους, καθώς και εκτεταμένο προάστιο. Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως: ναούς και δημόσια κτίρια, ελληνιστικά ανάκτορα και διοικητικές δομές, θέατρο και χώρους συνάθροισης καθώς επιγραφές, γλυπτά και αντικείμενα καθημερινής ζωής.
Εκτιμάται ότι η ακρόπολη του Ai‑Khanoum κυριαρχούσε σε μια εκτεταμένη περιοχή ανάμεσα στους δύο ποταμούς, περιβαλλόμενη από εύφορη γη και προστατευμένη από απότομα βράχια. Το οχυρωματικό σύστημα ήταν εντυπωσιακό: τείχη ύψους έως 10 μέτρων και πάχους 6 μέτρων, μεγάλοι πύργοι και πλατιά τάφρος.
Τα ευρήματα αποτυπώνουν τη συνύπαρξη ελληνικών αρχιτεκτονικών μορφών με τοπικές παραδόσεις, επιβεβαιώνοντας τον χαρακτήρα της πόλης ως κέντρου πολιτισμικής σύνθεσης.Η σημαντικότερη πρόσφατη ανακοίνωση αφορά την ανακάλυψη επιγραφών με Δελφικά παραγγέλματα στο ηρώο του Κινέα.
Πρόκειται για τα περίφημα“Παραγγέλματα των Επτά Σοφών”, μεταφερμένα στην πόλη από τον Κλεάρχο, επιβεβαιώνοντας ότι οι Έλληνες της Βακτριανής διατηρούσαν στενή πνευματική σύνδεση με τον ελληνικό κόσμο
Η σημασία της Αλεξάνδρειας Ωξιανής για τον ελληνιστικό κόσμο
Η πόλη αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της ελληνιστικής εξάπλωσης στην Κεντρική Ασία. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν:
• την πολιτική και στρατιωτική παρουσία των Μακεδόνων
• την υιοθέτηση ελληνικών θεσμών και τεχνών
• την αλληλεπίδραση με τοπικούς πληθυσμούς
• τον ρόλο της πόλης στον δρόμο του μεταξιού
Η Αλεξάνδρεια Ωξιανή υπήρξε κομβικό σημείο εμπορίου και πολιτισμικής ανταλλαγής, συνδέοντας τον ελληνικό κόσμο με την Ανατολή.
Οι ανακοινώσεις των αρχαιολόγων των τελευταίων ετών τονίζουν ότι η Αλεξάνδρεια Ωξιανή υπήρξε κέντρο εμπορίου στον δρόμο του μεταξιού, κόμβος πολιτισμικής ανταλλαγής μεταξύ Ελλάδας, Περσίας, Ινδίας και Κεντρικής Ασίας, καθώςσημείο συνάντησης ελληνιστικής και βουδιστικής παράδοσης
ΠΗΓΕΣ
https://archaeologymag.com/
https://www.labrujulaverde.com/
https://www.smithsonianmag.com/,
https://pleiades.stoa.org/places/971693,
https://mindtrip.ai/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου