Τα Προσκυνητάρια των Αγίων Τόπων: Η λαϊκή τέχνη ως πνευματικό οδοιπορικό στην Ιερουσαλήμ

Σαν χάρτινες πύλες που ανοίγουν σε άλλους αιώνες, τα προσκυνητάρια των Αγίων Τόπων κουβαλούν τη μνήμη, την πίστη και την περιέργεια των ανθρώπων που ταξίδευαν νοερά στην Ιερουσαλήμ. Στην έκθεση «Χάρτινες Εικόνες – Οι Απαρχές της Ελληνικής Χαρακτικής», ένα από τα ωραιότερα δείγματα αυτής της παράδοσης, το προσκυνητάρι του 1807, αποκαλύπτει έναν ολόκληρο κόσμο λαϊκής τέχνης και θρησκευτικής χαρτογραφίας.

Ένα νοερό ταξίδι στα ιερά προσκυνήματα

Τα προσκυνητάρια των Αγίων Τόπων αποτελούσαν για αιώνες τον πιο άμεσο τρόπο με τον οποίο οι πιστοί μπορούσαν να «περιηγηθούν» στα ιερά της Παλαιστίνης. Γραμμένα στην καθομιλουμένη ελληνική των μεταβυζαντινών χρόνων, συνδύαζαν ιστορικές πληροφορίες, τοπογραφικές περιγραφές και αναφορές σε γεγονότα της Αγίας Γραφής. Ήταν ένας χάρτης μνήμης, ένας οδηγός πίστης και ταυτόχρονα ένα έργο τέχνης που περνούσε από χέρι σε χέρι.

Το προσκυνητάρι του 1807: ένα πολύτιμο τεκμήριο

Το προσκυνητάρι που παρουσιάζεται στην έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης περιλαμβάνει ελεύθερα φύλλα με πρωτότυπα χαρακτικά, όπου αποτυπώνονται ιερά γεγονότα, ναοί, μνημεία και τοπία της Ιερουσαλήμ. Η λεπτομέρεια των χαράξεων, η καθαρότητα των γραμμών και η αφηγηματική τους δύναμη μετατρέπουν το έργο σε ένα σπάνιο παράδειγμα της πρώιμης ελληνικής χαρακτικής.

Πέρα από την καλλιτεχνική του αξία, το προσκυνητάρι λειτουργεί ως ιστορικό τεκμήριο: αποκαλύπτει πώς οι Έλληνες της εποχής αντιλαμβάνονταν τους Αγίους Τόπους και πώς η λαϊκή τέχνη γινόταν φορέας γνώσης και πνευματικότητας.

Οι «Χάρτινες Εικόνες» ζωντανεύουν με ξεναγήσεις

Η έκθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη ζωντάνια μέσα από τις ξεναγήσεις της επιμελήτριας Κατερίνας Ταβαντζή, η οποία φωτίζει τις τεχνικές, τα σύμβολα και τις ιστορικές διαδρομές πίσω από τα έργα. Οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να δουν από κοντά πώς η χαρακτική λειτούργησε ως μέσο διάδοσης της εικόνας και της γνώσης σε μια εποχή όπου η εικόνα ήταν πολύτιμη και σπάνια.

Πρακτικές πληροφορίες

Οι ξεναγήσεις θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 22 Απριλίου στις 18:00 και την Κυριακή 26 Απριλίου στις 16:00, στο Κεντρικό Κτήριο της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου.

Η συμμετοχή δηλώνεται μέσω του συνδέσμου: tickets.nationalgallery.gr

Ανθεκτικότητα και Επανασυνιδίωση: Διήμερη διεθνής εκδήλωση για τη Δημοκρατία στην Αθήνα

Μια σημαντική διεθνής εκδήλωση αφιερωμένη στη Δημοκρατία, την κρίση και τις διαδικασίες επισκευής της μέσα στον χρόνο θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα στις 28 και 29 Απριλίου 2026. Ερευνητές και θεσμικοί φορείς από την Ευρώπη συναντώνται για να εξετάσουν πώς κοινότητες και πολιτικά συστήματα αντιμετωπίζουν την πίεση και αναζητούν νέες μορφές ανθεκτικότητας.

Το περιεχόμενο της διήμερης εκδήλωσης

Η εκδήλωση «Ανθεκτικότητα και Επανασυνιδίωση. Η Δημοκρατία σε Κρίση και Επισκευή σε όλη την Ιστορία» περιλαμβάνει τρεις συνεδρίες πάνελ, οι οποίες εξετάζουν τη Δημοκρατία μέσα από διαφορετικές οπτικές. Η πρώτη συνεδρία εστιάζει στις εννοιολογικές και θεωρητικές διαστάσεις της κρίσης, η δεύτερη μεταφέρει τη συζήτηση στο αρχαίο πλαίσιο, ενώ η τρίτη παρουσιάζει ιστορικές και σύγχρονες μελέτες περίπτωσης που αναδεικνύουν πώς οι κοινωνίες αντιδρούν, προσαρμόζονται ή εγκαταλείπουν δημοκρατικές μορφές οργάνωσης.

Πληροφορίες συμμετοχής και εγγραφής

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να βρουν το αναλυτικό πρόγραμμα, τα σύντομα βιογραφικά των ομιλητών και τη φόρμα εγγραφής στην επίσημη ιστοσελίδα της διοργάνωσης. Η παρακολούθηση είναι δυνατή τόσο με φυσική παρουσία – με περιορισμένο αριθμό θέσεων – όσο και διαδικτυακά.

Η διεθνής συνεργασία πίσω από την πρωτοβουλία

Η εκδήλωση αποτελεί την πρώτη δράση της σειράς «Democracy under Pressure», μια κοινή πρωτοβουλία του Ολλανδικού Ινστιτούτου στην Αθήνα, του Danish Institute at Athens, του Finnish Institute at Athens και του Swedish Institute at Athens. Στόχος των Ινστιτούτων είναι να δημιουργήσουν μια σταθερή πλατφόρμα διεθνούς ακαδημαϊκού διαλόγου στην Αθήνα, την πόλη που θεωρείται ιστορικά το λίκνο της Δημοκρατίας.

Οικογενειακό πρόγραμμα «Χρονοταξιδιώτες»: Ένα αρχαίο σπίτι ζωντανεύει στο Μουσείο Ακρόπολης

 

Το Μουσείο Ακρόπολης ανοίγει ξανά τις πόρτες του σε μικρούς και μεγάλους με το δημοφιλές οικογενειακό πρόγραμμα «Χρονοταξιδιώτες», μια βιωματική δράση που μεταφέρει τους συμμετέχοντες σε ένα αρχαίο σπίτι κάτω από τον Ιερό Βράχο. Οι Κυριακές του Μαΐου γεμίζουν με ανακαλύψεις, παιχνίδι και δημιουργική εξερεύνηση της ανασκαφής που βρίσκεται ακριβώς κάτω από το Μουσείο.

Ένα ταξίδι στο παρελθόν μέσα από την ανασκαφή

Το πρόγραμμα «Χρονοταξιδιώτες: σε ένα αρχαίο σπίτι κάτω από την Ακρόπολη» προσκαλεί τα παιδιά και τους συνοδούς τους να γνωρίσουν την καθημερινότητα μιας αρχαίας οικογένειας που έζησε στη γειτονιά της Ακρόπολης. Με αφετηρία την οικία Γ, οι συμμετέχοντες ανακαλύπτουν πώς οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως τα ίχνη ενός σπιτιού που χάθηκε στον χρόνο και επιχειρούν να ανασυνθέσουν στιγμές της ζωής των κατοίκων του.

Η εμπειρία της ξενάγησης και της ανακάλυψης

Με τη βοήθεια της φαντασίας και της παρατηρητικότητας, τα παιδιά καλούνται να εντοπίσουν στοιχεία μέσα στην ανασκαφή, να αναγνωρίσουν δωμάτια και αντικείμενα και να βοηθήσουν την «αρχαία οικογένεια» να ξαναβρεί τον κόσμο της. Η διαδικασία εξελίσσεται ως ένα εικονικό ταξίδι στον χωροχρόνο, που η ανασκαφή γίνεται ζωντανό σκηνικό και η αρχαιολογία μετατρέπεται σε παιχνίδι εξερεύνησης.

Το παιχνίδι συνεχίζεται στο εκπαιδευτικό κέντρο

Μετά την αναζήτηση στην ανασκαφή, η δράση μεταφέρεται στο εκπαιδευτικό κέντρο του Μουσείου. Εκεί, τα παιδιά συμμετέχουν σε παιχνίδια και δραστηριότητες που ενισχύουν τη γνώση, τη συνεργασία και τη δημιουργικότητα, ολοκληρώνοντας μια εμπειρία που συνδυάζει ιστορία, αφήγηση και διαδραστική μάθηση.

Πρακτικές πληροφορίες για το κοινό

Οι κρατήσεις για τον Μάιο έχουν ανοίξει και το πρόγραμμα πραγματοποιείται κάθε Κυριακή στις 11.00, στα ελληνικά. Το Μουσείο Ακρόπολης συνεχίζει να επενδύει σε εκπαιδευτικές δράσεις που φέρνουν τα παιδιά σε άμεση επαφή με την πολιτιστική κληρονομιά, μέσα από σύγχρονες, συμμετοχικές μεθόδους.

45ο Συμπόσιο Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης: Τρεις ημέρες επιστημονικού διαλόγου στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο

Η Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία διοργανώνει από τις 23 έως τις 25 Απριλίου 2026 το 45ο Συμπόσιο Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης, έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς της ελληνικής βυζαντινολογικής έρευνας. Το Συμπόσιο θα πραγματοποιηθεί στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, φιλοξενώντας 61 ανακοινώσεις και εισηγήσεις από καταξιωμένους ερευνητές.

Ένα τριήμερο αφιερωμένο στη βυζαντινή έρευνα

Το Συμπόσιο συγκεντρώνει κάθε χρόνο κορυφαίους επιστήμονες από τον χώρο της βυζαντινής και μεταβυζαντινής αρχαιολογίας, της τέχνης και της ιστορίας. Στη φετινή διοργάνωση θα παρουσιαστούν 45 ανακοινώσεις ελεύθερης θεματικής, καθώς και 4 εισηγήσεις και 12 ανακοινώσεις αφιερωμένες στο ειδικό θέμα του Συμποσίου.

Ειδικό θέμα: Καλλιτεχνικές διαδρομές Βυζαντίου – Ιταλίας

Το επιστημονικό μέρος εστιάζει στις καλλιτεχνικές και πολιτισμικές ανταλλαγές ανάμεσα στον βυζαντινό κόσμο και την Ιταλία από την Τέταρτη Σταυροφορία έως την παράδοση του Χάνδακα στους Οθωμανούς (1204–1669). Η θεματική εξετάζει τη διακίνηση καλλιτεχνών, τεχνοτροπιών και ιδεών, φωτίζοντας μια κρίσιμη περίοδο αλληλεπίδρασης Ανατολής και Δύσης.

Αφιέρωμα στη Μαρία Κωνσταντουδάκη-Κιτρομηλίδου

Η φετινή επιστημονική ημερίδα είναι αφιερωμένη στη μνήμη της ομότιμης καθηγήτριας του ΕΚΠΑ Μαρίας Κωνσταντουδάκη-Κιτρομηλίδου, η οποία έφυγε από τη ζωή στις 5 Φεβρουαρίου 2025. Η θεματική της ημερίδας συνδέεται άμεσα με τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα και την πολύτιμη συμβολή της στη μελέτη της βυζαντινής τέχνης.

Υποστήριξη του Συμποσίου

Οι συμμετέχοντες μπορούν να ενισχύσουν οικονομικά τη διοργάνωση με την αγορά του ειδικού Τεύχους που περιλαμβάνει το πρόγραμμα και τις περιλήψεις των εισηγήσεων, στην τιμή των 15 ευρώ.

Ζωντανή αναμετάδοση

Το Συμπόσιο θα μεταδοθεί ζωντανά μέσω του Διαύλου στον σύνδεσμο:

https://new.diavlos.grnet.gr/el/event/8112

Διάλεξη για το αρχαίο κτίσμα στη θέση «Μαρμαροκοπιό» Ρήνειας

 

Την Πέμπτη 23 Απριλίου 2026, στις 19:00, συνεχίζεται ο κύκλος ομιλιών ARCHAEOLOGY@Thessaloniki με μια σημαντική επιστημονική διάλεξη αφιερωμένη στη Ρήνεια και στα αρχαιολογικά της τεκμήρια. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Μουσείο Εκμαγείων του ΑΠΘ, ενώ θα υπάρχει και δυνατότητα διαδικτυακής παρακολούθησης.

Διεθνής ομάδα ειδικών παρουσιάζει νέα δεδομένα για τη Ρήνεια

Στη διάλεξη συμμετέχουν οι Δ. Μπάρτζης, αρχιτέκτονας Ε.Μ.Π., Β. Ευγενικού, τοπογράφος Ε.Μ.Π., καθώς και δύο διακεκριμένοι ξένοι επιστήμονες: η S. Maillot, Καθηγήτρια Αρχαίας Ιστορίας στο Université Clermont Auvergne, και ο J. Faguer, Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας στο Université Paris Nanterre. Η συνεργασία τους εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ερευνητικό πρόγραμμα που εξετάζει τη Ρήνεια, το ιερό νησί που λειτουργούσε ως νεκροταφείο της Δήλου και ως χώρος ιδιαίτερης λατρευτικής σημασίας.

Το θέμα της ομιλίας, «Το αρχαίο κτίσμα στη θέση Μαρμαροκοπιό νήσου Ρήνειας», επικεντρώνεται σε ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα του νησιού, το οποίο έχει απασχολήσει την αρχαιολογική έρευνα λόγω της ιδιαίτερης μορφολογίας και της πιθανής χρήσης του.

Το Μαρμαροκοπιό: Ένα μνημείο με ανοιχτά ερωτήματα

Η θέση «Μαρμαροκοπιό» αποτελεί ένα από τα σημεία της Ρήνειας όπου έχουν εντοπιστεί σημαντικά αρχιτεκτονικά λείψανα. Το κτίσμα που βρίσκεται εκεί παρουσιάζει χαρακτηριστικά που δεν επιτρέπουν εύκολη ταύτιση: η δομή του, τα υλικά κατασκευής και η χωροθέτησή του δημιουργούν ερωτήματα σχετικά με τη λειτουργία του.

Οι ομιλητές θα παρουσιάσουν τα νεότερα στοιχεία από την αρχιτεκτονική τεκμηρίωση, την τοπογραφική αποτύπωση και τη συγκριτική μελέτη με άλλα κτίσματα των Κυκλάδων. Παράλληλα, θα εξεταστούν οι ιστορικές πηγές και τα αρχαιολογικά δεδομένα που συνδέουν τη Ρήνεια με τη Δήλο, προσφέροντας ένα ευρύτερο πλαίσιο κατανόησης του μνημείου.

Ο χώρος και ο τρόπος παρακολούθησης

Η διάλεξη θα πραγματοποιηθεί στο Μουσείο Εκμαγείων του ΑΠΘ, στο υπόγειο του Νέου Κτηρίου της Φιλοσοφικής Σχολής. Η φυσική παρουσία του κοινού αναμένεται να προσφέρει τη δυνατότητα άμεσης συζήτησης με τους ερευνητές, ενώ η διαδικτυακή μετάδοση θα επιτρέψει τη συμμετοχή και σε όσους βρίσκονται εκτός Θεσσαλονίκης.

Η παρακολούθηση μέσω διαδικτύου θα γίνει από τον σύνδεσμο που έχει ανακοινωθεί από τους διοργανωτές.

Ένας κύκλος ομιλιών που αναδεικνύει τη σύγχρονη αρχαιολογική έρευνα

Το ARCHAEOLOGY@Thessaloniki έχει καθιερωθεί ως ένας από τους πιο δραστήριους κύκλους επιστημονικών παρουσιάσεων στη Βόρεια Ελλάδα, φιλοξενώντας ερευνητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Στόχος του είναι η ανάδειξη νέων αρχαιολογικών δεδομένων, η διάχυση της επιστημονικής γνώσης και η ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ ειδικών και κοινού.

Συνδεση  μέσω :https://authgr.zoom.us/j/97242479992?pwd=wwqXczjtiTFFS5aHStqEqjub6eg512.1&fbclid=IwY2xjawRVWP5leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFsdTB1TEEwUFM5VG0xd05Tc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHipDPr1ByxJWIy0GzM_EIxJ2_bPYTUkfg-N8ZkJQXlkbxnhlre6RbayxKx5W_aem_NOs7yhny93I9qFW6XGzxGQ#success