Πριν δεκαετίες ένα δημοσίευμα προκάλεσε αναστάτωση καθώς περιέγραφε ευρήματα για ελληνικό πολιτισμό σε πόλη της Κίνας. Θεωρήθηκε παράξενος καθώς μέχρι τότε θεωρούνταν ότι ο Μέγας Αλέξανδρος έφθασε μέχρι το Γάγγη ποταμό και δεν ήταν δυνατόν να υπάρχουν ελληνικές πόλεις στην Κίνα; Μήπως, όμως ο Αλέξανδρος έφθασε μέχρι το εσωτερικό της Κίνας; Ή τουλάχιστον, έφθασαν εκεί στρατεύματά του; Δυστυχώς δεν υπάρχουν οι ανάλογες ιστορικές πηγές που να τεκμηριώνουν κάτι τέτοιο. Κι όμως στην Κίνα βρέθηκε αρχαία ελληνική πόλη.
Η Νίγια, μία από τις μεγαλύτερες οάσεις του Νότιου Δρόμου του Μεταξιού, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Κεντρικής Ασίας. Με περισσότερες από 70 δομές διάσπαρτες σε μια έκταση 25 χιλιομέτρων, η πόλη αποκαλύπτει ένα μοναδικό μωσαϊκό πολιτισμών, από τους πρώιμους ινδοευρωπαϊκούς πληθυσμούς έως την ακμή του βασιλείου Σανσάν και την εξάπλωση του βουδισμού.
H Niya, η οποία πιστεύεται ότι άκμασε από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως τον 4ο αιώνα
μ.Χ., μία από τις μεγαλύτερες — αρχαίες πόλεις‑κράτη που ήταν διάσπαρτες κατά μήκος του Δρόμου του Μεταξιού πριν από περίπου 1.500 χρόνια. Τα ευρήματα της Νίγια φωτίζουν επίσης την απροσδόκητη ελληνική παρουσία στην Άπω Ανατολή, καθώς η ελληνοβουδιστική τέχνη και η ελληνιστική επιρροή έφτασαν μέχρι την Κίνα, την Κορέα και την Ιαπωνία.
 |
Οι Αρχαίοι Έλληνες της Κίνας. Η θεά Αθηνά,
ζωγραφισμένη από τον Fred Henry Andrews
για τον ιστορικό Aurel Stein,
βασισμένη σε σφραγίδα που ο ίδιος εντόπισε στην Κίνα.
Φωτογραφία: Fred Henry Andrews,
από το βιβλίο Ancient Khotan του Aurel Stein. |
Μαρτυρίες παρουσίας
Στην επαρχία Γιουνάν της Κίνας λέγεται ότι είχαν εγκατασταθεί οι απόγονοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου.Τα ελληνικά στοιχεία της πόλης Νίγια ήρθαν στη δημοσιότητα έπειτα από σειρά αρχαιολογικών ανασκαφών οι οποίες είχαν οι όποιες εντάθηκαν τη δεκαετία του 1990.
 |
Ιερό στην ερημο Ταλκλαμακάν
|
| c |
Ειδικότερα το 1993, ανακαλύφθηκε ότι στην αρχαία πόλη Νίγια στην έρημο της Ταλκλαμακάν βρέθηκαν δείγματα αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Η είδηση ήρθε στο φως χάρη σε δημοσίευμα αυστραλιανής εφημερίδας. Οι αρχαιολόγοι βρήκαν άξονες σιδήρου και δρεπάνια, ξύλινα όπλα , πύλινους τεφροδόχους, οικιακά βάζα, χάλκινα νομίσματα κάτοπτρα, δαχτυλίδια τα οποία στο σύνολο τους είναι ελληνικής καταγωγής.
 |
Έλληνας στρατιώτης, 3ος ή 2ος αιώνας π.Χ.,
σήμερα στο Μουσείο Σιντζιάνγκ στο Ουρούμτσι.
Φωτογραφία: Ismoon, Wikimedia Commons.
|
Η όαση της Νίγια στον Νότιο Δρόμο του Μεταξιού
Ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται 115 χιλιόμετρα βόρεια της σύγχρονης πόλης Μινφένγκ. Στην έκταση της αρχαίας όασης έχουν εντοπιστεί κατοικίες, κήποι, στούπα, δύο πρόσφατα ανασκαμμένοι βουδιστικοί ναοί και νεκροταφεία, όλα απλωμένα κατά μήκος της αρχαίας κοίτης του ποταμού Νίγια.
Η περιοχή του Λοπ Νορ, που ανήκει η Νίγια, κατοικούνταν στην προϊστορία από πληθυσμούς πιθανής ινδοευρωπαϊκής καταγωγής. Στο τέλος της πρώτης χιλιετίας π.Χ. εντάχθηκε στο βασίλειο Σανσάν, ενώ κατά τη δυναστεία των Χαν πέρασε υπό κινεζικό έλεγχο. Τον 2ο αιώνα μ.Χ. η επιρροή της αυτοκρατορίας των Κουσάν ενίσχυσε τη διάδοση της βουδιστικής τέχνης και γραμματείας στην περιοχή, οδηγώντας στη δημιουργία μοναστηριών σε όλο το Σανσάν.
 |
Νομίσματα της Ανατολικής δυναστείας Χαν
με ελληνικά γράμματα, ανασκαμμένα στη Σαανσί, Κίνα. 1ος–2ος αιώνας μ.Χ
|
Βουδιστική τέχνη με έντονη ελληνιστική επιρροή
Τα έργα τέχνης που βρέθηκαν στη Νίγια χρονολογούνται στον 3ο και 4ο αιώνα μ.Χ. και φέρουν εμφανή στοιχεία της γανδαρικής τέχνης των Κουσάν, η οποία έχει βαθιές ελληνιστικές ρίζες. Η γανδαρική σχολή, που αναπτύχθηκε από Έλληνες και Ινδούς καλλιτέχνες μετά τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου, δημιούργησε την πρώτη ανθρωπόμορφη απεικόνιση του Βούδα.
Η ελληνιστική επιρροή δεν περιορίστηκε στην Κεντρική Ασία. Μέσω του Δρόμου
του Μεταξιού, η ελληνοβουδιστική τέχνη ταξίδεψε στην Κίνα, την Κορέα και την Ιαπωνία. Στην Ιαπωνία, ο ναός Χοριουτζί θεωρείται ότι φέρει στοιχεία ελληνικής αρχιτεκτονικής, ενώ κινεζικά αγάλματα των δυναστειών Wei και Qi παρουσιάζουν πτυχώσεις ενδυμάτων και στάσεις που θυμίζουν γανδαρικά πρότυπα.
Τα ευρήματα της Νίγια: γραφή, τέχνη, καθημερινή ζωή
Οι ανασκαφές στη Νίγια έχουν αποδώσει εκατοντάδες ξύλινες πινακίδες με επιγραφές στη σπάνια γραφή Καρόστι, επίσημα έγγραφα σε δέρμα, ξύλινα έπιπλα, δοκάρια με ανάγλυφα, κεραμικά, λάκκες, υφάσματα από χρωματιστό μετάξι και νομίσματα. Τα ευρήματα αυτά αποκαλύπτουν μια ακμάζουσα πόλη με ανεπτυγμένη διοίκηση, εμπόριο και θρησκευτική ζωή.
ανακαλύφθηκε και ένας αμφορέας στην πόλη Νίγια και συγκεκριμένα 640 χιλιόμετρα από την πόλη Kashgar. H ανακάλυψη αυτή ανήκει στον Βρετανό εξερευνητή Όρελ Στέιν. Το γεγονός αυτό δημιούργησε πολλά ερωτηματικά για το μέχρι που έφτασε ο Μέγας Αλέξανδρος καθώς είναι γνωστό ότι έφτασε μέχρι το Γάγγη.
 |
Αμφορέας. Βρέθηκε στην πόλη Νίγια,
κάπου 640 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της πόλης Kashgar,
το 1993. |
Αξίζει να σημειωθεί ότι έχουν ανακαλυφθεί και άλλα αρχαιολογικά ευρήματα στην Κίνα, όπως το μωσαϊκό Sampul , ένα μάλλινο κρεμαστό ύφασμα που απεικονίζει ένα στρατιώτη, πιθανότητα ελληνικής καταγωγής και ένας Κένταυρος. Επιπλέον, έχουν ανακαλυφθεί και αγάλματα Ελλήνων στρατιωτών του 3ου αιώνα π.Χ. Επίσης, αρκετά ειδώλια και αναπαραστάσεις των Ελλήνων στρατιωτών έχουν βρεθεί βόρεια του Tien Shan. Τα παραπάνω δύο εκτίθενται στο Μουσείο Xinjiang, στο Ουρούμκι της Κίνας. Αν και τα ιστορικά δεδομένα θέλουν τον Μέγα Αλέξανδρο να έφτασε μέχρι την Ινδία, εντούτοις ο εντοπισμός μιας αρχαίας αλεξανδρινής πόλης, της Νίγια στην Κίνα δημιουργεί εύλογα ερωτήματα! Ο αμφορέας αυτός βρέθηκε στην πόλη Νίγια κάπου 640 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της πόλης Kashgar το 1993.
Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προαναφερόμενος Βρετανός εξερευνητής σερ Όρελ Στέιν, περιδιαβάζοντας την Κίνα το 1903 άκουσε από Κινέζους χωρικούς για την ύπαρξη μιας αρχαίας ελληνικής πόλης κάτω από μεγάλους αμμόλοφους. Όταν επιβλήθηκε στην Κίνα το κομμουνιστικό καθεστώς τα αρχαιολογικά ενδιαφέροντα αδράνησαν.Οι πιο πρόσφατες έρευνες
Οκτώ Κινέζοι και Ιάπωνες ερευνητές μπήκαν στην έρημο στις 4 Νοεμβρίου 1988 για να εξετάσουν τον χώρο της Νίγια, τα μόνα βοηθήματα που είχαν ήταν οι πρόχειροι χάρτες που είχε σχεδιάσει ο Στάιν, καθώς και οι πυξίδες τους, τα τηλεσκόπια και είκοσι καμήλες.Το εγχείρημα επεκτάθηκε σε πολλά χρόνια, καθώς οι ερευνητές μπορούσαν να εισέρχονται στον χώρο μόνο κάθε Οκτώβριο και να παραμένουν εκεί για έναν μήνα. Είναι ο «λιγότερο ανεμώδης» μήνας.
Οι ερευνητές έχουν πλέον εντόπισαν τα υπολείμματα περίπου 100 κατοικιών, νεκροταφείων, στάβλων, οπωρώνων, κήπων, αγροτικών εκτάσεων και δενδροστοιχιών. Έμειναν έκπληκτοι όταν, σκάβοντας μέσα στα σπίτια, βρήκαν κάθε είδους γεωργικά εργαλεία και οικιακά αντικείμενα — σιδερένια τσεκούρια και δρεπάνια, ξύλινα ρόπαλα, πήλινα αγγεία και στάμνες γεμάτες με διάφορες καλλιέργειες — όλα εξαιρετικά καλά διατηρημένα. Έμοιαζε σαν οι κάτοικοι της πόλης‑κράτους, τώρα θαμμένοι στην άμμο, να είχαν μόλις φύγει από το σπίτι τους και να επρόκειτο να επιστρέψουν ανά πάσα στιγμή, όπως καταγράφεται στο βιβλίο «Niya: Paradise Regained», που δημοσίευσαν οι ερευνητές το 1995.
Από τα αποξηραμένα σώματα που βρέθηκαν στον χώρο, ορισμένοι ανθρωπολόγοι υποθέτουν ότι οι άνθρωποι της Νίγια ήταν Καυκάσιας καταγωγής. Άλλοι υποστηρίζουν ότι ήταν απόγονοι των στρατιωτών του Μεγάλου Αλεξάνδρου (356–323 π.Χ.), ο οποίος πραγματοποίησε εκστρατείες προς την Ανατολή, καθώς λέγεται ότι οι στρατιώτες είχαν αναμειχθεί με τους τοπικούς πληθυσμούς.
 |
Βρέθηκε στον χώρο του Χοτάν,
στο Σιντζιάνγκ της Κίνας.
3ος–4ος αιώνας μ.Χ.
Συλλογή του Εθνικού Μουσείου Τόκιο.
Φωτογραφία: Puchku, Wikipedia. |
|
|
|
Οι Έλληνες στην Κίνα και η εξάπλωση του ελληνισμού στην Ανατολή
Η παρουσία ελληνικών βασιλείων στην Κεντρική Ασία και η δράση των Ελληνοβακτριανών και των Ινδοελλήνων βασιλέων έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διάδοση του ελληνισμού στην Ανατολή. Η Αλεξάνδρεια Εσχάτη, η βορειότερη πόλη του Μεγάλου Αλεξάνδρου στο Φεργκανά, εκτιμάται ότι επίσης αποτέλεσε σημείο επαφής με την κινεζική δυναστεία των Χαν, οδηγώντας στον περίφημο «Πόλεμο για τα Ουράνια Άλογα».
Ανασκαφές στην Κίνα έχουν φέρει στο φως αντικείμενα με ελληνικές επιγραφές, νομίσματα με ελληνικά γράμματα και αγάλματα που φέρουν εμφανή ελληνοβουδιστικά χαρακτηριστικά. Η ελληνιστική επιρροή διαμόρφωσε τον Μαχαγιάνα βουδισμό, ο οποίος εξαπλώθηκε σε όλη την Ανατολική Ασία.
 |
Προτομή βοδισάτβα από την Κουτσά.
Τέχνη της Σεριντίας,
Σιντζιάνγκ, 6ος–7ος αιώνας.
Ξηρός πηλός και πολυχρωμία. Μουσείο Γκιμέ.
Φωτογραφία: Vasil, Wikipedia. |
Η Νίγια ως κόμβος πολιτισμών
Η Νίγια αποτελεί ένα μοναδικό παράδειγμα συνάντησης πολιτισμών: ινδοευρωπαϊκών πληθυσμών, κινεζικής διοίκησης, κουσανικής επιρροής και ελληνιστικής τέχνης. Η εγκατάλειψη της πόλης τον 5ο αιώνα μ.Χ. δεν έσβησε την πολιτισμική της κληρονομιά, η οποία συνεχίζει να φωτίζει την ιστορία του Δρόμου του Μεταξιού και τη διάδοση του ελληνισμού στην Άπω Ανατολή.
ΠΗΓΕΣ
https://www.researchgate.net/figure/1-Alexander-the-Great-in-his-legendary-meeting-with-the-King-of-China-Nizami-Ganjavi_fig1_344606343
https://silk-road.com/artl/niya.shtml/
http://www.china.org.cn/
https://ecozen.gr/
https://greekreporter.com/
