Ποια η σχέση ιστορίας και μνήμης; Στον Βυζαντινό Πύργο της Γαλάτιστας, η μνήμη γίνεται υλικό, τόπος και διαδρομή, καθώς ο Σταύρος Παναγιωτάκης μεταμορφώνει βιβλία, χάρτες και νήματα σε νέους κόσμους. Η έκθεση «Γεωγραφία της Μνήμης» ανοίγει ένα παράθυρο σε μια τέχνη που εξερευνά την ανθρώπινη πορεία μέσα από ίχνη, τοπία και νοητές διαδρομές.
Ο Πύργος είναι χτισμένος σε ύψωμα που παλαιότερα περιβάλλονταν από πυκνά, ψηλά έλατα . Έχει χαρακτηριστικά όπως και άλλοι πύργοι της ευρύτερης περιοχής όπως των Βρασνών, του Αγίου Βασιλείου Λαγκαδά, της Μονής Ρίλας στη Βουλγαρία κ.ά. Περιγράφεται ως επιβλητικός, στενός, με εσοχές στα εξωτερικά τείχη του και μικρές κάθετες σχισμές για παράθυρα. Ενδεχομένως αποτελούσε ένα φρούριο - παρατηρητήριο που επικοινωνούσε με την πεδιάδα και τα χωριά της ενώ είναι πιθανή η χρήση του και ως φυλακή.
Ο Πύργος έχει ερεθίσει το συλλογικό φαντασιακό των κατοίκων καθώς λέγεται ότι στον Πύργο ζούσε η βασίλισσα Γαλάτεια που κατά μία εκδοχή έδωσε και το όνομά της στη Γαλάτιστα και ότι επικοινωνούσε με υπόγεια σήραγγα με την περιοχή της Αγίας Παρασκευής στην πεδιάδα.
Μια έκθεση που συνδέει μνήμη, ύλη και σύγχρονο προβληματισμό
Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους παρουσιάζει την έκθεση «Γεωγραφία της Μνήμης» του Σταύρου Παναγιωτάκη . Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 22 Απριλίου, στις 19:30, ενώ η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 11 Μαΐου 2026.
Στο ιστορικό μνημείο εκτίθενται ζωγραφικά έργα, γλυπτά και κατασκευές που σχολιάζουν σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα. Ο καλλιτέχνης αξιοποιεί ετερόκλητα υλικά —παλιά βιβλία ιστορίας, γύψο, χάρτες, ζελατίνες, κορδόνια, κλωστές— δημιουργώντας πολυεπίπεδες συνθέσεις που αντανακλούν τις αντιθέσεις και τη δυναμική της εποχής μας.
Το βιβλίο ως τόπος μνήμης και οι χάρτες ως νοητά τοπία
Στο έργο του Παναγιωτάκη, το βιβλίο παύει να είναι απλώς αντικείμενο ανάγνωσης και μετατρέπεται σε ζωντανό φορέα μνήμης. Πάνω στις σελίδες του, οι χάρτες σχηματίζουν μια συμβολική γεωγραφία: όχι πραγματικές διαδρομές, αλλά νοητά τοπία όπου η γνώση συναντά το ταξίδι και η φαντασία ανοίγει νέους δρόμους.
Οι μικρές ανθρώπινες μορφές λειτουργούν ως σύμβολα του διαχρονικού εξερευνητή που αναζητά κατεύθυνση ανάμεσα σε ιδέες, ιστορίες και τόπους. Η κατασκευή γίνεται μικρό σκηνικό, όπου η καταστροφή και η δημιουργία συνυπάρχουν, αποκαλύπτοντας την ανθρώπινη εμπειρία ως συνεχές πέρασμα.
Ο καλλιτέχνης και η πορεία του
Ο Σταύρος Παναγιωτάκης (1963) σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών του Βερολίνου (UdK Berlin) και είναι διδάκτορας του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του ΑΠΘ. Έχει παρουσιάσει 49 ατομικές εκθέσεις, 12 performances, έχει συμμετάσχει σε 96 ομαδικές εκθέσεις, ενώ 10 γλυπτά του βρίσκονται σε δημόσιους χώρους σε Ελλάδα και Κύπρο. Από το 2017 διδάσκει στο Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του ΑΠΘ.
Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφουν οι αρχαιολόγοι Όλγα Ιασονίδου και Βαγγέλης Μαλαδάκης.
Πληροφορίες λειτουργίας
Διάρκεια: 22 Απριλίου – 11 Μαΐου 2026
Ώρες λειτουργίας: 08:30–15:30 (εκτός Τρίτης)
Χώρος: Βυζαντινός Πύργος Γαλάτιστας, Χαλκιδική