Η Εισβολή της Αρχαιότητας...στο Μουσείο Μπενάκη η Aleksandra Waliszewska σε διάλογο με το παρελθόν

 

Μια άλλη ματια προσφέρει στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού  η συμπόρευση της έκθεσης της Aleksandra Waliszewska: η αρχαιότητα δεν επιστρέφει ως μνήμη αλλά ως δύναμη που εισβάλλει, διαταράσσει και ανασχηματίζει τη σύγχρονη εικαστική φαντασία. Η Aleksandra Waliszewska, με το σκοτεινό, ψυχολογικά φορτισμένο σύμπαν της, συνομιλεί με αντικείμενα χιλιάδων ετών, δημιουργώντας έναν αναχρονιστικό, σχεδόν τελετουργικό διάλογο ανάμεσα σε μύθο, σώμα και εικόνα.

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Ένας άλλος «δούρειος ίππος»: γενιές, φύλα και αρχέγονες μορφές

Η έκθεση «Η Εισβολή της Αρχαιότητας» παρουσιάζει 15 έργα της Waliszewska σε δύο ορόφους του Μουσείου, σε μια εικονογραφική αντίστιξη με αντικείμενα από τη Νεολιθική Ελλάδα, την κλασική αρχαιότητα, το Βυζάντιο και τη νεότερη εποχή. Στις συνθέσεις της, ανδρικές και γυναικείες μορφές, διαφορετικές γενιές και μυθολογικά πλάσματα συνυπάρχουν σαν ένας άλλος δούρειος ίππος που μεταφέρει μνήμες, φόβους και αρχέγονες χειρονομίες στο σήμερα.

Ειδώλια και λατρευτικά αντικείμενα: η αρχαιότητα ως ενεργή παρουσία

Ατενίζοντας το πρώτο έργο της καλλιτέχνιδος το συνέκρινα με τα εντυπωσιακά πτηνομορφα ειδώλια από την Κύπρο της μόνιμης συλλογής που φιλοξενούνται στην ίδια αίθουσα: Αναλογίστικα τους διαχρονικούς προβληματισμούς των δημιουργών ανά τους αιώνες, την ανθρωπινη αναγκη έκφρασης και τις μεγάλες ανησυχίες. Το βλέμμα μου επικεντρώθηκε και σε ένα κυπριακό έργο ταύρου λατρευτικής χρήσης και σκεφτόμουν πως αυτη η μορφή  σε συνδυασμό με τα έργα της καλλιτέχνιδος λειτουργούν ως σημεία αναφοράς μέσα στον διάλογο της έκθεσης. Η Waliszewska δεν αντιγράφει τα αρχαία αντικείμενα, τα μετατρέπει σε ενεργειακά ίχνη που επανέρχονται, σαν μνήμες που αρνούνται να σβήσουν.

Η τριφυλλόστομη οινοχόη και ο Διόνυσος που εισβάλλει στη σύγχρονη εικόνα

Σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές συνθέσεις, η καλλιτέχνιδα ενσωματώνει το θραύσμα μιας αττικής τριφυλλόστομης οινοχόης του 4ου αιώνα π.Χ., που ο Διόνυσος ιππεύει έναν πάνθηρα. Η εμφάνιση του θεού διακόπτει τη σκηνή μιας γυναίκας που παραπαίει μεταξύ ζωής και θανάτου, αναδεικνύοντας τη χθόνια διττότητα του Διονύσου ως θεότητας του Ολύμπου και του κάτω κόσμου. Η αρχαιότητα εδώ δεν είναι παρελθόν,είναι πίεση, εισβολή, μια δύναμη που επιμένει να επανέρχεται. To πένθος, ο πόνος, η θλίψη, ο ζωοοδότης ήλιος... καταστάσεις, νοήματα, συμβολα επανερμηνεύονται στα έργα της παντρέυοντας το χθες με το σήμερα. 

Warburg, μνήμη και «μορφές πάθους»

Η έκθεση συνομιλεί με τις θεωρίες του Aby Warburg και τον Άτλαντα της Μνημοσύνης, που η αρχαιότητα δεν λειτουργεί ως επιρροή αλλά ως «μορφή πάθους» — χειρονομίες, κινήσεις και εκφραστικοί τρόποι που διαπερνούν τους αιώνες. Ο Γιώργος Τζιρτζιλάκης υπενθυμίζει ότι το Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ που διοργανώνει την έκθεση, έχει μακρά ιστορία σε τέτοιους διαλόγους, από την «Cultural Geometry» έως την «Liquid Antiquity».

Η Waliszewska ως σύγχρονη συμβολίστρια

Η επιμελήτρια Alison Gingeras περιγράφει τη Waliszewska ως μια σύγχρονη συμβολίστρια που ταξιδεύει μέσα από τον οπτικό πολιτισμό. Οι πίνακές της, εμποτισμένοι με μύθο, έρωτα, θάνατο και σκοτεινή φαντασία, φέρουν τον «μεταβολισμό αιώνων» και ανασύρουν τα πνεύματα του παρελθόντος μέσα στον χώρο του Μουσείου Μπενάκη.

«Εκ κορμού»: Μια σύγχρονη μουσικοδραματουργική τελετουργία στον Αρχαιολογικό Χώρο Κορίνθου

 

Στον ιστορικό χώρο της Κορίνθου, που η αρχαία μνήμη παραμένει ενεργή μέσα στο τοπίο, παρουσιάζεται η παράσταση «Εκ κορμού», μια μουσικοδραματουργική σύνθεση που επαναφέρει τις γυναικείες φωνές της τραγωδίας στο σήμερα. Αρχαία τραγωδία, γυναικεία φωνή, μουσική σύνθεση, Κόρινθος, σύγχρονη παράσταση,  λέξεις που ορίζουν το καλλιτεχνικό στίγμα της παραγωγής που θα παρουσιαστεί στις 2 και 3 Αυγούστου 2026, στις 21:00, στον Αρχαιολογικό Χώρο Κορίνθου.

Οι ηρωίδες της τραγωδίας ως σύγχρονες συνειδήσεις

Η Φαίδρα, η Ιφιγένεια, η Αντιγόνη και η Κασσάνδρα δεν εμφανίζονται ως μυθικές μορφές, αλλά ως ανθρώπινες συνειδήσεις που φέρουν τη μνήμη, την επιθυμία, τη θυσία, την πράξη και την αλήθεια. Η παράσταση μετατρέπει τον αρχαίο λόγο σε εσωτερικό διάλογο, που η φωνή γίνεται φορέας ευθύνης και αντίστασης. Οι πολυφωνικές συνθέσεις, οι εναλλαγές σόλο και χορικών στιγμών και η σύγχρονη μουσική γλώσσα δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η τραγωδία αναπνέει ξανά, όχι ως αναπαράσταση, αλλά ως ζωντανή εμπειρία.

Η μουσική ως δραματουργικός πυρήνας

Η πρωτότυπη μουσική του Γιώργου Δούση λειτουργεί ως οργανικό στοιχείο της δράσης. Το πιάνο και το τρομπόνι συνομιλούν με τις τέσσερις γυναικείες φωνές, δημιουργώντας ένα ηχητικό πεδίο όπου ο ήχος και η σιωπή συνδιαμορφώνουν την αφήγηση. Η σκηνική επιμέλεια της Μαρίνας Μέργου εντάσσει τη μουσική στο σώμα της δραματουργίας, μετατρέποντας τον χώρο σε τόπο συλλογικής εμπειρίας.

Ο αρχαιολογικός χώρος ως ζωντανό σκηνικό

Η επιλογή του Αρχαιολογικού Χώρου Κορίνθου δεν λειτουργεί απλώς ως φόντο, αλλά ως δραματουργικός συνομιλητής. Η παράσταση αξιοποιεί τη μνήμη του τόπου, την εγγύτητα με τις αρχαίες μορφές και τη διαχρονική παρουσία της τραγωδίας, δημιουργώντας μια τελετουργική ατμόσφαιρα που ενώνει το παρελθόν με το παρόν. Η νυχτερινή ώρα έναρξης ενισχύει τη μυσταγωγία, επιτρέποντας στο φως, στη σκιά και στον ήχο να συνθέσουν ένα ενιαίο αισθητικό σύμπαν.

Οι συντελεστές της παράστασης

Την πρωτότυπη μουσική υπογράφει ο Γιώργος Δούσης, ενώ τη δραματουργία και τη σκηνική επιμέλεια έχει η Μαρίνα Μέργου. Τις γυναικείες φωνές ερμηνεύουν οι Λουντμίλα Μπονταρένκο, Μαρίνα Ρετσκάλοβα, Ιρένα Αθανασίου και Έφη Παπαδοπούλου. Στο πιάνο η Ειρήνη Αναστασίου και στο τρομπόνι ο Γιώργος Κρίμπερης. Η παραγωγή πραγματοποιείται από την ΑΜΚΕ ΑΝΑΞ – Πολιτιστικές Παραγωγές.

Μια παράσταση για την αλήθεια και τη συνύπαρξη

Το έργο θέτει στο επίκεντρο το διαχρονικό ερώτημα της ανθρώπινης στάσης απέναντι στην αλήθεια. Η γυναικεία φωνή, ως τόπος αντίστασης και ευθύνης, γίνεται ο άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η παράσταση. Η «Εκ κορμού» δεν αναζητά την αναβίωση της τραγωδίας, αλλά την ανανέωση της σχέσης μας με αυτήν, μέσα από μια σύγχρονη μουσική και θεατρική γλώσσα που συνομιλεί με το σήμερα.

Πέρινθος: Νέα ελληνιστικά ευρήματα και αιώνες ιστορίας

 

Σε μια πόλη που η θάλασσα του Προποντίδα συναντά την αδιάκοπη μνήμη των πολιτισμών, η γη ανοίγει ξανά για να αποκαλύψει όσα είχαν σιωπήσει. Ελληνιστική περίοδος, Θράκη, Πέρινθος, αρχαίο θέατρο, ανασκαφές λέξεις που συνθέτουν το νέο αρχαιολογικό αφήγημα στη βορειοδυτική Τουρκία, εκεί όπου η ιστορία φαίνεται να ξεκινά νωρίτερα απ’ όσο πιστεύαμε.

Νέα ευρήματα αλλάζουν το χρονολόγιο του μνημειακού θεάτρου

Οι ανασκαφές στο Μαρμαραερεγλίσι της επαρχίας Τεκίρνταγ αποκάλυψαν ελληνιστικά ίχνη στο εσωτερικό του μνημειακού θεάτρου της Περίνθου, ανατρέποντας την έως τώρα πεποίθηση ότι η πρώτη οικοδομική φάση του μνημείου ανήκει αποκλειστικά στην πρώιμη ρωμαϊκή περίοδο. Η ανασκαφική ομάδα, υπό τη διεύθυνση της καθηγήτριας Ζεϊνέπ Κοτσέλ Ερντέμ, εντόπισε δομικά κατάλοιπα και ίχνη δραστηριότητας που εισάγουν μια προγενέστερη φάση στην ιστορία του θεάτρου.

Οι αρχαιολόγοι εξετάζουν αν τα ευρήματα ανήκουν σε παλαιότερο ελληνιστικό θέατρο ή σε κατασκευές που προϋπήρχαν του ρωμαϊκού μνημείου. Η έρευνα παραμένει ανοιχτή, καθώς η στρωματογραφία φτάνει σε βάθος έξι μέτρων και μόνο το ένα τέταρτο του θεάτρου έχει αποκαλυφθεί.

Το μεγαλύτερο αρχαίο θέατρο της Θράκης

Το μνημείο, που αναδύεται σταδιακά μέσα από βαριά επιχώσεις, χαρακτηρίζεται από την ομάδα ως το μεγαλύτερο γνωστό αρχαίο θέατρο της Θράκης, συγκρίσιμο σε κλίμακα με τα θέατρα της Εφέσου και της Περγάμου. Η αποκάλυψη των ανώτερων κερκίδων και μιας από τις κύριες εισόδους προσφέρει τα πρώτα σαφή στοιχεία για την αρχιτεκτονική του οργάνωση, αν και η πλήρης χωρητικότητα θα καθοριστεί όταν αποκαλυφθεί μεγαλύτερο τμήμα.

Παράλληλα, η φυσική βραχώδης μορφολογία φαίνεται να έχει ενσωματωθεί στον σχεδιασμό του θεάτρου. Οι ερευνητές εξετάζουν αν ο χώρος είχε θρησκευτική χρήση πριν την κατασκευή του μνημείου, πιθανώς ως υπαίθριο ιερό συνδεδεμένο με θρακικές λατρευτικές πρακτικές.

Η Πέρινθος ως ελληνικό κέντρο ισχύος

Σύμφωνα με την Britannica, η Πέρινθος — γνωστή και ως Ηράκλεια — υπήρξε μία από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Θράκης, στρατηγικά τοποθετημένη στην Προποντίδα και συνδεδεμένη με τα δίκτυα του Αιγαίου, του Εύξεινου Πόντου και της ενδοχώρας. Η πόλη ήταν ήδη πλούσια και ισχυρά οχυρωμένη τον 4ο αιώνα π.Χ., όταν αντιστάθηκε στην πολιορκία του Φιλίππου Β΄ της Μακεδονίας, με τη βοήθεια ελληνικών πόλεων όπως η Αθήνα και το Βυζάντιο .

Η ελληνική επιρροή στην περιοχή

Το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού έχει τεκμηριώσει εκτενώς τον ρόλο των ελληνικών πόλεων της Προποντίδας ως κόμβων εμπορίου, πολιτισμού και στρατηγικής ισχύος. Η Πέρινθος, με έντονη ελληνική παρουσία ήδη από την αρχαϊκή περίοδο, αποτέλεσε σημείο διάχυσης ελληνικών θεσμών, γλώσσας και τεχνών προς τη Θράκη και τα παράλια της Μικράς Ασίας. Η θεατρική παράδοση, η αστική οργάνωση και η θρησκευτική πρακτική της πόλης εντάσσονται στο ευρύτερο ελληνιστικό πολιτισμικό πλαίσιο που διαμόρφωσε την περιοχή.

Σύμφωνα με την Britannica επιβεβαιώνει ότι η Πέρινθος υπήρξε ελληνική πόλη με ισχυρή πολιτική και στρατιωτική ταυτότητα, ενώ η αντίστασή της στον Φίλιππο Β΄ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνικής επιρροής στη Θράκη και της σημασίας της ως περιφερειακού κέντρου πριν από τη ρωμαϊκή κατάκτηση .

Προς μια νέα χρονολόγηση

Τα νέα ευρήματα δεν προσδιορίζουν ακόμη την ακριβή χρονολόγηση του θεάτρου, αλλά αποκαλύπτουν ότι η ιστορία του μνημείου είναι πιο σύνθετη απ’ όσο γνωρίζαμε. Καθώς η ανασκαφή συνεχίζεται, οι αρχαιολόγοι αναμένουν να φωτιστούν οι φάσεις κατασκευής, η σχέση με το προγενέστερο τοπίο και η διαχρονική χρήση του χώρου.

Μαρία Φαραντούρη στον Πύργο Μπαζαίου: Μια τελετουργική μουσική συνάντηση στο Φεστιβάλ Νάξου 2026

 

Η φωνή της Μαρίας Φαραντούρη, μια από τις πιο εμβληματικές παρουσίες του ελληνικού και διεθνούς πολιτισμού, συναντά τον ιστορικό Πύργο Μπαζαίου σε μια βραδιά όπου η μουσική αποκτά τελετουργική διάσταση. Στο ατμοσφαιρικό τοπίο της Νάξου, η παράσταση μετατρέπεται σε μια μυσταγωγική εμπειρία που συνδέει τη μνήμη, την ιστορία και τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.

Μια βραδιά υψηλής καλλιτεχνικής έντασης

Την Τετάρτη 5 Αυγούστου, στις 21:30, ο Πύργος Μπαζαίου θα υποδεχθεί τη Μαρία Φαραντούρη σε μια συναυλία που αναμένεται να αποτελέσει κορυφαία στιγμή του φετινού Φεστιβάλ Νάξου. Η διεθνώς αναγνωρισμένη ερμηνεύτρια, που έχει συνδέσει το όνομά της με τους σημαντικότερους Έλληνες συνθέτες και ποιητές, παρουσιάζει έναν εκλεκτό μουσικό κύκλο, ειδικά διαμορφωμένο για τον ιδιαίτερο χώρο του Πύργου.

Η μουσική συνομιλεί με τον χώρο

Η οικουμενική φωνή της Φαραντούρη συναντά τη δωρική ατμόσφαιρα του ιστορικού μνημείου, δημιουργώντας μια παράσταση όπου η μουσική λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. Ο Πύργος Μπαζαίου, με τη μακρά παράδοση φιλοξενίας σημαντικών καλλιτεχνικών γεγονότων, αναδεικνύει τον διάλογο ανάμεσα στην πολιτιστική κληρονομιά και τη σύγχρονη δημιουργία.

Οι συντελεστές της βραδιάς

Με βασικό όργανο το κλασικό πιάνο, η παράσταση αποκτά έναν εσωτερικό, δωρικό χαρακτήρα. Τις ενορχηστρώσεις υπογράφει και εκτελεί ο διακεκριμένος σολίστ Αχιλλέας Γουάστωρ, ενώ ο Ηρακλής Ζάκκας στο μπουζούκι προσθέτει το αυθεντικό ελληνικό μουσικό χρώμα.

Στο τραγούδι συνοδεύει ο ταλαντούχος ερμηνευτής της νέας γενιάς Θανάσης Βούτσας, προσφέροντας μια σύγχρονη ευαισθησία που συνομιλεί αρμονικά με τη φωνή της Φαραντούρη.

Ένα ταξίδι στη νεότερη ελληνική μουσική ιστορία

Το κοινό θα έχει την ευκαιρία να ταξιδέψει μέσα από εμβληματικά τραγούδια που σημάδεψαν τη νεότερη ελληνική μουσική ιστορία. Η μοναδική ακουστική του Πύργου Μπαζαίου και η ιστορική του αύρα ενισχύουν την εμπειρία, μετατρέποντας τη συναυλία σε μια βραδιά βαθιάς συγκίνησης και υψηλής αισθητικής.

Πληροφορίες

Γενική είσοδος: 25€

Διοργάνωση: Φεστιβάλ Νάξου 2026

«Αγάπης ανάβαση» στο Σπήλαιο Πετραλώνων: Μια ποιητική τελετουργία για την ανθρώπινη ύπαρξη

Στο βάθος της γης, εκεί που ο χρόνος παγώνει και η μνήμη αποκτά υλικό σώμα, η παράσταση Αγάπης ανάβαση υψώνει έναν ποιητικό φάρο για την ανθρώπινη φύση. Ανάμεσα σε απολιθωμένα ίχνη και ζωντανές φωνές, η αγάπη αναδύεται όχι ως συναίσθημα αλλά ως πρωταρχική ουσία που κινεί την άνοδο, την πτώση και την αιώνια επιστροφή του ανθρώπου στον εαυτό του.

Η ποιητική σύλληψη της παράστασης

Το σκηνικό ποίημα Αγάπης ανάβαση φωτίζει την ανθρώπινη εξέλιξη μέσα από μια οντολογική προσέγγιση της αγάπης, η οποία δεν περιορίζεται σε συναισθηματικές αποχρώσεις αλλά λειτουργεί ως βαθύτερη κατάσταση ύπαρξης. Η διαδρομή δεν είναι γραμμική, ο άνθρωπος επιστρέφει στις απαρχές του, κατρακυλά, ανασυντίθεται και ξαναδοκιμάζει την άνοδο, σαν μια αέναη προσπάθεια να συναντήσει το σημείο όπου η γνώση συναντά την αγάπη.

Το απολιθωμένο κρανίο του σπηλαίου Πετραλώνων λειτουργεί ως ποιητική αφορμή, ένα ίχνος που ενεργοποιεί τον διάλογο για την πορεία του ανθρώπου στον χρόνο. Η μουσική, το σώμα, η φωνή και η εικόνα συνυπάρχουν ως φορείς μνήμης, δημιουργώντας ένα πολυφωνικό σκηνικό πεδίο που μετατρέπει τον χώρο σε ζωντανό οργανισμό.

Η παράσταση ως στοχασμός και εμπειρία

Η Αγάπης ανάβαση δεν αφηγείται την ιστορία της ανθρώπινης εξέλιξης, την στοχάζεται μουσικά και σκηνικά. Τοποθετεί τον άνθρωπο ταυτόχρονα στο κέντρο, στο παρασκήνιο και στο προσκήνιο της ύπαρξής του, αναζητώντας εκείνη τη λεπτή στιγμή όπου η συνείδηση γίνεται πράξη εξανθρωπισμού. Πρόκειται για μια ποιητική εμπειρία που καλεί το κοινό να συμμετάσχει σε μια τελετουργία μνήμης, φωτός και εσωτερικής ανάβασης.

Καλλιτεχνική ομάδα

Πρωτότυπη μουσική: Σπύρος Καλλιβωκάς

Σκηνοθεσία, κείμενο, μουσικός επί σκηνής: Κική Κέρζελη

Σκηνογραφία, καλλιτεχνική επιμέλεια: Νατάσα Δημοπούλου

Κείμενο: Νίκος Νικήτογλου

Κατασκευή & εμψύχωση κούκλας: Αρετή Αντωνάτου

Performance: Ρίνο Τζάνι

Video animation: Αλεξάνδρα Συμεωνίδου

Οργάνωση παραγωγής: Πόπη Συμεωνίδου

ΑΜΚΕ: AFFEKT

Πληροφορίες Παράστασης

Ημερομηνίες: 01.08 — 02.08.2026

Ώρα Έναρξης: 20.30

Χώρος: Σπήλαιο Πετραλώνων, Χαλκιδική

Κλείστε Θέση: Διαθέσιμη κράτηση μέσω της παραγωγής