Η Οδύσσεια του Νόλαν διχάζει: Καλλιτεχνική ελευθερία ή κακοποίηση του ομηρικού έπους;

 

Η νέα ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν, Οδύσσεια, άνοιξε μια έντονη δημόσια συζήτηση για την αυθεντικότητα, την πιστότητα και τα όρια της καλλιτεχνικής ελευθερίας "αξιοποιώντας" ένα από τα ιερότερα κείμενα της παγκόσμιας Λογοτεχνίας, πριν καν προβληθεί στους κινηματογράφους. Μετά τη θέαση της ταινίας, πιστεύω ότι αξίζει τον κόπο να εξετάσουμε τη διασκευή του έπους και να εντοπίσουμε τα προβληματικά σημεία και τα "αφηρημένα" αποδιδόμενα στοιχεία του. Θα διερευνήσουμε στη συνέχεια πως ο Νόλαν επιχειρεί να το μεταφέρει στο σήμερα, όχι ως πιστή αναπαράσταση, αλλά ως σύγχρονη ανάγνωση και εάν φωτίζει ηθικά, υπαρξιακά και πολιτισμικά νοήματα.

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Παρά την απόπειρα μιας πιο σύγχρονης προσέγγισης με την επιλογή ενός καστ που θυμίζει την σημερινή παγκοσμιοποιημένη συνύπαρξη των λαών  και όχι της μυκηναϊκής κοινωνίας της εποχής του ύστερου Χαλκού, ο Νόλαν θεωρώ ότι προσπάθησε να αναδείξει τις πυρηνικές αξίες του έπους. Σε κάποιες περιπτώσεις το πέτυχε, σε άλλες όχι.

Ένας Οδυσσέας ανθρώπινος, όχι άκαμπτος ήρωας

Με γρήγορο ρυθμό που καταφέρνει να μην σε κουράσει η τρίωρη θέασή της ταινίας,  ο σκηνοθέτης επιλέγει να αναδείξει τον Οδυσσέα όχι ως αψεγάδιαστο ήρωα, αλλά ως άνθρωπο που επιθυμεί την επιστροφή στην πατρίδα του και συμβολικά στον εαυτό του. Καθώς αυτός ο θησαυρός  της παγκόσμιας Λογοτεχνίας έχει ψυχολογικό υπόβαθρο αλλά και συμβολισμό, ο νόστος  έχει σημασία  να παρουσιάζεται ως βαθιά υπαρξιακή ανάγκη, ενώ οι δοκιμασίες να λειτουργούν ως εσωτερική ταλαιπωρία και όχι μόνο ως περιπέτειες. Πράγματι ο Νόλαν φορτίζει τον ήρωα με τύψεις για όσα έγιναν στην Τροία, αναδεικνύοντας το ηθικό τραύμα των Ελλήνων που βεβήλωσαν ιερά, σκότωσαν αθώους και επέστρεψαν σαν ήρωες για να βρουν τραγικό θάνατο σε κάποιες περιπτώσεις. Δεν υπάρχει θρίαμβος, αλλά υπάρχει ενοχή. Συνεπώς, παρά την εκλαικευμένη – ποπ- εκδοχή του μύθου, ο σκηνοθέτης σε αυτό το σημείο πετυχαίνει να δώσει στον θεατή το βασικό νόημα του νόστου.

Φιλοξενία, ύβρις και ηθική τάξη

Η ταινία προσπαθεί να αγγίξει και άλλα βασικά ομηρικά νοήματα: τη φιλοξενία, την ύβρη και τις συνέπειές της. Η σημασία της τιμής στο ξένιο Δία, δηλαδή της φιλοξενίας των ξένων τονίζεται, ενώ σημειώνεται και ότι  οι μνηστήρες καταχρώνται την φιλοξενία  και προσβάλλουν την Πηνελόπη και τον Τηλέμαχο. Η τελική τιμωρία τους αποκαθιστά την ηθική τάξη. Ωστόσο, η ταινία δεν αναδεικνύει την ύβρη του Οδυσσέα απέναντι στον Πολύφημο, δεν περιλαμβάνεται η περίφημη στιχομυθία με τον «Κανένα» και τη  τελική αποκάλυψη του ονόματός του που κρύβει τους συμβολισμούς για την ανθρώπινη αλαζονεία, την οποία πλήρωσε ο ήρωας τελικά με την εκδίκηση από τον Ποσειδώνα. Αφαιρώντας τα χαρακτηριστικά τεχνάσματα του πολύτροπου Οδυσσέα, η εξυπνάδα του ήρωα παρουσιάζεται περισσότερο ως βία παρά ως στρατηγική.

 

Αφηγηματικές επιλογές που αποδυναμώνουν το έπος

Η μεγαλύτερη απώλεια είναι η αφαίρεση των  ραψωδιών Ε,Ζ, Η και Θ, στις οποίες ο Οδυσσέας  φθάνει στο νησί των Φαιάκων, συναντά τη Ναυσικά  και αφηγείται ο ίδιος την ιστορία του. Η ταινία μεταφέρει την διαδικασία της αφήγησης σε μια πιο προσωπική συζήτηση με την Καλυψώ, με την προσωπική μου εκτίμηση να είναι ότι στερεί τη δομή της αυτοδιήγησης που αποτελεί θεμέλιο του έπους.

 

Απουσία θεών και αλλαγή του ομηρικού κόσμου

Η Αθηνά εμφανίζεται μόνο ως εσωτερική φωνή, αόρατη για τους άλλους. Ο Ποσειδώνας και ο Δίας απουσιάζουν εντελώς, αλλάζοντας τη φύση του ομηρικού κόσμου που οι θεοί παρεμβαίνουν ενεργά. Η κάθοδος στον Άδη (Ραψωδία Λ) είναι σύντομη και αποδυναμωμένη: δεν εμφανίζεται η μητέρα του και η συγκλονιστική σκηνή που ο ήρωας προσπαθεί να την αγκαλιάσει. Επίσης, λείπει η συνάντηση με τον Αχιλλέα, που δηλώνει πως θα προτιμούσε μια ήσυχη ζωή από τη δόξα, στερώντας ένα από τα πιο διαχρονικά υπαρξιακά μηνύματα του έπους. Πρέπει να επισημάνω αισθητικά αλλά και ως φιλόζωη μου προκάλεσε έντονη δυσανασχέτηση η σφαγή των κριαριών στην θυσία προς τους νεκρούς. Τέλος, λείπει το απόσμασμα  από την ραψωδία Κ στην οποία ο Ερμής δίνει -επίσης συμβολικά- στον Οδυσσέα το αντίδοτο στο φαρμάκι της Κίρκης. 

 

Αισθητική, πανοπλίες και αναχρονισμοί

Η ταινία επιχειρεί να εντάξει την ιστορία στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού, με έμφαση στον έλεγχο εμπορικών δρόμων και την απειλή των «Λαών της Θάλασσας». Ωστόσο, οι πανοπλίες δεν θυμίζουν μυκηναϊκό κόσμο, ενώ η υπερβολή στην εμφάνιση του Αγαμέμνονα απομακρύνει την ταινία από την ιστορική ακρίβεια. Πολλά σημεία έχουν dark αισθητική που θυμίζουν περισσότερο μεσαίωνα παρά αρχαίο κόσμο.  Αξιοσημείωτο είναι ότι οι διάλογοι είναι σύγχρονοι, οι ενδυμασίες μοντέρνες, όσο για την γλώσσα δεν παραπέμπει στον Όμηρο.

 

Το ζήτημα του καστ και η συζήτηση περί αυθεντικότητας

Οι βασικές ερμηνείες είναι εξαιρετικές: o Οδυσσέας και η Πηνελόπη αποδίδονται με δύναμη. Η επιλογή ηθοποιών διαφορετικών εθνικοτήτων- Ελένη και Κλυταιμνήστρα, αλλά και πλήρωμα- παρά το γεγονός ότι σαν Έλληνα θεατή σε ξενίζουν δεν επηρεάζει την πλοκή και δεν αποτελεί ιστορική δήλωση: Πρέπει να γίνει σαφές οτι η ταινία δεν επιχειρεί αρχαιολογική αναπαράσταση, αλλά καλλιτεχνική ερμηνεία ενός Αμερικανού σκηνοθέτη στο πλαίσιο παραγωγής του Χόλιγουντ. Συνεπώς, η συζήτηση περί «καταγωγής» της Ελένης δεν έχει βάση, ακόμη και εάν επιχειρείται όπως υποστηρίζουν κάποιοι προγπαγάνδα ή ότι προωθείται συγκεκριμένη ατζέντα.

 

Ο Όμηρος ως ζωντανή παράδοση

Η ταινία προκάλεσε πάθος, επανέφερε συζητήσεις και έκανε πολλούς να ξαναπιάσουν την Οδύσσεια.  Ακόμη και με αυτη τη σχετικά ρηχή ερμηνευτική προσέγγιση του έπους αποδεινύεται ότι ο Όμηρος δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν, συνομιλεί με κάθε εποχή: Από τον Δάντη μέχρι τον σύγχρονο κόσμο, κάθε γενιά δημιουργεί τον δικό της Οδυσσέα με βάση τους συμβολισμούς και τα βαθύτερα αρχέτυπα του έπους. Κάποιες διασκευές πιάνουν το νόημα, άλλες μένουν επιφανειακές. Η ταινία του Νόλαν ανήκει στις δεύτερες: ενδιαφέρουσα, διασκεδαστική, τολμηρή, αλλά συχνά απομακρυσμένη από τον πυρήνα του έπους.

«Η Αρπαγή της Περσεφόνης – Η Επιστροφή» στο Α’ Αρχαίο Θέατρο Λάρισας

Η νέα θεατρική παραγωγή «Η Αρπαγή της Περσεφόνης – Η επιστροφή» παρουσιάζεται στο Α’ Αρχαίο Θέατρο Λάρισας στις 20 και 21 Ιουλίου 2026, επαναπροσεγγίζοντας τον αρχαίο μύθο μέσα από μια σύγχρονη, σκοτεινή και βαθιά ανθρώπινη ματιά. Η παράσταση φωτίζει τις συνέπειες της αρπαγής, αναδεικνύοντας το τραύμα, την ενηλικίωση και τη σύγκρουση μητέρας–κόρης σε έναν κόσμο που προσπαθεί να συνεχίσει σαν να μην έχει συμβεί τίποτα.

Μια σύγχρονη ανάγνωση του μύθου

Η παράσταση «Η Αρπαγή της Περσεφόνης – Η επιστροφή» μεταφέρει τον μύθο στο σήμερα, εστιάζοντας όχι στο γεγονός της αρπαγής αλλά στις βαθιές ψυχικές και κοινωνικές συνέπειές της. Η Περσεφόνη επιστρέφει σε έναν κόσμο που έχει αλλάξει, ενώ η βία που υπέστη επιχειρείται να συγκαλυφθεί ως κανονικότητα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η σχέση της με τη Δήμητρα, μια σχέση που δοκιμάζεται καθώς η μητέρα αδυνατεί να αποδεχθεί ότι η κόρη της δεν μπορεί να επιστρέψει στην προηγούμενη, «αθώα» υπόστασή της.

Θεματικές: τραύμα, εξουσία και έμφυλη βία

Με αιχμηρή σύγχρονη ματιά, η παράσταση συνομιλεί με ζητήματα έμφυλης βίας, εξουσίας και τραύματος. Οι θεοί παρουσιάζονται ως φορείς ελέγχου και επιβολής, ενώ η Περσεφόνη γίνεται σύμβολο της βίαιης ενηλικίωσης και της προσπάθειας επαναπροσδιορισμού της ταυτότητάς της. Η επιστροφή της δεν είναι θρίαμβος, αλλά μια δύσκολη διαδικασία επανένταξης σε έναν κόσμο που δεν αναγνωρίζει το βάρος της εμπειρίας της.

Σκηνικό σύμπαν και καλλιτεχνική προσέγγιση

Ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Βασιλακόπουλος συνδυάζει λόγο, κίνηση και ζωντανή μουσική, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο σκηνικό περιβάλλον. Τα σκηνικά του Geurt Holdijk (House of Architects) και η μουσική του Μιχάλη Παρασκάκη συνθέτουν μια ατμόσφαιρα που ισορροπεί ανάμεσα στο αρχέγονο και το σύγχρονο. Η χορογραφία του Αλέξη Φουσέκη και ο σχεδιασμός φωτισμών του Βασίλη Αποστολάτου ενισχύουν την ένταση και τη δραματικότητα της αφήγησης.

Οι συντελεστές και οι ερμηνείες

Στην παράσταση συμμετέχουν οι Διαμαντής Αδαμαντίδης, Ιφιγένεια Βαρελά, Μιχαήλ Μελίσσης και Wendell Jaspers, οι οποίοι ενσαρκώνουν τους βασικούς ρόλους του μύθου μέσα από μια σύγχρονη, ψυχολογικά φορτισμένη προσέγγιση. Η παραγωγή εκτελείται από την Τσαμπίκα Κωτούλα, ενώ η ΑΜΚΕ Coming Soon υπογράφει την οργάνωση.

Πληροφορίες και πρόσβαση

Η παράσταση παρουσιάζεται δωρεάν στο Α’ Αρχαίο Θέατρο Λάρισας, στις 20 και 21 Ιουλίου 2026

Botero in New York, έκθεση στο Sotheby’s: Η γέννηση του Boterism

 

Η έκθεση “Botero in New York” στο Sotheby’s αναδεικνύει τη γέννηση του Boterism και την καθοριστική περίοδο του καλλιτέχνη στην πόλη...Το Sotheby’s παρουσιάζει από τις 22 Ιουλίου έως τις 7 Σεπτεμβρίου 2026 την έκθεση Botero in New York, αφιερωμένη στη δημιουργική περίοδο του Φερνάντο Μποτέρο στη Νέα Υόρκη, που διαμορφώθηκε η εικαστική γλώσσα που τον καθιέρωσε διεθνώς. Η έκθεση συγκεντρώνει έργα από ιδιωτικές συλλογές και το Ίδρυμα Botero, προσφέροντας μια σπάνια ευκαιρία να παρουσιαστούν μαζί κομβικές δημιουργίες που σηματοδότησαν τη γέννηση του Boterism.

Μια από τις σημαντικότερες εκθέσεις Botero των τελευταίων ετών

Ο οίκος Sotheby’s ανοίγει για πρώτη φορά τον χώρο του Breuer Building αποκλειστικά για τον Κολομβιανό καλλιτέχνη Φερνάντο Μποτέρο. Η έκθεση Botero in New York παρουσιάζει περισσότερα από είκοσι έργα – ζωγραφικά και γλυπτά – που δημιουργήθηκαν κατά την περίοδο παραμονής του στη Νέα Υόρκη, μια φάση που θεωρείται καθοριστική για την εξέλιξη του ιδιαίτερου ύφους του.

Η περίοδος της Νέας Υόρκης και η γέννηση του Boterism

Από το 1960 έως το 1973, ο Μποτέρο έζησε στη Νέα Υόρκη, στο επίκεντρο της διεθνούς σύγχρονης τέχνης. Παρά την κυριαρχία του Αφηρημένου Εξπρεσιονισμού και του Μινιμαλισμού, ο καλλιτέχνης επέλεξε να ακολουθήσει τη δική του πορεία, εμβαθύνοντας στη φιγούρα και στις υπερμεγέθεις, διογκωμένες μορφές που θα γίνουν το σήμα κατατεθέν του. Οι όγκοι, οι χιουμοριστικές αναπαραστάσεις και οι ειρωνικές αποδόσεις καθημερινών σκηνών αναδύθηκαν ως προσωπική απάντηση στα καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής.

Εμβληματικά έργα της έκθεσης

Η έκθεση περιλαμβάνει κομβικά έργα της περιόδου, όπως:

• Mona Lisa, Age Twelve (1959) – έργο που απέκτησε το MoMA και θεωρείται καθοριστικό για τη διεθνή αναγνώριση του Μποτέρο.
• Pope Leo X (After Raphael) (1964) – μια σύγχρονη, προσωπική αναμέτρηση με την Αναγέννηση.
• The Presidential Family (1967) – σατιρική απεικόνιση της εξουσίας μέσα από υπερβολικές μορφές.
• Picnic (1973) – έργο που αποτυπώνει την ώριμη καλλιτεχνική του γλώσσα σε χρώμα, σύνθεση και αναλογίες.

Η Νέα Υόρκη ως διεθνής αφετηρία

Πέρα από την καλλιτεχνική αξία των έργων, η έκθεση αναδεικνύει τη σχέση του Μποτέρο με τη Νέα Υόρκη, την πόλη που διαμόρφωσε την ταυτότητά του και από όπου ξεκίνησε η διεθνής του πορεία. Το Botero in New York αποτελεί φόρο τιμής στη συμβολή του καλλιτέχνη στη σύγχρονη λατινοαμερικανική τέχνη και στη δημιουργία ενός εικαστικού ιδιώματος που παραμένει αναγνωρίσιμο παγκοσμίως.

πηγή: https://colombiaone.com/

Η οικία Σούτσου μετατρέπεται σε Βιβλιοθήκη και Αρχείο του Θεατρικού Μουσείου – Ολοκληρώθηκε η μουσειογραφική μελέτη

 

Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στην υλοποίηση του σχεδίου για τη διάσωση και ανάδειξη της σύγχρονης θεατρικής κληρονομιάς, με την ολοκλήρωση της μουσειογραφικής μελέτης για τη μετατροπή της ιστορικής οικίας Σούτσου σε Βιβλιοθήκη και Αρχείο του Θεατρικού Μουσείου. Το εμβληματικό κτήριο στη Σταδίου 47 αποκτά νέο ρόλο, εντασσόμενο σε μια ευρύτερη στρατηγική επανάχρησης και προστασίας νεότερων μνημείων.

Η οικία Σούτσου ως νέος θεσμικός πυλώνας του Θεατρικού Μουσείου

Η Βιβλιοθήκη και το Αρχείο του Θεατρικού Μουσείου θα στεγαστούν στην ιστορική οικία Σούτσου, ένα κτήριο που αποτελεί χαρακτηρισμένο νεότερο μνημείο και σημαντικό δείγμα της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας της οδού Σταδίου. Το Υπουργείο Πολιτισμού ολοκλήρωσε τη μουσειογραφική μελέτη, προχωρώντας στην υλοποίηση του σχεδίου για την οργάνωση, διάσωση και ανάδειξη της θεατρικής κληρονομιάς της χώρας.

Η  εξαγορά της Συλλογής και του Αρχείου του Θεατρικού Μουσείου το 2021 συνοδεύτηκε από την απόφαση αποκατάστασης της οικίας Σούτσου, ώστε να στεγάσει τη Θεατρική Βιβλιοθήκη και το προστατευόμενο Αρχείο.Τα τεκμήρια του Μουσείου αποτελούν πολύτιμη πηγή για την ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου. Στο ίδιο κτήριο θα λειτουργήσει μόνιμη έκθεση, προπομπός της μεγάλης έκθεσης στο συγκρότημα της Πειραιώς 260, διατηρώντας τον διττό χαρακτήρα – αρχειακό και εκθεσιακό – που αποτελεί τον πυρήνα της φυσιογνωμίας του Θεατρικού Μουσείου.

Χρηματοδότηση και ένταξη στο ΕΣΠΑ

Η αποκατάσταση και επανάχρηση της οικίας Σούτσου εντάσσονται στην Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (ΟΧΕ) του τομέα Πολιτισμού, η οποία χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα «Αττική» του ΕΣΠΑ 2021‑2027, με συνολικό προϋπολογισμό 9 εκατ. ευρώ. Η οικία, ιδιοκτησία του κληροδοτήματος Αλέξανδρου Σούτσου που διαχειρίζεται η Εθνική Πινακοθήκη, αποτελεί μέρος ενός συνόλου αξιόλογων κτηρίων που αποτυπώνουν την ιστορική εικόνα της οδού Σταδίου, ενός από τους σημαντικότερους εμπορικούς άξονες της Αθήνας από τον 19ο αιώνα.

Η κατάσταση του κτηρίου και η πορεία της συλλογής

Η εμπορική χρήση του κτηρίου εγκαταλείφθηκε το 2012, ενώ στη συνέχεια υπέστη σοβαρές ζημιές από τον σεισμό του 2018 και την πυρκαγιά του 2020. Η συλλογή που θα ενταχθεί στη μόνιμη έκθεση του Θεατρικού Μουσείου διαχειριζόταν μέχρι την εξαγορά της από το ΥΠΠΟ το σωματείο «Κέντρο Μελέτης και Έρευνας Ελληνικού Θεάτρου – Θεατρικό Μουσείο» (ΚΜΕΕΘ‑ΘΜ). 

Με την ένταξη της συλλογής στο δημόσιο, το Υπουργείο Πολιτισμού διασφαλίζει τη διάσωση, ταξινόμηση και ανάδειξη ενός σημαντικού αρχειακού θησαυρού για το ελληνικό θέατρο.

«My Story»: Νέα έκθεση του Kunsthistorisches Museum φωτίζει άγνωστα πορτρέτα Ρωμαίων γυναικών και τις βιογραφίες των αρχαίων γλυπτών

Το Kunsthistorisches Museum της Βιέννης παρουσιάζει την έκθεση «My Story», η οποία φέρνει στο φως δύο άγνωστα έως σήμερα πορτρέτα Ρωμαίων γυναικών, αναδεικνύοντας νέα δεδομένα στη μελέτη της ρωμαϊκής προσωπογραφίας. Η έκθεση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ερευνητικό πρόγραμμα που εξετάζει τις «βιογραφίες» των αρχαίων γλυπτών και τις μεταγενέστερες επεμβάσεις που διαμόρφωσαν την τελική τους μορφή.

Δύο άγνωστα πορτρέτα γυναικών στο επίκεντρο της έκθεσης

Η έκθεση «My Story» ανοίγει με δύο πορτρέτα Ρωμαίων γυναικών που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό, προσφέροντας νέα στοιχεία για την έρευνα της ρωμαϊκής προσωπογραφίας. Η Συλλογή Ελληνικών και Ρωμαϊκών Αρχαιοτήτων του Kunsthistorisches Museum διαθέτει περίπου 250 μαρμάρινα πορτρέτα, τα οποία διατηρούν μέχρι σήμερα την εντυπωσιακή αμεσότητα με την οποία «ζωντανεύουν» πρόσωπα του μακρινού παρελθόντος. Στην έκθεση, τα ίδια τα γλυπτά «αφηγούνται» την ιστορία τους, με επίκεντρο ένα συχνά υποτιμημένο αλλά καθοριστικό στοιχείο: το χτένισμα.

Η έρευνα ως αναζήτηση στοιχείων

Η έκθεση αποτελεί μέρος ενός εκτεταμένου ερευνητικού προγράμματος που εξετάζει τις «βιογραφίες» των αρχαίων γλυπτών, δηλαδή την πορεία τους από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή. Πολλά πορτρέτα έχουν υποστεί αλλοιώσεις ήδη από την αρχαιότητα ή την Αναγέννηση: νέα χτενίσματα, προσθήκες υλικού, προσαρμογές στις αισθητικές τάσεις της εποχής. Το χτένισμα παραμένει το βασικό κριτήριο χρονολόγησης, καθώς ακολουθεί πιστά τις τάσεις της αυτοκρατορικής αυλής. Παράλληλα, οι επεμβάσεις αποκαλύπτουν πώς τα έργα προσαρμόστηκαν στις ανάγκες και τα γούστα των μεταγενέστερων εποχών.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα στην έκθεση είναι το πορτρέτο μιας Ρωμαίας που αρχικά έφερε το σγουρό χτένισμα της αυτοκράτειρας Δομιτίας, αλλά αργότερα απέκτησε πλεξούδα στο ύφος της αυτοκράτειρας Ελένης.

Σύγχρονες μέθοδοι αποκαλύπτουν κρυμμένες ιστορίες

Υλικά αναλύσεις, μελέτες συντήρησης και τεχνικές αποκατάστασης επιτρέπουν στους ερευνητές να διακρίνουν το αρχικό έργο από τις μεταγενέστερες προσθήκες. Η συντήρηση λειτουργεί ως «ντετέκτιβ», αποκαλύπτοντας τις επεμβάσεις που διαμόρφωσαν την τελική εικόνα των γλυπτών.

Διεθνές ερευνητικό δίκτυο και νέα οπτική στις γυναικείες προσωπογραφίες

Το πρόγραμμα εντάσσεται σε διεθνές ερευνητικό δίκτυο που εστιάζει ολοένα και περισσότερο στις γυναικείες προσωπογραφίες, ένα πεδίο που για χρόνια θεωρούνταν περιθωριακό. Διεπιστημονικές συνεργασίες και ψηφιακές αναπαραστάσεις προσφέρουν νέες προσεγγίσεις για τον ρόλο των γυναικείων πορτρέτων στην αρχαία κοινωνία και την πρόσληψή τους από την αρχαιότητα έως σήμερα.

Τα νομίσματα ως πηγή πληροφοριών

Στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, τα νομίσματα λειτουργούσαν ως μέσο διάδοσης της αυτοκρατορικής εικόνας. Ακόμη και στις μικρές επιφάνειες των νομισμάτων, τα χτενίσματα αποδίδονταν με εντυπωσιακή λεπτομέρεια, αποτελώντας πρότυπα για ιδιωτικά πορτρέτα σε ταφικές στήλες, προτομές ή σαρκοφάγους. Από την Αναγέννηση και μετά, οι ερευνητές χρησιμοποιούν αυτά τα στοιχεία για την ταυτοποίηση και χρονολόγηση μαρμάρινων πορτρέτων.

Δύο γυναίκες, δύο διαφορετικές ιστορίες

Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκονται δύο πορτρέτα γυναικών με διαφορετικές διαδρομές: Η θεοποιημένη Ιουλία (61–89 μ.Χ.), κόρη του Τίτου και ανιψιά του Δομιτιανού, με χαρακτηριστικό χτένισμα και σώμα που αποτελεί σύνθεση αρχαίων θραυσμάτων και προσθηκών του 16ου αιώνα. Ένα ταφικό ανάγλυφο ηλικιωμένης γυναίκας, στο ύφος της «Μεγάλης Γυναίκας του Ηρακλείου», με χτένισμα της ίδιας περιόδου και ενδείξεις υψηλής κοινωνικής θέσης, αλλά με χαμένο αρχικό πλαίσιο και συνοδευτικές μορφές. Και τα δύο έργα φαίνεται να έφτασαν στη Βενετία μέσω θαλάσσιου εμπορίου από την Αττική και εντάχθηκαν τον 18ο αιώνα στη συλλογή του Marchese Tommaso Obizzi.

Ένα ευρύτερο πανόραμα γυναικείας αυτοπαρουσίασης

Τα υπόλοιπα γυναικεία πορτρέτα της συλλογής συμπληρώνουν το αφήγημα, παρουσιάζοντας ένα εντυπωσιακό φάσμα γυναικείας αυτοπαρουσίασης στην αρχαιότητα: πολυδιάστατο, μεταβαλλόμενο και εξαιρετικά ζωντανό.

Vitrine EXTRA – Νέες αναγνώσεις της αρχαιότητας

Η έκθεση εντάσσεται στη σειρά «Vitrine EXTRA», η οποία αναδεικνύει ξεχασμένα ή πρόσφατα αποκατεστημένα αντικείμενα της μόνιμης συλλογής, προσφέροντας νέες οπτικές στην κλασική αρχαιότητα. Την επιμέλεια υπογράφουν η Manuela Laubenberger και η Ulrike Müller‑Kaspar.

πηγη: artdaily.cc