Το Εργαστήριο του Φειδία στην Αρχαία Ολυμπία μετά τις νέες εργασίες συντήρησης

Με αφορμή την χθερινή Διεθνή Ημέρα Μνημείων 2026, η Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού παρουσιάζει τα αποτελέσματα ενός σημαντικού έργου συντήρησης στην Αρχαία Ολυμπία. Το εμβληματικό Εργαστήριο του Φειδία, άρρηκτα συνδεδεμένο με τη δημιουργία του χρυσελεφάντινου αγάλματος του Ολυμπίου Διός, αναδεικνύεται εκ νέου μέσα από στοχευμένες επεμβάσεις που προστατεύουν και φωτίζουν την ιστορική του διαδρομή.

Το Εργαστήριο του Φειδία και η ιστορική του σημασία

Το Εργαστήριο του Φειδία, ανεγερμένο στο δεύτερο μισό του 5ου αιώνα π.Χ. δυτικά του Ναού του Διός, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Αρχαίας Ολυμπίας. Η τριμερής αρχιτεκτονική του διάρθρωση επέτρεψε τη δημιουργία του χρυσελεφάντινου αγάλματος του Ολυμπίου Διός, ενός από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου. 

Η ταύτισή του επιβεβαιώνεται από τις περιγραφές του Παυσανία και από αρχαιολογικά ευρήματα. Κατά τον 5ο αιώνα μ.Χ. μετατράπηκε σε παλαιοχριστιανική βασιλική, έως την καταστροφή του από σεισμό το 551 μ.Χ., αφήνοντας ορατά τα ίχνη των πολλαπλών οικοδομικών φάσεων και επαναχρήσεων.

Οι φθορές και οι ανάγκες συντήρησης

Τα αρχιτεκτονικά μέλη του μνημείου παρουσίαζαν εκτεταμένες φθορές λόγω φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων. Η μακροχρόνια έκθεση στις περιβαλλοντικές συνθήκες είχε προκαλέσει αποσάθρωση λίθων, ρωγμές, απώλειες υλικού και αποκολλήσεις. Ιδιαίτερα έντονη ήταν η βιολογική προσβολή, με ανάπτυξη βρύων και μικροφυτών σε περιοχές με αυξημένη υγρασία και περιορισμένη ηλιακή ακτινοβολία.

Οι εργασίες συντήρησης και τα αποτελέσματά τους

Οι επεμβάσεις επικεντρώθηκαν στον καθαρισμό, τη στερέωση, τη συγκόλληση θραυσμάτων και τη σφράγιση ρωγμών και αρμών. Παράλληλα αντιμετωπίστηκαν οι βιολογικές επικαθίσεις, αποκαθιστώντας την αναγνωσιμότητα των επιφανειών.

Τα επιχρίσματα του μνημείου, που χρονολογούνται από την κλασική έως την παλαιοχριστιανική περίοδο, εμφάνιζαν απώλειες, αποκολλήσεις και αποσάθρωση. Παρά τις φθορές, διατηρούνται σημαντικά ίχνη χρωματικών στρωμάτων, τα οποία καθαρίστηκαν και στερεώθηκαν, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για τη διακόσμηση του μνημείου.

Μελέτες και πρόσθετες παρεμβάσεις

Στο πλαίσιο του έργου εκπονήθηκε και εγκρίθηκε από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο μελέτη για τη συντήρηση του λίθινου ανοιχτού αγωγού, της περιμετρικής βοτσαλωτής ζώνης και των επιχρισμάτων τους, που περιτρέχουν το μνημείο στη δυτική, βόρεια και ανατολική πλευρά.

Οι συντελεστές του έργου

Προϊστάμενος τμήματος εκτέλεσης έργων συντήρησης: Παναγιώτης Κωσταλούπης

Υπεύθυνες υποέργων συντήρησης: Κατερίνα Ευθυμίου, συντηρήτρια ΤΕ – Μουσειολόγος MSc, και Δέσποινα Παπαϊωάννου, συντηρήτρια ΤΕ

Ομάδα συντήρησης:

ΤΕ Συντηρητών: Όλγα Πετροπούλου, Κατερίνα Αναγνωστοπούλου – Σταματοπούλου

ΔΕ Συντηρητών: Γιάννης Ηλιόπουλος, Ελευθερία Μπροκολάκη, Γιώργος Κατσαμπόξακης, Ζωή Μπαργιώτα, Πετρούλα Κυριαζή

«Ο Κήπος των Επίγειων Απολαύσεων»: Η νέα χορογραφική ουτοπία του Σπύρου Κουβαρά στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

 

Ένα σύμπαν αισθήσεων, επιθυμίας και μυστικισμού ανοίγει τις πύλες του στη Σκηνή Ωμέγα του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά. Ο Σπύρος Κουβαράς και η Synthesis 748 Dance Co. επιστρέφουν με μια νέα δημιουργία που συνομιλεί με τον εμβληματικό πίνακα του Ιερώνυμου Μπος, μετατρέποντας τη σκηνή σε έναν ζωντανό, παλλόμενο «κήπο» ανθρώπινων σωμάτων και φαντασιακών τοπίων.

Μια παράσταση που αντλεί έμπνευση από τον Μπος

Το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά παρουσιάζει για έξι μόνο παραστάσεις το νέο έργο του Σπύρου Κουβαρά, «Ο Κήπος των Επίγειων Απολαύσεων». Εμπνευσμένος από τον ομώνυμο πίνακα του Ιερώνυμου Μπος, ο χορογράφος εξερευνά τις έννοιες της τέρψης, της επιθυμίας και της εγγύτητας, προτείνοντας μια νέα ανάγνωση της ανθρώπινης απόλαυσης ως φυσικής, όχι ενοχικής, διάστασης της ύπαρξης.

Ένας σκηνικός κόσμος ανάμεσα στο ιερό και το βέβηλο

Στη Σκηνή Ωμέγα αναδύεται ένας τόπος όπου το σώμα γίνεται φορέας μνήμης, αρχέτυπου και ασυνείδητου. Οι ερμηνευτές λειτουργούν σαν «κινητικοί κήποι», οντότητες που πάλλονται ανάμεσα στη φύση και την τεχνολογία, στο φαντασιακό και το πραγματικό. Το έργο θέτει ένα καίριο ερώτημα:

Πού βρίσκεται η καθαρή χαρά σε έναν κόσμο που μοιάζει να καταρρέει;

Η καλλιτεχνική υπογραφή του Σπύρου Κουβαρά

Η Synthesis 748 Dance Co., με διεθνή παρουσία σε Ευρώπη, Νότια Αμερική, Λίβανο και Κορέα, συνεχίζει τη χορογραφική έρευνα του Κουβαρά πάνω στην ουτοπία, το κοινωνικό φαντασιακό και τον μύθο ως εργαλείο σύγχρονης σκηνικής αφήγησης. Το κινητικό του λεξιλόγιο, μακριά από τις κλασικές φόρμες του σύγχρονου χορού, δημιουργεί περιβάλλοντα νεοτελετουργικής αισθητικής που ενεργοποιούν τις αισθήσεις και το ασυνείδητο του θεατή.

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Ημέρες & Ώρες Παραστάσεων

Πέμπτη | Παρασκευή | Σάββατο | Δευτέρα | Τρίτη: 20:30

Κυριακή: 19:00

Χώρος

Δημοτικό Θέατρο Πειραιά – Σκηνή Ωμέγα

Ηλεκτρονική Προπώληση

more.com

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Ιδέα, Χορογραφία, Σκηνικός Σχεδιασμός: Σπύρος Κουβαράς

Πρωτότυπη Μουσική: Θανάσης Κουμεντέρης

Χορευτές: Μάγδα Αργυρίδου, Σεμίνα Ρίζου, Σπύρος Κουβαράς

Καλλιτεχνική Συνεργάτις: Κορίνα Κοτσίρη

Φωτισμοί: Θωμάς Οικονομάκος

Κοστούμια: Kenneth Haarstring – Hoodie Lab

Visuals: Dream Dropper

Βοηθός Χορογράφου: Μίνα Ανανιάδου

Φωτογραφίες – Βίντεο: Γιώργος Μπακάλης

Γραφιστικός Σχεδιασμός: Δανάη Παρουνιάδη

Επικοινωνία: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας

Παραγωγή: Synthesis 748 Dance Co.

Με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά.

 Έως 21 Απριλίου 2026

Η Γαλλία εγκρίνει νόμο για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που αφαιρέθηκαν στην αποικιοκρατική περίοδο

Η Εθνοσυνέλευση της Γαλλίας ενέκρινε ομόφωνα νομοσχέδιο για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που αφαιρέθηκαν παράνομα μεταξύ 1815 και 1972, σηματοδοτώντας μια ιστορική στιγμή στην αντιμετώπιση του αποικιοκρατικού παρελθόντος και ανοίγοντας τον δρόμο για ένα σταθερό πλαίσιο επαναπατρισμού.

Ένα ομόφωνο αλλά αμφιλεγόμενο βήμα

Τη νύχτα 12 προς 13 Απριλίου, η Assemblée nationale ενέκρινε ομόφωνα τον νέο νόμο, μετά την αντίστοιχη έγκριση από τη Γερουσία τον Ιανουάριο. Η ψήφιση αποτελεί υλοποίηση της υπόσχεσης του Εμανουέλ Μακρόν για επιστροφή μέρους της αφρικανικής πολιτιστικής κληρονομιάς που βρίσκεται σε γαλλικά μουσεία.

 Η συζήτηση υπήρξε έντονη, αποκαλύπτοντας τόσο διακομματική συναίνεση όσο και βαθιές πολιτικές και πολιτισμικές διαφωνίες.

Το πλαίσιο Savoy–Sarr και η ανάγκη για μόνιμο μηχανισμό

Ο νόμος βασίζεται στο καθοριστικό πόρισμα Savoy–Sarr (2018), το οποίο εκτιμούσε ότι έως και το 95% της αφρικανικής πολιτιστικής κληρονομιάς βρίσκεται εκτός ηπείρου. Μέχρι σήμερα, κάθε επιστροφή απαιτούσε ειδική νομοθεσία — μια χρονοβόρα διαδικασία που οδήγησε στη δημιουργία ενιαίου πλαισίου.

Τι προβλέπει ο νέος νόμος

Ο νόμος εισάγει ειδική εξαίρεση στην αρχή της απαραβίαστης δημόσιας περιουσίας, επιτρέποντας την έξοδο αντικειμένων αποκλειστικά για σκοπούς επαναπατρισμού.

Κριτήρια επιλεξιμότητας:

• προέλευση από το έδαφος του αιτούντος κράτους
• παράνομη αφαίρεση μεταξύ 20/11/1815 – 23/4/1972
• μορφές αφαίρεσης: κλοπή, λεηλασία, εξαναγκασμός
• εξαιρούνται αντικείμενα που καλύπτονται από διεθνείς συμφωνίες ή προέρχονται από νόμιμες αρχαιολογικές μοιρασιές

Περιλαμβάνονται και ανθρώπινα κατάλοιπα ή αντικείμενα που τα περιέχουν.

Πώς θα γίνεται η διαδικασία επαναπατρισμού

Η Επιστημονική επιτροπή εξετάζει το αίτημα και συντάσσει αναλυτική έκθεση. Η Επιτροπή Επιστροφής Πολιτιστικών Αγαθών εκδίδει δημόσια γνωμοδότηση. Η κυβέρνηση λαμβάνει την τελική απόφαση με διάταγμα του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Σε περίπτωση απόρριψης, απαιτείται πλήρης και δημόσια αιτιολόγηση.

Οι χώρες που λαμβάνουν αντικείμενα πρέπει να εγγυώνται:

• συντήρηση σύμφωνα με διεθνή πρότυπα
• δημόσια πρόσβαση
• νομική προστασία από παράνομη διακίνηση

Κοινοβουλευτικός έλεγχος και διαφάνεια

Το Κοινοβούλιο ενημερώνεται για κάθε αίτημα εντός ενός μήνα και μπορεί να ασκήσει δεσμευτικό βέτο εντός έξι μηνών.

Ετήσια έκθεση θα παρουσιάζει:

• αριθμό αιτημάτων
• αποφάσεις
• επιστροφές

λίστα αντικειμένων αμφίβολης προέλευσης

Πολιτικές αντιδράσεις και συμβολικές εντάσεις

Η απουσία της λέξης «αποικιοκρατία» από το κείμενο προκάλεσε αντιδράσεις.

Βουλευτές της δεξιάς εξέφρασαν φόβους για «άνοιγμα του ασκού του Αιόλου».

Βουλευτές της αριστεράς υποστήριξαν ότι η μη ονομασία της αποικιοκρατίας αποδυναμώνει το μέτρο.

Άλλοι, όπως ο γερουσιαστής Pierre Ouzoulias, υποστήριξαν ότι η ουδετερότητα επιτρέπει ευρύτερη εφαρμογή.

Η υπουργός Πολιτισμού Catherine Pégard χαρακτήρισε τον νόμο «εργαλείο συμφιλίωσης και συνεργασίας».

Ένα πρώτο βήμα σε μια μακρά διαδικασία

Ο νόμος δεν λύνει όλες τις εκκρεμότητες, αλλά δημιουργεί έναν σταθερό μηχανισμό που μπορεί να επιφέρει πραγματικές αλλαγές στις σχέσεις της Γαλλίας με τα κράτη που ζητούν επαναπατρισμό της πολιτιστικής τους κληρονομιάς.

Ο Έλληνας καλλιτέχνης και αρχιτέκτονας Andreas Angelidakis μεταμορφώνει το Ελληνικό Περίπτερο

Ο Έλληνας καλλιτέχνης και αρχιτέκτονας Andreas Angelidakis μεταμορφώνει το Ελληνικό Περίπτερο της 61ης Μπιενάλε της Βενετίας σε ένα αντιφασιστικό, camp “escape room”, που η βυζαντινή κληρονομιά συναντά την queer αισθητική και την πολιτική μνήμη.

Ένα περίπτερο με συνείδηση και ιστορικό βάρος

Ο Angelidakis αντιμετωπίζει το περίπτερο ως «ον με συνείδηση», δίνοντάς του φωνή για να αφηγηθεί την ιστορία του. Το κτίριο, που θυμίζει ορθόδοξη εκκλησία, χτίστηκε το 1934—τη χρονιά που ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι συναντήθηκαν για πρώτη φορά στη Βενετία. Οι κίονες του περιπτέρου, όπως αποκαλύπτει ο καλλιτέχνης, είναι αντίγραφα αυτών της Αγίας Σοφίας.

Η πολιτική του 1934 και η σημερινή αντήχηση

Η χρονιά ίδρυσης του περιπτέρου συμπίπτει με την «εκκόλαψη» του φασισμού: τη συνάντηση των δύο δικτατόρων, τη «ροζ λίστα» των ομοφυλόφιλων και τη Νύχτα των Μεγάλων Μαχαιριών. Ο Angelidakis συνδέει τις ιστορικές αυτές στιγμές με σύγχρονες πολιτικές εντάσεις, από την άνοδο της ακροδεξιάς έως τις νέες μορφές αυταρχισμού.

Από την εθνική αφήγηση στο ψηφιακό περίπτερο

Η εγκατάσταση έχει δύο «προσωπικότητες»:Το εθνικό τμήμα, που αναφέρεται στη διχασμένη Ελλάδα του 1915 και στη σύνθετη ταυτότητα ενός κράτους που αποικιοποίησε τον εαυτό του. Το περίπτερο–περίπτερο (períptero), ένας υβριδικός χώρος που θυμίζει ταυτόχρονα ντισκοτέκ και αστυνομικό τμήμα, με ψηφιακή σκηνή, neon ροζ αυγά και στοίβες από ασπίδες ΜΑΤ αγορασμένες από το Temu—με τις λαβές γυρισμένες προς τα έξω, μεταμορφωμένες σε γλυπτά.

Camp, μνήμη και τουρισμός ως θέαμα

Σουβενίρ με τις λέξεις «immigrant» και «homosexual», μπλουζάκια με ιστορικά διαγράμματα, ο Πλάτωνας με τα γυαλιά της Peggy Guggenheim, στρατιωτικά σκάφη του Border Patrol και 3D-printed γλυπτά μέσα σε ψυγεία δρόμου συνθέτουν ένα περιβάλλον που σχολιάζει την εμπορευματοποίηση της αρχαιότητας και την πολιτική του βλέμματος.Ο Angelidakis ήθελε ακόμη να μοιράζει νερό στους επισκέπτες—μια ειρωνική χειρονομία σε μια Μπιενάλε που όλοι αναζητούν λίγη δροσιά.

https://observer.com/

Ρώμη 2026: Η Αναγέννηση «επιστρέφει» με τη μεγάλη έκθεση Vasari and Rome στα Μουσεία Καπιτωλίου

Η Ρώμη ζωντανεύει ξανά την Αναγέννηση μέσα από την έκθεση Vasari and Rome στο Palazzo Caffarelli των Μουσείων Καπιτωλίου. Η έκθεση φωτίζει τη βαθιά σχέση του Τζόρτζο Βαζάρι με την πόλη που διαμόρφωσε την καλλιτεχνική του ταυτότητα και καθόρισε την πορεία του ως ζωγράφου, αρχιτέκτονα και πρώτου ιστορικού της τέχνης.

Η Ρώμη που διαμόρφωσε τον Βαζάρι

Ο Βαζάρι έφτασε στη Ρώμη το 1532, σε μια εποχή που η πόλη προσπαθούσε να ανακάμψει από τη λεηλασία του 1527, αλλά ταυτόχρονα έσφυζε από δημιουργική ενέργεια. Εκεί συνάντησε τα έργα του Ραφαήλ, του Μιχαήλ Αγγέλου και τα αρχαία μνημεία που θα καθόριζαν την αισθητική του. Η έκθεση αναδεικνύει τη Ρώμη ως το πρώτο πραγματικό «εργαστήρι» του, όπου ιδέες, επιρροές και φιλοδοξίες ενώθηκαν.

Ο Βαζάρι ως καλλιτέχνης, παρατηρητής και ιστορικός

Η έκθεση παρουσιάζει τον Βαζάρι ως μια πολυδιάστατη προσωπικότητα: δημιουργό, μελετητή και αφηγητή της εποχής του. Η οπτική αυτή κορυφώνεται στο έργο του Βίοι των πλέον εξαίρετων ζωγράφων, γλυπτών και αρχιτεκτόνων, το οποίο καθόρισε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την Αναγέννηση μέχρι σήμερα.

70 αριστουργήματα – Σπάνια δάνεια από όλη την Ιταλία

Περισσότερα από 70 έργα παρουσιάζονται χάρη σε δάνεια από σημαντικά μουσεία και συλλογές. Ανάμεσά τους:

• Ανάσταση σε συνεργασία με τον Raffaellino del Colle

• Ανάσταση του Χριστού από τη Σιένα

• Πορτρέτο Κυρίου από τη Γένοβα

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούν δύο έργα από το Μοναστήρι του Καμαλντόλι:

• Η Γέννηση (1538), γνωστή ως «Νύχτα του Καμαλντόλι»

• Η Αγωνία στον Κήπο (1571), από την ύστερη περίοδό του

Τα έργα αυτά αποτυπώνουν την εξέλιξη ενός καλλιτέχνη που δεν σταμάτησε ποτέ να αναζητά νέα εκφραστικά μέσα.

Ρώμη, εξουσία και προστάτες

Η έκθεση φωτίζει επίσης τα δίκτυα εξουσίας που στήριξαν τον Βαζάρι. Στη Ρώμη συνδέθηκε με ισχυρούς προστάτες όπως ο τραπεζίτης Bindo Altoviti και ο συλλέκτης Paolo Giovio. Αργότερα, οι πάπες Παύλος Γ’, Ιούλιος Γ’ και Πίος Ε’ του ανέθεσαν μεγάλα έργα, με κορυφαία στιγμή τη διακόσμηση της Sala Regia στο Βατικανό το 1572, που καθιέρωσε τη φήμη του στη Maniera Moderna.

Τέσσερα κεφάλαια μιας ρωμαϊκής ιστορίας

Η έκθεση οργανώνεται σε τέσσερις ενότητες που ακολουθούν την πορεία του Βαζάρι στη Ρώμη: από τις πρώτες μελέτες της αρχαιότητας έως τα μεγάλα παπικά έργα. Έτσι, ο επισκέπτης παρακολουθεί βήμα προς βήμα την καλλιτεχνική και πνευματική του ωρίμανση.

Η κληρονομιά του Βαζάρι σήμερα

Οι επιμελητές τονίζουν ότι χωρίς τη ματιά του Βαζάρι, η εικόνα μας για την Αναγέννηση θα ήταν πολύ πιο αποσπασματική. Η έκθεση λειτουργεί ως υπενθύμιση της τεράστιας συμβολής του στη διαμόρφωση της ιστορικής αφήγησης της τέχνης.

Μια καθηλωτική εμπειρία για όλους

Η έκθεση περιλαμβάνει οπτικοακουστικό υλικό, ηχητικές ξεναγήσεις και απτικά στοιχεία, προσφέροντας μια προσβάσιμη και πολυαισθητηριακή εμπειρία για κάθε επισκέπτη.

Έως τις 19 Ιουλίου 2026.