Athens Poetry Walk – Διαδρομές Μνήμης και Λόγου στην Αθήνα

Στις 27 Σεπτεμβρίου παρουσιάζεται το «Athens Poetry Walk: Διαδρομές Μνήμης και Λόγου», μια υβριδική πολιτιστική δράση της ΑΜΚΕ Homo Ludens που επανασυστήνει το αστικό τοπίο της Αθήνας μέσα από την ποίηση. Στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026, η ψηφιακή εφαρμογή Athens Poetry Walk εμπλουτίζεται με νέα σημεία ενδιαφέροντος και ζωντανές παρεμβάσεις, μετατρέποντας την πόλη σε ένα ανοιχτό εργαστήριο πολιτισμού.

Ποίηση ως εργαλείο επανανακάλυψης της πόλης

Η δράση αξιοποιεί την ψηφιακή περιήγηση για να αναδείξει τοπόσημα της Αθήνας που συχνά περνούν απαρατήρητα μέσα στους ρυθμούς της καθημερινότητας. Με νέα σημεία ενδιαφέροντος, η εφαρμογή συνδέει τον ιστορικό ιστό της πόλης με τη σύγχρονη ποιητική δημιουργία, προσφέροντας μια πολυεπίπεδη εμπειρία περιήγησης.

Ζωντανές αναγνώσεις – Η ποίηση στον δημόσιο χώρο

Η ψηφιακή εμπειρία αποκτά «σώμα» και «φωνή» μέσω ζωντανών παρεμβάσεων: διακεκριμένοι καλεσμένοι από τον ακαδημαϊκό, λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό χώρο πραγματοποιούν αναγνώσεις ποιημάτων δίπλα σε επιλεγμένα σημεία της πόλης. Οι στιγμές αυτές λειτουργούν ως «ποιητικές επιβιώσεις», ενισχύοντας τη σχέση του πολίτη με τον δημόσιο χώρο και μετατρέποντας τη διαδρομή σε βιωματική εμπειρία αναστοχασμού.

Παιχνιδο-ποίηση: ένα εργαστήριο για μαθητές και μαθήτριες

Η δράση περιλαμβάνει και μια καινοτόμο εκπαιδευτική παρέμβαση: ένα εργαστήριο δημιουργικής γραφής που οι μαθητές καλούνται να συνθέσουν το δικό τους ποίημα, χρησιμοποιώντας λέξεις, στίχους και προσωπικές εμπειρίες. Με αυτόν τον τρόπο, η ποίηση εντάσσεται στον χάρτη της πόλης ως ζωντανή, συμμετοχική διαδικασία.

Πολιτιστική κληρονομιά σε ψηφιακή και βιωματική μορφή

Το Athens Poetry Walk συνδυάζει ψηφιακή τεχνολογία και ζωντανό λόγο, προτείνοντας έναν σύγχρονο τρόπο διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Πρόκειται για μια εξωστρεφή, ευέλικτη δράση που καλεί το κοινό να «διαβάσει» την Αθήνα με νέα μάτια, αναγνωρίζοντας στην ποίηση ένα καταφύγιο ανθεκτικότητας και ένα εργαλείο επανανακάλυψης της πόλης ως ζωντανού πολιτιστικού οργανισμού.

Διαθέσιμη ηλεκτρονικά

Η δράση είναι διαθέσιμη μέσω των συνδέσμων:

https://homoludens.org/gr/discover/events/32/#top

https://homoludens.org/gr/discover/news/65/#top

«Οι Κλωστές αφηγούνται…» – Στο σύμπαν της κεντητικής στο Μουσείο Πόλης Καρδίτσας

Την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, το Μουσείο Πόλης Καρδίτσας παρουσιάζει τη δράση «Οι Κλωστές αφηγούνται…», μια πρωτοβουλία αφιερωμένη στη διάσωση και διάδοση της παραδοσιακής κεντητικής τέχνης. Σε συνεργασία με το Λαογραφικό‑Ιστορικό Μουσείο Λάρισας «Γιώργος & Λένα Γουργιώτη» και τους Φίλους Μουσείου Πόλης Καρδίτσας, η δράση αναδεικνύει μια τέχνη που βρίσκεται σήμερα «σε κίνδυνο», όπως και οι περισσότερες μορφές χειροτεχνίας.

Ένα συλλογικό έργο 6,5 μέτρων – Η αφήγηση μέσα από το κέντημα

Κεντρικό στοιχείο της δράσης είναι η φιλοξενία ενός εντυπωσιακού αφηγηματικού κεντήματος μήκους περίπου 6,5 μέτρων.

Το έργο, εμπνευσμένο από τον κεντητό ποδόγυρο του νυφιάτικου πουκαμίσου της παραδοσιακής γυναικείας ενδυμασίας, επιμελήθηκε το Λαογραφικό‑Ιστορικό Μουσείο Λάρισας με επιστημονικά υπεύθυνη τη διευθύντρια του μουσείου, Φανή Καλοκαιρινού.

Έχει ήδη παρουσιαστεί σε σειρά λαογραφικών μουσείων, λειτουργώντας ως ζωντανή καταγραφή τεχνικών, μοτίβων και συμβολισμών της ελληνικής κεντητικής.

Εισήγηση, εργαστήριο και ξενάγηση – Μια ολοκληρωμένη εμπειρία

Η δράση περιλαμβάνει:

• Εισήγηση για την εμπειρία διάσωσης παραδοσιακών κεντητικών τεχνικών από το ΛΙΜΛ
• Εργαστήριο κεντητικής με την παραδοσιακή κεντήστρα της Καρδίτσας, Πηνελόπη Πατραμάνη
• Ξενάγηση στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου Πόλης, με έμφαση στα κεντήματα, τις τεχνικές, τα μοτίβα και τη σημειολογία τους

Πρόκειται για μια δράση που συνδέει την τεχνική με την ιστορία, τη μνήμη και την πολιτιστική ταυτότητα, αναδεικνύοντας την κεντητική ως φορέα άυλης κληρονομιάς.

Η σημασία της παραδοσιακής χειροτεχνίας σήμερα

Η κεντητική, όπως και οι περισσότερες μορφές παραδοσιακής χειροτεχνίας, απειλείται με εξαφάνιση. Η δράση «Οι Κλωστές αφηγούνται…» επιχειρεί να αναδείξει την αξία της, να ενισχύσει τη μετάδοση της τεχνικής και να δημιουργήσει έναν χώρο όπου οι ιστορίες των γυναικών, των υλικών και των μοτίβων συνεχίζουν να «κεντιούνται» στο συλλογικό πολιτιστικό σώμα.

Πληροφορίες

Χώρος: Μουσείο Πόλης Καρδίτσας

Διεύθυνση: Λ. Σακελλαρίου 35 (απέναντι από το Παυσίλυπο), 43100 Καρδίτσα

Ελβετία: Η επιστροφή ανθρωπίνων λειψάνων από μουσεία ανοίγει τον δρόμο για την αναμέτρηση με το αποικιακό παρελθόν

Ο Basil Thüring, συνδιευθυντής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Βασιλείας, μαζί με τον Francisco González Álvarez, πρόεδρο του Fundación Pueblo Kawésqar, και τον πρόεδρο της περιφέρειας Conradin Cramer (από αριστερά προς δεξιά).

Η επιστροφή των λειψάνων τριών μελών της ιθαγενικής κοινότητας Kawésqar από το Καντόνι Βασιλείας στη Χιλή σηματοδοτεί μια ιστορική στιγμή για την Ελβετία, η οποία καλείται πλέον να αντιμετωπίσει το αποικιακό της παρελθόν. Για την κοινότητα Kawésqar, η πράξη αυτή αποτελεί βήμα αξιοπρέπειας και θεραπείας· για την Ελβετία, είναι μόνο η αρχή, καθώς τα μουσεία της διατηρούν τουλάχιστον 4.000 ανθρώπινα λείψανα αποικιακής προέλευσης.

Μια συγγνώμη που άργησε έναν αιώνα

«Σήμερα θέλουμε να σας ζητήσουμε συγγνώμη», δήλωσε ο Basil Thürig, συνδιευθυντής του Φυσιογραφικού Μουσείου Βασιλείας, κατά την τελετή επιστροφής των λειψάνων. Τα λείψανα είχαν χρησιμοποιηθεί για ρατσιστικές “έρευνες φυλών”, μετατρέποντας ανθρώπους σε αντικείμενα επιστημονικής μελέτης και νομιμοποιώντας αποικιακή βία. Ο Francisco González, επικεφαλής του Fundación Pueblo Kawésqar, τόνισε ότι η συγγνώμη αφορά ένα παρελθόν «για το οποίο κανείς από τους παρόντες δεν φέρει άμεση ευθύνη», αλλά που συνδέει τις δύο πλευρές μέσα από μια κοινή ιστορία.

Η ανακάλυψη που ξεκίνησε τη διαδικασία

Η υπόθεση ξεκίνησε όταν μια φοιτήτρια εντόπισε τα λείψανα στις συλλογές του μουσείου και ενημέρωσε το χιλιανό ίδρυμα. Η έρευνα αποκάλυψε ένα κρανίο άνδρα από τη Γη του Πυρός, δύο πλήρεις σκελετούς (άνδρα 35–40 ετών και γυναίκας περίπου 18 ετών), τα λείψανα είχαν αφαιρεθεί από τάφο στο νησί Santa Inés μεταξύ 1909–1914! Οι συλλέκτες Arnold Masarey και Ludwig Paravicini τα απέκτησαν και τα έστειλαν στον ανθρωπολόγο Fritz Sarasin. Σε επιστολή του 1914, ο Paravicini περιγράφει ότι ένας Γερμανός «έβρασε κομμάτι‑κομμάτι» τα σώματα για να τα καθαρίσει πριν τα πουλήσει.

Ένα ευρύτερο πρόβλημα: 4.000 λείψανα σε ελβετικά μουσεία

Παρά την επιστροφή των λειψάνων των Kawésqar και των 42 Vedda στη Σρι Λάνκα το 2024, η Ελβετία εξακολουθεί να διαθέτει χιλιάδες λείψανα ασαφούς προέλευσης.

Έκθεση του Πανεπιστημίου Λωζάννης (2025) καταγράφει:

• πάνω από 4.000 ανθρώπινα λείψανα
• κυρίως σε συλλογές Βασιλείας και Ζυρίχης
• προέλευση από σχεδόν κάθε περιοχή του κόσμου

Η έρευνα δείχνει ότι, αν και η Ελβετία δεν είχε αποικίες, συμμετείχε ενεργά στα διεθνή αποικιακά δίκτυα μέσω επιστημόνων, εμπόρων και συλλεκτών.

Νομικό πλαίσιο και νέες πρωτοβουλίες

Το Καντόνι Βασιλείας είναι το πρώτο στην Ελβετία που θεσπίζει νομική υποχρέωση για έρευνα προέλευσης στις κρατικές συλλογές. Η κυβέρνηση ζητά νέα χρηματοδότηση ύψους 4 εκατ. ελβετικών φράγκων για την περίοδο 2027–2030, ώστε να συνεχιστεί η έρευνα.Το Φυσιογραφικό Μουσείο Βασιλείας έχει ήδη δημοσιεύσει διαδικτυακά τον κατάλογο των λειψάνων αποικιακής προέλευσης, που περιλαμβάνει περισσότερα από 1.500 άτομα.

Η επιστροφή ως πράξη συμφιλίωσης

Για τον González, η επιστροφή δεν είναι το τέλος μιας τραγωδίας αλλά «η αρχή μιας ιστορικής συμφιλίωσης». Η Ελβετία καλείται να αναγνωρίσει τον ρόλο της στα αποικιακά δίκτυα, παρά την απουσία επίσημων αποικιών. Η επιστροφή των τριών προγόνων στην Παταγονία αποτελεί συμβολική αλλά ουσιαστική πράξη αυτοκριτικής. Τα λείψανα ταξιδεύουν πλέον προς τη Χιλή, όπου θα πραγματοποιηθεί τελετή στην Punta Arenas τον Οκτώβριο.

Ένα σκοτεινό κεφάλαιο: οι “ανθρώπινοι ζωολογικοί κήποι”

Το 2010 είχαν επιστραφεί στη Χιλή τα λείψανα πέντε Kawésqar που είχαν απαχθεί το 1881 από Γερμανό επιχειρηματία και εκτεθεί σε «ανθρώπινες εκθέσεις» σε ευρωπαϊκές πόλεις — μια από τις πιο οδυνηρές πτυχές της αποικιακής ιστορίας.

Η θέση της Ελβετίας στην ευρωπαϊκή συζήτηση

Η Ελβετία δεν ανήκει στις πρωτοπόρες χώρες της Ευρώπης σε θέματα επιστροφής αποικιακών συλλογών. Γερμανία, Ολλανδία και Βέλγιο έχουν ήδη αναπτύξει εκτεταμένα προγράμματα επαναπατρισμού, ενώ η Αυστρία εργάζεται σε νέο νομικό πλαίσιο.

Το ερώτημα παραμένει:

Πώς πρέπει να διαχειριστούν τα ευρωπαϊκά μουσεία συλλογές που δημιουργήθηκαν μέσα σε αποικιακές δομές εξουσίας;

https://www.swissinfo.ch/

«Όσα δεν ειπώθηκαν, κεντήθηκαν» – Εικαστική έκθεση Μίνας Τρικάλη & Νανάς Λαμπράκη στο Ηράκλειο

 

Μια έκθεση αφιερωμένη στη γυναικεία μνήμη, στις άγραφες ιστορίες και στην προίκα ως φορέα πολιτισμού παρουσιάζεται από τις 2 έως 15 Οκτωβρίου στον Πολυχώρο – Γκαλερί της Δημοτικής Πινακοθήκης Ηρακλείου. Η Μίνα Τρικάλη και η Νανά Λαμπράκη συνθέτουν ένα πολυεπίπεδο έργο όπου η φωτογραφία συναντά το ύφασμα, το κέντημα και τις προσωπικές μαρτυρίες.

Η προίκα ως άγραφο αρχείο γυναικών

Η έκθεση διερευνά τι απομένει από την προίκα όταν ο θεσμός έχει πλέον καταργηθεί και πώς οι ιστορίες των γυναικών συνεχίζουν να ζουν μέσα στα κεντήματα, τα υφάσματα και τα οικογενειακά κειμήλια.

Αφετηρία του έργου αποτέλεσε το προσωπικό σεντούκι της Μίνας Τρικάλη και τα προικιά της μητέρας της, τα οποία μετατράπηκαν σε υλικό καλλιτεχνικής έρευνας.

Δέκα γυναικείες μορφές – ένας διάλογος μνήμης

Στην έκθεση, δέκα συμβολικές γυναικείες μορφές συναντούν αυθεντικά κεντήματα, οικογενειακά αντικείμενα και σύντομες φράσεις που λειτουργούν σαν εσωτερικοί μονόλογοι. Οι φωτογραφίες της Τρικάλη μεταφέρονται χειροποίητα πάνω σε ύφασμα και συνομιλούν με την κεντητική παρέμβαση της Νανάς Λαμπράκη, δημιουργώντας ένα ενιαίο σώμα έργου όπου η εικόνα και το νήμα γίνονται φορείς μνήμης.

Ήχος, αρχεία και προσωπικές ιστορίες

Το έργο εμπλουτίζεται με ηχητικές μαρτυρίες, συνεντεύξεις, βίντεο και αρχειακό υλικό, φέρνοντας στην έκθεση πραγματικές φωνές γυναικών. Η έκθεση «μιλά» όχι μόνο για την προίκα ως κοινωνικό θεσμό, αλλά για όσα μεταδίδονται αθόρυβα από γενιά σε γενιά: φροντίδα, αντοχή, αξίες, σιωπές, βιώματα.

Η φράση που συνοψίζει την έκθεση

Η Μίνα Τρικάλη σημειώνει: «Η πιο ακριβή προίκα δε φυλάσσεται σε σεντούκια. Είναι όσα αντέξαμε. Όσα κρατήσαμε. Όσα μεταδώσαμε χωρίς να ειπωθούν.» Κάποιες ιστορίες δεν γράφτηκαν ποτέ. Κεντήθηκαν.

Πληροφορίες έκθεσης

Διάρκεια: 2 – 15 Οκτωβρίου 2026

Εγκαίνια: Παρασκευή 2 Οκτωβρίου, 19:00

Χώρος: Πολυχώρος – Γκαλερί Δημοτικής Πινακοθήκης Ηρακλείου, Χρυσοστόμου 8

Ώρες λειτουργίας:  

Δευτέρα – Παρασκευή: 10:00–14:00 & 18:00–21:00

Σαββατοκύριακα & αργίες: κλειστά

Είσοδος: Ελεύθερη

Τηλ.: 2810 339067 | Email: artgallery@heraklion.gr

Συντελεστές & Υποστήριξη

Καλλιτεχνική δημιουργία: Μίνα Τρικάλη

Κεντητική παρέμβαση: Νανά Λαμπράκη

Επιμέλεια: Δώρα Λαβαζού

Φωτισμός, βίντεο, ηχογραφήσεις, γραφιστική επιμέλεια: ομάδα συνεργατών

Η έκθεση πραγματοποιείται με τη χρηματοδότηση της Περιφέρειας Κρήτης και εντάσσεται στη δράση «ΓΥΝΑΙΚΕΣ» του Φεστιβάλ Κρήτης 2026, υπό την αιγίδα της UNESCO, του Υπουργείου Πολιτισμού και της Γενικής Γραμματείας Ισότητας.

«Γέρμα» του Φ. Γκ. Λόρκα – Παράσταση στο Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς

Το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς παρουσιάζει απόψε 25 Σεπτεμβρίου την παράσταση «Γέρμα τώρα», μια σύγχρονη θεατρική προσέγγιση βασισμένη στο εμβληματικό έργο του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα. Η δράση φιλοξενείται στο κτήριο Ταύρου του ΠΙΟΠ και μετατρέπει το κλασικό κείμενο σε μια ιδιότυπη «έκθεση» όπου ο θεατρικός λόγος συναντά τη μουσική, τον ήχο και την performance.

Μια Γέρμα ως έκθεμα – Η θεατρική ιδέα

Στην παράσταση, τα γεγονότα και οι αφηγήσεις του έργου του Λόρκα παρουσιάζονται αρχικά σαν περιγραφές έργων τέχνης και μουσειακών αντικειμένων. Οι δύο «ξεναγοί» της έκθεσης αφηγούνται την ιστορία της Γέρμα σαν να πρόκειται για εκθέματα ενός άλλου χρόνου, ενός άλλου κόσμου. Καθώς η παράσταση εξελίσσεται, η απόσταση μεταξύ παρελθόντος και παρόντος καταρρέει: οι αφηγήσεις αποδεικνύονται ζωντανές, επίκαιρες και ανοιχτές σε νέα διαπραγμάτευση, με όχημα τον ήχο και τη ρυθμολογία.

Σκηνοθετική και μουσική προσέγγιση

Η δραματουργική επεξεργασία και σκηνοθεσία της Ζωής Ξανθοπούλου συνδυάζει θεατρικό λόγο, ηχητικό τοπίο και στοιχεία performance. Η μουσική και το sound design του Χρήστου Θάνου λειτουργούν ως βασικός άξονας της παράστασης, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου η ιστορία της Γέρμα αποκτά νέα μορφή και ένταση.

Οι συντελεστές

Σκηνοθεσία / Δραματουργία: Ζωή Ξανθοπούλου

Μουσική / Sound design: Χρήστος Θάνος

Ερμηνεύουν: Χρήστος Θάνος, Μαρία Χάνου, Ζωή Ξανθοπούλου

Πληροφορίες

Ημερομηνία: 25 Σεπτεμβρίου

Χώρος: Κτήριο Ταύρου, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς

Διεύθυνση: Δωρίδος 2 & Λεωφ. Ειρήνης 14, 17778 Ταύρος, Αθήνα