Ένα εξαιρετικά προσωπικό εύρημα ήρθε στο φως στην αρχαία πόλη Αδραμύττειο της δυτικής Τουρκίας: ένα ψηφιδωτό 2.000 ετών που διατηρεί τα ονόματα μιας γάτας και ενός σκύλου, αποτυπωμένα ανάμεσα σε πολύχρωμες παραστάσεις. Η ανακάλυψη προσφέρει μια σπάνια ματιά στην καθημερινή ζωή των κατοίκων μιας ρωμαϊκής έπαυλης.
Αξίζει να αναφερθεί ότι πρόκειται για την αρχαία ελληνική πόλη Ἀδραμύττειον ή Ἀδραμύττιον, σημερινή ονομασία Edremit / Εντρεμίτ στη βορειοδυτική Μικρά Ασία, χτισμένη στον μυχό του ομώνυμου κόλπου στην επαρχία Μπαλικεσίρ της Τουρκίας. Σύμφωνα με την παράδοση, η αρχαία πόλη υπήρξε αποικία των Αθηναίων. Η αρχική αρχαία πόλη ήταν χτισμένη στον λόφο Καρατάς, σε καίρια συγκοινωνιακή θέση που συνέδεε τον Ελλήσποντο με τις αιολικές και ιωνικές πόλεις. Γνώρισε σημαντική ανάπτυξη κατά την ελληνιστική, τη ρωμαϊκή και τη βυζαντινή περίοδο. Κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς τον 14ο αιώνα, ωστόσο διατήρησε ακμαίο ελληνικό πληθυσμό έως το 1922
Τα ονόματα «Σμαράγδι» και «Ωκεανός» σε ένα ψηφιδωτό δάπεδο
Δίπλα στη γάτα σώζεται επιγραφή που σημαίνει «Σμαράγδι», ενώ ο σκύλος φέρει το όνομα «Ωκεανός». Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη επιβεβαιώσει αν πρόκειται για πραγματικά κατοικίδια της έπαυλης, ωστόσο η παρουσία των ονομάτων σε μόνιμο δάπεδο υποδηλώνει ότι τα ζώα είχαν ιδιαίτερη σημασία για τον ιδιοκτήτη.
Η έπαυλη εντοπίστηκε στο παραθαλάσσιο Ören, στη σημερινή επαρχία Μπαλικεσίρ, πάνω από τα ερείπια του αρχαίου Αδραμυττείου. Οι ανασκαφές διεξάγονται από το Μουσείο Kuva‑yı Milliye, με επιστημονικό σύμβουλο τον Hüseyin Murat Özgen.
Ένα ψηφιδωτό γεμάτο μορφές: από πουλιά έως Μέδουσα
Η γάτα και ο σκύλος βρίσκονται στη βόρεια αίθουσα της έπαυλης, σε ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό με 15 εικονογραφικά πλαίσια σε τρεις σειρές.
Η σύνθεση περιλαμβάνει: πουλιά, ένα ψάρι, έναν φτερωτό ίππο, κεφαλή Μέδουσας, έναν φτερωτό νέο (πιθανόν Έρωτα), άγρια και οικόσιτα ζώα.
Οι επιγραφές που συνοδεύουν τη γάτα και τον σκύλο ξεχωρίζουν από τη συνήθη διακόσμηση, καθώς τα ζώα δεν παρουσιάζονται ως ανώνυμα μοτίβα αλλά ως αναγνωρίσιμες μορφές.
Ο φτερωτός ίππος και η μνήμη της πόλης
Ένα από τα πλαίσια συνδέει την έπαυλη με την αρχαία ιστορία του Αδραμυττείου: ο φτερωτός ίππος θυμίζει το σύμβολο που εμφανιζόταν στα νομίσματα της πόλης τον 4ο αιώνα π.Χ.
Σύμφωνα με τον Özgen, η παρουσία του μοτίβου 500 χρόνια αργότερα δείχνει ότι ο ίππος παρέμεινε αναγνωρίσιμο τοπικό έμβλημα. Η επιλογή του για τη διακόσμηση μιας αίθουσας υποδοχής πιθανότατα εξέφραζε την ταυτότητα και το κύρος του ιδιοκτήτη.
Μια κατοικία με λειτουργικούς χώρους και τεχνικά συστήματα
Μελέτη του 2026 τοποθετεί τα ψηφιδωτά σε ένα ρωμαϊκό συγκρότημα κατοικίας 730 τ.μ., οργανωμένο γύρω από λιθόστρωτο αίθριο. Τρεις αίθουσες με ψηφιδωτά δάπεδα πλαισίωναν το αίθριο, ενώ διάδρομοι και κατώφλια ρύθμιζαν την πρόσβαση στους επίσημους και βοηθητικούς χώρους.
Η βόρεια αίθουσα, όπου βρίσκονται η γάτα και ο σκύλος, είχε διαστάσεις 7,7 × 4,7 μ. και ψηφιδωτό με κόκκινες, πορτοκαλί, μαύρες, λευκές, μπλε, πράσινες, κίτρινες και βουργουνδί ψηφίδες. Στην ανατολική αίθουσα, άλλο ψηφιδωτό απεικόνιζε έναν κάνθαρο γεμάτο φρούτα με πουλιά. Τμήματα τοιχογραφιών δείχνουν ότι οι τοίχοι ήταν ζωγραφισμένοι. Πίσω από τους διακοσμημένους χώρους υπήρχε οργανωμένο τεχνικό σύστημα με πήλινους αγωγούς, κανάλια και αποχετεύσεις. Ευρήματα όπως μαγειρικά σκεύη και λυχνάρια αποδεικνύουν ότι η έπαυλη ήταν ενεργό σπίτι, όχι μόνο χώρος επίδειξης.
Καταστροφή, ανακατασκευή και μεταγενέστερη χρήση
Καμένα στρώματα και καταρρεύσεις δείχνουν ότι η έπαυλη υπέστη καταστροφή, αλλά οι κάτοικοι την ανακατασκεύασαν. Τμήματα του αιθρίου κλείστηκαν, η κίνηση αναδιοργανώθηκε και προστέθηκε νέα αίθουσα με ψηφιδωτό στη νότια πλευρά, με απλούστερη διακόσμηση της Ύστερης Ρωμαϊκής περιόδου.
Μεγάλοι αποθηκευτικοί πίθοι και μεταγενέστερες κατασκευές δείχνουν ότι ο χώρος χρησιμοποιήθηκε και στη Βυζαντινή εποχή. Βυζαντινή κεραμική και χρυσό νόμισμα του Ιωάννη Β΄ Κομνηνού μαρτυρούν συνεχή δραστηριότητα.
Ένα σπάνιο μίγμα δημόσιας και ιδιωτικής ταυτότητας
Το ψηφιδωτό συνδυάζει δύο διαφορετικούς κόσμους: τον φτερωτό ίππο, σύμβολο της πόλης, και δύο ζώα που δεν παρουσιάζονται ως διακοσμητικά μοτίβα αλλά με το όνομά τους
Μέχρι να δημοσιευθεί η πλήρης μελέτη, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν πρόκειται για πραγματικά κατοικίδια ή για συμβολικές μορφές. Σε κάθε περίπτωση, το εύρημα προσφέρει μια σπάνια, προσωπική ματιά σε μια ρωμαϊκή κατοικία.
ΠΗΓΗ : anatolianarcheology.net
