Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2026

Multivisualism / Πολυοπτικισμός : Πέντε καλλιτέχνες πέντε συστήματα ορατότητας





Η έκθεση «Multivisualism / Πολυοπτικισμός – Πέντε συστήματα ορατότητας»,σε επιμέλεια του Γιάννη Κολοκοτρώνη, αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες θεωρητικές και εικαστικές προτάσεις της χρονιάς. Η έκθεση φιλοξενείται έως άυριο στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων Μελίνα Μερκούρη. Παρακολούθησα την ξενάγηση του επιμελητή και βρέθηκα μπροστά σε ένα πολυεπίπεδο σύμπαν εικόνων, που κάθε καλλιτέχνης συγκροτεί το δικό του σύστημα θέασης. Η έκθεση δεν επιδιώκει να ομογενοποιήσει τις πρακτικές, αλλά να αναδείξει τη διαφορά ως βασική συνθήκη της σύγχρονης οπτικής εμπειρίας: Κάθε καλλιτέχνης μας προτείνει ένα διαφορετικό τρόπο προσέγγισης/ερμηνείας  της σημερινής πραγματικότητας.

της Μαρίας Αλιμπέρτη














Θανάσης Λεονταρίδης – Εικονικός Ογκομορφισμός και η ψευδαίσθηση του πραγματικού

Τα έργα του Λεονταρίδη λειτουργούν με έκαναν να νιώσω ότι κοιτάζω σκηνικά θεάτρου που διαρρηγνύουν τον χώρο. Η ζωγραφική του παίζει με την ψευδαίσθηση, με την αίσθηση ότι το φυσικό μπορεί να αναπαρασταθεί μέσα από μια ζωγραφική επιφάνεια που μιμείται ξύλο, όγκο, υλικότητα.

Η τεχνολογία και η εικονική πραγματικότητα μοιάζουν να εισχωρούν νοητά στα έργα του, δημιουργώντας μια μεταφυσική ατμόσφαιρα. Εκεί που η εικόνα γίνεται διακοσμητική, ξαφνικά μετατρέπεται σε καθαρά ζωγραφικό σχόλιο, θυμάμαι να σχολιάζει ο επιμελητής της έκθεσης.  Καθώς παρατηρώ τα έργα νομίζω ότι γίνομαι παιδί που σαγηνεύεται από μαγικά τρικ,  από περίεργες συνδέσεις που λειτουργούν σαν μηχανισμοί που δοκιμάζουν τα όρια ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό. Μου αρέσει που ο κ.Λεονταρίδης ανατρέπει τον χώρο και μας καλεί να αναρωτηθούμε πού τελειώνει η ύλη και πού αρχίζει η ψευδαίσθηση.


Αλέξανδρος Παπακωνσταντίνου – Ζωγραφικοί τροπισμοί και ταυτότητα μέσα από πολλαπλά στυλ

Ο κ. Παπακωνσταντίνου κινείται ανάμεσα σε πολλά στυλ, δημιουργώντας μια ταυτότητα που δεν εγκλωβίζεται σε ένα μόνο εικαστικό λεξιλόγιο. Οι εικόνες του λειτουργούν σαν στρωματογραφίες τεχνικών, σαν διαδοχικές αναφορές στην Ιστορία της Τέχνης.

Καθώς στέκομαι απέναντι από τα έργα του αντιλαμβάνομαι ότι "παίζει| με σημεία διαφυγής, με οπτικές διαδρομές που ανοίγουν τον πίνακα προς άλλους κόσμους, σαν να σου προσφέρει ένα διέξοδο, μια οπτική ανακούφιση. Νομίζω ότι αυτο που αντιλαμβάνεται ως χάδι στη ματιά του ο θεατής είναι η αύρα του έργου και η μοναδικότητα της χειρονομίας. Η ζωγραφική του, όπως την εκλαμβάνω,  δεν στέκεται απλώς στην επιφάνεια, ενέχει μια εσωτερικότητα, μια διαδικασία μετασχηματισμού.


Αστέριος Τόρης – Γαλαξιακός εξπρεσιονισμός και η ενέργεια του σύμπαντος

Καλλιτεχνικά και θεματικά μας πάει σε άλλη διάσταση! Ο κ.Τόρης δημιουργεί πίνακες που μοιάζουν με ενεργειακά πεδία. Οι χειμαρρώδεις ροές χρωμάτων προκύπτουν από επιμονή παρατήρησης του σύμπαντος από τον καλλιτέχνη. Τα έργα του αποτυπώνουν μια αντανακλαση του ανθρώπου μέσα στο κοσμικό περιβάλλον. Πραγματικά  ένιωσα ότι ταξιδεύω ή πετώ ανάμεσα σε αστερισμούς.  Αυτή η αίσθηση ελευθερίας, θεωρώ ότι είναι το δώρο του προς τους θεατές των έργων του.

Ίσως  οι τονικότητες είναι δύναμη του, σκεφτόμουν . "Δεν σπάει τα όρια του χρώματος όπως ο Pollock" θυμάμαι τον Γ. Κολοκοτρώνη να επισημαίνει, ο δημιουργός αφήνει το χρώμα να αναπνέει, να εκφράζει συναισθήματα σε όλα τα επίπεδα του χώρου. Η ζωγραφική του είναι μια μετωπική σύγκρουση ορατού και αοράτου, μια αναζήτηση ισορροπίας ανάμεσα στον εσωτερικό κόσμο και το σύμπαν όπως εμείς αντανακλούμε  ως υπάρξεις σε αυτόν. Η ενέργεια των έργων του θυμίζει ηφαιστειακή δύναμη ζωής μέσα σε χαοτικό περιβάλλον.


Θωμάς Μπερτόλης – Ψυχολογικός και βιολογικός υβριδισμός

Ο κ. Μπερτόλης αρχίζει από την παρατήρηση των ζώων και των συμπεριφορών τους, αναγνωρίζοντας αναλογίες με τους ανθρώπους. Δεν μένει όμως στην αναπαράσταση: Οι γκροτέσκες μορφές του είναι αντανακλάσεις συναισθημάτων, αντιδράσεων, φόβων. Οι μορφές αυτές παρά την όποια παραμόρφωση γίνοτναι συμπαθητικές, καθώς ένιωσα οτι έχουν ξεπηδήσει από καρτούν ή θα μπορούσαν να είναι εικονογράφηση από παραμύθι.


Η δουλειά του έχει βιολογικό υπόβαθρο: υβριδικές μορφές που θυμίζουν  άλλοτε οικόσιτα και άλλοτε πιο σπάνια ζώα όπως δεινόσαυρους, μυθολογικά πλάσματα,  εξελίσσονται σε φανταστικές συγχωνεύσεις. Η γενετική έχει περάσει στο λαϊκό επίπεδο και ο Μπερτόλης σχολιάζει τον υβριδισμό της εποχής μας, μας εξήγσε ο κ. Κολοκοτρώνης. Οι μορφές του δεν αποδίδονται φυσιοκρατικά· αντλούν από τη μυθολογία και τον σουρεαλισμό, δημιουργώντας μια σύγχρονη μυθολογία μεταμορφώσεων.


Λένα Τριαντογιάννη – Διαδικασίες ανάδυσης και διασυνδέσεων

Η  κ.Τριαντογιάννη εργάζεται με γραμμές που λειτουργούν σαν δίκτυα σχέσεων. Η δουλειά της συνδέεται με ψυχολογία, συμπεριφορά, αυτογνωσία. Οι γραμμές της αποδίδουν με ευαισθησία πρίσματα και εντάσεις. Αγάπησα την επιμέλειά της να αποδώσει τη αύρα των άνθεων, σαν να επιμένει στην  ενέργεια και την ομορφιά της ύπαρξης τους. Νιώθω ότι καταννοώ τον συμβολισμό και λαμβάνω το αισιόδοξο μήνυμα της εξέλιξης της ανθρωπινης ψυχής που στέλνει η καλλιτέχνης. Η διαδρομή οδηγεί σε μια ύψιστη ανάπτυξη. Η ζωγραφική της μιλά για την ολοκλήρωση του ανθρώπου ως άτομο και ως κοινωνικό ον.


Συνολική εντύπωση

Ο Πολυοπτικισμός, όπως τον ορίζει ο κ. Κολοκοτρώνης, δεν είναι τεχνοτροπία αλλά συνθήκη. Η έκθεση δείχνει πώς η σύγχρονη εικόνα μπορεί να είναι χωρικός μηχανισμός, υβριδική μορφή, ενεργειακό πεδίο,  η εξέλιξη της ψυχής. Ως θεατής, ένιωσα ότι κάθε έργο με τοποθετεί σε μια διαφορετική οπτική εμπειρία. Η έκθεση παρέχει διαφορετικούς τρόπους θέασης. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο επίτευγμά της!


Andy Warhol: Line and Image – Μια νέα ανάγνωση του καλλιτεχνικού του σύμπαντος στο Musée du Luxembourg

 


Το Musée du Luxembourg στο Παρίσι παρουσιάζει από τις 14 Σεπτεμβρίου 2026 μια μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στον Andy Warhol, εστιάζοντας σε μια λιγότερο γνωστή πτυχή της δημιουργίας του: το σχέδιο. Με περίπου 150 έργα, η έκθεση αποκαλύπτει τον Warhol πέρα από τον μύθο της Pop Art και φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο ο καλλιτέχνης οικοδομούσε εικόνες, ιδέες και ολόκληρη τη σκηνογραφία της εποχής του.


Το σχέδιο ως πυρήνας της δημιουργικής διαδικασίας

Αν και ο Warhol είναι παγκοσμίως γνωστός για τα εμβληματικά του έργα – από τα πορτρέτα διασημοτήτων έως τα προϊόντα της αμερικανικής καταναλωτικής κουλτούρας – η έκθεση «Andy Warhol: Line and Image» αναδεικνύει το σχέδιο ως θεμέλιο της καλλιτεχνικής του πρακτικής.


Τα σχέδιά του λειτουργούν ως εργαστήριο ιδεών: εκεί όπου οι εικόνες γεννιούνται, μεταμορφώνονται και αποκτούν τη χαρακτηριστική οπτική γλώσσα που καθόρισε τη Pop Art. Η έκθεση περιλαμβάνει σχέδια, ζωγραφικά έργα, φωτογραφίες, αρχειακό υλικό και μεταξοτυπίες, προσφέροντας μια σπάνια ματιά στη διαδικασία με την οποία ο Warhol ανέπτυξε το εικαστικό του λεξιλόγιο.


Έργα από το Andy Warhol Museum και μια νέα αφήγηση

Πολλά από τα έργα προέρχονται από το Andy Warhol Museum στο Πίτσμπουργκ, το οποίο διαθέτει την πιο εκτεταμένη συλλογή του καλλιτέχνη. Η συνεργασία αυτή επιτρέπει στο Musée du Luxembourg να παρουσιάσει σχεδόν 200 έργα, πολλά από τα οποία δεν έχουν εκτεθεί ξανά στη Γαλλία.


Η έκθεση αποκαλύπτει τον Warhol της διαφήμισης, των πρώιμων σχεδίων, των θρησκευτικών έργων και των προσωπικών του αναζητήσεων. Παράλληλα, προσφέρει μια πιο οικεία εικόνα της περίφημης Factory, μακριά από τον μύθο της μαζικής παραγωγής.


Warhol πέρα από την Pop Art

Η έκθεση δείχνει ότι ο Warhol δεν ήταν μόνο ο καλλιτέχνης των εμβληματικών εικόνων της αμερικανικής κουλτούρας. Ήταν ένας δημιουργός με τεράστιο εύρος, που πειραματιζόταν αδιάκοπα με τη γραμμή, τη μορφή και την εικόνα.

Από τα πρώιμα σχέδια μέχρι τα πορτρέτα και τις θρησκευτικές του αναφορές, η έκθεση αναδεικνύει έναν Warhol πιο προσωπικό, πιο αναλυτικό και πιο πολυδιάστατο από ό,τι συνήθως παρουσιάζεται.



Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: Περπατώντας στο μονοπάτι του ΟΧΙ του ’40



 

Το Ίδρυμα Πολιτισμού και Εκπαίδευσης «Ανδρέας Λεντάκης» παρουσιάζει ένα νέο εκπαιδευτικό πρόγραμμα αφιερωμένο στο Έπος του ’40, προσκαλώντας μαθητές και εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε μια βιωματική γνωριμία με την ιστορία. Η δράση αξιοποιεί το ιστορικό μονοπάτι του ΟΧΙ, μετατρέποντας τη μνήμη σε ενεργή εμπειρία μάθησης.


Βιωματική προσέγγιση της ιστορίας

Το πρόγραμμα συνδυάζει αφήγηση, περιήγηση και δημιουργικές δραστηριότητες, δίνοντας στα παιδιά τη δυνατότητα να κατανοήσουν τα γεγονότα του 1940 μέσα από τον χώρο, τα πρόσωπα και τις επιλογές της εποχής. Η εκπαιδευτική ομάδα του Ιδρύματος αξιοποιεί πρωτότυπο υλικό, ιστορικές πηγές και δραστηριότητες που ενισχύουν τη συμμετοχή και την κριτική σκέψη.


Η δράση στοχεύει να φέρει τους μαθητές σε επαφή με τις αξίες της ελευθερίας, της αντίστασης και της συλλογικής ευθύνης, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο το Έπος του ’40 διαμόρφωσε την πορεία της χώρας.


Πληροφορίες συμμετοχής

Το πρόγραμμα πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις του Ιδρύματος «Ανδρέας Λεντάκης». Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν για κρατήσεις και πληροφορίες στο infoledakis1@gmail.com ή στο 210 3226054.

ΕΜΣΤ: Ευρωπαϊκό Βραβείο Μουσείων 2026 – Διεθνής αναγνώριση για τον κοινωνικό ρόλο του μουσείου





Το ΕΜΣΤ στην κορυφή της Ευρώπης! Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης απέσπασε το European Art Museum Award 2026, μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές διακρίσεις, αναγνωρίζοντας τον κοινωνικό ρόλο των μουσείων και την καινοτόμα επιμελητική κατεύθυνση του οργανισμού. Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο Αλικάντε, επιβεβαιώνοντας τη διεθνή δυναμική του ΕΜΣΤ.


Η θέση του ΕΜΣΤ στον ευρωπαϊκό χάρτη

Το μουσείο βρέθηκε στη βραχεία λίστα των έξι κορυφαίων ευρωπαϊκών ιδρυμάτων, δίπλα στο Rijksmuseum, το FENIX Museum of Migration και την Εθνική Πινακοθήκη της Σλοβενίας. Η βράβευση αναδεικνύει την εξωστρέφεια, την επιμελητική ανανέωση και τον κοινωνικό προσανατολισμό που έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια.


Αξίες που καθορίζουν τη νέα μουσειολογία

Το βραβείο βασίζεται σε αξίες όπως είναι  η συμμετοχή, η συμπερίληψη, η ισότητα των φύλων, η κοινωνική δικαιοσύνη και η βιωσιμότητα. Το ΕΜΣΤ έχει ενισχύσει τον διάλογο γύρω από τη σύγχρονη τέχνη, τη σχέση της με την κοινωνία, την πολιτική, την ιστορία και το περιβάλλον, εδραιώνοντας τον ρόλο του ως σύγχρονου πολιτιστικού πυλώνα.


Η βράβευση του ΕΜΣΤ συνοδεύτηκε από ιδιαίτερα θετικά σχόλια της διεθνούς επιτροπής, η οποία στάθηκε στην ικανότητα του μουσείου να λειτουργεί ως πολιτιστικός κόμβος σε μια περίοδο αυξανόμενης κοινωνικής και γεωπολιτικής πολυπλοκότητας. Στο σκεπτικό της επιτροπής επισημάνθηκε ότι το μουσείο έχει αναπτύξει ένα μοντέλο λειτουργίας που συνδυάζει την καλλιτεχνική παραγωγή με την κοινωνική συμμετοχή, ενθαρρύνοντας το κοινό να προσεγγίσει τη σύγχρονη τέχνη ως εργαλείο κατανόησης του κόσμου. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη γεωγραφική και πολιτισμική θέση της Ελλάδας, με το ΕΜΣΤ να παρουσιάζεται ως «πολιτιστική γέφυρα» ανάμεσα στη Νότια‑Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρώπη, στοιχείο που ενισχύει τη διεθνή του απήχηση. 

Η επιτροπή τόνισε επίσης ότι το μουσείο έχει καταφέρει να ανανεώσει τον τρόπο με τον οποίο οργανισμοί σύγχρονης τέχνης επικοινωνούν με το κοινό, υιοθετώντας πρακτικές που ενισχύουν την κριτική σκέψη και τη συμμετοχή. Η αναγνώριση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή που τα μουσεία καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους, όχι μόνο ως χώροι έκθεσης αλλά ως ενεργοί φορείς κοινωνικού διαλόγου. Το ΕΜΣΤ, σύμφωνα με την επιτροπή, αποτελεί πλέον σημείο αναφοράς για όσους αναζητούν νέα πρότυπα μουσειακής λειτουργίας.

Συνάντηση στ’ Απεράθου: Μια βραδιά αφιερωμένη στον Κώστα Κατσουρό





Ο Πολιτιστικός Απεραθίτικος Σύλλογος «Τα Φανάρια» και ο Ιστορικός Όμιλος Νάξου ΑΡΣόΣ διοργανώνουν το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026, στις 19:00, μια ξεχωριστή πολιτιστική συνάντηση στο Πολιτιστικό Κέντρο στ’ Απεράθου. Η εκδήλωση είναι αφιερωμένη στον Κώστα Κατσουρό, έναν άνθρωπο που συνέδεσε το όνομά του με την έρευνα, την ιστορία και την πολιτιστική ταυτότητα της Νάξου.

Αφιέρωμα σε έναν άνθρωπο που τίμησε τον Τόπο και την Ιστορία του

Η συνάντηση έχει ως στόχο να τιμήσει τον Κώστα Κατσουρό, να θυμηθεί το έργο του και να αναδείξει τα ερωτήματα που ο ίδιος έθετε για τον Τόπο και τη σχέση των ανθρώπων με την ιστορική τους κληρονομιά. Ο Κατσουρός υπήρξε δημιουργός και διοργανωτής των «Συναντήσεων» στη Νάξο (2012–2017), του «Ένα καλοκαίρι στο Διασορίτη» (2018) και του «Γράφοντας για τη Βυζαντινή Νάξο» (2019). Οι δράσεις αυτές αποτέλεσαν γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα σε ερευνητές, μελετητές, συνεργάτες, αναγνώστες και φίλους του περιοδικού ΦΛΕΑ, προσελκύοντας κορυφαίους επιστήμονες και ανθρώπους του πολιτισμού.

Οι Συναντήσεις που άφησαν αποτύπωμα στη Νάξο

Οι πρωτοβουλίες του Κατσουρού δεν ήταν απλώς πολιτιστικές εκδηλώσεις, αλλά χώροι διαλόγου και ανταλλαγής γνώσης. Μέσα από τις «Συναντήσεις» αναδείχθηκαν πτυχές της ιστορίας της Νάξου, της βυζαντινής κληρονομιάς της και της σχέσης των κατοίκων με τον τόπο τους. Η προσέγγιση του Κατσουρού συνδύαζε την επιστημονική έρευνα με την αγάπη για την τοπική ιστορία, δημιουργώντας ένα μοναδικό περιβάλλον όπου η γνώση συναντούσε την κοινότητα.

Τα ερωτήματα που έθετε για την ταυτότητα της Νάξου, για τη μνήμη και για τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον τόπο τους, παραμένουν σήμερα πιο επίκαιρα από ποτέ. Η εκδήλωση στ’ Απεράθου επιχειρεί να συνεχίσει αυτόν τον διάλογο, τιμώντας το πνεύμα και την προσφορά του.

Κορυφαίοι επιστήμονες μιλούν για τον Τόπο μέσα από την έρευνά τους
 Στη βραδιά της 3ης Οκτωβρίου θα συμμετάσχουν διακεκριμένοι επιστήμονες, φίλοι και συνεργάτες της ΦΛΕΑ, οι οποίοι θα μιλήσουν για την ιστορία και την πολιτιστική διαδρομή της Νάξου μέσα από τη δική τους έρευνα. Ανάμεσά τους οι:
Δ. Αθανασούλης, Τ. Αναστασίου, Δ. Δημητρόπουλος, Στ. Λεκάκης, Στ. Μαρινάκης, Μ. Φραγκίσκος και Ι. Χατζάκης.

Η παρουσία τους αποτελεί ένδειξη της εκτίμησης που υπήρχε για το έργο του Κατσουρού και της συνέχειας που επιδιώκουν να δώσουν στη συζήτηση για την ιστορία του νησιού.

Η συμβολή της κοινότητας και η δημιουργία της πρόσκλησης
 

Την αφίσα και πρόσκληση της εκδήλωσης δημιούργησε και προσέφερε ο αρχιτέκτονας Γιάννης Μπαλτογιάννης, συμβάλλοντας στη συνολική προσπάθεια ανάδειξης της πολιτιστικής δράσης. Η εκδήλωση αποτελεί πρωτοβουλία που ενώνει συλλόγους, επιστήμονες και κατοίκους, συνεχίζοντας το έργο του Κατσουρού με σεβασμό και αίσθημα ευθύνης απέναντι στην ιστορία της Νάξου.

Μια βραδιά μνήμης, γνώσης και συνέχειας


Η συνάντηση στ’ Απεράθου δεν είναι απλώς ένα αφιέρωμα, αλλά μια υπόσχεση συνέχειας. Η μνήμη του Κώστα Κατσουρού γίνεται αφορμή για να ξανανοίξει ο διάλογος για τον Τόπο, την ιστορία του και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι τον βιώνουν και τον κατανοούν. Η εκδήλωση φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για όσους αγαπούν τη Νάξο και επιθυμούν να συνεχίσουν το έργο της έρευνας και της πολιτιστικής ανάδειξης.