Κολώνα Αίγινας: Κοσμήματα της Μέσης Εποχής του Χαλκού-Νέα στοιχεία για τον προϊστορικό οικισμό

Η συστηματική ανασκαφική έρευνα του 2025 στον λόφο της Κολώνας στην Αίγινα έφερε στο φως ένα εξαιρετικά σημαντικό σύνολο χρυσών κοσμημάτων και ημιπολύτιμων λίθων, χρονολογούμενων στο πρώτο μισό της δεύτερης χιλιετίας π.Χ. Τα νέα ευρήματα, που συνδέονται με τον προϊστορικό οικισμό της Μέσης Εποχής του Χαλκού, ενισχύουν την εικόνα της Αίγινας ως ενός από τα σημαντικότερα κέντρα του Αιγαίου κατά την προϊστορική περίοδο.

Τα χρυσά κοσμήματα και η σημασία τους

Κατά τη διάνοιξη ανασκαφικής τομής στο εσωτερικό μεγάλης λιθόκτιστης κατασκευής, σε άμεση γειτνίαση με το τείχος που προστάτευε το «εσωτερικό προάστιο» του οικισμού, εντοπίστηκε ένα εντυπωσιακό σύνολο κοσμημάτων: οκτώ χρυσά διμερή δισκοειδή περίαπτα, ένα μονόχρυσο περίαπτο, επτά χρυσές αμφικωνικές ψήφοι, μία κυλινδρική ψήφος, οκτώ ελάσματα από φύλλο χρυσού και επτά σφαιρικές ψήφοι από καρνεόλη. Όλα πιθανόν αποτελούσαν τμήμα ενός χρυσού περιδεραίου ή κρεμαστού αντικειμένου και βρέθηκαν σε άριστη κατάσταση διατήρησης. 

Μαζί τους εντοπίστηκαν 12 θραύσματα χαλκού – πιθανώς από μαχαιρίδια – καθώς και μία βελόνη ή περόνη. Παρότι η στρωματογραφία ήταν διαταραγμένη, οι αρχαιολόγοι θεωρούν εύλογη την υπόθεση ότι τα κοσμήματα αποτελούσαν κτερίσματα ταφής της Μέσης Εποχής του Χαλκού, χωρίς ωστόσο να εντοπιστεί σωζόμενος τάφος. 

Σύνδεση με τον «Θησαυρό της Αίγινας»

Τα νέα ευρήματα παρουσιάζουν αξιοσημείωτες ομοιότητες με κοσμήματα του περίφημου «Θησαυρού της Αίγινας», ενός συνόλου πολύτιμων αντικειμένων που βρέθηκαν στο νησί τον 19ο αιώνα, εξήχθησαν παράνομα και από το 1892 φυλάσσονται στο Βρετανικό Μουσείο. Η ομοιότητα αυτή ενισχύει την άποψη ότι η Αίγινα υπήρξε σημαντικό κέντρο παραγωγής και εμπορίου πολύτιμων αντικειμένων κατά την προϊστορική περίοδο. 

Ο αρχαιολογικός χώρος της Κολώνας

Ο λόφος της Κολώνας, στη βορειοδυτική πλευρά της Αίγινας, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους του νησιού. Αν και είναι γνωστός κυρίως για τον ναό του Απόλλωνα του 6ου αι. π.Χ., η περιοχή παρουσιάζει διαχρονική χρήση: από τον προϊστορικό οικισμό της Ύστερης Νεολιθικής και της Εποχής του Χαλκού έως το ιερό των ιστορικών χρόνων, την ακρόπολη της αρχαίας πόλης και τον βυζαντινό οικισμό. 

Η ανασκαφή και οι προοπτικές

Η έρευνα πραγματοποιείται από το Πανεπιστήμιο του Σάλτσμπουργκ μέσω του Αυστριακού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου στην Αθήνα, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Alexander Sokolicek και την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων. Παρά τις δεκαετίες ανασκαφών, τα νέα ευρήματα αποδεικνύουν ότι ο λόφος εξακολουθεί να κρύβει σημαντικές πληροφορίες για την προϊστορική Αίγινα. 

Ιστορία & Μνήμη στη Νεοελληνική Πεζογραφία: Το ελληνικό παρελθόν από τον 19ο αιώνα έως το 1960

Η νέα Βιβλιοθήκη Προβολής της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος (ΕΒΕ) ανοίγει ένα παράθυρο στη συλλογική μνήμη, παρουσιάζοντας βιβλία που συνομιλούν με την Ιστορία και τη Μυθοπλασία. Μέσα από έργα που ανατέμνουν κρίσιμες περιόδους της νεοελληνικής ιστορίας, το κοινό καλείται να εξερευνήσει πώς η λογοτεχνία αναπλάθει, σχολιάζει και επανανοηματοδοτεί το παρελθόν. 

Η διαλεκτική Ιστορίας και Μυθοπλασίας

Η επιμελημένη επιλογή τίτλων αναδεικνύει τη στενή σχέση ανάμεσα στο ιστορικό γεγονός και τη λογοτεχνική αφήγηση. Τα βιβλία φωτίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι συγγραφείς από τον 19ο αιώνα έως το 1960 κατέγραψαν κοινωνικές μεταβολές, πολιτικές εντάσεις και προσωπικές μαρτυρίες, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο αφήγημα για την ελληνική ταυτότητα. 

Η Δανειστική Συλλογή της ΕΒΕ

Στη Βιβλιοθήκη Προβολής περιλαμβάνονται έργα διαφορετικών ειδών της ελληνικής πεζογραφίας, με κυρίαρχο το ιστορικό μυθιστόρημα, αλλά και σύγχρονες μορφές αφήγησης όπως graphic novels. Η επιλογή αυτή προσφέρει μια πολυτροπική προσέγγιση της Ιστορίας, επιτρέποντας στον αναγνώστη να ανακαλύψει νέους τρόπους πρόσληψης του παρελθόντος. 

Πρακτικές Πληροφορίες

Είσοδος: Ελεύθερη

Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα–Κυριακή, 09:00–24:00

Διάρκεια προβολής: 21 Απριλίου 2026 – 30 Ιουνίου 2026

Χώρος: Ισόγειο ΕΒΕ, ΚΠΙΣΝ 

Νέα αρχαιολογικά ευρήματα στο Άσπενδο- Μια άγνωστη αρχαία πόλη πέρα από το εμβληματικό θέατρο

Νεοανακαλυφθείς αρχαίος δρόμος που διασχίζει το κέντρο της πόλης του Άσπενδο,
 (Φωτογραφία: Koray Erdogan / Türkiye Today

 Οι ανασκαφές στην Αττάλεια φέρνουν στο φως δρόμους, αγάλματα, δημόσια κτήρια και μια ρωμαϊκή έπαυλη, αναδιαμορφώνοντας την εικόνα της αρχαίας πόλης. Για δεκαετίες, η αρχαία πόλις Άσπενδος ήταν συνώνυμο με το εντυπωσιακά καλοδιατηρημένο ρωμαϊκό του θέατρο. Ωστόσο, οι νέες ανασκαφές  αποδεικνύουν ότι η αρχαία πόλη ήταν πολύ μεγαλύτερη και πολυπλοκότερη από ό,τι πιστευόταν.

Οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν έναν 125 μέτρων αρχαίο δρόμο, ο οποίος συνέδεε το θέατρο με την αγορά και το γυμνάσιο, αποκαλύπτοντας σειρά καταστημάτων σε εξαιρετική κατάσταση διατήρησης. Τα ευρήματα προσφέρουν μια σπάνια εικόνα της καθημερινής ζωής στην πόλη.

 

Η μακρά καταγωγή της

Η αρχαία πόλη ήταν κτισμένη στην περιοχή της Παμφυλίας, περίπου 40 χιλιόμετρα από τη σημερινή τουρκική πόλη Αττάλεια.  Η Άσπενδος ήταν παρόχθια πόλη επί του πλωτού ποταμού Ευρυμέδοντα και απείχε περίπου 10 χιλιόμετρα από τις εκβολές του στη Μεσόγειο. Σύμφωνα με τους ιστορικούς, η ακμάζουσα πόλη ήταν αποικία Ελλήνων από το Άργος, οι οποίοι φέρεται να την ίδρυσαν περί το 1000 π.Χ..

 Κατά τον 5ο αιώνα π.Χ., η Άσπενδος αποτελούσε το σημαντικότερο κέντρο εμπορίου στη περιοχή, με μεγάλες εξαγωγές γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων. Η πόλη ήταν μάλιστα η πρώτη που έκοψε δικά της νομίσματα στην περιοχή, τους στατήρες, που χρονολογούνται στον 5ο και 4ο αιώνες π.Χ.. 

Το 333 π.Χ. την Άσπενδο κατέλαβε ο Μέγας Αλέξανδρος, ενώ το 190 π.Χ. πέρασε στην κατοχή των Ρωμαίων μετά από μεγάλη καταστροφή. Από το τέλος της Ρωμαϊκής περιόδου και στη συνέχεια, κατά τη Βυζαντινή περίοδο, η Άσπενδος έλαβε μια λατινογενή προσωνυμία καλούμενη "Πριμόπολις", λόγω του τότε ανεπτυγμένου εμπορίου της, το οποίο όμως άρχισε σταδιακά να φθίνει.

Μνημειακή πύλη, κρήνη και αγάλματα θεοτήτων

Ο Αναπληρωτής Επικεφαλής των Ανασκαφών, Τόλγκα Τζαντούρ,
εξετάζει αρχιτεκτονικά κατάλοιπα στο Άσπενδο,
 (Φωτογραφία: Koray Erdogan / Türkiye Today)

Καθώς οι ανασκαφές προχωρούν, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν μια άγνωστη μνημειακή πύλη που συνδέεται με μια μεγάλη κρήνη, καθώς και σημαντικά γλυπτά που μαρτυρούν τον πλούτο και την καλλιτεχνική άνθηση της πόλης.

Μεταξύ των ευρημάτων ξεχωρίζει ένα άγαλμα του Ερμή, υψηλής τεχνικής, καθώς και θραύσματα που αποδίδονται σε Αφροδίτη, Έρωτα, Άρτεμη και Νέμεση. Τα γλυπτά αυτά πιθανότατα κοσμούσαν δημόσια κτήρια ή τελετουργικούς χώρους. 

Εξαιρετική διατήρηση λόγω ξαφνικής εγκατάλειψης

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία είναι η εξαιρετική διατήρηση των κτηρίων. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, το Άσπενδο εγκαταλείφθηκε απότομα στα τέλη του 5ου αιώνα μ.Χ., γεγονός που εξηγεί γιατί πολλά κτήρια σώζονται μέχρι και σε δεύτερο ή τρίτο όροφο. Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνεται και ένας αρτοποιός 1.800 ετών, που διατηρείται σχεδόν ακέραιος.

Ρωμαϊκή έπαυλη με μωσαϊκά και τοιχογραφίες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανακάλυψη μιας ρωμαϊκής έπαυλης πολλών ορόφων, κοντά στο γυμνάσιο. Η έπαυλη διαθέτει εκτεταμένα μωσαϊκά δάπεδα και τοιχογραφίες, ενώ τμήματά της σώζονται μέχρι τον τρίτο όροφο. Η επίσημη παρουσίασή της αναμένεται σύντομα.

Περίπου 1.800 ετών αρτοποιείο που αποκαλύφθηκε
κατά μήκος ενός νεοανακαλυφθέντος δρόμου στο Άσπενδο, 
(Φωτογραφία: Koray Erdogan / Türkiye Today)

Προς μια νέα εμπειρία επίσκεψης

Παράλληλα, οι αρχαιολόγοι εργάζονται για την ανάδειξη μιας νέας δημόσιας πλατείας, όπου οι κίονες παραμένουν σχεδόν στη θέση τους. Στόχος είναι οι επισκέπτες να μπορούν να περπατούν ανάμεσα στα σωζόμενα κτήρια και να βιώνουν τον χώρο όπως ήταν στην αρχαιότητα.

Όπως σημειώνει ο αναπληρωτής επικεφαλής των ανασκαφών, Τόλγκα Τζαντούρ, το Άσπενδο «δεν θα ορίζεται πλέον μόνο από το θέατρό του, αλλά από ένα πλήρες αστικό τοπίο που αναδύεται ξανά στο φως». 

ΠΗΓΕΣ https://www.turkiyetoday.com/

Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου"  τόμος 5ος, σελίδα 791 

https://www.adiyamanli.org/aspendos.html

«Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» του Γιάννη Μαρκόπουλου στο Ολύμπια – Μια κοσμική λειτουργία μνήμης για την Έξοδο του Μεσολογγίου

Μια μουσική τελετουργία για τη μνήμη και την αντοχή...Η Συμφωνική Ορχήστρα και η Χορωδία του Δήμου Αθηναίων παρουσιάζουν το εμβληματικό έργο σε ποίηση Διονυσίου Σολωμού, στο πλαίσιο των 200 χρόνων από την ιστορική Έξοδο. Οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» του Γιάννη Μαρκόπουλου μοιάζει με κοσμική λειτουργία, που ο σολωμικός λόγος και η μουσική γίνονται φως, αντίσταση και βαθιά συγκίνηση.

Την Τετάρτη 29 Απριλίου 2026, στις 20:30, το Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας» υποδέχεται το εμβληματικό έργο, στο πλαίσιο του μεγάλου αφιερώματος για τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου.

Ένα έργο που συνομιλεί με την ιστορία

Η παράσταση αποτελεί συμπαραγωγή του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων, της Ένωσης Επτανησίων Ελλάδας και του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κέρκυρας, με τη συμμετοχή της Συμφωνικής Ορχήστρας και της Χορωδίας Δήμου Αθηναίων.

Οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» κατέχουν ξεχωριστή θέση στην ελληνική μουσική δημιουργία. Η μουσική του Μαρκόπουλου και η ποίηση του Σολωμού συναντώνται σε μια παράσταση που δεν αντιμετωπίζει την Έξοδο ως επετειακό γεγονός, αλλά ως ζωντανό σημείο αναφοράς της συλλογικής συνείδησης. Η δραματικότητα, η πνευματικότητα και η ανθρώπινη διάσταση του έργου αναδεικνύονται μέσα από μια σύγχρονη σκηνική προσέγγιση.

Οι συντελεστές της παράστασης

Τη μουσική διεύθυνση υπογράφει ο Μύρων Μιχαηλίδης, ενώ τη σκηνοθεσία αναλαμβάνει ο Πέτρος Γάλλιας.

Τη διεύθυνση της χορωδίας έχει ο Σταύρος Μπερής, με τον Δημήτρη Βεζύρογλου στην προετοιμασία των τραγουδιστών.

Ερμηνεύουν οι:

• Γιάννης Χριστόπουλος, Θοδωρής Νικολάου, Παντελής Κοντός  
• Αφηγήτρια: Στέλλα Παπαδημητρίου  
• Εικαστικό θέμα: Πηνελόπη Βολτέρα

Η παράσταση λειτουργεί ως φόρος τιμής σε μια από τις πιο καθοριστικές στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας, αναδεικνύοντας τη διαχρονική δύναμη ενός έργου που εξακολουθεί να εμπνέει και να συγκινεί.

Monsieur Vénus στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ: Το τολμηρό μυθιστόρημα της Ρασίλντ γίνεται τραγουδιστό μονόδραμα

Ένα από τα πιο προκλητικά έργα της γαλλικής λογοτεχνίας του 19ου αιώνα, το Monsieur Vénus της Ρασίλντ, ζωντανεύει για πρώτη φορά στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο ΚΠΙΣΝ. Η νέα παραγωγή, σε μουσική του Μαρτίν Ματαλόν και σκηνοθεσία της Ντιάνας Θεοχαρίδη σε συνεργασία με τον Αλφρέδο Άριας, παρουσιάζεται στις 30 Απριλίου και 2–3 Μαΐου 2026.

Ένα τολμηρό έργο που προηγήθηκε της εποχής του

Το Monsieur Vénus, γραμμένο το 1884, θεωρείται ένα από τα πιο ριζοσπαστικά και «κουήρ» μυθιστορήματα της εποχής του. Με θεματικές όπως η ανατροπή των έμφυλων ρόλων, η ρευστότητα της ταυτότητας και η αποδόμηση των κοινωνικών κανόνων, το έργο προκάλεσε σάλο, απαγορεύτηκε στο Βέλγιο και οδήγησε τη νεαρή συγγραφέα Ρασίλντ σε νομικές περιπέτειες. Η νέα όπερα μεταφέρει αυτή τη σκοτεινή, αισθησιακή και ανατρεπτική αφήγηση στη σκηνή με μινιμαλιστική αλλά έντονα θεατρική προσέγγιση.

Η υπόθεση και οι χαρακτήρες

Η ιστορία ακολουθεί τη Ραούλ ντε Βενεράντ, μια αριστοκράτισσα femme fatale, και τον νεαρό εργάτη Ζακ Σιλβέρ. Η σχέση τους εξελίσσεται σε ένα παιχνίδι εξουσίας, όπου η Ραούλ επιβάλλει την αντιστροφή των φύλων και των ρόλων, οδηγώντας σε πλήρη σύγχυση ταυτότητας. Η αφήγηση εξερευνά σκοτεινές επιθυμίες, κοινωνικές απαγορεύσεις και την αποδόμηση των έμφυλων κατασκευών, μέχρι την τελική μεταμόρφωση του Ζακ σε κέρινο ομοίωμα.

Η νέα παραγωγή της ΕΛΣ

Το έργο παρουσιάζεται ως «τραγουδιστό μονόδραμα» για υψίφωνο, ακορντεόν, αφηγήτρια και ηλεκτρονικά μέσα.

Συντελεστές:

Μουσική: Μαρτίν Ματαλόν

Σκηνοθεσία – Χορογραφία: Ντιάνα Θεοχαρίδη

Συνεργασία σκηνοθεσίας: Αλφρέδο Άριας

Κοστούμια: Χλόη Ομπολένσκι

Φωτισμοί: Τάσος Παλαιορούτας

Ήχος: Ρεμί Λε Ταγιαντιέ

Ερμηνείες:

Ραούλ ντε Βενεράντ: Κλαρά Μπαρμπιέ Σερρανό

Αφηγήτρια: Ντιάνα Θεοχαρίδη

Το «Σώμα»: Οδυσσέας Πετράκης

Μουσικός: Αντονύ Μιγιέ (ακορντεόν & ακορντίνα)

Ένα έργο που γίνεται «ακτινογραφία» επιθυμίας

Οι δημιουργοί περιγράφουν την παράσταση ως μια «ακτινογραφία» της σχέσης Ραούλ–Ζακ, από την πρώτη συνάντηση έως την τελική μεταμόρφωση. Η άδεια σκηνή, το σώμα καλυμμένο με λευκό σεντόνι και η παρουσία της αφηγήτριας δημιουργούν ένα τελετουργικό περιβάλλον όπου η μουσική, η φωνή και η κίνηση αποκαλύπτουν τα σκοτεινά στρώματα της επιθυμίας και της ταυτότητας.

Πρακτικές πληροφορίες

Ημερομηνίες: 30 Απριλίου & 2–3 Μαΐου 2026

Ώρες: 20.30 (Κυριακή 19.30)

Χώρος: Εναλλακτική Σκηνή ΕΛΣ – ΚΠΙΣΝ

Συμπαραγωγή: Prima Donna