Νέο βιβλίο αποκαλύπτει 109 σχέδια Νεαπολιτών καλλιτεχνών στο Πράδο – Η Viviana Farina φωτίζει μια άγνωστη ιστορία τέχνης

Για πρώτη φορά, τα 109 σχέδια Νεαπολιτών και Σικελών καλλιτεχνών που φυλάσσονται στο  Εθνικό Μουσείο του Prado παρουσιάζονται σε ενιαίο, τεκμηριωμένο κατάλογο από τη μελετήτρια Viviana Farina. Το βιβλίο, αποτέλεσμα τετραετούς έρευνας, αναδεικνύει μια πλούσια αλλά παραμελημένη γραφική παράδοση που συνδέει τη Νάπολη και τη Μαδρίτη επί δύο αιώνες.

Η έρευνα: Τέσσερα χρόνια για να αποκαλυφθεί μια ξεχασμένη συλλογή

Η Farina ξεκίνησε το 2021 με υποτροφία της Fundación Gondra Barandiarán, με στόχο την καταγραφή των νεοκλασικών και μπαρόκ σχεδίων της Νάπολης στις δημόσιες συλλογές της Μαδρίτης.Η έρευνα επικεντρώθηκε τελικά στο Πράδο, όπου εντοπίστηκαν 109 έργα, όλα δημοσιευμένα με εικόνες και πλήρη τεκμηρίωση.

Το βιβλίο καλύπτει σχέδια από τα τέλη του 16ου αιώνα έως την αυγή του νεοκλασικισμού, προσφέροντας για πρώτη φορά μια περιφερειακή – όχι χρονολογική – προσέγγιση της ιταλικής γραφικής παραγωγής στο Πράδο.

Νάπολη – Μαδρίτη: Ένα δίκτυο ανταλλαγών που ξεπερνά τη ζωγραφική

Η επιλογή της Νάπολης δεν είναι τυχαία: από τον 16ο έως τον 18ο αιώνα, η πόλη και η ισπανική αυλή συνδέονταν με πυκνά διοικητικά και καλλιτεχνικά δίκτυα. Το βιβλίο αναδεικνύει αυτή τη σχέση, παρουσιάζοντας σχέδια που ταξίδεψαν από εργαστήρια, δημοπρασίες και αριστοκρατικές συλλογές της Νάπολης στη Μαδρίτη.

Οι πρωταγωνιστές: Giordano, Rosa, Solimena, Giaquinto

Παρότι ο José de Ribera δεν συμπεριλαμβάνεται λόγω της επίσημης ταξινόμησης του Πράδο, η επιρροή του διατρέχει μεγάλο μέρος της συλλογής. Ο Luca Giordano είναι ο πιο πολυάριθμος εκπρόσωπος, με σχεδόν 20 σχέδια, ανάμεσά τους ένα εντυπωσιακό σχέδιο με αγγέλους σε κόκκινη κιμωλία.

Ο Salvator Rosa εμφανίζεται με πρώιμα έργα που επαναταξινομούνται χάρη σε συγκριτικές μελέτες, ενώ ο Francesco Solimena και ο μαθητής του Francesco De Mura φωτίζουν τη μετάβαση στον ύστερο μπαρόκ.

Η Σικελία εκπροσωπείται από τον Antonino Grano, ενταγμένο στο ίδιο γεωπολιτικό πλαίσιο του ισπανικού βασιλείου.

Αποκαταστάσεις, νέες αποδόσεις και ανατροπές

Το βιβλίο περιλαμβάνει σημαντικές διορθώσεις αποδόσεων:

– σχέδια που θεωρούνταν βενετσιάνικα, ρωμαϊκά ή γενουατικά επαναταξινομούνται ως νεαπολιτικά,

– άλλα, αντίθετα, αποδίδονται σε διαφορετικές σχολές,

– ορισμένες αποδόσεις παραμένουν ανοιχτές, αλλά τεκμηριώνονται πλήρως.

Η ιστορία της συλλογής: Ένα σχεδόν αστυνομικό αφήγημα

Η Farina ανασυνθέτει την πορεία των σχεδίων στη Μαδρίτη, από τη μεγάλη δωρεά του Pedro Fernández Durán (1931) έως τον 19ο αιώνα και τον συλλέκτη Isidoro Brun y Aguilar, ο οποίος συγκέντρωσε περίπου 3.000 σχέδια. Η έρευνα βασίζεται σε σφραγίδες, σημειώσεις, αποκόμματα δημοπρασιών και χειρόγραφα.

Ένα εργαλείο για μελετητές και νέους φοιτητές

Το βιβλίο συνοδεύεται από πίνακες διασταύρωσης, παραπομπές σε βάσεις δεδομένων και ψηφιακά αρχεία, με στόχο να αποτελέσει εργαλείο για νέους ερευνητές. Η ιταλική έκδοση του 2025 λειτουργεί και ως φόρος τιμής στη Νάπολη, στο πλαίσιο των εορτασμών Napoli2500.

«Γράμμα σ’ Έναν Ισχνό Πατέρα»: Έκθεση για την πατρική φιγούρα και τις αποσιωπημένες σχέσεις εξουσίας

Η DEO projects, η ανεξάρτητη πλατφόρμα σύγχρονης τέχνης της Χίου, παρουσιάζει έως τις 30 Αυγούστου την ομαδική έκθεση «Γράμμα σ’ Έναν Ισχνό Πατέρα» στο ιστορικό πέτρινο κτίριο των Σχολείων Βολισσού «Μιχάλης Παπαμαύρος». Η έκθεση, σε επιμέλεια του Άκη Κόκκινου, συγκεντρώνει 14 καλλιτέχνες από 11 χώρες, εξερευνώντας την πατρική φιγούρα ως τόπο εξουσίας, απουσίας και συναισθηματικής στέρησης.

Ένα διεθνές εικαστικό εγχείρημα στη Βολισσό

Η έκθεση αποτελεί μία από τις πιο φιλόδοξες παραγωγές της DEO projects, η οποία έχει εξελιχθεί σε σημαντικό κόμβο σύγχρονης τέχνης στο Αιγαίο. Στη Βολισσό, οι καλλιτέχνες παρουσιάζουν νέα έργα και αναθέσεις, αλλά και ήδη υπάρχουσες δημιουργίες, σε ένα πολυμεσικό περιβάλλον που περιλαμβάνει ζωγραφική, φωτογραφία, γλυπτική, υφαντά, ήχο, βίντεο, εγκαταστάσεις και ψηφιακά μέσα. 

Οι συμμετέχοντες προέρχονται από διαφορετικά πολιτισμικά πλαίσια: από τηνΕλλάδα, την Κύπρο και την Ιρλανδία έως τις ΗΠΑ, τη Γερμανία, τη Γκάνα, τη Δανία, το Μπαγκλαντές και την Τουρκία. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν διεθνώς αναγνωρισμένα ονόματα όπως η Cindy Sherman, ο John Gerrard, η Zohra Opoku και ο Danh Võ. 

Η πατρική φιγούρα ως πεδίο εξουσίας και συναισθηματικής φθοράς

Η έκθεση προσεγγίζει τον «πατέρα» όχι μόνο ως βιολογικό πρόσωπο αλλά και ως κοινωνικό κατασκεύασμα. Σύμφωνα με την επιμελητική σύλληψη, η πατρική μορφή παρουσιάζεται «σε κατάσταση ισχνότητας», ως ένα πλαίσιο που έχει απολέσει τη φροντίδα και την ευθύνη, οδηγώντας συχνά σε αντιστροφή των ρόλων μεταξύ φροντιστή και εξαρτώμενου. 

Παράλληλα, η έκθεση αναδεικνύει πρακτικές χειροτεχνίας και συλλογής λαογραφικού υλικού ως μορφές γνώσης και ανθεκτικότητας. Μέσα από αυτές τις χειρονομίες αναδύονται τρόποι αλληλεγγύης και συλλογικής επιβίωσης σε περιόδους επισφάλειας. 

Έργα που συνομιλούν με τον τόπο

Πολλά έργα δημιουργήθηκαν ειδικά για τη Χίο, αξιοποιώντας το τοπίο, τη μνήμη και τη μυθολογία του νησιού. Ενδεικτικά, ο Shezad Dawood εξερευνά τον ρόλο του ήλιου και της σελήνης ως φροντιστών και καταστροφέων, συνδέοντας το έργο του με τοπικούς μύθους και τον αρχαίο ναό του Απόλλωνα Φαναίου. Η έρευνά του περιλαμβάνει ήχους από το περιβάλλον της Χίου μετά τις πρόσφατες πυρκαγιές, τους οποίους μετέτρεψε σε μουσική σύνθεση σε συνεργασία με τον Adam Rudolph. 

Πρόγραμμα και ώρες λειτουργίας

Η έκθεση συνοδεύεται από δημόσιο πρόγραμμα επιμελημένο από την Εβίτα Κυριαζή, με δράσεις που εκτείνονται σε όλη τη διάρκειά της.

Λειτουργεί καθημερινά, εκτός Δευτέρας, 10:00–14:00 και 19:00–22:00, έως 30 Αυγούστου 2026. 

Ομιλία στο Βιομηχανικό Μουσείο Τομάτας: Η έκρηξη του 1866 και η ανάδυση της προϊστορίας στη Σαντορίνη και τη Θηρασιά

 

Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εκδήλωση πραγματοποιείται την Τετάρτη 26 Αυγούστου, στις 19:00, στο Βιομηχανικό Μουσείο Τομάτας «Δ. Νομικός», στο πλαίσιο των παράλληλων δράσεων της έκθεσης «INDUSTRIANA: Η βιομηχανική κληρονομιά της Σαντορίνης και της Θηρασιάς». Η ομιλία εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στη θηραϊκή γη, τη μεγάλη ηφαιστειακή έκρηξη του 1866 και την ανακάλυψη της προϊστορίας των δύο νησιών, φωτίζοντας ένα κομβικό ιστορικό και γεωλογικό γεγονός.

Η επιστημονική προσέγγιση δύο ειδικών

Οι Δρ. Δήμητρα Ντούσκου και Δρ. Ίρις Τζαχίλη θα παρουσιάσουν μια αναδρομή στον 19ο αιώνα, αναδεικνύοντας πώς η ηφαιστειακή δραστηριότητα και οι εξορύξεις θηραϊκής γης συνέβαλαν στην ανάδυση των πρώτων ενδείξεων προϊστορικών οικισμών. Η ομιλία επιχειρεί να απαντήσει στο ερώτημα: «Τι συνέδεσε τις εξορύξεις θηραϊκής γης, τη μεγάλη ηφαιστειακή έκρηξη του 1866 και την ανάδυση της προϊστορίας στη Θηρασία και τη Σαντορίνη τον 19ο αιώνα;»

Ξενάγηση στην έκθεση και σπάνιο αρχειακό υλικό

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης θα πραγματοποιηθεί ξενάγηση στην έκθεση «INDUSTRIANA» από τους επιμελητές, προσφέροντας στο κοινό μια ολοκληρωμένη εικόνα της βιομηχανικής ιστορίας των δύο νησιών. Οι επισκέπτες θα έχουν επίσης την ευκαιρία να δουν από κοντά σπάνια πρωτότυπα βιβλία, χαρακτικά και χάρτες που αποτυπώνουν τις εκρήξεις της περιόδου 1866–1870, προερχόμενα από το Ψηφιακό Αρχείο Θήρας.

Η έκρηξη του 1866 ως σημείο καμπής

Η μεγάλη έκρηξη του 1866 αποτέλεσε καθοριστικό γεγονός για τη Θήρα και τη Θηρασία, όχι μόνο ως φυσικό φαινόμενο αλλά και ως αφετηρία για την επιστημονική έρευνα της εποχής. Η δραστηριότητα των γεωλόγων και των περιηγητών που έφτασαν στα νησιά μετά την έκρηξη συνέβαλε στην πρώτη συστηματική καταγραφή αρχαιολογικών ενδείξεων, ανοίγοντας τον δρόμο για τις μετέπειτα ανασκαφές που αποκάλυψαν την προϊστορική ιστορία της περιοχής.

Η βιομηχανική κληρονομιά και η γεωλογική ιστορία

Η έκθεση «INDUSTRIANA» αναδεικνύει τη στενή σχέση ανάμεσα στη βιομηχανική δραστηριότητα και το ηφαιστειακό περιβάλλον της Σαντορίνης. Η θηραϊκή γη, προϊόν της ηφαιστειακής δραστηριότητας, αποτέλεσε βασικό υλικό για τις εξορύξεις και τις βιομηχανίες του 19ου και 20ού αιώνα, ενώ παράλληλα συνδέθηκε με την επιστημονική αναζήτηση της προϊστορίας των νησιών.

Ένα ταξίδι στην ιστορία, την επιστήμη και τη μνήμη

Η εκδήλωση στο Βιομηχανικό Μουσείο Τομάτας συνδυάζει επιστημονική γνώση, ιστορική έρευνα και πολιτιστική μνήμη, προσφέροντας στο κοινό μια πολυεπίπεδη προσέγγιση της θηραϊκής κληρονομιάς. Η σύνδεση ανάμεσα στη βιομηχανία, το ηφαίστειο και την αρχαιολογία αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η φύση και η ανθρώπινη δραστηριότητα διαμόρφωσαν την ιστορία των δύο νησιών.

«DEADLIFT. Άρση θανάτου»: Η νέα πολιτική κωμωδία της Βαλέριας Δημητριάδου στο Θέατρο Εμπορικόν

Μετά την επιτυχία του «Ένα κάποιο κενό», η Βαλέρια Δημητριάδου επιστρέφει στο Θέατρο Εμπορικόν με το νέο της έργο, «DEADLIFT. Άρση θανάτου», μια αιχμηρή πολιτική κωμωδία που εξετάζει με χιούμορ και σαρκασμό τις αντιφάσεις της σύγχρονης κοινωνίας. Η παράσταση φωτίζει τις αόρατες δομές εξουσίας που καθορίζουν την καθημερινότητα και θέτει κρίσιμα ερωτήματα για την ευθύνη, την αξιοπρέπεια και τα όρια της ανθρώπινης αντοχής.

 Μια κοινωνία σε άρση βαρών – εκεί όπου το προσωπικό γίνεται πολιτικό

Σε έναν κόσμο όπου η αγορά και ο ανταγωνισμός διαμορφώνουν τις ανθρώπινες σχέσεις, οι ήρωες του έργου καλούνται να αποφασίσουν πόσο μακριά μπορούν να φτάσουν για να υπερασπιστούν τις αξίες τους.

Η μουσική παίζεται ζωντανά επί σκηνής από τους ηθοποιούς, ενώ η αφήγηση ισορροπεί ανάμεσα στο κωμικό και το τραγικό, αναδεικνύοντας την πολιτική διάσταση της καθημερινότητας.

 Η ιστορία – DEADLIFT vs ZENITH

Ένα νέο, υπερσύγχρονο γυμναστήριο, το ZENITH, ανοίγει απέναντι από το παλιό συνοικιακό DEADLIFT. Για τον Οδυσσέα, ιδιοκτήτη του DEADLIFT, η άφιξη του ZENITH σηματοδοτεί την κατάρρευση ενός κόσμου χτισμένου πάνω στην προσωπική εργασία και τη μικρή κλίμακα. Για τον νεοεκλεγμένο δήμαρχο Δημήτρη Ζαφειρόπουλο, το ZENITH είναι σύμβολο ανάπτυξης, εκσυγχρονισμού και εξωστρέφειας.

Οι δύο άντρες αφηγούνται την ίδια ιστορία από διαφορετικές κοινωνικές θέσεις, αποδεικνύοντας πως η αλήθεια δεν είναι αντικειμενική· είναι προϊόν εμπειρίας, συμφέροντος και επιθυμίας. Οι αφηγήσεις τους συγκλίνουν σε ένα αναπόδραστο γεγονός: τον θάνατο ενός ανθρώπου που βρέθηκε στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή.

 Ηθική, εξουσία και το παιχνίδι των συμφερόντων

Με σατιρική ματιά και συνεχείς ανατροπές, η παράσταση εξετάζει την ανθεκτικότητα του ηθικού πυρήνα μέσα σε ένα περιβάλλον όπου οι κανόνες αλλάζουν διαρκώς. Πού τελειώνει η προσωπική ευθύνη και πού αρχίζει η ευθύνη του συστήματος; Μπορεί μια απώλεια να μετακινήσει κάποιον που έχει ήδη επιλέξει πλευρά;Ή όταν μπει κανείς στο παιχνίδι της εξουσίας, δεν μπορεί πια να σταματήσει;

:Συντελεστές

Κείμενο – Σκηνοθεσία – Μουσική: Βαλέρια Δημητριάδου

Σκηνικά: Τίνα Τζόκα

Κοστούμια: Αλέγια Παπαγεωργίου

Φωτισμοί: Τάσος Παλαιορούτας, Ιωάννα Αθανασίου

Καλλιτεχνική συνεργάτις – Κίνηση: Ειρήνη Μακρή

Βοηθός σκηνοθέτριας: Αθηνά Αλεξοπούλου

Φωτογραφίες: Νίκος Νικολόπουλος

Βίντεο: Έφη Καρανικόλα

Ηθοποιοί (αλφαβητικά):  

Μυρτώ Αλικάκη, Βαγγέλης Αμπατζής, Κωνσταντίνος Κάππας, Γιώργος Κορομπίλης, Αλέξανδρος Μαυρόπουλος, Γιώργος Πυρπασόπουλος, Μαριάμ Ρουχάτζε, Αρετή Τίλη

 Πληροφορίες παράστασης

Έναρξη: Δευτέρα 5 Οκτωβρίου

Διάρκεια: 100’

Θέατρο Εμπορικόν: Σαρρή 11, Ψυρρή

Τηλέφωνο: 211 1000 365

Ημέρες & Ώρες:  

Σάββατο 18:00

Κυριακή 21:00

Δευτέρα & Τρίτη 20:00

Εισιτήρια:  

VIP1: 25€

VIP2: 22€

Πλατεία: 18€

Φοιτητικό, Ανέργων, Παιδικό, ΑΜΕΑ (χωρίς αμαξίδιο): 16€

ΑΜΕΑ με αμαξίδιο: δωρεάν (με συνεννόηση με το ταμείο)

Προπώληση:  

https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/deadlift/  

Τηλεφωνικό κέντρο: 211 1000 365

Ταμείο Θεάτρου Αλίκη, Αμερικής 4, Αθήνα

Ομαδικές κρατήσεις:  

211 1026277 (Δευτ–Παρ 10:00–19:00)

reservations@a-th.gr

Η Γερμανία υπερασπίζεται το Bauhaus απέναντι στις ακροδεξιές επιθέσεις – Πολιτιστικοί φορείς ενώνουν τη φωνή τους πριν τις κρίσιμες εκλογές στη Σαξονία‑Άνχαλτ

Λίγες εβδομάδες πριν από τις περιφερειακές εκλογές στη Σαξονία‑Άνχαλτ, το γερμανικό υπουργείο Πολιτισμού και δεκάδες φορείς υπερασπίζονται δημόσια το Bauhaus απέναντι στις «attacks hostile to democracy» της ακροδεξιάς AfD. Το ιστορικό κίνημα, που είχε χαρακτηριστεί «εκφυλισμένη τέχνη» από το ναζιστικό καθεστώς, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο πολιτικής αντιπαράθεσης.

Το μανιφέστο: Υπεράσπιση ενός παγκόσμιου πολιτιστικού συμβόλου

Σε μανιφέστο που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, το υπουργείο Πολιτισμού υπερασπίζεται το Bauhaus, τονίζοντας τον διεθνή του αντίκτυπο και τον ρόλο του ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Το Bauhaus, που απαγορεύτηκε από τους ναζί το 1933, γιορτάζει φέτος τα 100 χρόνια από την εγκατάστασή του στη Dessau, ενώ η AfD απειλεί να περικόψει τις δημόσιες επιχορηγήσεις του.

Η πολιτική διάσταση: Η AfD στο στόχαστρο

Η ακροδεξιά AfD, που εμφανίζεται ενισχυμένη στις δημοσκοπήσεις, κατηγορεί την περιφερειακή κυβέρνηση ότι «προωθεί μια πολιτική άρνησης της γερμανικής ταυτότητας» μέσω της υποστήριξης του Bauhaus. Στο πρόγραμμά της, η AfD προτείνει την ενίσχυση «πατριωτικού τουρισμού» και την προβολή ιστορικών μορφών όπως ο Λούθηρος, ο Μπίσμαρκ και ο Νίτσε. Το κόμμα κατηγορεί επίσης το Bauhaus ότι «διέδωσε κομμουνιστικά ιδεώδη», επικαλούμενο την κατασκευή προκατασκευασμένων κτιρίων στην πρώην Ανατολική Γερμανία.

Το Bauhaus ως σύμβολο δημοκρατίας και ανοιχτής κοινωνίας

Το μανιφέστο υπενθυμίζει ότι η φιλοσοφία του Bauhaus στηρίζεται στην ελευθερία της καλλιτεχνικής σκέψης, την καινοτομία και την ανοιχτή κοινωνία. Τονίζει επίσης ότι η «κουλτούρα της μνήμης» δεν είναι νοσταλγία, αλλά προϋπόθεση για την κατανόηση της δημοκρατίας και της ιστορίας. Οι φορείς που συνυπογράφουν το κείμενο —μουσεία, σχολές αρχιτεκτονικής, ενώσεις σχεδιαστών και εκκλησίες— καλούν σε υπεράσπιση του Bauhaus ως θεμελιώδους στοιχείου της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ιστορικό πλαίσιο: Από την καταστολή των ναζί στη διεθνή αναγνώριση

Το Bauhaus, που ιδρύθηκε το 1919, υπήρξε πρωτοποριακό κίνημα αρχιτεκτονικής, design και εφαρμοσμένων τεχνών. Το ναζιστικό καθεστώς το χαρακτήρισε «art dégénéré» και το έκλεισε το 1933. Σήμερα, η επιρροή του είναι παγκόσμια, από τη μοντέρνα αρχιτεκτονική έως τη βιομηχανική αισθητική.

πηγη lefigaro.fr