Εγκαίνια της έκθεσης «Γραφή από Φως – Συλλογή Κρασάκη» στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου εγκαινιάζει την Τρίτη 26 Μαΐου 2026 την περιοδική έκθεση «Γραφή από Φως – Συλλογή Κρασάκη. Η Αρχαία Ελλάδα οκτώ πρωτοπόρων φωτογράφων», παρουσιάζοντας εκατό σπάνιες αργυροτυπίες από τη συλλογή του Μιχάλη Κρασάκη. Η έκθεση αποτελεί ένα μοναδικό ταξίδι στην εξέλιξη της αρχαιολογικής φωτογραφίας από τα τέλη του 19ου έως τα μέσα του 20ού αιώνα.

Μια διαδρομή στην Αρχαία Ελλάδα μέσα από τον φωτογραφικό φακό

Η έκθεση συγκεντρώνει το έργο οκτώ εμβληματικών φωτογράφων που καθόρισαν την απεικόνιση του ελληνικού αρχαιολογικού τοπίου: Δημήτριος Κωνσταντίνου, Κωνσταντίνος Αθανασίου, Πέτρος Μωραΐτης, Frédéric Boissonnas, Νικόλαος Ζωγράφου, Βούλα Παπαϊωάννου, Nelly’s και Σπύρος Μελετζής.

Οι εκατό αυθεντικές αργυροτυπίες αποτυπώνουν την πορεία της αρχαιολογικής φωτογραφίας από τις πρώτες δημοσιευμένες εικόνες του Δ. Κωνσταντίνου τη δεκαετία του 1860 έως τις μεταπολεμικές λήψεις του Σπύρου Μελετζή στην Κνωσό.

Η καλλιτεχνική και ιστορική διάσταση των εικόνων

Σε κάθε φωτογραφία συνυπάρχουν η καλλιτεχνική ματιά, η ιστορική τεκμηρίωση και η διεθνής προβολή της ελληνικής ταυτότητας.

Η έκθεση αναδεικνύει τον ρομαντισμό και τη ζωγραφική απόδοση των μνημείων της Ακρόπολης, των Δελφών και της Ολυμπίας, τη μετάβαση στον μοντερνισμό, με καθαρές γραμμές και αποσπασματικές συνθέσεις, την πλαστικότητα των γυμνών σωμάτων στον Παρθενώνα, τη δύναμη της ανθισμένης αμυγδαλιάς στην Κνωσό, που οδηγεί τον θεατή στο εσωτερικό του ανακτόρου.

Οι εικόνες λειτουργούν ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, επιτρέποντας στο βλέμμα του επισκέπτη να συναντήσει για λίγο το βλέμμα των δημιουργών.

Τα εγκαίνια και η διάρκεια της έκθεσης

Τα εγκαίνια θα πραγματοποιήσει η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.

Εγκαίνια: Τρίτη 26 Μαΐου 2026, 19:00

Έως 20 Αυγούστου 2026

Χώρος: Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, Αίθουσα Περιοδικών Εκθέσεων (Δουκός Μποφώρ & Ιωσήφ Χατζηδάκη)

Η Θεσσαλονίκη του Ζογγολόπουλου: Ξενάγηση–αφιέρωμα στα εμβληματικά έργα που έγιναν σύμβολα της πόλης

 

Πώς ένα γλυπτό παύει να είναι απλώς ένα έργο τέχνης και μετατρέπεται σε αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας μιας πόλης; Η Θεσσαλονίκη έχει απαντήσει εδώ και δεκαετίες, μέσα από τις «Ομπρέλες», τους «3 Κύκλους» και το «COR‑TEN» του Γιώργου Ζογγολόπουλου, έργα που έχουν χαραχθεί στη συλλογική μνήμη των κατοίκων της.

Μια ξενάγηση αφιερωμένη στη σχέση του Ζογγολόπουλου με τη Θεσσαλονίκη

Την Κυριακή 17 Μαΐου 2026, στις 12:00, το Ίδρυμα Γεωργίου Ζογγολόπουλου υποδέχεται το κοινό σε μια ξεχωριστή ξενάγηση με τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Κώστα Μπλιάτκα.

Η παρουσίαση εστιάζει στη βαθιά και πολυεπίπεδη σχέση του μεγάλου γλύπτη με τη Θεσσαλονίκη, μια σχέση που αποτυπώθηκε στο δημόσιο χώρο και διαμόρφωσε την αισθητική της πόλης.

Ο Μπλιάτκας αναδεικνύει πώς τα έργα του Ζογγολόπουλου άλλαξαν το αστικό τοπίο, πώς υιοθετήθηκαν από τους κατοίκους ως σημεία αναφοράς και πώς εξελίχθηκαν σε σύμβολα της σύγχρονης Θεσσαλονίκης.

Τα έργα που έγιναν τοπόσημα

Οι «Ομπρέλες» στη Νέα Παραλία, οι «3 Κύκλοι» και το «COR‑TEN» δεν αποτελούν απλώς γλυπτά μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας.

Έχουν μετατραπεί σε σημεία συνάντησης, φόντο χιλιάδων φωτογραφιών και σύμβολα της εξωστρέφειας και της σύγχρονης ταυτότητας της πόλης.

Η παρουσίασή τους μέσα από την ξενάγηση φωτίζει τη δύναμη της δημόσιας γλυπτικής να επηρεάζει την καθημερινότητα, να δημιουργεί συναισθηματικούς δεσμούς και να διαμορφώνει την εικόνα μιας πόλης στο πέρασμα του χρόνου.

Ιστορίες, μαρτυρίες και σπάνιες αναφορές

Η αφήγηση του Κώστα Μπλιάτκα βασίζεται σε ιστορικά στοιχεία, προσωπικές μαρτυρίες και σπάνιες αναφορές για τη δημιουργία και την πορεία των έργων.

Μέσα από αυτό το υλικό, το κοινό θα γνωρίσει όχι μόνο τον καλλιτέχνη, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Θεσσαλονίκη «υιοθέτησε» τα έργα του, εντάσσοντάς τα στη συλλογική της ταυτότητα.

Πρακτικές πληροφορίες

Ίδρυμα Γεωργίου Ζογγολόπουλου

 Κυριακή 17 Μαΐου 2026

 12:00

ΣΕΑ: «Σε αδιέξοδο το τελεφερίκ Μονεμβασίας – Ομολογία αποτυχίας από το ΥΠΠΟ ενόψει λήξης του Ταμείου Ανάκαμψης»

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων επανέρχεται με σε ανακοίνωση για το έργο του τελεφερίκ στη Μονεμβασιά, επισημαίνοντας ότι οι προειδοποιήσεις του από το 2025 επιβεβαιώνονται πλήρως. Με τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης να απέχει μόλις ενάμιση μήνα, το Υπουργείο Πολιτισμού παραδέχεται ότι το έργο δεν θα ολοκληρωθεί, ανοίγοντας σοβαρά ερωτήματα για τον σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση και τις επιπτώσεις στο μνημείο.

Οι προειδοποιήσεις του ΣΕΑ από το 2025

Στο υπόμνημα της 14ης Απριλίου 2025, ο ΣΕΑ είχε ήδη επισημάνει ότι το έργο SUB 1.2.2 – Προμήθεια και Εγκατάσταση Αναβατορίου στο Κάστρο Μονεμβασιάς, χρηματοδοτούμενο από το Ταμείο Ανάκαμψης, είχε εκτροχιαστεί από τα χρονοδιαγράμματα.

Ο αρχικός διαγωνισμός προχώρησε χωρίς εγκεκριμένη οριστική μελέτη, ακυρώθηκε από την ΕΕΑΔΗΣΥ, ενώ το έργο είχε αρχικό χρόνο υλοποίησης 29 μηνών (28/7/2023–31/12/2025).

Με δεδομένο ότι το Ταμείο Ανάκαμψης λήγει οριστικά στις 30 Ιουνίου 2026, ο ΣΕΑ είχε προειδοποιήσει ότι η εγκατάσταση τελεφερίκ σε μνημείο τέτοιας σημασίας δεν μπορεί να ολοκληρωθεί με ασφάλεια και ποιότητα σε τόσο στενά χρονικά περιθώρια.

Κίνδυνος πρόχειρης εκτέλεσης ή ημιτελούς έργου

Ο ΣΕΑ είχε τονίσει ότι δύο σενάρια ήταν πιθανά: Πρόχειρη εκτέλεση, με κινδύνους για το μνημείο και την ασφάλεια των χρηστών. Ημιτελές έργο, με κίνδυνο επιστροφής χρημάτων από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Ο Σύλλογος είχε ζητήσει την απένταξη του υποέργου και την έναρξη διαλόγου με πολίτες, επιστήμονες και φορείς ΑμεΑ για μια λύση προσβασιμότητας χωρίς φθορά του μνημείου.

Το παράδειγμα του Δικταίου Άντρου και η επιμονή στη Μονεμβασιά

Το αντίστοιχο έργο τελεφερίκ στο Δικταίο Άντρο απεντάχθηκε εγκαίρως από το Ταμείο Ανάκαμψης. Ωστόσο, το Υπουργείο Πολιτισμού και ο Δήμος Μονεμβασίας επέμειναν στην υλοποίηση του υποέργου 1, παρά τις ενστάσεις αρχαιολόγων και ειδικών.

Ο ΣΕΑ υπογραμμίζει ότι το τελεφερίκ: θα αλλοιώσει το μοναδικό τοπίο της καστροπολιτείας, θα υποβαθμίσει τη μνημειακή και περιβαλλοντική αξία της, εξυπηρετεί κυρίως μαζικό τουρισμό, με τα ΑμεΑ να χρησιμοποιούνται ως πρόσχημα.

Ομολογία μη ολοκλήρωσης από το ΥΠΠΟ

Στις 8 Μαΐου 2026, η Υπουργός Πολιτισμού παραδέχθηκε στη Βουλή ότι το έργο δεν θα ολοκληρωθεί εντός των προθεσμιών του Ταμείου Ανάκαμψης. Πρόσθεσε μάλιστα ότι, αν χρειαστεί, θα συνεχιστεί με πόρους του ίδιου του Υπουργείου.

Ο ΣΕΑ χαρακτηρίζει τη δήλωση αυτή «πρωτοφανή ομολογία αποτυχίας» και θέτει κρίσιμα ερωτήματα: Γιατί το ΥΠΠΟ επιμένει σε ένα έργο που εξυπηρετεί μαζικό τουρισμό και όχι πραγματική προσβασιμότητα;

Πώς γίνεται να μην προβληματίζει η εικόνα σφυροκοπήματος βράχων σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας; Γιατί πρέπει να καλυφθεί το κόστος από τους περιορισμένους πόρους του ΥΠΠΟ, ενώ το έργο εκτελείται από τον Δήμο;

Πόσα ακόμη έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, με ανέφικτα χρονοδιαγράμματα και υπερκοστολογήσεις, δεν θα ολοκληρωθούν έως 30/6/2026; Γιατί δεν απεντάσσεται το έργο, όπως συνέβη στο Δικταίο Άντρο;

Ο ΣΕΑ προαναγγέλλει ενέργειες

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων δηλώνει ότι θα προβεί σε όλες τις ενδεδειγμένες ενέργειες σχετικά με το υποέργο 1, προκειμένου να προστατευθεί το μνημείο και να διασφαλιστεί η ορθή διαχείριση των δημόσιων πόρων.

Ανακατασκευή της αρχαίας Οδού του Σταδίου στην Έφεσο: Μια «πέτρα‑πέτρα» αποκατάσταση 2.500 ετών

Στην Έφεσο, μία από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαιότητας, βρίσκεται σε εξέλιξη ένα φιλόδοξο έργο αποκατάστασης που ανασυνθέτει την ιστορική Οδό του Σταδίου, ηλικίας 2.500 ετών. Αρχαιολόγοι και συντηρητές εργάζονται «πέτρα‑πέτρα» σε ένα ειδικό εργαστήριο που αποκαλούν «νοσοκομείο λίθων», με στόχο να αναδείξουν την αυθεντική μορφή της αρχαίας πόλης χωρίς υπερβολικές παρεμβάσεις.

Η Έφεσος ξαναγράφει τη διαδρομή της ιστορίας

Στο πλαίσιο του μεγάλου προγράμματος «Geleceğe Miras – Sonsuz Efes» του τουρκικού Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, δημιουργείται μια νέα διαδρομή περιήγησης που θα επιτρέπει στους επισκέπτες να γνωρίσουν την πόλη με πιο ολοκληρωμένο τρόπο.

Η Οδός του Σταδίου αποτελεί βασικό τμήμα αυτής της νέας διαδρομής, καθώς επί αιώνες υπέστη ζημιές από σεισμούς, πυρκαγιές και φυσικές καταστροφές, αφήνοντας σκόρπιους κίονες και θραύσματα σε όλη την περιοχή.

Το «νοσοκομείο λίθων»: Εκεί όπου κάθε θραύσμα εξετάζεται σαν ασθενής

Δίπλα στην Οδό του Σταδίου έχει στηθεί ένα ειδικό εργαστήριο συντήρησης, όπου κάθε αρχιτεκτονικό μέλος — κίονες, βάσεις, κιονόκρανα, επιγραφές — καταγράφεται, καθαρίζεται, ενισχύεται και, όπου είναι δυνατόν, επανατοποθετείται στη θέση του.

Ο συντονιστής του έργου, Καθηγητής Μπαχάντιρ Ντουμάν του Πανεπιστημίου Παμούκαλε, εξηγεί ότι η ομάδα αποτελείται από 200–250 ειδικούς: αρχαιολόγους, συντηρητές, γεωλόγους, αρχιτέκτονες και μηχανικούς από την Τουρκία και το εξωτερικό.

Η διαδικασία είναι αυστηρά τεκμηριωμένη: κάθε λίθος εξετάζεται πριν από οποιαδήποτε επέμβαση, εντοπίζονται ταιριαστά θραύσματα, πραγματοποιείται σταθεροποίηση και καθαρισμός, μόνο όταν είναι ασφαλές, το κομμάτι επανέρχεται στη θέση του

Αν δεν μπορεί να αποκατασταθεί, παραμένει προστατευμένο ως μέρος του αρχαιολογικού αρχείου.

Μια οδός που χρησιμοποιήθηκε για 2.500 χρόνια

Σύμφωνα με τον Καθηγητή Ντουμάν, η Οδός του Σταδίου χρησιμοποιήθηκε για περίπου 2.500 χρόνια, γεγονός που εξηγεί τις αλλεπάλληλες φάσεις καταστροφής και πρόχειρης επισκευής από τους ίδιους τους αρχαίους κατοίκους.

«Δεν ήταν όλα τακτοποιημένα όπως τα φαντάζεται ο σύγχρονος επισκέπτης», σημειώνει.

«Βάσεις χρησιμοποιήθηκαν ως κιονόκρανα, κίονες τοποθετήθηκαν ανάποδα, έγιναν πολλές παρεμβάσεις μέσα στους αιώνες. Εμείς κάνουμε τις ελάχιστες δυνατές επεμβάσεις ώστε να γίνει πιο κατανοητή η αρχαία μορφή της πόλης».

Έχουν εντοπιστεί 120–130 κίονες και βάσεις, με το 60% της αποκατάστασης να έχει ήδη ολοκληρωθεί.

Οι επιγραφές «ζωντανεύουν» για τους επισκέπτες

Η Οδός του Σταδίου διατηρεί λατινικές και ελληνικές επιγραφές, καθώς και βάσεις αγαλμάτων που αποτελούσαν μέρος της δημόσιας μνήμης της πόλης.

Οι επιγραφές μεταφράζονται σε τουρκικά και αγγλικά, ώστε οι επισκέπτες να μπορούν να κατανοήσουν: ποιοι τιμήθηκαν, ποια γεγονότα μνημονεύονται, πώς διαμορφωνόταν ο δημόσιος χώρος της Εφέσου

Έτσι, η νέα διαδρομή δεν θα είναι απλώς ένας αρχαιολογικός περίπατος, αλλά ένα «αναγνώσιμο» κομμάτι της αστικής ιστορίας.

Η διαδρομή επεκτείνεται προς το Θέατρο και την Οδό του Λιμανιού

Μετά την Οδό του Σταδίου, το έργο συνεχίζεται προς το αρχαίο Θέατρο και την Οδό του Λιμανιού, έναν από τους σημαντικότερους άξονες της πόλης.

Εκεί θα γίνουν εργασίες: αποκατάστασης λιθόστρωτου, επανατοποθέτησης κιόνων, ανασκαφών γύρω από το συγκρότημα των ρωμαϊκών λουτρών

Αποκατάσταση της Μεσαίας Πύλης του Λιμανιού

Η Middle Harbor Gate, στο τέλος της Οδού του Λιμανιού, θα αποκατασταθεί με τη μέθοδο της αναστυλώσεως (anastylosis), δηλαδή με χρήση αποκλειστικά των αυθεντικών σωζόμενων στοιχείων.

Δεν θα υπάρξει ελεύθερη ανακατασκευή, παρά μόνο όπου το επιτρέπουν τα αρχαιολογικά δεδομένα.

Οι εργασίες σε Οδό Σταδίου και Οδό Λιμανιού αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του έτους.

Ένα έργο που αλλάζει τον τρόπο επίσκεψης της Εφέσου

Για την Έφεσο, το έργο δεν αφορά μόνο την ανόρθωση κιόνων.Αφορά την κατανόηση της πόλης, την ανάδειξη της ιστορικής συνέχειας, την εμπειρία του επισκέπτη χωρίς απώλεια της αρχαιολογικής αυθεντικότητας Όπως σημειώνει ο Καθηγητής Ντουμάν:«Ακόμη και όσοι έχουν επισκεφθεί την Έφεσο πολλές φορές, θα ζήσουν μια εντελώς νέα εμπειρία όταν ολοκληρωθεί η νέα διαδρομή».

«Michael»: Ο βασιλιάς της ποπ πίσω από το τραύμα

Η νέα ταινία Michael του Antoine Fuqua  επιχειρεί  να αναδείξει την πορεία του Michael Jackson προς τη δόξα και "σκάβει" βαθιά μέσα σε ένα ασφυκτικό οικογενειακό περιβάλλον. Η ταινία περιγράφει πως  το ταλέντο του γεννήθηκε μαζί με τον φόβο, την εξάρτηση και τη χειραγώγηση. Με τον Jaafar Jackson στον πρωταγωνιστικό ρόλο και τον Colman Domingo ως πατέρα-δυνάστη Joe Jackson, η ταινία μοιάζει περισσότερο με χρονικό κακοποίησης παρά με αγιογραφία ενός θρύλου της μουσικής. 

Περίληψη της ταινίας

Η ταινία ακολουθεί τη ζωή του Michael από τα παιδικά του χρόνια στους Jackson 5 μέχρι την εκτόξευσή του ως παγκόσμιο μουσικό φαινόμενο. Μέσα από σκηνές έντονης συναισθηματικής πίεσης, βλέπουμε ένα παιδί που μεγαλώνει χωρίς πραγματική παιδικότητα, εγκλωβισμένο στις απαιτήσεις της οικογένειας και κυρίως του πατέρα του. Η μουσική γίνεται ταυτόχρονα καταφύγιο αλλά και φυλακή· κάθε επιτυχία συνοδεύεται από περισσότερο έλεγχο και λιγότερη ελευθερία. 

Παράλληλα, η ταινία δεν φοβάται να δείξει πως η ενηλικίωση του Michael καθυστερεί δραματικά εξαιτίας της χειραγώγησης και της συναισθηματικής εκμετάλλευσης. Η μητέρα του, την οποία υποδύεται η Nia Long, παρουσιάζεται ως μια εξαρτημένη φιγούρα που αδυνατεί να προστατεύσει ουσιαστικά τα παιδιά της, ενώ τα αδέλφια κινούνται συχνά σαν άβουλες σκιές γύρω από τον πατέρα. Το αποτέλεσμα είναι μια βαθιά σκοτεινή ιστορία για την ενδοοικογενειακή βία και το τίμημα της διασημότητας. 

Η οικογενειακή φωλιά – παγίδα

Η πιο δυνατή πλευρά της ταινίας βρίσκεται ακριβώς εκεί: στον τρόπο που παρουσιάζει την οικογένεια όχι ως στήριγμα αλλά ως μηχανισμό πίεσης. Ο Joe Jackson εμφανίζεται ωμός, ελεγκτικός και σχεδόν αδίστακτος, μετατρέποντας τα παιδιά του σε «προϊόντα» πριν ακόμη αποκτήσουν προσωπικότητα. Η βία —λεκτική, ψυχολογική αλλά και σωματική— πλανάται συνεχώς πάνω από το σπίτι των Jackson.

Άβουλα αδέλφια – συνεξαρτημένη μάνα

Τα αδέλφια λειτουργούν σαν κρίκοι της ίδιας αλυσίδας. Κανείς δεν αντιδρά πραγματικά,  όλοι μοιάζουν εγκλωβισμένοι σε μια οικογενειακή κανονικότητα που βασίζεται στον φόβο. Η μητέρα, παρότι τρυφερή, παρουσιάζεται συναισθηματικά εξαρτημένη και ανήμπορη να σπάσει τον κύκλο κακοποίησης. Αυτή η επιλογή δίνει στην ταινία κοινωνική διάσταση και απομακρύνει το έργο από μια απλή μουσική βιογραφία.

Η μουσική ως απόδραση

Παρά τη σκοτεινή της βάση, η ταινία είναι γεμάτη μουσική ενέργεια. Τα τραγούδια και οι χορογραφίες δημιουργούν στιγμές έντονης ευχαρίστησης· δύσκολα μένεις ακίνητος όταν ακούγονται οι μεγάλες επιτυχίες του Michael. Εκεί η ταινία αναπνέει πραγματικά: στη σκηνή, στο ρυθμό, στη λάμψη ενός ανθρώπου που χρησιμοποιούσε την τέχνη του για να ξεφύγει από το τραύμα.

Η ταινία προσεγγίζει τον Michael Jackson σαν ένα παιδί βαθιά τραυματισμένο, που κουβαλούσε μέσα του τον καημό της απελευθέρωσης από έναν πατέρα-εκμεταλλευτή. Η ταινία αποφεύγει σε μεγάλο βαθμό την εξιδανίκευση και εστιάζει περισσότερο στη ρίζα της ψυχικής του φθοράς. Ωστόσο,  αφήνει πλευρές της ζωής του εκτός κάδρου. Όμως ως κινηματογραφική εμπειρία λειτουργεί δυνατά: συγκινεί, προβληματίζει και σε κάνει να βλέπεις τον «Βασιλιά της Ποπ» όχι σαν μύθο, αλλά σαν άνθρωπο σημαδεμένο από κακοποίηση.