Πέρα Πάντα Παντού, διαδραστική παράσταση για παιδιά και εφήβους στο Αρχαιολογικό Μουσείο Σαμοθράκης

Μια ξεχωριστή πολιτιστική δράση για παιδιά και εφήβους παρουσιάζεται στη Σαμοθράκη, που πέντε μύθοι από πέντε ηπείρους γίνονται αφετηρία για μια διαδραστική μουσική παράσταση που συνδυάζει αφήγηση, ζωντανή μουσική και συμμετοχή του κοινού. Το «Πέρα Πάντα Παντού» προσκαλεί τους μικρούς θεατές να ανακαλύψουν τη δύναμη των ιστοριών και τη σημασία της συλλογικής δημιουργίας, μέσα σε έναν χώρο όπου η αρχαιολογία συναντά τη φαντασία.

Μια παράσταση που ταξιδεύει μέσα από μύθους και ήχους

Σήμερα, 13 Αυγούστου 2026, στις 20:00, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Σαμοθράκης, η παράσταση «Πέρα Πάντα Παντού» ζωντανεύει μύθους από διαφορετικούς πολιτισμούς, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο οι λαοί προσπάθησαν να εξηγήσουν τον κόσμο και τα μεγάλα ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Η προφορική αφήγηση, η πρωτότυπη μουσική και η ενεργή συμμετοχή του κοινού δημιουργούν ένα περιβάλλον γεμάτο εικόνες, ήχους και συναισθήματα.

Η κράτηση θέσης είναι απαραίτητη.

Καλλιτεχνική ομάδα και συντελεστές

Η παράσταση φέρει τη μουσική σύνθεση του Περικλή Βραχνού και τον καλλιτεχνικό σχεδιασμό των Μαργαρίτας Κούτοβα, Περικλή Βραχνού και Έλσας Μουρατίδου.

Συμμετέχουν οι: Περικλής Βραχνός, Αίγλη Κατσίκη, Μαργαρίτα Κούτοβα, Έλσα Μουρατίδου, Onur Şentürk, James Wylie.

Την οργάνωση και εκτέλεση παραγωγής έχει η Χριστίνα Κωστάκη, ενώ η δράση υλοποιείται από την ΑΜΚΕ kokakepanu – Ομάδα Τεχνών και Έκφρασης.

Σαμοθράκη: Παρέμβαση προστασίας και ανάδειξης στο Ιερό των Μεγάλων Θεών - Ποια τα μυστικά του

υ

Στη Σαμοθράκη υλοποιείται ένα από τα σημαντικότερα έργα προστασίας και ανάδειξης αρχαιολογικού χώρου στην Ελλάδα, με στόχο τη θωράκιση του Ιερού των Μεγάλων Θεών απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα και την αναβάθμιση της εμπειρίας των επισκεπτών. Το έργο εντάσσεται στο ΕΣΠΑ 2021–2027  .

Ένα μνημείο παγκόσμιας σημασίας που χρειάζεται προστασία

Το Ιερό των Μεγάλων Θεών, κορυφαίο κέντρο μυστηριακής λατρείας από τον 7ο αιώνα π.Χ., αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας και τον τόπο όπου ανακαλύφθηκε το 1863 η περίφημη Νίκη της Σαμοθράκης.   

Η γεωμορφολογία της περιοχής –ανάμεσα σε δύο ρέματα και στους ορεινούς όγκους του νησιού– προκαλούσε διαχρονικά πλημμυρικά φαινόμενα, τα οποία κορυφώθηκαν το 2017, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές σε αναλημματικούς τοίχους, πεζογέφυρες, διαδρομές και υποδομές υποδοχής επισκεπτών.

Η ιστορία του Ιερού των Μεγάλων Θεών στη Σαμοθράκη

 Πρόκειται για ένα εκτεταμένο ναϊκό συγκρότημα περίπου 50 στρεμμάτων, που τελούνταν μυστήρια . Η φήμη της Σαμοθράκης στην αρχαιότητα οφειλόταν ακριβώς σε αυτή τη μυστηριακή λατρεία, η οποία υπόσχονταν στους μυημένους προστασία στη θάλασσα και ηθική βελτίωση, όπως αναφέρει ο Διόδωρος Σικελιώτης. 

Το Ιερό βρισκόταν κοντά στην αρχαία πόλη της Σαμοθράκης, στη σημερινή Παλαιόπολη, και προσέλκυε πρεσβείες από πολλές πόλεις‑κράτη κατά τις εορτές. Στα μυστήρια συμμετείχαν ιστορικές προσωπικότητες όπως ο Ηρόδοτος και ο Λύσανδρος, ενώ αναφορές στο Ιερό υπάρχουν στα έργα του Πλάτωνα και του Αριστοφάνη.   

Κατά την εποχή του Φιλίππου Β΄ και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το Ιερό αποτέλεσε κεντρικό θρησκευτικό χώρο των Μακεδόνων. Παρέμεινε σημαντικό και στη ρωμαϊκή περίοδο, με τον αυτοκράτορα Αδριανό να το επισκέπτεται. Στην ύστερη αρχαιότητα η σημασία του μειώθηκε, αλλά ο χώρος δεν έπαψε ποτέ να αποτελεί σημείο αναφοράς, καθώς εκεί βρισκόταν αρχικά το εμβληματικό άγαλμα της Νίκης της Σαμοθράκης. 

Η λατρεία και τα Μυστήρια των Μεγάλων Θεών

Η λατρεία των Μεγάλων Θεών παραμένει μέχρι σήμερα αινιγματική, καθώς οι αρχαίοι απέφευγαν να καταγράφουν ή να προφέρουν τα ονόματα των θεοτήτων. Οι πηγές αναφέρονται σε αυτούς ως Κάβειρους ή Μεγάλους Θεούς, μια ομάδα χθόνιων θεοτήτων που συνδέονταν με τη φύση, τη γονιμότητα και την προστασία των ναυτικών.   

Κεντρική μορφή του πάνθεου ήταν η Μεγάλη Μητέρα, γνωστή με το μυστικό όνομα Αξίερος, θεότητα της άγριας φύσης και της γονιμότητας, συγγενής με τη φρυγική Μεγάλη Μητέρα και τη Δήμητρα. Στα νομίσματα της Σαμοθράκης απεικονίζεται καθιστή με ένα λιοντάρι δίπλα της. 

Τα Μυστήρια της Σαμοθράκης ήταν από τα πιο σημαντικά του αρχαίου κόσμου, αντίστοιχα με τα Ελευσίνια. Οι συμμετέχοντες ονομάζονταν μύσται κατά την πρώτη μύηση και επόπται στη δεύτερη βαθμίδα. Η τελετουργία περιλάμβανε περιπλάνηση στο σκοτάδι, αναζήτηση της θεάς Αρμονίας και αναπαράσταση του ιερού γάμου της με τον Κάδμο.

Η μυθολογία της Σαμοθράκης συνδέει στενά τις τελετές με τη σωτηρία των ναυαγών, καθώς οι Μεγάλοι Θεοί θεωρούνταν προστάτες των ταξιδιωτών. Η μύηση προσέφερε ασφάλεια στη θάλασσα, κάτι που εξηγεί γιατί το Ιερό προσέλκυε πλήθος επισκεπτών από όλο τον αρχαίο κόσμο. 

Η νέα Πράξη: Αντιπλημμυρική θωράκιση και αναβάθμιση υποδομών

Η Πράξη «Αποκατάσταση Υποδομών του Αρχαιολογικού Χώρου του Ιερού των Μεγάλων Θεών» έχει συνολικό προϋπολογισμό 2.504.700 ευρώ και υλοποιείται μέσω δύο υποέργων. 

 Αντιπλημμυρική προστασία και νέες διαδρομές

Με δικαιούχο τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων, το πρώτο υποέργο περιλαμβάνει:γεωτεχνικές και υδραυλικές επεμβάσεις για τη διευθέτηση των ρεμάτων,σταθεροποίηση πρανών και αποκατάσταση αναλημματικών τοίχων, κατασκευή δύο νέων μεταλλικών πεζογεφυρών,διαμόρφωση νέων διαδρομών πρόσβασης και αναβάθμιση του χώρου στάθμευσης και υποδοχής.  Οι επεμβάσεις γίνονται με σεβασμό στην αρχαία κοίτη και στη μορφολογία του χώρου, ενώ προβλέπεται και εκτροπή μέρους των ομβρίων από το όρος Σάος για την αποτροπή μελλοντικών πλημμυρών. 

 Συντήρηση και ανάδειξη

Το δεύτερο υποέργο αφορά:συντήρηση αρχιτεκτονικών μελών, αποκατάσταση διαδρομών και καθαρισμούς,βελτίωση ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων,νέο φωτισμό,σύγχρονη ψηφιακή σήμανση με QR codes, παραγωγή ενημερωτικού υλικού σε Braille, δράσεις προβολής του μνημείου. Ο αρχαιολογικός χώρος λειτουργεί καθημερινά 08:30–15:30, με εισιτήριο 3 ευρώ, ενώ η Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου είναι η αρμόδια υπηρεσία για τη διαχείρισή του. 

 Σημειώνεται ότι έχουν  ήδη ολοκληρωθεί οι  σωστικές εργασίες από το 2020 και υλοποιείται  ένα ευρύτερο πρόγραμμα έργων συνολικού προϋπολογισμού 6,5 εκατ. ευρώ στη Σαμοθράκη, που περιλαμβάνει επεμβάσεις στο Κάστρο, στον Πύργο του Φονιά και στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο. 

Ένα έργο που ενισχύει την ταυτότητα του νησιού

Η παρέμβαση στο Ιερό των Μεγάλων Θεών δεν αφορά μόνο την προστασία του μνημείου, αλλά και την ενίσχυση της πολιτιστικής και τουριστικής ταυτότητας της Σαμοθράκης. Με ασφαλείς διαδρομές, σύγχρονη σήμανση, αναβαθμισμένες υποδομές και αντιπλημμυρική θωράκιση, ο αρχαιολογικός χώρος αποκτά τις προϋποθέσεις για βιώσιμη αξιοποίηση και προσέλκυση ποιοτικού τουρισμού. 

Σαμοθράκη: Η άγνωστη Ιστορία και ο πολιτιστικός θησαυρός του Αιγαίου

 


Η Σαμοθράκη, ένα νησί με συνεχή ανθρώπινη παρουσία από τη Νεολιθική περίοδο, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυρήνες πολιτισμού στο βόρειο Αιγαίο. Τα πρώτα ίχνη εγκατάστασης εντοπίζονται στο Μικρό Βουνί γύρω στο 5500 π.Χ., ενώ αργότερα, κατά την Εποχή του Σιδήρου, το νησί δέχθηκε Αιολούς αποίκους, οι οποίοι ανέπτυξαν τις πρώτες οργανωμένες λατρευτικές δραστηριότητες στο Ιερό των Μεγάλων Θεών. 

Το νησί πέρασε από διάφορες πολιτικές φάσεις: συμμετείχε στη Δηλιακή Συμμαχία, βρέθηκε υπό μακεδονική και αργότερα ρωμαϊκή επιρροή, ενώ αποτέλεσε τόπο προσκυνήματος για ταξιδιώτες από όλο το Αιγαίο. Η γεωγραφική του θέση, στρατηγική για τις θαλάσσιες οδούς του Αιγαίου, συνέβαλε στην ανάπτυξη ενός ιδιαίτερου πολιτισμού που συνδύαζε θρακικά, αιγαιακά και ανατολικά στοιχεία.

Πλούσιο Ιστορικό παρελθόν

Κατά την κλασική και ελληνιστική περίοδο, η Σαμοθράκη γνώρισε τη μεγαλύτερη ακμή της, κυρίως χάρη στο περίφημο Ιερό των Μεγάλων Θεών, ένα από τα σημαντικότερα μυστηριακά κέντρα της Μεσογείου. Το νησί συμμετείχε στη Δηλιακή Συμμαχία, ενώ συνδέθηκε στενά με τη μακεδονική δυναστεία, καθώς πολλοί Μακεδόνες ηγεμόνες μυήθηκαν στα μυστήρια. 

Η Νίκη της Σαμοθράκης

Η φήμη του νησιού κορυφώθηκε με την ανακάλυψη της Νίκης της Σαμοθράκης τον 19ο αιώνα, ενός αριστουργήματος της ελληνιστικής γλυπτικής που σήμερα εκτίθεται στο Λούβρο και αποτελεί παγκόσμιο σύμβολο της ελληνικής τέχνης.  Το γλυπτό είναι χρονολογημένο γύρω στο 200–190 π.Χ. Η μαρμάρινη φτερωτή θεά, παρότι ακέφαλη και χωρίς χέρια, εντυπωσιάζει με την έντονη κίνηση και τη δραματική απόδοση του πτυχώματος, που δίνει την αίσθηση ότι η Νίκη κατεβαίνει δυναμικά πάνω στην πλώρη ενός πλοίου. Το έργο, κατασκευασμένο από παριανό μάρμαρο, ανακαλύφθηκε στη Σαμοθράκη και σήμερα εκτίθεται στο Λούβρο, όπου θεωρείται σύμβολο νίκης, δύναμης και καλλιτεχνικής δεξιοτεχνίας της ελληνιστικής περιόδου.

Στα ρωμαϊκά και βυζαντινά χρόνια, η Σαμοθράκη διατήρησε τη σημασία της, παρά τις επιδρομές πειρατών και τις φυσικές καταστροφές. Η επίσκεψη του Αποστόλου Παύλου, όπως αναφέρεται στις Πράξεις των Αποστόλων, υπογραμμίζει τον ρόλο του νησιού ως σταθμού στις θαλάσσιες διαδρομές της εποχής. Στους νεότερους χρόνους, η Σαμοθράκη παρέμεινε τόπος με έντονη πολιτιστική ταυτότητα, που η φύση, η παράδοση και η αρχαιολογική κληρονομιά συνυπάρχουν, καθιστώντας την σήμερα έναν από τους πιο ιδιαίτερους προορισμούς του Αιγαίου.

Διάλεξη 

Η Ένωση Απανταχού Φίλων Σαμοθράκης «Η Αξίερος», σε συνεργασία με τον Δήμο Σαμοθράκης και σημαντικούς πολιτιστικούς φορείς, διοργανώνει την Παρασκευή 27 Μαρτίου 2026 στις 12:00 τη διάλεξη «Βλέποντας τη Σαμοθράκη» στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Κεντρικός ομιλητής θα είναι ο αρχαιολόγος Δημήτρης Μάτσας, επί σειρά ετών προϊστάμενος της ΙΘ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και ιδρυτικό μέλος της «Αξίερου». Με βαθιά γνώση και προσωπική εμπειρία δεκαετιών στο νησί, ο Μάτσας θα παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη αφήγηση για την ιστορική και πολιτιστική πορεία της Σαμοθράκης, φωτίζοντας πτυχές που συχνά παραμένουν άγνωστες στο ευρύ κοινό.

Η διάλεξη θα αναδείξει τη μακραίωνη εξέλιξη της Σαμοθράκης, από τους πρώτους νεολιθικούς οικισμούς στο Μικρό Βουνί (περ. 5500 π.Χ.) έως την ακμή του νησιού ως ιερού κέντρου των Μεγάλων Θεών, ενός από τα σημαντικότερα μυστηριακά λατρευτικά κέντρα του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Το νησί, γνωστό από τον Όμηρο και στενά συνδεδεμένο με τη μακεδονική δυναστεία, αποτέλεσε σημείο αναφοράς για προσκυνητές, ηγεμόνες και ταξιδιώτες, ενώ η ανακάλυψη της περίφημης Νίκης της Σαμοθράκης που επιβεβαίωσε τη διεθνή του ακτινοβολία. Η ιστορική του πορεία περιλαμβάνει περιόδους ακμής, όπως η ένταξή του στη Δηλιακή Συμμαχία, αλλά και περιόδους αναταραχής, όπως οι επιδρομές Κιλίκιων πειρατών και η ρωμαϊκή κατάκτηση.

Με βάση το πλούσιο υλικό που έχει συγκεντρώσει ο Δημήτρης Μάτσας κατά τημακρόχρονη αρχαιολογική του δράση, η ομιλία θα προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία να κατανοηθεί η διαχρονική ταυτότητα της Σαμοθράκης: από την προϊστορική εγκατάσταση και την ανάπτυξη του ιερού των Μεγάλων Θεών έως τη νεότερη ιστορία της, όπου το νησί διατήρησε τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του μέσα από φυσικές προκλήσεις, σεισμούς και κοινωνικές μεταβολές. Η εκδήλωση αποτελεί σημαντικό πολιτιστικό γεγονός για όσους αγαπούν τη Σαμοθράκη και επιθυμούν να γνωρίσουν βαθύτερα τον ιστορικό και πνευματικό της ρόλο στο Αιγαίο.

πηγη: https://www.worldhistory.org/Samothrace/,

https://www.samothrace.emory.edu/

https://en.wikipedia.org/wiki/Samothrace

https://greece.terrabook.com/

Τι ξέρεις για την Νίκη της Σαμοθράκης; Επιστρέφει στην Ελλάδα;

Μια φτερωτή γυναικεία μορφή, προσωποποίηση της Νίκης, κόρη του Τιτάνα Πάλλαντα και της Στύγας κατά τον Ησίοδο, που χιλιάδες χρόνια πριν βρέθηκε να ίπταται στον ουρανό για να αναγγείλει τη νίκη του στόλου σε ναυμαχία μπορεί να γυρίσει στο τόπο της;

Η φτερωτή Νίκη της Σαμοθράκης, έργο του 2^ου αιώνα π.Χ., της ελληνιστικής περιόδου (323-31 π.Χ.), θα επιστρέψει κατά κάποιο τρόπο στο σπίτι της, στο νησί της Σαμοθράκης…

Και δεν πρόκειται για την μεταφορά του γνήσιου έργου, καθώς  αποτελεί από τα σημαντικότερα εκθέματα μετά τη Μόνα Λίζα του Λεονάρντο ντα Βίντσι και ίσως το μείζονος  σημασίας έκθεμα της αρχαιολογικής συλλογής του Μουσείου του Λούβρου. Για την ακρίβεια ένα πιστό της αντίγραφο αναμένεται άμεσα να σταθεί στο νησί σε χώρο που ακόμη δεν έχει αποφασισθεί, με πιθανές επιλογές τον αρχαιολογικό χώρο, το Ιερό των Μεγάλων Θεών, το μουσείο ή και το λιμάνι του νησιού.

Την επικρατέστερη εκδοχή αποτελεί η τοποθέτηση εντός του αρχαιολογικού χώρου και μάλιστα με το άγαλμα στραμμένο προς την κατεύθυνση του Μουσείου του Λουβρού, στέλνοντας μήνυμα στην αυθεντική Νίκη της Σαμοθράκης ότι θα πρέπει να επιστρέψει στον τόπο όπου γεννήθηκε.

Η αυθεντική Νίκη της Σαμοθράκης

Η τοπική κοινωνία περιμένει το γεγονός καθώς πρόκειται για ένα σύμβολο της περιοχής και ένα κεφάλαιο της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου, πέρα της μεγάλης αισθητικής αξίας που έχει το εν λόγω γλυπτό από παριανό μάρμαρο. Το εν λόγω αριστούργημα της γλυπτικής Τέχνης ήταν τοποθετημένο στο Ιερό των Καβείρων (325 π.Χ.), αφιερωμένο σε θεότητες της γονιμότητας.

Συγκεκριμένα, οι θεότητες αυτές παρείχαν προστασία στους ναυτικούς και σε πολεμιστές γι’ αυτό και είχε τοποθετηθεί το γλυπτό σε μια βάση με τη μορφή πλοίου. Ειδικότερα, αποδίδεται η στιγμή λίγο πριν ακουμπήσει στη πλώρη με τον άνεμο να αντιστέκεται και τα φτερά της να κυματίζουν προσδίδοντας ένταση. Οι πτυχές δε του υφάσματος αποδίδονται με λεπτομέρεια επάνω στο σώμα λες και το ένδυμα είναι βρεγμένο από σταγόνες του θαλασσινού νερού.

Πρόκειται για χαρακτηριστικό  δείγμα της ελληνιστικής περιόδου (323-31

π.Χ.), όπου τα έργα χαρακτηρίζονται πέρα από τον δυναμισμό, κυρίως από τον μεγαλύτερο όγκο και την επέκταση στον χώρο, με στόχο τόσο την πρόκληση θαυμασμού στο κοινό όσο και την απόδοση των ανθρώπινων συναισθημάτων. Η Ρόδος, όπου και θεωρείται η πιο πιθανή μήτρα δημιουργίας του εν λόγω έργου, κατατάσσεται στα σημαντικότερα κέντρα δημιουργίας της ελληνιστικής περιόδου, ενώ παραμένει άγνωστος ο καλλιτέχνης που φιλοτέχνησε τη Νίκης της Σαμοθράκης.

Το ιστορικό της μεταφοράς στο Παρίσι

Υπενθυμίζεται ότι το αυθεντικό έργο εντοπίστηκε από τον Γάλλο υποπρόξενο και ερασιτέχνη αρχαιολόγο  Charles Champoiseau τον Απρίλιο του 1863,  όταν το νησί βρισκόταν υπό οθωμανική κατοχή.  Σε συνεννόηση με τον  τότε Γάλλο  πρέσβη της Κωνσταντινούπολης, ο Charles Champoiseau  το έστειλε στο Παρίσι  και τον ίδιο χρόνο εκτέθηκε στο Μουσείο του Λούβρου.

Το αριστερό χέρι και το κεφάλι του αγάλματος δεν εντοπίστηκαν ποτέ. Πολύ αργότερα ο Charles Champoiseau θα καταφέρει να μεταφερθεί στο Παρίσι και η βάση του αγάλματος χωρίς την οποία έχανε την ισορροπία του ως γλυπτό. Υπενθυμίζεται ότι στο Μουσείο του Λούβρου φιλοξενείται κι ένα ακόμη αριστούργημα της Ελληνιστικής Τέχνης, την Αφροδίτη της Μήλου.

Η πιστότητα του αντίγραφου

Το Μουσείο έδωσε άδεια το 2015 να δημιουργηθούν δυο πιστά αντίγραφα, παραχωρώντας πληροφορίες  σύμφωνα με τρισδιάστατο οδηγό και συγκεκριμένα με ακρίβεια χιλιοστού. Γι αυτό το σκοπό είχε υπογραφεί ειδική συμφωνία μεταξύ Περιφέρειας Ανατολική Μακεδονίας και μουσείου.

 Το ένα αντίγραφο θα εκτεθεί κατά την επικρατέστερη εκδοχή  στον Αρχαιολογικό χώρο της Σαμοθράκης και το δεύτερο στην Αλεξανδρούπολη, το οποίο και θα κοιτά προς το νησί.

Το αντίγραφο δημιουργήθηκε από λευκό μάρμαρο Θάσου, βάρους 18 τόνων και δυο μέτρων ύψος, το οποίο επεξεργάζονταν για ένα μήνα τρεις γλύπτες από την Σχολή της Καλών Τεχνών στη Τήνο με τη βοήθεια ρομποτικού μηχανήματος, προκειμένου  να λάβει τη τελική του μορφή. Η νέα Νίκη γεννήθηκε σε εργαστήριο μαρμαροτεχνίας στη Δράμα.