South by Southeast στο ΕΜΣΤ μια νέα επιμελητική κατεύθυνση για τη Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη

Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης εγκαινιάζει στις 11 Ιουνίου την έκθεση South by Southeast, μια μεγάλη παρουσίαση που σηματοδοτεί τη νέα συλλεκτική και επιμελητική στρατηγική του μουσείου. Η έκθεση, που φιλοξενείται στον δεύτερο όροφο, επανατοποθετεί την Ελλάδα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτισμικής γεωγραφίας της Μεσογείου, των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Νέα συλλεκτική πολιτική και γεωπολιτισμικός αναπροσανατολισμός

Η South by Southeast βασίζεται σε πρόσφατα αποκτήματα, δωρεές, έργα της συλλογής και επιλεγμένους δανεισμούς, αναδεικνύοντας τη συλλεκτική πολιτική που εφαρμόζεται από το 2021. Η προσέγγιση αυτή υπερβαίνει τις δυτικοκεντρικές συμβάσεις και τοποθετεί την Ελλάδα στο κέντρο μιας ευρύτερης περιοχής που περιλαμβάνει τα Βαλκάνια, την Τουρκία, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Η έκθεση περιλαμβάνει περισσότερα από εκατό έργα πενήντα καλλιτεχνών από είκοσι και πλέον χώρες.

Ο τίτλος και ο συμβολικός αναπροσανατολισμός

Ο τίτλος South by Southeast αποτελεί λογοπαίγνιο πάνω στο North by Northwest του Alfred Hitchcock, υποδηλώνοντας μια μετατόπιση από τα αγγλοσαξονικά και δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα που διαμόρφωσαν την ελληνική νεωτερικότητα. Η έκθεση προτείνει μια πολυεστιακή χαρτογράφηση που αναγνωρίζει τη στρατηγική θέση της Ελλάδας στο σταυροδρόμι ηπείρων και πολιτισμών, καθώς και τις ιστορικές της συγγένειες με τον χώρο του Λεβάντε.

Αφηγήσεις της Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης

Η έκθεση εστιάζει σε μια περιοχή πλούσια σε ιστορικές, κοινωνικές και πολιτισμικές διαστρωματώσεις. Οι αφηγήσεις της διαμορφώνονται από αυτοκρατορικές κληρονομιές, μεταβαλλόμενα σύνορα, πολέμους, εκτοπισμούς, αλλά και από παραδόσεις φιλοξενίας, εμπορίου και καλλιτεχνικών ανταλλαγών. Τα έργα συνομιλούν με αυτές τις δυναμικές, εξετάζοντας τη σχέση ιστορίας και παρόντος, καθώς και τη διασταύρωση προσωπικής μνήμης και συλλογικού τραύματος.

Η σημασία της έκθεσης στη σύγχρονη συγκυρία

Σε μια περίοδο όπου ζητήματα ταυτότητας, ανήκειν και πολιτισμικού προσανατολισμού επανέρχονται δυναμικά, η South by Southeast προτείνει μια αφήγηση που αντιστέκεται στον εσωστρεφή εθνικισμό και τον δυτικό εξαιρετισμό. Η έκθεση αναδεικνύει κοινές ιστορίες και διασυνδέσεις, προτείνοντας μια πιο σχεσιακή κατανόηση της θέσης της Ελλάδας. Με αυτή τη θεσμική επιλογή, το ΕΜΣΤ αναγνωρίζει τη Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη ως χώρους καλλιτεχνικής παραγωγής και πολιτισμικής καινοτομίας.

Επιμέλεια και συμμετέχοντες καλλιτέχνες

Την έκθεση επιμελείται η Κατερίνα Γρέγου. Συμμετέχουν οι Lawrence Abu Hamdan, Diana Al-Hadid, Monira Al Quadiri, Αθανάσιος Αργιανάς, Lynda Benglis, Κωστής Βελώνης, Βαγγέλης Βλάχος, Ειρήνη Βουρλούμη, Απόστολος Γεωργίου, Pier Paolo Calzolari, Chryssa, Navine G. Dossos, Ειρήνη Ευσταθίου, Λίνα Θεοδώρου, Ivan Grubanov, Artan Hajrullahu, Mona Hatoum, Γιώργος Ιωάννου, Emily Jacir, Sven Johne, Διονύσης Καβαλλιεράτος, Κωνσταντίνος Κακανιάς, Βαλέριος Καλούτσης, Bouchra Khalili, Πάνος Κοκκινιάς, Γιάννης Κουνέλλης, Nate Lowman, Rabih Mroué, Ελένη Μυλωνά, Jennifer Nelson, Μπία Ντάβου, Gabriel Orozco, George Osodi, Adrian Paci, Μαλβίνα Παναγιωτίδη, Μαρία Παπαδημητρίου, Λήδα Παπακωνσταντίνου, Ρένα Παπασπύρου, Αντώνης Πίττας, Walid Raad, Thomias Radin, Michael Rakowitz, Șerban Savu, Nedko Solakov, Sphinxes, Thomas Struth, Κώστας Τσόκλης, Στέλιος Φαϊτάκης, Vangjush Vellahu, Akram Zaatari.