Οψιδιανός από τη Μήλο αποκαλύπτει 5.000 χρόνια αιγαιακών δικτύων στο Çaltılar Höyük της Τουρκίας

Αρχαιολόγοι στην νοτιοδυτική Τουρκία εντόπισαν εργαλεία από οψιδιανό της Μήλου, αποδεικνύοντας ότι πριν από 5.000 χρόνια το Çaltılar Höyük συμμετείχε σε εκτεταμένα δίκτυα ανταλλαγών. Τα ευρήματα φωτίζουν τις επαφές ανάμεσα στο Αιγαίο, την παράκτια νοτιοδυτική Ανατολία και την ενδοχώρα.

Το Çaltılar Höyük  είναι προϊστορικός οικισμός μοιάζει με  «τούμπα» (höyük») και όχι μια μεγάλη γνωστή κλασική αρχαία πόλη. Βρίσκεται στη νοτιοδυτική Τουρκία, στην περιοχή της Λυκίας στην επαρχία Μούγλων, της σημερινή; περιοχή; Σεϊντικεμέρ/Φετιγιέ, δίπλα στο χωριό Çaltılar. Στους πρόποδες των ορέων του Ταύρου, σε υψόμετρο 1.287 μέτρων και περίπου 100 χιλιόμετρα μακριά από τη σημερινή ακτή.  Βρίσκεται κοντά στις πηγές και τη λεκάνη απορροής του αρχαίου ποταμού Ξάνθου (σημερινό Eşen Çayı), συνδέοντας τα ενδοχωρικά οροπέδια με τις ακτές του Αιγαίου και της Μεσογείου. 

Η κατοίκηση στον χώρο  εκτιμάται ότι αρχίζει περίπου 5.300 χρόνια πριν (γύρω στο 3300 π.Χ., κατά την Ύστερη Χαλκολιθική περίοδο) και συνεχίζεται κατά την Πρώιμη και Μέση Εποχή του Χαλκούη. Υενθυμίζεται ότι τον 70-60 αι. π.Χ. η  Λυκία αρχίζει να δέχεται ισχυρή ελληνική πολιτισμική επιρροή.4ος αιώνας π.Χ. και μετά: Μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ολόκληρη η Λυκία εξελληνίστηκε πλήρως. Οι Λύκιοι υιοθέτησαν την ελληνική γλώσσα, το ελληνικό αλφάβητο και έχτισαν πόλεις με ελληνικά θέατρα, αγορές και ναούς

Αιγαιακές συνδέσεις 5.000 ετών στο Çaltılar Höyük

Στο Çaltılar Höyük, έναν ορεινό οικισμό στην περιοχή Seydikemer της Μούγλας, οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν λίθινα εργαλεία κατασκευασμένα από οψιδιανό που προέρχεται από τη Μήλο. Η χημική ανάλυση του υλικού επιβεβαίωσε την προέλευσή του από το κυκλαδικό νησί, αποδεικνύοντας ότι ο οικισμός συμμετείχε σε δίκτυα μακρινών ανταλλαγών ήδη από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού.

Οψιδιανός από Μήλο και Κεντρική Ανατολία: Ένα κομβικό σημείο ανταλλαγών

Εκτός από τον μηλιακό οψιδιανό, οι ανασκαφές έφεραν στο φως εργαλεία από οψιδιανό της Κεντρικής Ανατολίας. Η παρουσία υλικού από δύο διαφορετικές περιοχές υποδηλώνει ότι ο οικισμός βρισκόταν σε κομβική θέση ανάμεσα σε παράκτιες και ενδοχώριες διαδρομές.

Σημαντικό εύρημα αποτελεί επίσης ένα κυκλαδικό «τηγανόσχημο» σκεύος της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, καθώς και ένα βαρίδι σε σχήμα καρουλιού, που μαρτυρά δραστηριότητες μέτρησης και ανταλλαγής αγαθών.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι η κοιλάδα του ποταμού Eşen παρείχε πρόσβαση προς την ακτή, ενώ χερσαίες διαδρομές συνέδεαν τον οικισμό με την ενδοχώρα. Τα αγαθά πιθανότατα έφταναν στο Çaltılar Höyük μέσω πολλαπλών ενδιάμεσων σταθμών.

Μοναδική κατασκευή από ταφικά αγγεία

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι μια ασυνήθιστη κατασκευή που αποκαλύφθηκε το 2024 και συνεχίζει να ανασκάπτεται. Το κτίσμα έχει κατασκευαστεί από θραύσματα παλαιότερων ταφικών αγγείων — μια πρακτική που δεν έχει εντοπιστεί αλλού στην Ανατολία.

Η χρονολόγηση και η λειτουργία του παραμένουν άγνωστες, αλλά η επαναχρησιμοποίηση ταφικών αγγείων ίσως προσφέρει νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο οι μεταγενέστεροι κάτοικοι αντιλαμβάνονταν τις παλαιότερες ταφικές παραδόσεις.

Η μοναδική ενεργή ανασκαφή τύμβου στη Μούγλα

Οι συστηματικές ανασκαφές στο Çaltılar Höyük άρχισαν το 2021 και αποτελούν σήμερα τη μοναδική ενεργή ανασκαφή τύμβου στην επαρχία Μούγλας. Το έργο διευθύνεται από την καθηγήτρια Ayşegül Aykurt του Πανεπιστημίου Hacettepe και πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος «Legacy to the Future» του τουρκικού Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού.

Τα ευρήματα τοποθετούν τον οικισμό μέσα σε ένα εκτεταμένο δίκτυο ανταλλαγών που συνέδεε τις Κυκλάδες, τη νοτιοδυτική Ανατολία και την ενδοχώρα κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού.

Πηγη: anatolianarcheology.net

Ανασκαφές στο Αιγαίο: Θερινό πρόγραμμα πεδίου στο Δεσποτικό για φοιτητές αρχαιολογίας

Ένα από τα σημαντικότερα κυκλαδικά ιερά, το Δεσποτικό, ανοίγει ξανά τις πύλες του σε φοιτητές από όλο τον κόσμο μέσα από το θερινό πρόγραμμα ανασκαφών Excavating in the Aegean: The Despotiko Field School. Το πρόγραμμα προσφέρει πρακτική εκπαίδευση σε πραγματικές ανασκαφικές συνθήκες, σε έναν χώρο αφιερωμένο στον Απόλλωνα, που θεωρείται από τους πλουσιότερους της Αρχαϊκής και Κλασικής περιόδου στο Αιγαίο.

Ένα μοναδικό κυκλαδικό ιερό στο επίκεντρο της έρευνας

Το Δεσποτικό, το ακατοίκητο νησί δυτικά της Αντιπάρου, ανασκάπτεται συστηματικά από το 2001 και έχει αποκαλύψει ένα ιερό σχεδόν ισάξιο με εκείνο της Δήλου ως προς την αρχιτεκτονική του ανάπτυξη και τα αφιερώματα.

Οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα έχουν την ευκαιρία να εργαστούν σε κτήρια εντός και εκτός του ιερού περιβόλου, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρουσιάζει ένα οβάλ/αψιδωτό κτήριο του 8ου αιώνα π.Χ., το αρχαιότερο που έχει εντοπιστεί στο νησί.

Εκπαίδευση σε ανασκαφικές μεθόδους και θεωρία

Κατά τις τρεις πρώτες εβδομάδες, οι φοιτητές διαμένουν στον Άγιο Γεώργιο Αντιπάρου και μεταφέρονται καθημερινά με σκάφος στο Δεσποτικό. Εκεί εκπαιδεύονται:

• στη στρωματογραφική ανασκαφή,
• στην τεκμηρίωση επί τόπου,
• στην καταγραφή και επεξεργασία ευρημάτων,
• στη σύνταξη ημερολογίου ανασκαφής και αρχιτεκτονικών σχεδίων.

Τα απογεύματα παρακολουθούν διαλέξεις για την αρχαιολογική θεωρία, τις θρησκευτικές πρακτικές, την εξέλιξη των ελληνικών ιερών και τα ευρήματα του Δεσποτικού.

Εργασία στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πάρου

Την τελευταία εβδομάδα, το πρόγραμμα μεταφέρεται στην Παροικιά της Πάρου. Εκεί οι φοιτητές εργάζονται στις αποθήκες του Αρχαιολογικού Μουσείου Πάρου, επεξεργαζόμενοι: κεραμική,ειδώλια,μικροαντικείμενα από το ιερό. Εκπαιδεύονται επίσης στη σχεδιαστική και φωτογραφική τεκμηρίωση, απαραίτητες δεξιότητες για τη μελέτη και δημοσίευση αρχαιολογικού υλικού.

Πρακτικές πληροφορίες και συνθήκες συμμετοχής

Το πρόγραμμα απαιτεί φυσική αντοχή, καθώς η εργασία στο πεδίο πραγματοποιείται από τις 7:00 έως τις 14:00 υπό υψηλές θερμοκρασίες.

Οι συμμετέχοντες διαμένουν:3 εβδομάδες στα Zombos Rooms to Let στον Άγιο Γεώργιο Αντιπάρου,1 εβδομάδα στα Aegean Village Studios στην Παροικιά Πάρου.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει γεύματα, καθώς και δείπνο καλωσορίσματος και αποχαιρετισμού.

Σαμψούντα: Οι πήλινες μορφές της Κυβέλης αποκαλύπτουν το αρχαίο θρησκευτικό τοπίο

 

Κάτω από τις σύγχρονες υποδομές της Σαμψούντας κρυβόταν ένας κόσμος πίστης, τελετουργίας και πολιτισμικών ανταλλαγών. Τα ευρήματα των σωστικών ανασκαφών του 2009 φέρνουν στο φως τη βαθιά θρησκευτική παράδοση της περιοχής, με πρωταγωνίστρια τη Μητέρα Θεά Κυβέλη.

Αρχαίος ιερός κόσμος κάτω από τη σύγχρονη πόλη

Τα ευρήματα από το Çakalca–Karadoğan Höyük, που εκτίθενται σήμερα στο Μουσείο Σαμψούντας, αποδεικνύουν ότι η ιστορία της πόλης δεν περιορίζεται στο εμπόριο, την εγκατάσταση και τη λιμενική δραστηριότητα. Στο υπέδαφος της Σαμψούντας διατηρήθηκαν ίχνη πίστης, τελετουργίας και πολιτισμικών επαφών που διαμόρφωσαν την ταυτότητα της νότιας ακτής του Εύξεινου Πόντου.

Οι σωστικές ανασκαφές πραγματοποιήθηκαν στην περιοχή Kurupelit της συνοικίας Büyükoyumca, κατά μήκος της χάραξης του τραμ, σε ζώνες προστατευόμενης αρχαιολογικής σημασίας. Εκεί οι αρχαιολόγοι εντόπισαν αντικείμενα της Αρχαϊκής και Κλασικής περιόδου, με σημαντικότερα τα πήλινα ειδώλια που συνδέονται με τη λατρεία της Κυβέλης.

Η λατρεία της Κυβέλης στη Μαύρη Θάλασσα

Η Κυβέλη, η Μεγάλη Μητέρα της Φρυγίας, υπήρξε μία από τις ισχυρότερες θεότητες της αρχαίας Ανατολίας. Συνδεδεμένη με τη γονιμότητα, τη φύση, τα βουνά και την προστασία, η λατρεία της εξαπλώθηκε από την κεντρική Ανατολία προς τα δυτικά παράλια, το Αιγαίο και τις ακτές του Εύξεινου Πόντου.

Τα ειδώλια από το Çakalca–Karadoğan Höyük —καθιστές μορφές θεάς, γυναικεία ειδώλια, κεφαλές, κόρες και μια κόρη που κρατά πουλί— υποδηλώνουν ότι η λατρεία της Κυβέλης ήταν γνωστή και πιθανώς ενεργή στην περιοχή της Σαμψούντας. Στην αρχαιότητα, τα πήλινα ειδώλια λειτουργούσαν ως αναθήματα: εκφράσεις ευγνωμοσύνης, προστασίας ή ελπίδας.

Έτσι, τα ευρήματα δεν αποτελούν απλώς διακοσμητικά αντικείμενα, αλλά τεκμήρια της θρησκευτικής φαντασίας και των τελετουργικών πρακτικών των αρχαίων κοινοτήτων της Μαύρης Θάλασσας.

Αμισός, Ιωνική αποικία και πολιτισμικές διασταυρώσεις

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του μουσείου, οι ανασκαφές συνέβαλαν επίσης στην κατανόηση της Ιωνικής αποικιακής παρουσίας που συνδέεται με την αρχαία Αμισό. Οι Μιλήσιοι έμποροι και άποικοι ίδρυσαν σταθμούς και οικισμούς κατά μήκος των ακτών του Εύξεινου Πόντου, δημιουργώντας ένα δίκτυο επαφών ανάμεσα στην ενδοχώρα της Ανατολίας, το Αιγαίο και τις τοπικές κοινότητες.

Η πολιτισμική αυτή συνάντηση αποτυπώνεται στα εκθέματα: όστρακα αττικών μελανόμορφων και ερυθρόμορφων αγγείων, μελανόβαφα κεραμικά και αγγεία με χαράγματα που σχετίζονται με τη λατρεία της Κυβέλης. Τα αντικείμενα αυτά μαρτυρούν εμπορικές και καλλιτεχνικές ανταλλαγές, αλλά και τη μετακίνηση θρησκευτικών συμβόλων μέσα από τα ίδια δίκτυα.

Κόρες, αναθήματα και ένα κοινό πολιτισμικό ορίζοντα

Ανάμεσα στα σημαντικότερα εκθέματα της ενότητας Kurupelit ξεχωρίζει μια καθιστή πήλινη Κυβέλη της Αρχαϊκής περιόδου. Πλάι της εκτίθενται γυναικεία ειδώλια, κεφαλές και μορφές κόρης, συμπεριλαμβανομένης μιας που κρατά πουλί.

Οι κόρες, χαρακτηριστικές της αρχαίας ελληνικής τέχνης, σε συνδυασμό με τα αναθήματα της Κυβέλης, αποκαλύπτουν ένα περιβάλλον όπου συνυπήρχαν διαφορετικές παραδόσεις: η βαθιά ριζωμένη ανατολιακή λατρεία της Μητέρας Θεάς και η αισθητική γλώσσα του Αιγαίου. Στο Çakalca–Karadoğan Höyük, αυτές οι επιρροές συναντήθηκαν στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας.

Η σιωπηλή μαρτυρία της Κυβέλης στο Μουσείο Σαμψούντας

Τα ευρήματα δείχνουν επίσης πώς τα σύγχρονα έργα υποδομής μπορούν να αποκαλύψουν θαμμένα στρώματα πολιτιστικής κληρονομιάς. Η χάραξη της γραμμής του τραμ άνοιξε ένα παράθυρο στο αρχαίο παρελθόν της πόλης.

Σήμερα, τα ειδώλια της Κυβέλης στο Μουσείο Σαμψούντας αποτελούν από τα πιο συγκινητικά τεκμήρια αυτής της αποκάλυψης. Μικρά σε μέγεθος, αλλά μεγάλα σε σημασία, φωτίζουν τη θρησκευτική ζωή, τις αναθηματικές πρακτικές και τις μακρινές επαφές των κοινοτήτων που έζησαν στην περιοχή πριν από περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια.

ΠΗΓΗ: anatolianarcheology.net

Ανακαλύφθηκαν κεραμικά 5.000 ετών στη Σμύρνη: Νέα στοιχεία για το πρώιμο εμπόριο στο Αιγαίο

 

Σημαντικά ευρήματα από την Εποχή του Χαλκού εντόπισαν οι αρχαιολόγοι που εργάζονται στον αρχαιολογικό χώρο του της Αρχαίας Σμύρνης. Οι έρευνες έφεραν στο φως κεραμικά αγγεία ηλικίας 5.000 ετών, αποκαλύπτοντας τον κομβικό ρόλο της περιοχής στο πρώιμο εμπόριο της Εποχής του Χαλκού. Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται αγγεία με ράμφη, ραβδωτά κύπελλα και πιθάρια αποθήκευσης, που χρονολογούνται στον 3ο χιλιετία π.Χ. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται υπό διαδικασία συντήρησης και αποκατάστασης.

Πρώτη φορά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και κεραμικά σύνολα από την πρώιμη Σμύρνη

Πρώτη  φορά εντοπίζονται τόσο αρχιτεκτονικά κατάλοιπα όσο και κεραμικά σύνολα από αυτή την πρώιμη περίοδο στην περιοχή. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους αποκαλύπτουν τεχνικές παραγωγής, διατροφικές συνήθειες και κυρίως πολιτισμικές αλληλεπιδράσεις. Τα αγγεία που βρέθηκαν δείχνουν όχι μόνο τοπική παραγωγή αλλά και συνδέσεις με τα νησιά του Αιγαίου, την ηπειρωτική Ελλάδα, την Τροία και την Κεντρική Ανατολία.

Η Σμύρνη μέσα από τους αιώνες

Η π[περιοχή γνωστή ως ο λόφος του Μπαϊρακλί αντιπροσωπεύει την αρχαιότερη φάση της Σμύρνης, μιας από τις σημαντικότερες αρχαίες πόλεις της δυτικής Ανατολίας. Αρχαιολογικά δεδομένα δείχνουν συνεχή κατοίκηση από την 3η χιλιετία π.Χ. έως την Εποχή του Σιδήρου, όταν η Σμύρνη εξελίχθηκε σε οχυρωμένο ιωνικό οικισμό με κανονικό πολεοδομικό σχεδιασμό — χαρακτηριστικό της πρώιμης αστικοποίησης στην Ανατολία.

Αργότερα, κατά την ελληνιστική περίοδο, η πόλη μεταφέρθηκε στις πλαγιές του όρους Πάγος (σημερινό Καντιφέκαλε), σύμφωνα με το όραμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η ρωμαϊκή Σμύρνη άνθισε ως σημαντικό λιμάνι, γνωστό για τον πλούτο, τον πολιτισμό και την πρώιμη χριστιανική κοινότητά της, με μία από τις επτά εκκλησίες της Αποκάλυψης να βρίσκεται εκεί. Σήμερα, η σύγχρονη Σμύρνη αποτελεί τον φυσικό κληρονόμο αυτής της βαθιάς ιστορικής κληρονομιάς, ενώ το Μπαϊρακλί Χιουγιούκ διατηρεί τις απαρχές της 5.000 ετών ιστορίας της πόλης.

Σμύρνη: Σταυροδρόμι εμπορίου από την πρώιμη Εποχή του Χαλκού

Τα πρόσφατα κεραμικά ευρήματα υπογραμμίζουν τον στρατηγικό ρόλο της Σμύρνης από την απαρχή της. Τοποθετημένη στην ακτή του Αιγαίου, στο σημείο συνάντησης ανατολικών–δυτικών και βόρειων–νότιων εμπορικών δρόμων, η περιοχή λειτουργούσε ως φυσική πύλη για το θαλάσσιο και χερσαίο εμπόριο.

πηγή : anatolianarcheology.gr

Η Ίμβρος αποκαλύπτει τα πρώτα βήματα της γεωργίας στο Αιγαίο

Η ανακάλυψη πέντε νεολιθικών κατοικιών στο Ugurlu-Zeytinlik Höyük, στον αρχαίο οικισμό της Ίμβρου (Γκόκτσεαντά), φέρνει στο φως τις πρώτες ενδείξεις γεωργίας και οργανωμένης ζωής στα νησιά του Αιγαίου. Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν κυκλικές, υπόγειες κατοικίες ηλικίας 8.800 ετών, κατασκευασμένες με την τεχνική πλεκτού πλαισίου και λάσπης, αποκαλύπτοντας την αρχιτεκτονική των πρώτων γεωργικών κοινοτήτων. Μαζί με την Κνωσό στην Κρήτη, ο οικισμός Ugurlu θεωρείται από τους αρχαιότερους χώρους εγκατάστασης γεωργών στο Αιγαίο, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για την εξάπλωση της νεολιθικής κουλτούρας από την Ανατολία προς την Ευρώπη.

Πέντε κυκλικές κατοικίες με υπόγεια δάπεδα

Οι ερευνητές εντόπισαν πέντε πρώιμες κατοικίες, κυκλικής κάτοψης και με υπόγεια δάπεδα, οι οποίες αποδίδονται στους πρώτους γεωργούς που εγκαταστάθηκαν στην Ίμβρο. Οι κατασκευές έγιναν με την τεχνική πλεκτού πλαισίου και επιχρίσματος, δηλαδή με πλεγμένα καλάμια ή ξύλα καλυμμένα με λάσπη. Πρόκειται για την πρώτη φορά που καταγράφεται αυτός ο τύπος αρχιτεκτονικής στα νησιά του Αιγαίου.

 Η αρχή της γεωργίας στο Αιγαίο

Ο οικισμός Ugurlu χρονολογείται περίπου στο 6800 π.Χ. και θεωρείται ο αρχαιότερος γνωστός νεολιθικός οικισμός στα νησιά του Αιγαίου. Εκεί εντοπίστηκαν τα πρώτα ίχνη γεωργίας, κτηνοτροφίας, κεραμικής, πρώιμης μεταλλουργίας και μνημειακής αρχιτεκτονικής. Οι ανασκαφές αποκαλύπτουν επίσης τα πρώτα σημάδια πολεοδομικού σχεδιασμού, δείχνοντας ότι οι πρώτες κοινότητες είχαν ήδη αρχίσει να οργανώνουν τον χώρο τους με τρόπο συστηματικό.

 Ένας οικισμός που εξελίχθηκε και επεκτάθηκε

Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Erkan Gurcal, ο οικισμός ξεκίνησε ως μια μικρή συστάδα εννέα με δέκα κατοικιών. Γύρω στο 5800 π.Χ. επεκτάθηκε σε άλλα μέρη του νησιού, αν και τα αρχαιολογικά στοιχεία για την περίοδο 5800–5500 π.Χ. παραμένουν περιορισμένα. Μέχρι το 5300 π.Χ., παρατηρούνται σημαντικές αλλαγές στη διάταξη του οικισμού και στις οικοδομικές παραδόσεις, με την αρχιτεκτονική να εξελίσσεται σύμφωνα με τις ανάγκες της εποχής.

 Η σύνδεση με την Κνωσό και η σημασία για την προϊστορία

Ο οικισμός Ugurlu παρουσιάζεται μαζί με την Κνωσό στην Κρήτη ως οι μοναδικοί νησιωτικοί χώροι του Αιγαίου που συνδέονται με τις πρώτες γεωργικές ομάδες. Η ανακάλυψη αυτή ενισχύει τη θεωρία ότι η νεολιθική κουλτούρα εξαπλώθηκε από την Ανατολία προς την Ευρώπη μέσω των νησιών του Αιγαίου, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για την κατανόηση της προϊστορίας της περιοχής.

Πόσο κοκέτες ήταν οι γυναίκες της ελληνικής Προϊστορίας; Εργαστήρι πειραματικής αρχαιολογίας από το ΕΑΜ

Πολύχρωμα σχέδια, μακριά ενδύματα, υφάσματα να πέφτουν χυτά στους ώμους, βαθιά ντεκολτέ, ιδιαίτερες φούστες με στολισμό από ημιπολύτιμους λίθους… Δεν είναι μια πασαρέλα δημιουργών της σύγχρονης μόδας που  θαυμάζουμε σε ένα μουσειακό χώρο, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας σύνδεσης του χθες και του σήμερα. 

Με ένα βιωματικό τρόπο, σ’ ένα εργαστήρι πειραματικής αρχαιολογίας με τίτλο "Οι ενδυμασίες του προϊστορικού Αιγαίου", στο πλαίσιο της εξαιρετικής έκθεσης "Οι αμέτρητες όψεις του Ωραίου", έχουμε την ευκαιρία οι επισκέπτες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, αυτό το μήνα, να αναλογιστούμε πώς ντύνονταν οι κάτοικοι αυτού του τόπου στην αρχαιότητα, τι υλικά επέλεγαν και τι σήμαινε ο τρόπος αυτός για τον πολιτισμό τους.

Μορφές της αρχαίας Τέχνης όπως  η ελεφάντινη τριάδα από  Μυκηναίες,  το ελεφάντινο ειδώλιο μιας γυναίκα από την Προσύμνα και  η τοιχογραφία της γνωστής Μυκηναίας βοήθησαν  την αρχαιολόγο Bernice Jones να τολμήσει ένα πρωτότυπο εγχείρημα: να ανασυστήσει τις πολυτελείς ενδυμασίες της Ύστερης Εποχής του Χαλκού (1600-1250 π.Χ.), από την Μινωική Κρήτη, τη Θήρα και την Μυκηναϊκή Ελλάδα, αποδεικνύοντας ότι η γυναικεία κοκεταρία έχει βάθος Ιστορίας και συγκεκριμένα Προϊστορία!

Tης Μαρίας Αλιμπέρτη

Τα μοντέλα- «κούκλες» ντυμένες με τα ρούχα των εν λόγω περιόδων έχουν τοποθετηθεί έξω από την αίθουσα της αρχαίας Θήρας. Εκεί μας περιμένει η διδάκτωρ του Ινστιτούτου Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, κα Μπερνίς Τζόουνς για να μας μεταφέρει νοερά σε ένα δωμάτιο με αργαλειό στον αρχαίο οικισμό, κατάλοιπα του οποίου διασώζονται σήμερα στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης. Λες και ακούω τους ήχους του μεγάλου μηχανισμού και τις γυναίκες να σιγοτραγουδούν, λαχταρώντας να δημιουργήσουν  μια εντυπωσιακή ενδυμασία.

Η εικόνα αυτή ξεπροβάλει μπροστά μας καθώς με γλαφυρότητα η κα. Τζόουνς  μας περιγράφει τα υφάσματα, λεπτά λινά ή μάλλινα, και μας εξηγεί ότι μπορεί να μη διασώθηκαν αυτούσια υλικά κατάλοιπα,  εν αντιθέσει με την Αίγυπτο, αλλά η παρατήρηση αναπαραστάσεων στις τοιχογραφίες και στη μικρογλυπτική, καθώς και η μελέτη  σε σχετικές καταγραφές στις πινακίδες της Γραμμικής Β αποτέλεσαν το δικό της μονοπάτι για την έρευνα.
Με απόλυτη ησυχία την παρακολουθούμε να

μας μιλά με πάθος για τις καλοδιατηρημένες τοιχογραφίες της Θήρας που την βοήθησαν στην έρευνά της. Η κα Τζόουνς ξετυλίγει πάνω στο τραπέζι και μας δείχνει υφάσματα, αναλύοντας την τυπολογία, δηλαδή ένα ορθογώνιο κομμάτι με μια πάντα- ένα πιο σκληρό ύφασμα στη μια άκρη

Τα ενδύματα

Με αναπαραστατικό τρόπο μας δίνει περισσότερες πληροφορίες και λεπτομέρειες καθώς έχει φέρει πολύτιμο αναπαραστατικό υλικό που δημιούργησε σε συνεργασία με υφάντρα: Στο ύφασμα ανοίγονταν δυο διαγώνιες σχισμές προβλέποντας τα μανίκια. Φυσικά δεν έμενε απλά το άνοιγμα, αλλά διακοσμούνταν όπως και τα μανίκια από τα οποία κρέμονταν στολισμοί, ανάλογοι με τις σημερινές φούντες, όπως μας δείχνει στις κούκλες.

 Όπως μας διαφώτισε η ειδικός, το ύφασμα ήταν πάντα φαρδύ, ώστε να μπορεί να καλύψει τις ανάγκες και σε περίπτωση που οι γυναίκες πάχαιναν ή σε περίπτωση εγκυμοσύνης. Το δε πέπλο αραχνοΰφαντο έπεφτε χυτό από το κεφάλι, όπως αναπαριστάται στο στατικό μοντέλο. Ενδεικτικό είναι ότι το στήθος παρέμενε σε κοινή θέα, κάτι αποδεκτό μεν στον αρχαίο πολιτισμό, μακριά δε από την δική μας νοοτροπία, σύμφωνα με την κα. Τζόουνς.

Ο δε περιβόητος χιτώνας, γνωστός μας από τα ομηρικά έπη, φορέθηκε κυρίως από τους Μυκηναίους, σχεδιαζόταν με μια λαιμόκοψη σε σχήμα γράμματος της Γραμμικής Β. Πληροφορίες  έχουν αντληθεί από τοιχογραφία  της Τίρυνθας στην οποία αναπαριστάται πομπή με γυναίκες και άνδρες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η γυναικεία φούστα- κλιτ που έφερε συνήθως ζωγραφισμένη ή κεντητή διακόσμηση, ένα ενιαίο ύφασμα με μια καμπύλη, η οποία έδενε  και αγκάλιαζε τη μέση. Για να μπορέσουμε να το κατανοήσουμε, μια κοπέλα από το κοινό γίνεται το ζωντανό-μοντέλο και φορά το ύφασμα. Ο τρόπος

αυτός είναι ιδιαίτερα ορατός στις Μινωικές τοιχογραφίες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον επιπλέον στολισμό  με πολλαπλές σειρές υφάσματος-αυτό που θα λέγαμε σήμερα απλοϊκά πιέτες ή φραμπαλά- το οποίο και έραβαν στη συνέχεια.

Θαυμάζω την παρατηρητικότητα της ερευνήτριας όταν μας δείχνει τη φωτογραφία της Κροκοσυλλέκτριας από την θύρα και επιμένει ότι φορά ένα είδος παντελονιού μέσα από την φούστα, το οποίο μου θυμίζει τις βράκες που φοράνε στις παραδοσιακές στολές ακόμη και σήμερα στα  Κυκλαδονήσια.

Επόμενα εργαστήρια:

Πέμπτη 5 Ιουλίου, ώρα 12:00

Κυριακή 8 Ιουλίου, ώρα 12:00

Για την παρακολούθηση της δράσης πειραματικής αρχαιολογίας στους εκθεσιακούς χώρους απαιτείται δήλωση συμμετοχής στα τηλέφωνα 2132144856 και 2132144858 και προμήθεια εισιτηρίου του Μουσείου. Η διάρκειά της είναι περίπου 40 λεπτά. Μέγιστος αριθμός συμμετοχών ανά δράση: 25 άτομα.