Η δίκη για την περίφραξη της Πορτάρας ακυρώθηκε μετά από παραίτηση του Δήμου

Μια έντονη αντιπαράθεση ανάμεσα στον Δήμο Νάξου και το Υπουργείο Πολιτισμού έλαβε απρόσμενη τροπή, καθώς η προγραμματισμένη συζήτηση στο Πρωτοδικείο Νάξου για την προσωρινή περίφραξη του Ναού του Απόλλωνα (Πορτάρα) ακυρώθηκε . Σε παραίτηση προχώτησε ο Δήμος   μετά από την αίτησή του. Η εξέλιξη αυτή αποτρέπει την έκδοση δικαστικής απόφασης, η οποία εκτιμάται ότι θα ήταν απορριπτική για τον Δήμο,  σύμφωνα με όσα αναφέρει στην ανακοίνωση του το Υπουργείο Πολιτισμού..

Το Υπουργείο υπέρ της προσωρινής περίφραξης

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων είχε τοποθετήσει προσωρινή περίφραξη στο μνημείο από τις 29 Ιουλίου 2025, μετά από περιστατικό παραβατικής συμπεριφοράς επισκέπτη. Η περίφραξη κρίθηκε απαραίτητη για την προστασία του αρχαιολογικού χώρου έως την εγκατάσταση της οριστικής περίφραξης στις 27 Σεπτεμβρίου 2025, βάσει εγκεκριμένης μελέτης από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και με χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού. Η ενέργεια ήταν υποχρεωτική σύμφωνα με τον νόμο 4858/2021, και η παράλειψή της θα επέφερε ποινικές και πειθαρχικές κυρώσεις στους υπαλλήλους.

Συλλήψεις υπαλλήλων και δικαστική αίτηση από τον Δήμαρχο 

Παρά τις επίσημες ενημερώσεις, ο Δήμαρχος Νάξου προκάλεσε τη σύλληψη υπαλλήλων της Εφορείας Αρχαιοτήτων, οι οποίοι οδηγήθηκαν στο αστυνομικό τμήμα και δακτυλοσκοπήθηκαν ως ύποπτοι παραβάτες. Παράλληλα, υπέβαλε αίτηση στο Πρωτοδικείο Νάξου ζητώντας την άμεση απομάκρυνση της προσωρινής περίφραξης, πριν την προγραμματισμένη ημερομηνία εγκατάστασης της οριστικής. Το αίτημα αυτό αγνοούσε το γεγονός ότι είχε ήδη σημειωθεί και δεύτερο περιστατικό παραβίασης του μνημείου στις 11 προς 12 Αυγούστου 2025.

Η περίφραξη ολοκληρώθηκε νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα

Το Υπουργείο Πολιτισμού διευκρινίζει στην ανακοίνωσή του ότι η ημερομηνία εγκατάστασης της οριστικής περίφραξης είχε οριστεί από την ίδια την υπηρεσία και είχε κοινοποιηθεί εγγράφως στον Δήμο Νάξου πριν από την έκδοση της προσωρινής δικαστικής διαταγής. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων ολοκλήρωσε το έργο της μόνιμης περίφραξης στις 26 Σεπτεμβρίου 2025, νωρίτερα από το αρχικό χρονοδιάγραμμα, με βάση την ομόφωνη γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου.

Αναγκαία η αποκατάσταση της συνεργασίας 

Το Υπουργείο Πολιτισμού επισημαίνει ότι η υλοποίηση του έργου έγινε όπως είχε προγραμματιστεί, παρά τις ασύγγνωστες συλλήψεις στελεχών της αρχαιολογικής υπηρεσίας, όπως τις σχολιάζει, και τις περιττές αντιδικίες που διατάραξαν τη συνεργασία με τη Δημοτική Αρχή. Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς απαιτεί συντονισμό, θεσμική υπευθυνότητα και σεβασμό στους νόμους και τις διαδικασίες.

Η Τοπική Επιτροπή Νάξου της ΕΛΛΕΤ ζητά προστασία του αρχαιολογικού χώρου στη νησίδα Παλάτια

 

Με αφορμή το περιστατικό με τουρίστα  στην Πορτάρα της Νάξου,η Τοπική Επιτροπή Νάξου της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ),  ανακοίνωσε ότι από την πρώτη της συνάντηση με στελέχη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων (ΕΦΑΚΥΚ) στις αρχές Ιουλίου 2025, είχε επισημάνει την ανάγκη για άμεση προστασία, φύλαξη και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου στη νησίδα Παλάτια, στον όρμο της Νάξου.

Ανησυχία μετά το περιστατικό με τουρίστα

Η επιτροπή παρακολουθεί με ψυχραιμία αλλά και αμείωτο ενδιαφέρον τις εξελίξεις που ακολούθησαν το πρόσφατο περιστατικό, κατά το οποίο τουρίστας φέρεται να σήκωσε με τα χέρια του μαρμάρινο μέλος του αρχαιολογικού χώρου. Το γεγονός προκάλεσε έντονο προβληματισμό για την ασφάλεια και τη φύλαξη του μνημείου, το οποίο αποτελεί σημαντικό πολιτιστικό και ιστορικό τεκμήριο της περιοχής.

Εμπιστοσύνη στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων

Η Τοπική Επιτροπή εκφράζει την εμπιστοσύνη της στην εμπειρία και την επιστημονική κατάρτιση των στελεχών της ΕΦΑΚΥΚ και αναμένει τις δέουσες ενέργειες για την αντιμετώπιση του περιστατικού και την ενίσχυση της προστασίας του χώρου. Όπως τονίζει, η ανάδειξη του αρχαιολογικού πλούτου της Νάξου πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστικά μέτρα φύλαξης και ευαισθητοποίησης του κοινού.

Η ΕΛΛΕΤ, με μακρά ιστορία στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, παραμένει ενεργή και παρούσα στις εξελίξεις, επιδιώκοντας συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς για την ουσιαστική διαφύλαξη των μνημείων της Νάξου.

Η συρματοπλεγμένη Πορτάρα και ο υπεύθυνος : Ποιος κάνει πολιτιστική διαχείριση στη Νάξο;

Πηγή: https://www.facebook.com/basilikh.chatzopoulou

Στην καρδιά του Αιγαίου, στο απομεινάρι του ναού του Απόλλωνα  που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, λούζεται στο φως αιώνες Ιστορίας, ένα σύμβολο του Ελληνικού Πολιτισμού – η Πορτάρα της Νάξου ! Κι όμως ένα σύμβολο πολιτιστικής ταυτότητας της κοινότητας του νησιού, περιφράσσεται με συρματοπλέγματα. Οι πολίτες αντιδρούν στην ενέργρεια γιατί νιώθουν ότι δεν γίνεται για προστασία, αλλά βίαια παρέμβαση, σαν να φυλακίζεται η ίδια η Πολιτιστική Μνήμη του τόπου τους. 

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων σήμερα πήρε θέση κατακεραυνώνοντας την παρέμβαση της δημοτικής αρχής που οδήγησε τους αρχαιολόγους στο Αστυνομικό Τμήμα με την κατηγορία καταστροφής αρχαιολογικού χώρου και φθοράς δημόσιας περιουσίας. Το δε Υπουργείο Πολιτισμού σε σημερινή του ανακοίνωσε υπεραμπύνεται της ενέργειας της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων για την μήνυση κατα αγνώστου - δεν έχει βρεθεί ο Βάρβαρος που φωτογραφήθηκε ενώ σήκωνε την αρχαιότητα- και της ελαφριάς προσωρινής περίφραξης όπως αναφέρει. Σίγουρο είναι πως το μνημείο-σύμβολο που στέκει αγέρωχο από τον 6ο αιώνα π.Χ., γίνεται σήμερα πεδίο αντιπαράθεσης και θεσμικής αδυναμίας.

της Μαρίας Αλιμπέρτη

 Συρματοπλέγματα στην Πορτάρα: Απόπειρα προστασίας ή προσβολή;

Η εικόνα του αρχαίου ναού περιφραγμένου με συρματοπλέγματα έχει προκαλέσει κύματα οργής στα social media: Βροχή τα σχόλια για την αισθητική, την αποκοπή του μνημείου από το κοινό αλλά και τη τοπική κοινότητα, από ανησυχίες για ιδιωτικοποίηση του χώρου κ.ά. Δεν έλειψαν και τα αστεία φωτομοντάζ με την Πορτάρα να έχει καταστεί κοτέτσι!  Οι πολίτες αναρωτιούνται: Είναι αυτή η προστασία που αξίζει σε ένα μνημείο τέτοιας πολιτιστικής αξίας; Οι μηνύσεις του δημάρχου για φθορές και παρεμβάσεις ήταν το κερασάκι στη τούρτα- έχουν μετατρέψει το θέμα πραγματικά σε σίριαλ, χωρίς ουσιαστική εξέλιξη ή λογοδοσία.

Πηγή: https://www.facebook.com/basilikh.chatzopoulou

Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων: Αποδυναμωμένη ή αδιάφορη;

Μέσα σε όλο αυτό το πανδαιμόνιο, η αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων φαίνεται να αδυνατεί να διαχειριστεί την κατάσταση. Από την μια η περίφραξη και από την άλλη οι μηνύσεις και οι συλλήψεις έχουν ως αποτέλεσμα οι αρχαιολόγοι, αντί να εμπνέουν εμπιστοσύνη, να εμφανίζονται στα μάτια των πολιτών ως αποκομμένοι από την πραγματικότητα κα υπόλογοι, καλούνται να λογοδοτήσουν για δική τους "πρωτοβουλία".  Όμως, η παρέμβαση του δημάρχον δεν καθησύχασε ταπνεύματα, μάλλον τα δυναμίτισε όπως δείχνουν οι αντιδράσεις στα social media, με τους πολίτες να  αναρωτιούνται ποιος τελικά έχει λόγο πάνω στο μνημείο. Τα σχόλια των ντόπιων πολιτών αναφέρουν χρόνια αδράνεια που εκπορέυεται από μια αίσθηση εγκατάλειψης του μνημείου στη τύχη του. 

 Δήμος Νάξου: Νομικές κινήσεις χωρίς ουσία

Η δημοτική αρχή, με τις  νομικές ενέργειες, εκτιμάται ότι ήθελε να δείξει ότι διαχωρίζει τη θέση της από την ενέργεια της περίφραξης του μνημείου. Όμως ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων  υπογραμμίζει στην ανακοίνωση του ότι ο δήμαρχος δεν έχει καμία δικαιοδοσία να παρέμβει, αλλά εκ του αρχαιολογικού νόμου αρμοδιότητα έχει μόνο η Εφορεία Αρχαιοτήτων. Μάλιστα ο Σύλλογος τονίζει ότι το πρόβλημα φύλαξης του αρχαιολογικού χώρου προκύπτει από τα ποτάμια του υπερτουρισμού με βαθύτερη αιτία την έλλειψη αρχαιοφυλάκων. Όμως η στελέχωση δεν είναι αρμοδιότητα της Εφορείας Αρχαιοτήτων αλλά του Υπουργείου Πολιτισμού! Στην σημερινή ανακοίνωση του αναφέρει ότι ενισχύθηκε η φύλαξη, αλλά δεν κάνει σαφές εάν θα ενισχυθεί το προσωπικό των αρχαιοφυλακων του νησιού, οπότε να φανταστούμε ότι κάποιος αρχαιοφύλακας μεταφέρθηκε από κάπου αλλού;

Τελικά που καταλήγουμε; Υπάρχει πολιτική βούληση και συντονισμός; Στα μάτια του κόσμου το μνημείο είναι εκτεθειμένο, ενώ με τις έριδες νιώθει ότι η ευθύνη μετακυλίεται από φορέα σε φορέα. Το εθνικό μας σύνθημα συνυφασμένο με μια από τις μεγαλύτερες τραγωδίες του τόπου "πάμε και όπου βγει" να εικάσουμε ότι ισχύει και στον τομέα του Πολιτισμού; 

Στρατηγική με δυο μέτρα και δύο σταθμά;

Και ένα ακόμη ερώτημα γεννάται: Τελικά πολιτιστική διαχείριση στο νησί ποιος κάνει και ποια πολιτική ακολουθεί; Εδώ και μήνες υπάρχει ένα άλλο ανοιχτό θέμα της μεταφοράς των Κούρων των Μελάνων- πολιτιστική κληρονομιά και σύμβολο Πολιτισμού των κατοίκων της ενδοχώρας της Νάξου- με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και το Υπουργείο Πολιτισμού να επικαλούνται την προστασία των αρχαιοτήτων.  

Μετά από όλα αυτά είναι απορίας άξιο ποια τελικά  ακολουθείται συγκεκριμένη στρατηγική περί προστασίας μημείων: Αυτής της περίφραξης ή μετακίνησης και εναπόθεσης σε βιτρίνα μουσείου; Είναι θέμα διατήρησης του αρχαιολογικού χώρου και αρκεί να  βάζουμε πλέγματα-επόδια πρόσέγγισης; Γιατί με αυτή την λογική προέχει η In situ διατήρηση και στις Μέλανες έστω με το κιτς συρματόπλεγμα. 

Μήπως  μετά από αυτο το τσουνάμι αντιδράσεων ο ιθύνων νους σε όποιο πεδίο και εάν βρίσκεται πρέπει να αναλογιστεί ότ  η διαχείριση και  η προστασία ενός  μνημείου δεν είναι αποκομμένη από την κοινότητα, αλλά είναι τελικά θέμα σεβασμού της πολιτιστκής μνήμης και σύνδεσης της κοινωνίας; Μια γνώση που εμείς ως φοιτητές του τμήματος Πολιτιστικής Διαχειρισης είναι από τα πρώτα που μάθαμε. 

 Κοινωνική οργή: Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη;

Οψόμεθα για το εάν θα γίνει κατανοητό ότι δεν πρέπει να παίζεις με τα Ιερά μιας κοινωνίας. Προς το παρόν, το θέμα της προστασίας της Πορτάρας έχει φτάσει μέχρι  και την Βουλή, με αντιδράσεις και δηλώσεις, αλλά χωρίς ουσιαστική παρέμβαση. Η κοινωνία βράζει, οι πολίτες απαιτούν απαντήσεις, καθώς και η πολιτιστική κληρονομιά παραμένει στο έλεος κάθε Βάρβαρου. 

Τελικά, ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη σε αυτή τη χώρα για τη διαφύλαξη της Ιστορίας, του Πολιτισμού, των συνδετικών κρίκων της κοινωνίας με το παρελθόν της; Μήπως, στο τέλος θα μας πουν όπως συνηθίζεται στην Ελλάδα, «φταίει για όλα ο εκάστοτε σταθμάρχης» ή μήπως το ίδιο το συρματόπλεγμα;