Λαυρεωτική: Μνημεία σε κίνδυνο – Τοπία ανθεκτικότητας

 Μια δράση που φωτίζει την ανθεκτικότητα και τους κινδύνους των μνημείων της Λαυρεωτικής... Στις 27 Σεπτεμβρίου, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής πραγματοποιεί τη δράση «Λαυρεωτική: Μνημεία σε κίνδυνο, τοπία ανθεκτικότητας», μια περιήγηση σε δύο εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους: τις αρχαίες μεταλλευτικές εγκαταστάσεις της Σούριζας και το Ιερό του Ποσειδώνα στο Σούνιο. Η δράση αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα μνημεία από τη φυσική φθορά και την κλιματική αλλαγή, αλλά και τη διαχρονική τους ανθεκτικότητα μέσα στο πολιτιστικό τοπίο της Λαυρεωτικής.

Μνημεία που αφηγούνται την αλληλεπίδραση ανθρώπου και περιβάλλοντος

Οι αρχαιολογικοί χώροι της Σούριζας και του Σουνίου αποτελούν κομβικά σημεία ενός τοπίου που διαμορφώθηκε από τη μεταλλευτική δραστηριότητα και τη θρησκευτική πρακτική της αρχαιότητας.

Η δράση εστιάζει στη σημασία των εγκαταστάσεων επεξεργασίας μεταλλεύματος, στη σύνδεση του Ιερού του Ποσειδώνα και του φρουρίου του Σουνίου με τη μεταλλοφόρα περιοχή, στις σύγχρονες απειλές που αντιμετωπίζουν τα μνημεία: διάβρωση, ακραία καιρικά φαινόμενα, μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες.

Τοπία ανθεκτικότητας – Προστασία και ανάδειξη

Κατά τη διάρκεια των περιηγήσεων, οι επισκέπτες θα γνωρίσουν  τις πρακτικές προστασίας και συντήρησης που εφαρμόζονται σήμερα, τις μεθόδους ανάδειξης των μνημείων, τις στρατηγικές που διασφαλίζουν τη μετάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς στις επόμενες γενιές. Η δράση επιδιώκει να ευαισθητοποιήσει το κοινό για την ανάγκη διαχείρισης των κινδύνων και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των μνημείων σε ένα περιβάλλον που αλλάζει.

Πληροφορίες Δράσης – Σημεία συνάντησης

 Σημείο συνάντησης: Αγία Τριάδα, Δρυμός Λαυρεωτικής  

 Ώρα: 11:00 π.μ.  

Διεύθυνση: Αρχαιολογικός χώρος Δρυμού – Σούριζα Λαυρεωτικής, 19500 Λαύριο

Αρχαιολογικός χώρος Σουνίου  

 Σημείο συνάντησης: Είσοδος αρχαιολογικού χώρου  

 Ώρα: 12:30 μ.μ.

ΕΛΣΤΑΤ: Μειωμένη επισκεψιμότητα σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους – Πτώση και για την Ακρόπολη

Τα επίσημα στοιχεία του Απριλίου 2026 επιβεβαιώνουν την πτωτική τάση, παρά τις εξαγγελίες του Υπουργείου Πολιτισμού. Η ΕΛΣΤΑΤ δημοσίευσε τα στοιχεία επισκεψιμότητας για τον Απρίλιο 2026, τον πρώτο μήνα της φετινής τουριστικής περιόδου, επιβεβαιώνοντας τις εκτιμήσεις για σημαντική μείωση σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. Παρά τις επικοινωνιακές προσπάθειες του Υπουργείου Πολιτισμού, η συνολική κίνηση υποχώρησε, ενώ οι εισπράξεις μειώθηκαν παράλληλα.

Πτώση 3,4% στους επισκέπτες – 3,5% στις εισπράξεις

Ο συνολικός αριθμός επισκεπτών σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους έφτασε τους 1.991.905, έναντι 2.061.039 τον Απρίλιο του 2025, σημειώνοντας μείωση 3,4%. Οι εισπράξεις περιορίστηκαν κατά 3,5%, στα 24,65 εκατ. ευρώ, από 25,54 εκατ. ευρώ πέρυσι.

Μουσεία vs. Αρχαιολογικοί χώροι

• Μουσεία: 675.567 επισκέπτες (+1,5%)
• Αρχαιολογικοί χώροι: 1.316.338 επισκέπτες (–5,7%)

Η πτώση εντοπίζεται κυρίως στην περιφέρεια, με ορισμένους από τους πιο δημοφιλείς χώρους να καταγράφουν διψήφια μείωση.

Μεγάλες απώλειες στην περιφέρεια

Επίδαυρος: –20,3% (65.336 επισκέπτες)

Μυκήνες: –16,9% (64.726)

Μυστράς: –16,9%

Δελφοί: –19,6%

Αρχαία Ολυμπία: –15,3%

Η εικόνα δείχνει ότι η περιφερειακή πολιτιστική κίνηση έχει επηρεαστεί έντονα, με σημαντικές απώλειες σε χώρους υψηλής επισκεψιμότητας.

Πτώση ακόμη και στην Ακρόπολη

Η Ακρόπολη, ο πιο δημοφιλής αρχαιολογικός χώρος της χώρας, σημείωσε μείωση 5,5%, με 460.060 επισκέπτες, έναντι 486.937 τον Απρίλιο του 2025.

Η Ακρόπολη και το Μουσείο Ακρόπολης απορρόφησαν:

• 34,9% της συνολικής επισκεψιμότητας αρχαιολογικών χώρων
• 27,5% της επισκεψιμότητας μουσείων

Πτώση στα μεγάλα μουσεία της Αθήνας

Μουσείο Ακρόπολης: –6,8% (185.558 επισκέπτες)

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: –10,9% (63.699 επισκέπτες)

Αύξηση εισπράξεων στο τετράμηνο – λόγω ακριβότερων εισιτηρίων

Παρά τη μείωση της κίνησης, οι συνολικές εισπράξεις στο τετράμηνο αυξήθηκαν κατά 19,2%, εξαιτίας της νέας τιμολογιακής πολιτικής.

Οι νέες τιμές εισιτηρίων

Χώροι/μουσεία με >200.000 επισκέπτες: 20€

70.000–200.000 επισκέπτες: 15€

15.000–75.000 επισκέπτες: 10€

<15.000 επισκέπτες: 5€

Ακρόπολη: 30€ όλο το έτος

Η κατάργηση της χειμερινής μειωμένης τιμής, του ενιαίου εισιτηρίου, της έκπτωσης 50% για άνω των 65 ετών,φαίνεται να έχει επηρεάσει αρνητικά την επισκεψιμότητα, όπως είχαν προειδοποιήσει εργαζόμενοι σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους.

πηγή: proini.gr

«Στο φως του φεγγαριού»: Η Εύβοια γιορτάζει την Αυγουστιάτικη Πανσέληνο με ανοιχτούς αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία

 

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ευβοίας συμμετέχει στον πανελλαδικό εορτασμό της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου, προσκαλώντας το κοινό σε μια νυχτερινή περιήγηση στην ιστορία και τα μνημεία του νησιού. Την Παρασκευή 28 Αυγούστου 2026, σημαντικοί αρχαιολογικοί χώροι και μουσεία θα παραμείνουν ανοιχτά από τις 20:00 έως τις 24:00, με ελεύθερη είσοδο.

Μια νύχτα πολιτισμού κάτω από το φως της πανσελήνου

Με το σύνθημα «Στο φως του φεγγαριού – Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία με την πανσέληνο», η Εύβοια εντάσσεται στον καθιερωμένο θεσμό του Υπουργείου Πολιτισμού, που κάθε χρόνο προσφέρει στο κοινό τη δυνατότητα να γνωρίσει την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας σε ένα μοναδικό νυχτερινό σκηνικό.Η δράση απευθύνεται σε κατοίκους και επισκέπτες που επιθυμούν να συνδυάσουν τη βόλτα τους με μια ιδιαίτερη πολιτιστική εμπειρία, όπου η ιστορία συναντά το φυσικό φως της πανσελήνου.

Οι χώροι που θα παραμείνουν ανοιχτοί

Την Παρασκευή 28 Αυγούστου, από τις 20:00 έως τις 24:00, το κοινό θα μπορεί να επισκεφθεί:

• Το Φρούριο Καράμπαμπα στη Χαλκίδα
• Το Αρχαιολογικό Μουσείο Χαλκίδας «Αρέθουσα»
• Το Αρχαιολογικό Μουσείο Καρύστου
• Το Αρχαιολογικό Μουσείο Σκύρου
• Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ερέτριας

Η ελεύθερη πρόσβαση στους χώρους ενισχύει τη συμμετοχή του κοινού και αναδεικνύει τον πλούτο της ευβοϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ο θεσμός της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου

Ο εορτασμός της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου αποτελεί έναν από τους πιο αγαπημένους θεσμούς του Υπουργείου Πολιτισμού, με δεκάδες μνημεία σε όλη τη χώρα να ανοίγουν τις πύλες τους σε βραδινές ώρες. Στην Εύβοια, η βραδιά αποκτά ξεχωριστή ταυτότητα: τα μνημεία του νησιού φωτίζονται από το φεγγάρι, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που συνδυάζει ιστορία, φύση και πολιτισμό.

Μια πρόσκληση σε όλους

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ευβοίας καλεί το κοινό να συμμετάσχει στη γιορτή της πανσελήνου και να ανακαλύψει την ιστορία του τόπου μέσα από μια διαφορετική, νυχτερινή εμπειρία.

Παρασκευή 28 Αυγούστου, 20:00–24:00. Είσοδος ελεύθερη.

Αυγουστιάτικη Πανσέληνος 2026: Η Ήπειρος ανοίγει τα μνημεία της για μια νύχτα πολιτισμού και φωτός

Η μεγάλη γιορτή της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου επιστρέφει και φέτος, με την Ήπειρο να συμμετέχει δυναμικά σε έναν θεσμό που ενώνει μνημεία, τέχνη και κοινό κάτω από το φως του φεγγαριού. Την Παρασκευή 28 Αυγούστου 2026 –και το Σάββατο 29 Αυγούστου στην Άρτα– οι Εφορείες Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας και Θεσπρωτίας, σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ανοίγουν εμβληματικούς χώρους της περιοχής, προσφέροντας στο κοινό μια νύχτα πολιτισμού, μουσικής και ελεύθερης πρόσβασης στην ιστορία.

Ιωάννινα: Μουσικές βραδιές και ανοιχτοί χώροι

Στα Ιωάννινα, η Ακρόπολη Μεγάλου Γαρδικίου υποδέχεται τον Χρήστο Θηβαίο σε μια συναυλία που αρχίζει στις 21:00, ενώ το Βυζαντινό Μουσείο Ιωαννίνων – Ίτς Καλέ φιλοξενεί μουσική εκδήλωση την ίδια ώρα. Ο Αρχαιολογικός Χώρος Δωδώνης παραμένει ανοιχτός από τις 20:00 έως τα μεσάνυχτα, προσφέροντας στο κοινό τη δυνατότητα να περιηγηθεί σε έναν από τους σημαντικότερους τόπους μαντείας της αρχαιότητας.

Πρέβεζα: Θέατρο στη Νικόπολη και ανοιχτά μνημεία

Στην Πρέβεζα, το Ρωμαϊκό Ωδείο Νικόπολης φιλοξενεί στις 21:00 τον «Ρωμαίο και Ιουλιέτα» από το ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων, με ελεύθερη είσοδο από τις 19:30 έως τις 24:00. Το Νεκρομαντείο και το Κάστρο Πάργας παραμένουν ανοιχτά για το κοινό από τις 19:30 έως τις 24:00, προσφέροντας μια μοναδική νυχτερινή εμπειρία σε χώρους που συνδέονται με μύθους, ιστορία και θρησκευτικές παραδόσεις.

Άρτα: Ανοιχτό κάστρο και μουσική στο Μουσείο

Στην Άρτα, το Κάστρο ανοίγει τις πύλες του από τις 20:00 έως τις 24:00, ενώ το Αρχαιολογικό Μουσείο Άρτας συμμετέχει στη γιορτή το Σάββατο 29 Αυγούστου, με μουσική εκδήλωση στις 21:00 και ελεύθερη είσοδο από τις 20:00 έως τα μεσάνυχτα. Η πόλη εντάσσει τη δική της πολιτιστική ταυτότητα στο πανελλήνιο πρόγραμμα, προσφέροντας μια βραδιά όπου η ιστορία συναντά τη σύγχρονη δημιουργία.

Θεσπρωτία: Πολιτισμός στην Ελέα και ανοιχτό Μουσείο

Στη Θεσπρωτία, ο Αρχαιολογικός Χώρος Ελέας φιλοξενεί πολιτιστική εκδήλωση στις 20:00, με ελεύθερη είσοδο έως τις 23:00. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας παραμένει ανοιχτό από τις 20:00 έως τις 24:00, δίνοντας στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει τις ιστορικές διαδρομές της περιοχής μέσα από τα εκθέματα και τις αφηγήσεις τους.

Μια νύχτα που ενώνει την Ήπειρο

Η Αυγουστιάτικη Πανσέληνος αποτελεί έναν από τους πιο αγαπημένους θεσμούς του Υπουργείου Πολιτισμού, και η Ήπειρος συμμετέχει με ένα πρόγραμμα που αναδεικνύει την ποικιλία των μνημείων της και τη ζωντανή σχέση των κατοίκων με την πολιτιστική τους κληρονομιά. Οι εκδηλώσεις και οι ανοιχτοί χώροι προσφέρουν μια μοναδική ευκαιρία να βιώσει κανείς την ιστορία μέσα από το φως του φεγγαριού, σε μια νύχτα που συνδυάζει τέχνη, μνήμη και κοινότητα.

Πράσινο φως για Σταθμό Έγκαιρης Ανίχνευσης Φωτιάς στην Αρχαία Μεσσήνη

Στη σιωπή των αιώνων, εκεί που τα αρχαία ευρήματα αφηγούνται ιστορίες Πολιτισμού, μια σύγχρονη ασπίδα προστασίας υψώνεται για να διαφυλάξει το παρελθόν από τις φλόγες... του μέλλοντος.

Το Υπουργείο Πολιτισμού ενέκρινε τη χωροθέτηση Σταθμού Έγκαιρου Εντοπισμού Φωτιάς στην Αρχαία Μεσσήνη, κατόπιν θετικής γνωμοδότησης του ΚΑΣ. Η εγκατάσταση, κοντά στην Αρσινόη, στοχεύει στην άμεση ανίχνευση πυρκαγιών. Οι εργασίες θα γίνουν υπό αυστηρή αρχαιολογική επίβλεψη, με πρόβλεψη διακοπής σε περίπτωση ευρημάτων και τήρηση όλων των αδειοδοτήσεων.

• Ενίσχυση πυροπροστασίας σε ιστορικό χώρο.
• Αυστηροί όροι και αρχαιολογική επίβλεψη.
• Πρόληψη φυσικών καταστροφών.

Όταν η Ιστορία δοκιμάζεται από τη Φύση: Οι αρχαιολογικοί χώροι και οι φυσικές καταστροφές

Η πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας, με μνημεία που στέκουν αιώνες ολόκληρους, δεν είναι άτρωτη. Τα τελευταία πέντε χρόνια, οι φυσικές καταστροφές υπενθύμισαν με δραματικό τρόπο ότι οι αρχαιολογικοί χώροι παραμένουν ευάλωτοι σε σεισμούς, πλημμύρες και πυρκαγιές. Η χώρα μας, με το πλούσιο μνημειακό της απόθεμα, βρέθηκε αρκετές φορές αντιμέτωπη με την απειλή της φύσης, ενώ διεθνώς η UNESCO καταγράφει αντίστοιχες περιπτώσεις που δείχνουν πως το φαινόμενο είναι παγκόσμιο.

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Σεισμοί που τραντάζουν την κληρονομιά

Το 2021 ο ισχυρός σεισμός στο Αρκαλοχώρι της Κρήτης προκάλεσε ανησυχία για την ασφάλεια του αρχαιολογικού χώρου της Κνωσού και ζημιές σε μνημεία και εκκλησίες. Η εικόνα αυτή ανέδειξε την ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση και ενίσχυση των μνημείων σε σεισμογενείς περιοχές. Αντίστοιχα, διεθνώς, ο καταστροφικός σεισμός στην Τουρκία το 2023 έπληξε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς, αποδεικνύοντας ότι η γη μπορεί να απειλήσει την ίδια την ιστορική μνήμη.

Πλημμύρες που σβήνουν τα ίχνη του παρελθόντος

Οι πλημμύρες στην Εύβοια από το 2020 έως το 2023 έπληξαν παραδοσιακούς οικισμούς και μνημεία, με το Υπουργείο Πολιτισμού να επεμβαίνει για αποκατάσταση. Το νερό, άλλοτε πηγή ζωής, μετατρέπεται σε δύναμη καταστροφής που αλλοιώνει και διαβρώνει τα ίχνη του παρελθόντος. Στην Ιταλία, η Βενετία βίωσε αντίστοιχες πλημμύρες που απείλησαν μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς, δείχνοντας ότι η κλιματική κρίση δεν γνωρίζει σύνορα.

Πυρκαγιές που απειλούν την μνήμη

Οι μεγάλες πυρκαγιές στην Αττική, την Εύβοια και άλλες περιοχές το 2021–2022 έθεσαν σε κίνδυνο το Μουσείο της Ολυμπίας, προκαλώντας διεθνή ανησυχία. Η εικόνα των φλόγων να πλησιάζουν μνημεία που συνδέονται με την ίδια την έννοια του πολιτισμού, όπως η Ολυμπία, έγινε σύμβολο της ευθραυστότητας της κληρονομιάς μας. Η φωτιά έφτασε τέλη του Αυγούστου του 2020 στον Αρχαιολογικό Χώρο των Μυκηνών.  Το καλοκαίρρι του 2023 οι φλόγες έφθσαν γύρω από την Μονή του Όσιου Λουκά και ευτυχώς έκαψαν μόνο ένα κελί και οι τουαλέτες επισκεπτών. Παράλληλα, η UNESCO έχει καταγράψει αντίστοιχες απειλές σε μνημεία της Αυστραλίας και άλλων χωρών, όπου οι πυρκαγιές απείλησαν ιστορικά τοπία.

Προστασία με σχέδιο και πρόληψη

Η εμπειρία της τελευταίας πενταετίας δείχνει ότι η πολιτιστική κληρονομιά δεν μπορεί να αφεθεί στην τύχη. Απαιτείται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο πρόληψης και προστασίας που θα συνδυάζει την επιστημονική γνώση με την τεχνολογία. Η συστηματική καταγραφή κινδύνων, η ενίσχυση των μνημείων με αντισεισμικές και αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις, η δημιουργία ζωνών πυροπροστασίας και η συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς όπως η UNESCO αποτελούν κρίσιμα βήματα. Παράλληλα, η εκπαίδευση των τοπικών κοινωνιών και η ευαισθητοποίηση του κοινού είναι απαραίτητες, ώστε η προστασία των μνημείων να γίνει συλλογική υπόθεση. Μόνο έτσι η ιστορία μας θα συνεχίσει να στέκει ζωντανή απέναντι στις απειλές της φύσης, διαφυλάσσοντας τη μνήμη και την ταυτότητα των επόμενων γενεών.

Πέπλο προστασίας

Το Υπουργείο Πολιτισμού και οι Εφορείες Αρχαιοτήτων έχουν ήδη λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία των αρχαιολογικών χώρων από φυσικές καταστροφές, με έμφαση στις πυρκαγιές και την κλιματική κρίση.

Σε συνεργασία Υπουργείου Πολιτισμού και Πολιτικής Προστασίας

Από το 2021, το Υπουργείο Πολιτισμού συνεργάζεται στενά με το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Σε Μνημόνο Συνεργασίας, προβλέπονται Κοινές ομάδες εργασίας που πραγματοποιούν αυτοψίες σε αρχαιολογικούς χώρους και καταγράφουν την υφιστάμενη κατάσταση. Είσης, πρέπει να αναπτύσσονται σχέδια θωράκισης απέναντι σε φυσικούς κινδύνους, με έμφαση στις πυρκαγιές που εντείνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής. Στον σχεδιασμό είχε ενταχθεί και η ενίσχυση μέτρων πυροπροστασίας, όπως καθαρισμοί ζωνών γύρω από μνημεία, δημιουργία αντιπυρικών λωρίδων και εγκατάσταση συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης. Ακόμη, προσβλέπεται συνεχής επικαιροποίηση των σχεδίων πολιτικής προστασίας, ώστε να ανταποκρίνονται σε ακραία φαινόμενα που εμφανίζονται ολοένα συχνότερα.

Ρόλος των Εφορειών Αρχαιοτήτων

Οι κατά τόπους Εφορείες Αρχαιοτήτων έχουν αναλάβει την εφαρμογή των μέτρων σε τοπικό επίπεδο: Αυτοψίες και καταγραφή κινδύνων σε χώρους υψηλής επισκεψιμότητας ή ευάλωτους σε πυρκαγιές και πλημμύρες. Ακόμη έχουν αναλάβει τον συντονισμό με την Πυροσβεστική και την Πολιτική Προστασία για άμεση επέμβαση σε περίπτωση κινδύνου. Στο πνεύμα αυτο προβλέπεται η  Εκπαίδευση προσωπικού σε σχέδια εκκένωσης και προστασίας μνημείων. Ακόμη,  αναπτύσσεται η Συνεργασία με τοπικές κοινωνίες, ώστε να υπάρχει ετοιμότητα και συμμετοχή στην προστασία των χώρων.

Τι προτείνει η UNESCO – Στρατηγική Μείωσης Κινδύνων

Η UNESCO έχει αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη μείωση κινδύνων σε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς. Περιλαμβάνει: Σχέδια πρόληψης και διαχείρισης κινδύνων, εκπαίδευση τοπικών κοινωνιών και προσωπικού και Διεθνή συνεργασία για ανταλλαγή τεχνογνωσίας.

Ιταλία – Metaponto Model

Στην Ιταλία εφαρμόζεται το Metaponto model, που βασίζεται στη χρήση τηλεπισκόπησης και δορυφορικών δεδομένων για την παρακολούθηση αρχαιολογικών χώρων. Έτσι εντοπίζονται έγκαιρα κίνδυνοι από πλημμύρες, διάβρωση ή σεισμούς, και λαμβάνονται μέτρα πριν προκληθούν ζημιές.

Πορτογαλία – Πλαίσιο Ευαλωτότητας

Στην Πορτογαλία αναπτύχθηκε ένα δείκτης ευαλωτότητας για αρχαιολογικούς χώρους, που αξιολογεί την έκθεση σε πολλαπλές απειλές (σεισμοί, πλημμύρες, κλιματική αλλαγή). Το μοντέλο αυτό βοηθά στη στοχευμένη κατανομή πόρων και στην προτεραιοποίηση έργων προστασίας.

Τι μπορεί να υιοθετήσει η Ελλάδα

Η Ελλάδα μπορεί να ακολουθήσει την καλή πρακτική των Ιταλών για Συστηματική τηλεπισκόπηση και αισθητήρες σε ευάλωτους χώρους (π.χ. Δελφοί, Ολυμπία, Κνωσός). Μια καλή πρακτική, που ήδη εφαμρόζεται και σε κάποια μνημεία και στην χώρα μας είναι οι Δείκτες ευαλωτότητας για κάθε μνημείο, ώστε να υπάρχει σαφής εικόνα κινδύνων.

Θα βοηθούσαν πολύ οι Διεθνείς συνεργασίες με Ιταλία, Πορτογαλία και UNESCO για ανταλλαγή τεχνογνωσίας. Στην κατέυθυνση αυτη θα ήταν χρήσιμη και η νομική θωράκιση, δηαλδή η ενσωμάτωση της προστασίας μνημείων σε εθνικά και διεθνή σχέδια για την κλιματική κρίση.

Η Ελλάδα έχει ήδη κάνει βήματα με το Υπουργείο Πολιτισμού και τις Εφορείες Αρχαιοτήτων, αλλά μπορεί να ενισχύσει τη στρατηγική της υιοθετώντας διεθνή μοντέλα όπως το Metaponto της Ιταλίας και το πλαίσιο ευαλωτότητας της Πορτογαλίας, σε συνδυασμό με τις οδηγίες της UNESCO. Έτσι θα δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα πρόληψης και προστασίας, που θα διασφαλίσει ότι οι αρχαιολογικοί χώροι θα αντέξουν τις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης και των φυσικών καταστροφών.

ΠΗΓΕΣ:/www.culture.gov.gr

whc.unesco.org/en/disaster-risk-reduction

Διαχείριση φυσικών καταστροφών σε χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς(Management of natural disasters regarding cultural heritage sites) ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΑΜΜΗΣ 

https://www.zarpanews.gr/wp-content/uploads/2020/08/mikines-arthro.jpg

www.iefimerida.gr/politismos/mnimonio-synergasias-thorakisi-arhaiologikon-horon

www.uc.pt/en/heritage/vulnerability-framework

/www.ispc.cnr.it/en/project/metaponto

Eρευνητικό έργο Βιοποικιλότητα στους Αρχαιολογικούς Χώρους από το ΕΚΠΑ

Το γνωρίζατε ότι υπάρχουν περισσότερα από 10.000 είδη φυτών και ζώων  μόνο σε 20 Αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας; Ερευνητικό έργο έρχεται να συνεχίσει την έρευνα σε άλλους 35 Αρχαιολογικούς χώρους της χώρας μας!

Με στόχο τη σύνδεση της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος με την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, υπογράφηκε στις 2 Οκτωβρίου 2025 στην Αθήνα η Προγραμματική Σύμβαση για το ερευνητικό έργο «Βιοποικιλότητα στους Αρχαιολογικούς Χώρους – ΒΙΑΣ ΙΙ». Το έργο αποτελεί συνέχεια του επιτυχημένου ΒΙΑΣ Ι και φιλοδοξεί να επεκτείνει την καινοτόμο προσέγγιση σε πανελλαδικό επίπεδο.

Από την καταγραφή στη δράση

Το έργο ΒΙΑΣ Ι είχε καταγράψει περισσότερα από 10.460 είδη χλωρίδας και πανίδας σε 20 αρχαιολογικούς χώρους, πολλοί εκ των οποίων είναι ενταγμένοι στο δίκτυο Natura 2000 ή χαρακτηρίζονται ως Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Το ΒΙΑΣ ΙΙ επεκτείνει την έρευνα σε 35 αρχαιολογικούς χώρους σε όλη την Ελλάδα, συνδυάζοντας βιολογική καταγραφή με μελέτη ιστορικών, αρχαιολογικών και φιλολογικών πηγών.

Διεπιστημονική προσέγγιση και καινοτομία

Η ερευνητική μεθοδολογία βασίζεται στη συνεργασία επιστημόνων από τους τομείς της βιολογίας, της αρχαιολογίας, της ιστορίας και της περιβαλλοντικής επιστήμης. Χρησιμοποιούνται πηγές όπως αρχαία κείμενα, επιγραφές, νομίσματα, εικονογραφικά τεκμήρια, καθώς και αρχαιοβοτανικά και ζωοαρχαιολογικά δεδομένα. Σκοπός είναι η αποτύπωση της δυναμικής σχέσης μεταξύ φυσικού περιβάλλοντος, κλίματος, μικροοικοσυστημάτων και ανθρώπινων δραστηριοτήτων.

Επιστημονική γνώση και βιώσιμη ανάπτυξη

Το έργο αναμένεται να προσφέρει νέα επιστημονικά δεδομένα και να λειτουργήσει ως εργαλείο για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς. Παράλληλα, θα ενισχύσει την εμπειρία των επισκεπτών στους αρχαιολογικούς χώρους και θα συμβάλει στην ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών μέσω βιώσιμων πρακτικών διαχείρισης του περιβάλλοντος.

Ο πρύτανης του ΕΚΠΑ, Καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος, δήλωσε: «Μέσα από μια πρωτοποριακή διεπιστημονική προσέγγιση, συνδέουμε την προστασία της βιοποικιλότητας με την ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, δείχνοντας πως τα μνημεία και το φυσικό τους περιβάλλον αποτελούν ένα ενιαίο και ζωντανό οικοσύστημα. Το Πανεπιστήμιο Αθηνών δεσμεύεται να συμβάλει ουσιαστικά στην παραγωγή νέας γνώσης και στη διάχυση των αποτελεσμάτων στην κοινωνία».

O εορτασμός της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου στον αρχαιολογικό χώρο του Ωδείου Νικόπολης

Eκδηλώσεις για τον εορτασμό της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου στους αρχαιολογικούς χώρους και τα μουσεία πραγματοποιεί το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Η πρόσβαση για το κοινό θα είναι με ελεύθερη είσοδο.

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας φιλοξενεί σε συνεργασία με τον Δήμο Πρέβεζας τη μουσικοθεατρική παράσταση ΜΑΤΩΜΕΝΟΣ ΓΑΜΟΣ του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, στον αρχαιολογικό χώρο του Ωδείου Νικόπολης, την Παρασκευή, 12 Αυγούστου 2022 και ώρα 21:00.

Την παράσταση θα παρουσιάσει το Σωματείο οι Φίλοι του Χορού και του Θεάτρου ΤΕΡΨΙΧΟΡΗ, που ιδρύθηκε στη Λευκάδα το 1996 αποβλέποντας στην ανάδειξη των τεχνών, του χορού και του θεάτρου.

Ο «Ματωμένος Γάμος» συμπληρώνει την τριλογία-αφιέρωμα αλλά και επιρροή του Λόρκα στην Αρχαία Ελληνική Τραγωδία (τα άλλα δύο έργα είναι η «Γέρμα» και το «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα»). Εμπνευσμένος από ένα αληθινό γεγονός στην Ανδαλουσιανή πόλη Nijar το 1933, δημιουργεί μια ιστορία καταπιεσμένων συναισθημάτων, τα οποία αναβλύζοντας από την αιώνια πηγή της αγάπης παρασέρνουν στο ξέσπασμά τους όλες τις ψυχές.

Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη. Είσοδος άνω των 14 ετών.

Για όσους θέλουν να απολαύσουν την Αυγουστιάτικη Πανσέλληνο η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας την ημέρα του εορτασμού, 12 Αυγούστου θα κρατήσει ανοιχτούς για το κοινό τους αρχαιολογικούς χώρους Νεκρομαντείου Αχέροντα και Κάστρου Πάργας από τις 20:00 έως τις 24:00 με ελεύθερη είσοδο για όλους.

Πληροφορίες: 26820 89890, 26820 89892

 

Μοιραστείτε τις αναμνήσεις σας από τους Δελφούς- Δράση για την Διεθνή Ημέρα Μουσείων

 

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Φωκίδος συμμετέχει στον ψηφιακό εορτασμό της Διεθνούς Ημέρας Μουσείων, στις 18 έως 30 Μαΐου 2021, με τη δράση «Αναμνήσεις από τους Δελφούς – Memories from Delphi».

Στο πλαίσιο αυτό καλεί τους φίλους και τις φίλες του μουσείου του αρχαιολογικού χώρου να ανακαλέσουν τις μνήμες των Δελφών και αναρτήσουν τα ενθυμήματα αυτά στη σχετική σελίδα-εκδήλωση στο facebook (DelphiCulture).

Για το 2021 ως θέμα της Διεθνούς Ημέρας Μουσείων επιλλέχθηκε «Το Μέλλον των Μουσείων: Αναστοχασμός και Επανεκκίνηση». Με δεδομένο ότι μετά την πρωτοφανή κρίση λόγω της πανδημίας της COVID-19,  δέχθηκαν πλήγμα μεταξύ άλλων τομέων και τα μουσεία, τα οποία τώρα καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση τους με το κοινό και να επιβεβαιώσουν με αποφασιστικό τρόπο τον ουσιαστικό και καθοριστικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσουν για ένα δίκαιο και βιώσιμο μέλλον. 

Στο πνεύμα αυτό η Εφορεία Αρχαιοτήτων Φωκίδος  θεωρεί ότι οι αναμνήσεις ενός ευτυχισμένου παρελθόντος αποτελούν το καλύτερο εφόδιο  για την πραγμάτωση ενός δημιουργικού μέλλοντος,  καλεί στην παρουσίαση των «δελφικών» στιγμών του κοινού , ως αναπόσπαστο μέρος της κοινής  συλλογικής εμπειρίας. 

Στόχος είναι μέσα από τη δράση να ανακτηθεί σταδιακά και να ενδυναμωθεί στην νέα αυτή περίοδο η σχέση όλων μας με τους Δελφούς…

 Περισσότερες οδηγίες για τη δράση μας θα δοθούν μέσω της σελίδας DelphiCulture στο facebook. 

Στις 18 Μαΐου 2021 η είσοδος στους αρχαιολογικούς χώρους και στα μουσεία του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού θα είναι ελεύθερη.

Εκδηλώσεις για την Πανσέληνο σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία

 Την Πανσέληνο του Φθινοπώρου, γνωστή και ως του καλαμποκιού θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν σήμερα σε αρχαιολογικούς χώρους Έλληνες και επισκέπτες του τόπου. Τις ιδιαίτερες δονήσεις των χώρων θα μπορούν να νιώσουν σε Αττική και σε όλη την Ελλάδα, όπου το υπουργείο Πολιτισμού έχει οργανώσει εκδηλώσεις.

Οι εκδηλώσεις είναι δωρεάν, αλλά καταβάλεται το αντίτιμο για το εισιτήριο εισόδου σε κάθε χώρο, όπου υπάρχει.
Είναι υποχρεωτική η προκράτηση θέσης.

 

ΑΤΤΙΚΗ

Πανσέληνος Σεπτεμβρίου – Κουιντέτο Ξύλινων Πνευστών της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών στο Ι.Ν. Αγ. Γεωργίου (Ομορφοκκλησιά) Γαλατσίου , στις 20.30

Η τέχνη της μεταγραφής μιας μουσικής από ένα όργανο ή σύνολο οργάνων για ένα άλλο είναι διαχρονικά παρούσα στην ιστορία της λόγιας ευρωπαϊκής μουσικής. Συχνά είναι μία αισθητική (και τεχνική) πρόκληση για τους μεταγράφοντες, ενώ άλλοτε γίνεται με σκοπό να φέρει σε επαφή ένα ευρύτερο κοινό με μουσικές που δεν θα μπορούσε να έχει εύκολα επαφή. Tο Κουιντέτο Ξύλινων Πνευστών της Κ.Ο.Α. διαμορφώνει ένα πλούσιο πρόγραμμα, που στον πυρήνα του βρίσκονται ευφάνταστες μεταγραφές για το παραπάνω σχήμα από τον χώρο της όπερας (Μαγικός αυλός, Καβαλερία Ρουστικάνα, Ριγκολέτο και Τουραντότ), του κινηματογράφου (Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος), του μιούζικαλ (West Side Story) και του ελαφρού τραγουδιού (μελωδίες του Χατζιδάκι). Κουιντέτο Ξύλινων Πνευστών της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών: Φλάουτο: Βαγγέλης Σταθουλόπουλος Όμποε: Χριστίνα Παντελίδου Κλαρινέτο: Σπύρος Μουρίκης Φαγκότο Οδυσσέα Μπάσιο Κόρνο: Γρηγόρη Ασωνίτη

«Αθηναίων Πολιτεία – Από τον Θησέα στον Σόλωνα»στον Αρχαιολογικό Χώρο  της Ακαδημίας Πλάτωνος
 και «Αθηναίων Πολιτεία – από τον Θησέα στον Σόλωνα» από το Εθνικό Θέατρο , Αρχαιολογικός χώρος Ακαδημίας Πλάτωνος (Παλαίστρα), στις 19.00

Το έργο Αθηναίων Πολιτεία είναι μια ανθολόγηση κειμένων της αρχαίας ιστοριογραφίας (Ηρόδοτος, Θουκυδίδης, Αριστοτέλης, Πλούταρχος, Διογένης Λαέρτιος, κ.ά.) και άλλων ιστορικών-αρχαιολογικών πηγών (επιγραφές, αρχαιολογικά κείμενα), που ανασυνθέτουν -σε επεισοδιακή μορφή- την περιπετειώδη πορεία του Αθηναϊκού πολιτεύματος προς τη δημοκρατία (7ος – 6ος αι. π.Χ.). Πρόκειται για πέντε αυτοτελή, αφηγηματικά «ιστορήματα»– διασκευασμένα σε δραματική μορφή και για θεατρική απόδοση, τα οποία συνέχονται θεματολογικά σε ένα ενιαίο ιστορικό-πολιτικό διακείμενο. Τα κεφάλαια ανα-διηγούνται ιστορίες όπως το Κυλώνειο Άγος, η νομοθεσία του Σόλωνα κ.ά. Οι ιστορίες αυτές παρουσιάζονται για πρώτη φορά σε θεατρική μορφή σε σημαίνοντες αρχαιολογικούς τόπους και μουσεία· τα πλέον ιδεώδη –για την παράστασή τους– «θέατρα».
Συντελεστές: Μετάφραση-Διασκευή: Γιάννης Λιγνάδης
Ιστορική Τεκμηρίωση-Επιμέλεια: Ανδρονίκη Μακρή
Σκηνοθεσία: Βασίλης Παπαβασιλείου
Κοστούμια / Βοηθός Σκηνοθέτη: Νικολέτα Φιλόσογλου
Κίνηση: Ερμής Μαλκότσης
Διανομή (αλφαβητικά): Αλεξάνδρα Αϊδίνη, Μάνος Βαβαδάκης, Κώστας Κοράκης, Άγγελος Μπούρας, Κατερίνα Πατσιάνη

ΝΑΥΠΛΙΟ

Ρεσιτάλ με έργα του Μίκη Θεοδωράκη από την Εθνική Λυρική Σκηνή  με τον Ζαχαρία Καρούνης  στο Φρούριο Παλαμηδίου, Ναύπλιο στις 20.30

Η Εθνική Λυρική Σκηνή, γιορτάζοντας την συμπλήρωση 95 χρόνων από τη γέννηση του μεγάλου Έλληνα συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη (1925), διοργανώνει σειρά συναυλιών προς τιμήν του. Θα παρουσιαστούν εμβληματικά τραγούδια του που «σημάδεψαν» τον ελληνισμό για περισσότερο από μισό αιώνα, λυρικές και επικές αναφορές από τους κύκλους τραγουδιών του σε συνεργασία με τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, «ψηφίδες» από τις παγκοσμίου φήμης κινηματογραφικές επιτυχίες αλλά και τα μεγαλειώδη λαϊκά του έργα. Έργα που άφησαν ανεξίτηλα τα «δακτυλικά» τους αποτυπώματα τόσο στην διεθνή μουσική δημιουργία, όσο και την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου μας.
Οι τέσσερις χαρισματικοί, καταξιωμένοι και αναγνωρισμένοι για την καλλιτεχνική τους προσφορά, ερμηνευτές, Ρίτα Αντωνοπούλου, Θοδωρής Βουτσικάκης, Ζαχαρίας Καρούνης και Μπέττυ Χαρλαύτη, επικυρώνουν με τον καλύτερο τρόπο την διαχρονικότητα των μηνυμάτων της μουσικής του Μίκη Θεοδωράκη, μεταλαμπαδεύοντας το βαθύτερο νόημά τους στις νεότερες γενιές.
Μαζί τους στο πιάνο, ο ενορχηστρωτής και Υπεύθυνος της Μουσικής Βιβλιοθήκης και του Ιστορικού Αρχείου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Γιάννης Μπελώνης, στενός συνεργάτης του Μίκη Θεοδωράκη για περισσότερο από μια δεκαετία.
Συντελεστές:
Τραγούδι: Ζαχαρίας Καρούνης
Πιάνο: Γιάννης Μπελώνης

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
«Έρως-Ήρως» από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος στον προαύλιο χώρο του Ιερού Ναού Αγίας Σοφίας, στις 20.30

Θεατρική διασκευή διηγήματος.
Είχε μάθει προ ημερών ότι η μάννα της την επανδρολογούσε μ’ ένα νοικοκύρην στεργιώτην, από κει πέραν απ’ τα Εικοσιτέσσερα Χωριά. Πού τον ηύρε; Τάχα δεν υπήρχαν γαμβροί εις την πατρίδα, εις το ωραίον χωρίον, το παραθαλάσσιον; Και δεν ήτο αυτός, εις μεταξύ όλων, καλός γαμβρός; Διατί εβιάζετο η μάννα της; Αλλά διατί να υποπτεύση ότι εκείνη ήτο αυτή, η εύμορφη κόρη; Από πού κι ως πού; Τάχα δεν υπήρχον άλλαι νύμφαι; Όχι, δεν ηδύνατο να το πιστεύση ότι ήτον αυτή. Το Αρχοντώ είχε καιρόν. Το γνωστό διήγημα «Έρως-ήρως», που έγραψε ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης το 1897, μιλά για έναν ανεκπλήρωτο έρωτα με κεντρικό χαρακτήρα τον Γιώργη, έναν νεαρό ναύτη, που αναγκάζεται να μεταφέρει με τη βάρκα του την Αρχοντώ, τον κρυφό έρωτα του, και τον πλούσιο γέρο με τον οποίο μόλις την πάντρεψε με το ζόρι η μάνα της.
Συντελεστές: Κείμενο: Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
Διασκευή-Σκηνοθεσία: Νίκος Κουσούλης
Βοηθός σκηνοθέτη: Νίκος Τσολερίδης
Ηθοποιοί: Ιωάννα Γεωργαντά, Ηλίας Κουγιουμτζής, Σταυρούλα Κουλούρη, Κωνσταντίνος Λιάρος

ΚΟΖΑΝΗ
Το Σύνολο εγχόρδων από την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης  στον  Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής Κοζάνης (Αύλειος χώρος) , στις  21.00

Στον αύλειο χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου Αιανής, σύνολο εγχόρδων της Κ.Ο.Θ. θα παρουσιάσει τα ‘Δύο Βυζαντινά Σκίτσα’ του Σόλωνα Μιχαηλίδη, έργο γεμάτο συναισθήματα και πρωτότυπες μελωδίες βυζαντινότροπου χαρακτήρα, που αποτελεί αποτέλεσμα των μελετών του Κύπριου ιδρυτή της Κ.Ο.Θ. για τη βυζαντινή μουσική παράδοση. Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται με το διαχρονικό αριστούργημα του Αντόνιο Βιβάλντι ‘Οι Τέσσερις Εποχές’, που αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα έργα στην ιστορία της μουσικής. Σόλο βιολί και διεύθυνση ορχήστρας ο εξάρχων βιολιστής της Κ.Ο.Θ. Σίμος Παπάνας.

Συντελεστές: Σύνολο εγχόρδων της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης
Μουσική διεύθυνση/βιολί: Σίμος Παπάνας

Πρόγραμμα: Σόλων Μιχαηλίδης: Δύο Βυζαντινά Σκίτσα, για ορχήστρα εγχόρδων
Αντόνιο Βιβάλντι: Οι Τέσσερις Εποχές, τέσσερα κοντσέρτα για βιολί και ορχήστρα εγχόρδων

Λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών που επικρατούσαν την Τρίτη 25 Αυγούστου στην περιοχή, δεν κατέστη δυνατόν να πραγματοποιηθεί η προγραμματισμένη συναυλία του συνόλου εγχόρδων της Κ.Ο.Θ. στον αύλειο χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου Αιανής. Η συναυλία θα πραγματοποιηθεί αύριο, Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου, ώρα 21:00.
Ισχύουν οι ίδιες προκρατήσεις.

ΛΑΡΙΣΑ
Σόλο του Γιώργου Κοτσιφάκη από την Εθνική Λυρική Σκηνή  στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας  στις 12.15 & 13.00

Ο καταξιωμένος χορευτής Γιώργος Κοτσιφάκης παρουσιάζει ένα χορευτικό σόλο σε χορογραφία Χρήστου Παπαδόπουλου, με τη συνοδεία του καλλιτεχνικού διευθυντή της Εστουδιαντίνας Νέας Ιωνίας Βόλου και δεξιοτέχνη Ανδρέα Κατσιγιάννη στο σαντούρι. Ο Χρήστος Παπαδόπουλος σημειώνει: «Ένα ντουέτο. Ένα σώμα και ένα μουσικό όργανο. Το ντουέτο αυτό εμπνέεται από την ελληνική μυθολογία και αποπειράται μέσα σε πέντε μόλις λεπτά να σκιαγραφήσει και να διαγράψει μια τιτάνια ανθρώπινη διαδρομή και εξέλιξη. Η διαδρομή αυτή ξεκινά με τη μυθολογική δημιουργία του ανθρώπου ως ένα θεϊκό αστείο, συνεχίζει με τη σχέση αθάνατου-θνητού και πώς αυτή αναδιαμορφώνεται μέσα στους αιώνες και τελειώνει με τα πρώτα βήματα του ανθρώπου ως ανεξάρτητου πλάσματος που λαχτάρα να αυτοπροσδιοριστεί και να ορίσει το μέλλον του. Συνεχίζοντας την έρευνα της συνάντησης σώματος και ήχου, πώς αυτά συναντιούνται και αλληλοεπηρεάζονται, επιχειρείται η δημιουργία ενός ιδιότυπου παραστασιακού κώδικα στηριζόμενου τόσο στην αφηγηματικότητα της κίνησης όσο και στη λειτουργία της ίδιας της μουσικής».
Συντελεστές:
Χορογραφία: Χρήστος Παπαδόπουλος
Σαντούρι: Ανδρέας Κατσιγιάννης

Εστουδιαντίνα Νέας Ιωνίας Βόλου από την Εθνική Λυρική Σκηνή στο Αρχαίο Θέατρο Λάρισας Β’ στις 20.30

Η καταξιωμένη ορχήστρα Εστουδιαντίνα Νέας Ιωνίας Βόλου, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Ανδρέα Κατσιγιάννη, περιοδεύει το φετινό καλοκαίρι με δύο διαφορετικά μουσικά προγράμματα. Κάθε πρόγραμμα και ένα συναρπαστικό μουσικό ταξίδι. Το πρώτο περιλαμβάνει ένα αφιέρωμα στη Σμύρνη και τον Πειραιά, ενώ το δεύτερο είναι αφιερωμένο εξ ολοκλήρου στη θάλασσα και στην ξενιτιά.
Σε αυτή τη συναυλία θα παρουσιαστεί το πρόγραμμα Mare Nostrum το οποίο αποτελείται από δύο κύκλους. Ο πρώτος κύκλος (Το ταξίδι, στη δική μας θάλασσα) είναι αφιερωμένος στη θάλασσα που ενώνει 23 διαφορετικούς λαούς. Μελωδίες κοινές και διασκευές πρωτότυπες συναντιούνται επί σκηνής με την Εστουδιαντίνα σε μια πανδαισία ήχων και ρυθμών. Στον δεύτερο κύκλο (Έρωτας στην ξενιτιά) το ταξίδι ξεκινά από την Ανατολή και τα Βαλκάνια, φτάνει έως τα ελληνόφωνα χωριά της Κάτω Ιταλίας και τα φάντο της Πορτογαλίας και καταλήγει στην Ελλάδα του χθες και του σήμερα.
Παραγωγή της Εναλλακτικής Σκηνής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής
Συντελεστές:
Τραγουδούν: Απόστολος Μόσιος, Ευτυχία Μητρίτσα
Σολίστ: Κυριάκος Γκουβέντας (βιολί), Κώστας Γεδίκης (μπουζούκι, λάφτα), Απόστολος Μόσιος (κιθάρα – 1/9), Αποστόλης Βαλαρούτσος (κιθάρα – 3, 5, 6,/9), Δήμος Βουγιούκας (ακορντεόν), Σταύρος Κουσκουρίδας (πνευστά), Δημήτρης Γκαβαρδίνας (κρουστά), Φίλιππος Ρέτσιος (πιάνο), Κώστας Κωνσταντίνου (μπάσο), Ανδρέας Κατσιγιάννης (σαντούρι)

Ποιό ιερό έκρυβε το εκκλησάκι της Αγίας Κυριακής στην Σπάρτη;

Πανάρχαιο είναι το ιερό του Αμυκλαίου Απόλλωνος (επίσης γνωστό ως Αμυκλαίον), που υπήρξε το σπουδαιότερο κέντρο λατρείας των αρχαίων Σπαρτιατών και η ανάπτυξή του αρχίζει ήδη από την προϊστορική περίοδο. Ερείπια του ναού σώζονται σε μικρή απόσταση από την σύγχρονη Σπάρτη, εκεί όπου κατά την αρχαιότητα βρισκόταν η πόλη Αμύκλαι. Πρόεκται για έναν πολύ ενδιαφέρον αρχαιολογικό χώρο στην Πελοπόννησο, που θα κεντρίσει την περιέργεια σε όσους ενδιαφέρονται να μάθουν για αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικά μνημεία.

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου

Αρχαιολογικός χώρος

Μόλις 5 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από το κέντρο της Σπάρτης και επί του λόφου της Αγίας Κυριακής, που βρίσκεται περίπου 600 μέτρα ανατολικά του σύγχρονου οικισμού Αμύκλες, εντοπίζονται τα κατάλοιπα από το αρχαίο ιερό του Αμυκλαίου Απόλλωνος. Το ιερό αυτό αποτελούσε, σύμφωνα με τις γραπτές πηγές (όπως οι αναφορές του αρχαίου συγγραφέα Πολύβιου), το σπουδαιότερο κέντρο λατρείας των Λακεδαιμονίων.

Η ταύτιση της θέσεως του ιερού επιβεβαιώθηκε από την ανακάλυψη, στο λόφο της Αγίας Κυριακής και στα περίχωρα, ενσφράγιστων θραυσμάτων κεράμων στέγης, όπου διακρίνονται οι λέξεις Απόλλωνος και Αμυκλαίοι. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Χρήστο Τσούντα και τα πορίσματα των ερευνών του, ο ναός, κατά την πρώιμη και ύστερη εποχή του Χαλκού, πρέπει να τοποθετείται στην νοτιοανατολική πλευρά του λόφου. 

Λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες που μας παρέχει ο Πολύβιος, καθώς και το γεγονός ότι το άλλο σημαντικό ιερό της αρχαίας πόλης, αυτό της Αλεξάνδρας Κασσάνδρας, εντοπίστηκε κοντά στο σύγχρονο χωριό, εικάζεται ότι οι αρχαίες Αμύκλαι εκτείνονται βόρεια και δυτικά του λόφου της Αγίας Κυριακής προς το σύγχρονο χωριό Αμύκλες.

Ανασκαφές και θρόνος

Ο Χρήστος Τσούντας ήταν ο πρώτος ανασκαφέας του ιερού, το 1889-90. Ο εν λόγω αρχαιολόγος αποκάλυψε κτιστό θρόνο και τον περίβολο του ναού. Στα νοτιοδυτικά της νεώτερης εκκλησίας της Αγίας Κυριακής ανασκάφηκε ημικυκλικό θεμέλιο με ορθογώνια κατασκευή στο εσωτερικό. Ο Τσούντας θεώρησε την κατασκευή αυτή ως βάθρο του αγάλματος του Απόλλωνος.

Η ανασκαφή συνεχίστηκε το 1904 από τον Α. Furtwaengler και τον αρχιτέκτονα E. Fiechter (1904), και το 1907 από τον Α. Σκιά, ο οποίος μετακίνησε την εκκλησία της Αγίας Κυριακής για να συμπληρωθεί η ανασκαφή και να ελευθερωθούν τα αρχιτεκτονικά μέλη του θρόνου.

Κατά την ανασκαφή αυτή εξακριβώθηκε ότι ο θρόνος βρισκόταν κάτω από το εκκλησάκι της Αγίας Κυριακής. Η ανασκαφή συνεχίστηκε το 1924 από τους E. Buschor και W. von Massow και επιβεβαιώθηκε η χρήση του χώρου ως λατρευτικού ήδη από τα ύστερα μυκηναϊκά χρόνια.

Βωμός και άλλα ευρήματα

Επίσης ανακαλύφθηκε ένας κυκλικός κλιμακωτός βωμός. Μια νέα, ακριβέστερη αναπαράσταση του κυκλικού βωμού, μέσω της σχεδιαστικής απόδοσης από μόνο 5 οικοδομικά μέλη, έχει παρουσιασθεί από τον Μανόλη Κορρέ. Στα πλαίσια των εργασιών αναστήλωσης που διεξήχθησαν κατά τους θερινούς μήνες του 2009, μπόρεσε να πραγματοποιηθεί η μερική αναστήλωση και αυτού του μνημείου, αλλά και να επιβεβαιωθεί το εκτόπισμά του, που ανέρχεται σε 8 μέτρα διάμετρο και 4 μέτρα ύψος.

Εξάλλου, βρέθηκαν θεμέλια οικοδομημάτων που χρονολογούνται τον 4ο με 5ο αιώνα μ.Χ.. Παράλληλα, αποκαλύφθηκε ένα τμήμα ερμαϊκής στήλης, που είχε χρησιμοποιηθεί ως οικοδομικό υλικό για την κατασκευή ενός αγωγού. Η στήλη χρονολογείται στον 4ο αιώνα μ.Χ.

Αποτελεί ευτυχές γεγονός ότι το χαμένο πάνω τμήμα της στήλης ανακαλύφθηκε στις αποθήκες του Αρχαιολογικού Μουσείου της Σπάρτης. Τελικά αποδείχτηκε ότι αυτό το θραύσμα είχε βρεθεί σε χωράφι κοντά στις Αμύκλες το 1890, κατά τις ανασκαφικές εργασίες που διηύθυνε ο Τσούντας.

Ιστορία του Αμυκλαίου

Το Αμυκλαίον ακμάζει σε όλες σχεδόν τις φάσεις της προϊστορικής περιόδου. Οι ανασκαφές έδειξαν την ύπαρξη οικισμού της Μεσοελλαδικής περιόδου (2000-1600 π.Χ.) πάνω στο λόφο. Κατά την Μυκηναϊκή εποχή (1600-1100 π.Χ.) η θέση παίρνει λατρευτικό χαρακτήρα, όπως πιστοποιούν τα πολυάριθμα ειδώλια που ήλθαν στο φως.

Από την Αρχαϊκή έως και την Ρωμαϊκή περίοδο, το Αμυκλαίον αποτελεί σημαντικό πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο της Σπάρτης. Η σημαντικότατη σπαρτιατική γιορτή Υακίνθεια που λάμβανε χώρα στο Αμυκλαίον συμβολίζει την πολιτική συμφιλίωση της Δωρικής Σπάρτης (Απόλλων) με τον προδωρικό πληθυσμό των Αμυκλών (Υάκινθος).

Σημειώνεται πως ο αρχιτέκτων Βαθυκλής από την ιωνική Μαγνησία επί Μαιάνδρω προσκλήθηκε να φιλοτεχνήσει στη Σπάρτη το θρόνο, που πλαισίωνε το ύψους 14 μέτρων ξόανο του Απόλλωνα κατά τα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ., την εποχή δηλαδή που η Σπάρτη αναδείχτηκε νικήτρια από τη σύγκρουση με το Άργος και στη συνέχεια ίδρυσε την Πελοποννησιακή Συμμαχία. Σε αυτήν ακριβώς τη δεύτερη μνημειακή φάση του ιερού πραγματοποιήθηκε η ανέγερση του κυκλικού βωμού. Πολλά αρχιτεκτονικά μέλη από τον "Θρόνο" του Βαθυκλέους αναγνώρισε, ταύτισε και δημοσίευσε ο Α. Δεληβοριάς το 1968.

Πηγές

http://www.amyklaion.gr

http://odysseus.culture.gr

Ανδρόνικος, Μ., Λακωνικά ανάγλυφα, Πελοποννησιακά 1, 1956, σελ. 253-314.

Αντωνάκος, Σ.Π., Aμύκλαι (1982).