Ένα από τα πέντε γνωστά αυτοπορτρέτα της Αρτεμισίας βγαίνει στο σφυρί του Christie’s. Πρόκειτια για το αυτοπορτρέτο ως Αγία Αικατερίνη της Αλεξάνδρειας, θα παρουσιαστεί στις 4 Φεβρουαρίου 2026 στη Νέα Υόρκη από τον οίκο Christie’s, με εκτιμώμενη τιμή 2,5 έως 3,5 εκατομμύρια δολάρια. Το έργο, μικρών διαστάσεων αλλά τεράστιας ιστορικής σημασίας, ανήκει στον ελάχιστο πυρήνα των πέντε αυθεντικών αυτοπορτρέτων της πιο διάσημης ζωγράφου του 17ου αιώνα και θεωρείται πιθανότατα το παλαιότερο.
Η επανεμφάνισή του στη διεθνή αγορά τέχνης αναζωπυρώνει το ενδιαφέρον για την καλλιτέχνιδα που κατόρθωσε να επιβληθεί σε ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον, μετατρέποντας την προσωπική της ιστορία σε καλλιτεχνική δύναμη.
Η Φλωρεντία ως σημείο καμπής: όταν «η Αρτεμισία έγινε Αρτεμισία»
Ο πίνακας χρονολογείται γύρω στο 1615, λίγο μετά τη μετακόμιση της Αρτεμισίας στη Φλωρεντία. Ήταν μια περίοδος καθοριστική: μακριά από τη Ρώμη και τη βαριά σκιά του πατέρα της, Οράτσιο Τζεντιλέσκι, η νεαρή ζωγράφος βρήκε στη μεδίκεια πόλη τον χώρο να διαμορφώσει την καλλιτεχνική της ταυτότητα. Όπως έχει γράψει ο ιστορικός τέχνης Keith Christiansen, εκείνη την εποχή «η Αρτεμισία έγινε Αρτεμισία» – μια αυτόνομη, καλλιεργημένη και αποφασισμένη δημιουργός.
Η καλλιτέχνις είχε ήδη αποδείξει το ταλέντο της από τα δεκαέξι της χρόνια, παρά τους αυστηρούς περιορισμούς που της επέβαλε η κοινωνική θέση της ως ανύπαντρης γυναίκας. Το 1612, μετά τον τραυματικό βιασμό της από τον Αγκοστίνο Τάσσι και τη δίκη που την υποχρέωσε να καταθέσει υπό βασανιστήρια, η Αρτεμισία παντρεύτηκε και εγκαταστάθηκε στη Φλωρεντία. Εκεί ξεκίνησε μια νέα ζωή και μια νέα καλλιτεχνική πορεία.
Η Αγία Αικατερίνη ως προσωπικό σύμβολο
Στο αυτοπορτρέτο, η Αρτεμισία απεικονίζει τον εαυτό της ως την Αγία Αικατερίνη της Αλεξάνδρειας, μάρτυρα του 4ου αιώνα. Τα σύμβολα της αγίας –ο φοίνικας του μαρτυρίου, το στέμμα, ο σπασμένος τροχός με τα καρφιά– πλαισιώνουν το πρόσωπο της ζωγράφου, που καταλαμβάνει σχεδόν ολόκληρη τη σύνθεση. Η έκφραση είναι αποφασισμένη, συγκεντρωμένη, με μια ένταση που αποκαλύπτει την προσωπική της ταύτιση με τη μορφή.
Η στάση υποδηλώνει ότι η καλλιτέχνις εργαζόταν μπροστά σε καθρέφτη, μια τεχνική που χρησιμοποίησε συχνά στα αυτοπορτρέτα της. Τα χαρακτηριστικά της –η έντονη γνάθος, τα βαριά βλέφαρα, τα σφιγμένα χείλη– επανεμφανίζονται σε όλα τα γνωστά αυτοπορτρέτα της, αλλά και σε χαρακτικά και πορτρέτα της εποχής.
Η αυτοπροσωπογραφία ως στρατηγική επιβίωσης και προβολής
Η φλωρεντινή περίοδος ήταν η εποχή όπου η Αρτεμισία αξιοποίησε το αυτοπορτρέτο ως εργαλείο επαγγελματικής διεκδίκησης. Σε μια πόλη με μακρά παράδοση αυτοπροσωπογραφιών καλλιτεχνών, η ζωγράφος κατανόησε τη δύναμη της εικόνας της και την ενέταξε συνειδητά στη στρατηγική της. Όπως έχει επισημάνει ο μελετητής Christopher Marshall, η Αρτεμισία χειρίζεται τους κώδικες της προσωπογραφίας με τρόπο που καθιστά το πρόσωπό της άμεσα αναγνωρίσιμο και άρρηκτα συνδεδεμένο με τη φήμη της.
Το αυτοπορτρέτο ως Αγία Αικατερίνη είναι μια δήλωση ταυτότητας, δύναμης και αυτοπροβολής. Η δημοπρασία του Christie’s αναμένεται να προσελκύσει διεθνές ενδιαφέρον, όχι μόνο για τη σπανιότητα του έργου, αλλά και για την ιστορία της γυναίκας που το δημιούργησε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου