Η ταινία Les Misérables(2019) του Ladj Ly ανοίγει με μια σκηνή που μοιάζει με υπόσχεση: χιλιάδες άνθρωποι, παιδιά και έφηβοι, πανηγυρίζουν την κατάκτηση του Μουντιάλ του 2018. Ζητωκραυγές, σημαίες, χοροπηδητά, ένα ξέφρενο κλίμα ενότητας κάτω από τα χρώματα της Γαλλίας. Μια στιγμή συλλογικής ευφορίας που μοιάζει να σβήνει, λίγα λεπτά αργότερα, όταν η κάμερα κατεβαίνει από τα Ηλύσια Πεδία στις υποβαθμισμένες γειτονιές του Μονφερμέιγ. Εκεί όπου η πραγματικότητα δεν έχει καμία σχέση με το εθνικό αφήγημα.
Η πλοκή: από την πανηγυρική ενότητα στη βίαιη καθημερινότητα
Σύμφωνα με τη σύνοψη της ταινίας, ο νεοφερμένος αστυνομικός Στεφάν Ρουΐζ εντάσσεται στην ομάδα κατά της εγκληματικότητας και γρήγορα ανακαλύπτει μια πόλη που βράζει: συμμορίες, καρτέλ ναρκωτικών, πορνεία, άτυπες εξουσίες, θρησκευτικές ομάδες, Ρομά, Αφρικανοί, Μαγρεμπίνοι. Μια κοινωνία σε διαρκή τριβή, όπου η παραβατικότητα και η αστυνομική αυθαιρεσία συνυπάρχουν σαν δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.
Η υπόθεση εκτοξεύεται όταν ένας έφηβος κλέβει ένα λιονταράκι από τσίρκο, οδηγώντας σε μια αλυσιδωτή αντίδραση που κορυφώνεται με μια αστυνομική βία καταγεγραμμένη από drone — ένα εύρημα που λειτουργεί σαν σύγχρονο «μάτι» της κοινωνίας, αδύνατο να φιμωθεί.
Σκηνοθεσία: μια πόλη από ψηλά, χωρίς ψευδαισθήσεις
Ο Ladj Ly κινηματογραφεί το Παρίσι από ψηλά, όχι όμως το καρτ-ποστάλ Παρίσι. Αντί για τον ρομαντισμό του Σηκουάνα, βλέπουμε μια πόλη-λαβύρινθο, μια «ζούγκλα» από τσιμεντένιες πολυκατοικίες, μια ωμή, ειλικρινή εικόνα της μητρόπολης που δεν χωράει σε τουριστικούς οδηγούς.
Οι λήψεις με drone, που έχουν σχολιαστεί θετικά από διεθνή μέσα όπως το Roger Ebert και το Cineuropa, λειτουργούν όχι μόνο ως τεχνικό επίτευγμα αλλά και ως σχόλιο πάνω στην επιτήρηση, την έκθεση και την αδυναμία απόκρυψης της αλήθειας.
Θεματικές: συνύπαρξη, όρια, φτώχεια, διαχρονικότητα
Η ταινία δεν ενδιαφέρεται για εύκολες απαντήσεις. Εστιάζει στα όρια της συνύπαρξης, στη σύγκρουση μειονοτήτων, στην αδυναμία συμφιλίωσης, στη διαχρονικότητα της φτώχειας. Το σχολείο που ονομάζεται «Ουγκώ» δεν είναι τυχαίο: ο Victor Hugo έγραψε τους Άθλιους στο Μονφερμέιγ, και η ταινία υπαινίσσεται ότι οι «άθλιοι» του σήμερα δεν απέχουν πολύ από εκείνους του 19ου αιώνα.
Οι σκηνές από το παζάρι που θυμίζει Ανατολή, οι διαμάχες μεταξύ έγχρωμων και Ρομά, η δυσκολία προσαρμογής στους νόμους, η αμφίθυμη σχέση με τις αρχές — όλα συνθέτουν ένα μωσαϊκό κοινωνικής έντασης που δεν εξωραΐζεται.
Διεθνής κριτική: ένας «καθρέφτης» της Γαλλίας
Η ταινία απέσπασε διθυραμβικές κριτικές διεθνώς. Το Wall Street Journal τη χαρακτήρισε «συγκλονιστικό, τρομακτικό και απρόσμενα συγκινητικό πορτρέτο μιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας στο χείλος της έκρηξης». Το TheWrap μίλησε για «μια ιστορία που επαναλαμβάνεται εδώ και εκατοντάδες χρόνια». Το Roger Ebert την περιέγραψε ως «μια ταινία που δείχνει πώς ένα μικρό περιστατικό μπορεί να γίνει πυρκαγιά».Το Cineuropa την αποκάλεσε «οξεία, ρεαλιστική και εκρηκτική».
Γιατί αξίζει να τη δεις
Το Les Misérables δεν στέκει μόνο στην αστυνομική βία. Είναι μια κραυγή για μια κοινωνία που ζει σε μόνιμη κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Ένα έργο που αρχίζει με πανηγυρισμούς και τελειώνει με μια έκρηξη — κυριολεκτική και μεταφορική. Ένα σινεμά που δεν χαρίζεται, δεν ωραιοποιεί, δεν κλείνει το μάτι. Μόνο κοιτάζει κατάματα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου