Μεγάλη έκθεση για την ομοφυλοφιλία στο Kunstmuseum Basel με 100 έργα του 19ου και 20ού αιώνα

Το Kunstmuseum Basel παρουσιάζει από τις 7 Μαρτίου την έκθεση «The First Homosexuals. The Birth of New Identities, 1869–1939», μια μεγάλη μουσειακή παραγωγή αφιερωμένη στη διαμόρφωση των πρώτων σύγχρονων αντιλήψεων γύρω από τη σεξουαλικότητα, το φύλο και την ταυτότητα.

Η έκθεση περιλαμβάνει περίπου 100 έργα – πίνακες, φωτογραφίες, γλυπτά και έργα σε χαρτί – και αποτελεί εξέλιξη ενός πρότζεκτ της Alphawood Exhibitions, που παρουσιάστηκε αρχικά στον χώρο Wrightwood 659 στο Σικάγο. Την έρευνα και επιμέλεια υπογράφει ο Jonathan D. Katz, με συνεργάτη επιμελητή τον Johnny Willis, ενώ για τη Βασιλεία το υλικό αναδιαμορφώθηκε σε συνεργασία με τους επιμελητές του Kunstmuseum, Rahel Müller και Len Schaller.

Πώς γεννήθηκαν οι νέες ταυτότητες μετά το 1869

Η έκθεση επιχειρεί να ανασυνθέσει την περίοδο από το 1869 – όταν ο όρος «ομοφυλόφιλος» εμφανίζεται για πρώτη φορά γραπτώς – έως το 1939, φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο καλλιτέχνες και συγγραφείς διαμόρφωσαν νέες οπτικές για τη σεξουαλικότητα και το φύλο.

Μέσα από θεματικές ενότητες παρουσιάζονται:

• queer και οικείες απεικονίσεις,

• πορτρέτα επιθυμίας σε συμβολική μορφή,

• αποτυπώσεις ζευγαριών στην καθημερινότητά τους,

• πειραματισμοί γύρω από τους ρόλους φύλου,

• αποικιοκρατικές δυναμικές και η προβολή της επιθυμίας σε «εξωτικά» τοπία,

• ασυνήθιστες επιλογές ζωής που αμφισβήτησαν τα κοινωνικά πρότυπα.

Η τέχνη λειτουργεί ως χώρος ελευθερίας, ικανός να δώσει μορφή σε εμπειρίες και ιδέες που τότε δεν διέθεταν ακόμη κοινό λεξιλόγιο.

Από τον Courtois στη Wegener και την Lempicka

Στην έκθεση περιλαμβάνονται έργα καλλιτεχνών που διερεύνησαν ανοιχτά – και συχνά διεκδίκησαν – ομοφυλοφιλικές και τρανς ταυτότητες. Ανάμεσά τους:

• Gustave Courtois, Portrait of Maurice Deriaz (1907)

• Gerda Wegener, Lili with Feathers (1920)

• Tamara de Lempicka, Seated Nude in Profile (1923)

Η έκθεση παρακολουθεί επίσης την εξέλιξη της απεικόνισης του γυμνού σε σχέση με τις μεταβαλλόμενες αντιλήψεις για τη σεξουαλικότητα, ενώ αναδεικνύει πώς έννοιες όπως η φιλία ή οι οικογενειακοί δεσμοί χρησιμοποιήθηκαν ως οπτικοί κώδικες – άλλοτε διακριτικοί, άλλοτε ευθείς – για την έκφραση της ομοφυλοφιλικής επιθυμίας.

Πέρα από την Ευρώπη: Η αποικιοκρατία και οι αντιστάσεις

Το πρότζεκτ επεκτείνει το βλέμμα του και εκτός Ευρώπης, εξετάζοντας πώς Ευρωπαίοι καλλιτέχνες συνέδεσαν την ομοφυλοφιλική επιθυμία με αποικιοκρατούμενες περιοχές, θεωρώντας την «έμφυτο» χαρακτηριστικό τους. Η έκθεση αντιπαραβάλλει αυτές τις οπτικές με έργα καλλιτεχνών από άλλες περιοχές του κόσμου, που αμφισβήτησαν ενεργά την αποικιοκρατική αφήγηση.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαμόρφωση μιας πρώιμης τρανς ταυτότητας, όπως αυτή αναδύεται μετά την εισαγωγή του όρου «trans» το 1910.

Διεθνείς δανεισμοί και συνοδευτικός κατάλογος

Σημαντικά διεθνή δάνεια φτάνουν στη Βασιλεία για την έκθεση, πολλά από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην Ελβετία. Το Kunstmuseum Basel συμμετέχει επίσης με έργα από τη δική του συλλογή.

Με την πρώτη παρουσίαση στο Wrightwood 659, οι εκδόσεις Monacelli Press κυκλοφόρησαν έναν εκτενή κατάλογο με 22 πρωτότυπα δοκίμια από ειδικούς στην queer τέχνη και ιστορία, καλύπτοντας γεωγραφικές περιοχές από την Ιαπωνία και την Αυστραλία έως τους αυτόχθονες λαούς της Νότιας Αμερικής.

Η έκθεση πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Alphawood Foundation Chicago.

 Έως 2 Αυγούστου 2026 η ιστορική έκθεση για τη γέννηση των νέων ταυτοτήτων