Τρίτη 17 Φεβρουαρίου 2026

Το Μουσείο Reina Sofía «ανακατεύει την τράπουλα»: Νέα αφήγηση για πέντε δεκαετίες ραγδαίων αλλαγών στην Ισπανία





Μια τριετής επανέκθεση παρουσιάζει μια «κριτική επανερμηνεία» της σύγχρονης ισπανικής τέχνης από το 1975 έως σήμερα! Το Μουσείο Reina Sofía της Μαδρίτης παρουσιάζει μια νέα, ριζικά ανανεωμένη επανέκθεση της συλλογής του, επιχειρώντας να αποτυπώσει τις κοινωνικές, πολιτικές και πολιτισμικές μεταμορφώσεις που γνώρισε η Ισπανία τις τελευταίες πέντε δεκαετίες. Η νέα αφήγηση ξεκινά συμβολικά με ένα έργο που συνοψίζει το τέλος της δικτατορίας και την αρχή της δημοκρατικής μετάβασης.


Έναρξη με το τραύμα της δικτατορίας

Η νέα έκθεση ανοίγει με τον πίνακα Document No … του Χουάν Χενοβές, φιλοτεχνημένο το 1975, τη χρονιά θανάτου του Φρανθίσκο Φράνκο. Το έργο απεικονίζει έναν κρατούμενο με σκυμμένο κεφάλι και δεμένα χέρια, περιμένοντας την αυθαίρετη κρίση της κρατικής γραφειοκρατίας. Η φιγούρα-σύμβολο του ανώνυμου θύματος της καταστολής αποτελεί το ιδανικό σημείο εκκίνησης για την εξερεύνηση της σύγχρονης ισπανικής τέχνης μετά το τέλος της δικτατορίας.

Μέσα από 403 επιλεγμένα έργα, οι επιμελητές του μουσείου εξετάζουν πώς καλλιτέχνες από την Ισπανία και το εξωτερικό κατέγραψαν και σχολίασαν τις κοινωνικές αλλαγές: από την έκρηξη δημιουργικότητας της μετα-Φράνκο εποχής έως την επιδημία του AIDS, από τον δεύτερο φεμινιστικό κύμα μέχρι την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και από την αποαποικιοποίηση έως την παγκόσμια τρομοκρατία.


Μια «κριτική επανερμηνεία» της σύγχρονης συλλογής

Η πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Reina Sofía, Άνχελες Γκονθάλεθ-Σίντε, τόνισε ότι η επανέκθεση δεν αποτελεί απλώς μια αναδιάταξη έργων, αλλά μια βαθιά αναθεώρηση της συλλογής. Σχεδόν τα δύο τρίτα των έργων που παρουσιάζονται στον νέο κύκλο Contemporary Art: 1975 to the Present δεν είχαν εκτεθεί ποτέ ως μέρος της μόνιμης συλλογής.

«Πρόκειται για μια κριτική επανερμηνεία που επιδιώκει να τοποθετήσει τις καλλιτεχνικές πρακτικές σε διάλογο με τις κοινωνικές, πολιτικές και πολιτισμικές διεργασίες των τελευταίων πέντε δεκαετιών», δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου.


Καλλιτέχνες που αποτύπωσαν μια χώρα σε μετάβαση

Δίπλα σε διεθνώς αναγνωρισμένους δημιουργούς όπως η Nan Goldin, ο Hal Fischer, ο Peter Hujar, η Belkis Ayón και ο Robert Mapplethorpe, παρουσιάζονται έργα που καταγράφουν τη ραγδαία αλλαγή της ισπανικής κοινωνίας. Ο εξόριστος Αργεντινός φωτογράφος Κάρλος Μπος αποτύπωσε με τον φακό του κομβικές στιγμές της Μετάβασης, όπως την πρώτη πορεία Υπερηφάνειας το 1977. Ο καλλιτέχνης και queer ακτιβιστής Χοσέ Πέρες Οκάνια χρησιμοποίησε εικαστικές εγκαταστάσεις-«βωμούς» για να ανατρέψει τα λαϊκά θρησκευτικά σύμβολα της Ανδαλουσίας.

Στην έκθεση περιλαμβάνονται επίσης κοσμήματα του σχεδιαστή Τσους Μπουρές, ο οποίος έχει δημιουργήσει έργα για ταινίες του Πέδρο Αλμοδόβαρ, εμβληματική φιγούρα της θρυλικής Movida madrileña.


Η σκοτεινή πλευρά της Movida και η επιδημία του AIDS

Η έκθεση δεν αποσιωπά τη σκοτεινή πλευρά της μετα-Φράνκο δημιουργικότητας. Η ταινία τρόμου Arrebato (1979) του Ιβάν Θουλουέτα και οι φωτογραφίες του Αλμπέρτο Γκαρθία-Άλιξ αποτυπώνουν την αυτοκαταστροφική ενέργεια της εποχής. Ιδιαίτερα συγκινητική είναι η φωτογραφία Willy’s Absence (1988), που παρουσιάζει το πουκάμισο του αδελφού του καλλιτέχνη, ο οποίος πέθανε από υπερβολική δόση στη διάρκεια της ηρωινικής κρίσης της δεκαετίας του ’80.

Η επιδημία του AIDS αποτυπώνεται επίσης σε έργα όπως οι φωτογραφίες του Hujar από τις κατακόμβες του Παλέρμο, που προοικονομούν τη σωματική φθορά που θα προκαλούσε η ασθένεια στον ίδιο και στους φίλους του. Η εγκατάσταση Ajuares (Funerary Offerings) του Πέπε Μιράγιες συγκεντρώνει προσωπικά αντικείμενα του φίλου του, Χουάν Γκιγιέρμο, όπως φάρμακα, σύριγγες, πιτζάμες και παιχνίδια, δημιουργώντας ένα μνημείο μνήμης και απώλειας.


Ένα μουσείο που επαναπροσδιορίζει την ιστορία του

Με την τριετή αυτή επανέκθεση, το Reina Sofía επιχειρεί να ανανεώσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζει τη σύγχρονη ισπανική τέχνη, προσφέροντας μια πολυεπίπεδη αφήγηση που συνδέει την καλλιτεχνική δημιουργία με τις κοινωνικές και πολιτικές μεταμορφώσεις της χώρας. Πρόκειται για μια τολμηρή προσπάθεια να ξαναγραφτεί η πρόσφατη ιστορία μέσα από τα μάτια των καλλιτεχνών που τη βίωσαν.

πηγη : Theguardian.com

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου