Στα νερά που άλλοτε ταξίδευαν αρχαίοι έμποροι, πολεμιστές και θαλασσοπόροι, μια νέα αποστολή έφερε στο φως μνήμες που είχαν σιωπήσει για αιώνες. Η Κάρπαθος, νησί που ενέπνευσε τον Όμηρο και τον Ιούλιο Βερν, αποκαλύπτει ξανά τα μυστικά της μέσα από μια συστηματική υποβρύχια έρευνα που χαρτογραφεί την ενάλια πολιτιστική της κληρονομιά.
Συστηματική έρευνα από το Υπουργείο Πολιτισμού και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
Το Υπουργείο Πολιτισμού, μέσω της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, σε συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, πραγματοποίησαν από τον Οκτώβριο του 2025 μια εκτεταμένη αναγνωριστική υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα στην Κάρπαθο και τη Σαρία. Η δράση εντάσσεται στο πολυετές πρόγραμμα που άρχισε το 2019 με στόχο τη συστηματική χαρτογράφηση της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς του Νοτιοανατολικού Αιγαίου.
Με περισσότερες από 120 καταδύσεις σε βάθη 3 έως 45 μέτρων, η ερευνητική ομάδα εντόπισε και κατέγραψε ευρήματα που καλύπτουν μια εντυπωσιακή χρονική περίοδο 26 αιώνων, από τα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ. έως τις αρχές του 19ου αιώνα μ.Χ.
Τα σημαντικότερα ευρήματα: ναυάγια, άγκυρες και αρχαίες λιμενικές εγκαταστάσεις
Η έρευνα αποκάλυψε ένα πλούσιο σύνολο υποβρύχιων καταλοίπων, επιβεβαιώνοντας τη στρατηγική σημασία της Καρπάθου στην αρχαιότητα και την ύστερη αρχαιότητα. Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται:
– τέσσερα αρχαία και ένα νεότερο ναυάγιο
– εμπορικά αγγεία και φορτία
– κατάλοιπα αρχαίων λιμενικών εγκαταστάσεων
– περισσότερες από είκοσι βυζαντινές άγκυρες
Οι άγκυρες, σε συνδυασμό με τα οικιστικά και εκκλησιαστικά κατάλοιπα του Τριστόμου, αναδεικνύουν τον ρόλο της περιοχής ως σημαντικού ναυτικού κόμβου κατά την Ύστερη Αρχαιότητα.
Η «τετράπολη Κάρπαθος» και τα ίχνη της στο βυθό
Οι καταδύσεις πραγματοποιήθηκαν σε περιοχές όπου διατηρούνται ορατά κατάλοιπα της αρχαίας Βρυκούντος και της αρχαίας Νισύρου, δύο από τις τέσσερις πόλεις της ιστορικής «τετράπολης Καρπάθου», όπως την περιγράφει ο Στράβων. Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι οι παράκτιες ζώνες των πόλεων αυτών διατηρούν ακόμη σημαντικά ίχνη εμπορικής και ναυτικής δραστηριότητας.
Διεθνής συνεργασία και πολυεπιστημονική ομάδα
Στην αποστολή συμμετείχαν περισσότεροι από σαράντα επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων, μεταξύ των οποίων αρχαιολόγοι από το Εθνικό Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών Ερευνών του Μεξικού (INAH) και προσωπικό του Ναυτικού Μουσείου της Νορβηγίας. Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, το Baltic Exchange Charitable Foundation και ιδιωτικούς φορείς.
Καινοτόμος δράση για την προστασία της ενάλιας κληρονομιάς από την κλιματική αλλαγή
Παράλληλα, ολοκληρώθηκε η δράση «Προστασία της Υποβρύχιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς από τις Επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής», η οποία περιλάμβανε υποβρύχια συντήρηση ιστορικών ευρημάτων στη θάλασσα της Κάσου. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη και αποτελεί μια από τις πρώτες οργανωμένες προσπάθειες στην Ελλάδα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης σε ενάλια μνημεία.
Ένα νέο κεφάλαιο για την ενάλια αρχαιολογία στο Αιγαίο
Η έρευνα στην Κάρπαθο ανοίγει τον δρόμο για μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση της ναυτικής ιστορίας του Νοτιοανατολικού Αιγαίου. Τα ευρήματα, σε συνδυασμό με τη διεθνή συνεργασία και τις καινοτόμες δράσεις συντήρησης, ενισχύουν τον ρόλο της Ελλάδας στην προστασία και ανάδειξη της υποβρύχιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου