Ο μοναδικός γνωστός ναός του Δία στον Εύξεινο Πόντο της Τουρκίας έχει σχεδόν εξαφανιστεί, καθώς παράνομες ανασκαφές και η απουσία προστασίας τον μετέτρεψαν σε ένα σύνολο από διάσπαρτες πέτρες και αχνά ίχνη της αρχικής του κάτοψης.
Πρόκειται για την αρχαία ελληνική πόλη Ἀμάσεια (Amaseia), η οποία αποτέλεσε μάλιστα την πρώτη πρωτεύουσα του ελληνιστικού βασιλείου του Πόντου κατά την περίοδο των Μιθριδατιδών. Η πόλη ήταν σημαντικό διοικητικό και πολιτιστικό κέντρο, με έντονη ελληνική παρουσία, ελληνική γλώσσα και ελληνική παιδεία. Δεν ήταν απλώς μια περιοχή με ελληνικό πληθυσμό, αλλά μια από τις σημαντικότερες πόλεις του ελληνιστικού Πόντου, γνωστή για τα λαξευτά βασιλικά ταφικά μνημεία και για τον διάσημο γεωγράφο Στράβωνα, ο οποίος γεννήθηκε εκεί.Μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η περιοχή εντάχθηκε στο βασίλειο του Πόντου. Ο Μιθριδάτης Α΄ έκανε την Αμάσεια πρωτεύουσα του κράτους του μεταξύ 297–266 π.Χ. Από εκεί κυβέρνησαν οι βασιλείς του Πόντου, μέχρι η πρωτεύουσα να μεταφερθεί αργότερα στη Σινώπη. Η πόλη διατήρησε τον ελληνικό της χαρακτήρα και κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, ενώ η ελληνική γλώσσα και παιδεία παρέμειναν κυρίαρχες.
Ένα σπάνιο ιερό στη βόρεια Ανατολία
Ο ναός, αφιερωμένος στον Δία Στράτιο, βρισκόταν σε υψόμετρο περίπου 1.300 μέτρων κοντά στο χωριό Yassıçal και αποτελούσε το μοναδικό επιβεβαιωμένο ιερό του θεού στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου. Η παρουσία τέτοιων ναών ήταν περιορισμένη στη βόρεια Ανατολία, γεγονός που καθιστά το μνημείο ιδιαίτερα σημαντικό για την κατανόηση της εξάπλωσης της ρωμαϊκής λατρείας στην περιοχή. Παρότι σήμερα σώζονται μόνο τα θεμέλια, ο λόφος εξακολουθεί να δεσπόζει στο τοπίο, υπενθυμίζοντας τη σημασία του χώρου.
Ανασκαμμένο μία φορά – και έπειτα εγκαταλελειμμένο
Η μοναδική επίσημη αρχαιολογική έρευνα πραγματοποιήθηκε το 2006 από το Μουσείο της Αμάσειας, σε μια σωστική ανασκαφή διάρκειας περίπου 40 ημερών. Τότε εντοπίστηκαν νομίσματα, κεραμικά και λύχνοι, τα οποία μεταφέρθηκαν στο μουσείο. Μετά από αυτή τη σύντομη παρέμβαση, δεν ακολούθησε καμία συστηματική ανασκαφή ή πρόγραμμα συντήρησης, αφήνοντας τον χώρο εκτεθειμένο στα φυσικά φαινόμενα και στους επίδοξους τυμβωρύχους.
Η λεηλασία που διαμόρφωσε το τοπίο
Χωρίς φύλαξη και παρακολούθηση, ο χώρος έγινε στόχος παράνομων ανασκαφών. Σε αντίθεση με μεγάλα μνημεία που αντέχουν σε ορισμένες φθορές, ο συγκεκριμένος ναός σώζεται μόνο στο επίπεδο του εδάφους. Κάθε παράνομη επέμβαση καταστρέφει στρώματα, απομακρύνει λίθους και εξαφανίζει πολύτιμα αρχαιολογικά συμφραζόμενα, προκαλώντας ζημιές που δεν μπορούν να αποκατασταθούν.
Αυξανόμενες εκκλήσεις για προστασία
Τους τελευταίους μήνες, η κατάσταση του μνημείου έχει προκαλέσει ανησυχία. Ο βουλευτής Αμάσειας Haluk İpek δήλωσε ότι πρέπει να γίνουν προσπάθειες για την αποκατάσταση και ανάδειξη του χώρου, ώστε να καταστεί προσβάσιμος στο κοινό και να διασωθεί για τις επόμενες γενιές. Οι δηλώσεις του έγιναν στο πλαίσιο πολιτιστικής διαδρομής που συνέδεε τον ναό με το γειτονικό ταφικό μνημείο του Λοκμάν Χεκίμ.
Τι απομένει – και τι κινδυνεύει να χαθεί
Σήμερα, ο ναός υφίσταται μόνο ως περίγραμμα στο έδαφος, με λίθους που υποδηλώνουν πού βρίσκονταν κάποτε οι τοίχοι. Ο λόφος συνεχίζει να αγναντεύει την κοιλάδα όπως πριν από δύο χιλιετίες, όμως χωρίς άμεση παρέμβαση ακόμη και αυτά τα ελάχιστα ίχνη κινδυνεύουν να χαθούν. Η διάβρωση και η συνεχιζόμενη παράνομη δραστηριότητα μπορούν να εξαφανίσουν οριστικά το μνημείο — όχι με ένα δραματικό γεγονός, αλλά με μια αργή, αθόρυβη φθορά.
πηγη anatolianarcheology.net
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου