Στο κέντρο της Ανδραβίδας, της άλλοτε λαμπρής πρωτεύουσας του Πριγκιπάτου της Αχαΐας, δεσπόζει ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της φραγκικής παρουσίας στην Ελλάδα: ο γοτθικός ναός της Αγίας Σοφίας. Το μνημείο, μοναδικό σωζόμενο κατάλοιπο της μεσαιωνικής πόλης, αποτελεί θεμελιώδη πηγή για τη μελέτη της γοτθικής αρχιτεκτονικής στην Πελοπόννησο και της δράσης των Δομινικανών μοναχών κατά τον 13ο αιώνα.
Η ιστορική ταυτότητα της Ανδραβίδας και η ίδρυση του ναού
Η Ανδραβίδα υπήρξε η καρδιά του φραγκικού Πριγκιπάτου της Αχαΐας, που ιδρύθηκε το 1205 από τους Γουλιέλμο Σαμπλίτη και Γοδεφρείδο Α΄ Βιλλεαρδουίνο. Σύμφωνα με το Χρονικό του Μορέως, οι Φράγκοι ίδρυσαν τρεις γοτθικούς ναούς στην πόλη: τον Άγιο Στέφανο, τον Άγιο Ιάκωβο και την Αγία Σοφία. Από αυτούς, μόνο η Αγία Σοφία σώζεται σήμερα, καθιστώντας την πολύτιμο μάρτυρα της εποχής.
Ο ναός ιδρύθηκε από το τάγμα των Δομινικανών μοναχών στο πρώτο μισό του 13ου αιώνα. Λειτούργησε ως αυλικός ναός των Βιλλεαρδουίνων και ως καθεδρική έδρα του Λατίνου επισκόπου Ωλένης.Ο ναός είναι κηρυγμένος αρχαιολογικός χώρος/διατηρητέο μνημείο, με την προστασία του να εμπίπτει στις γενικές διατάξεις περί αρχαιοτήτων και μνημείων (Ν. 3028/2002).Σήμερα διατηρείται το ιερό βήμα, τα δύο παρεκκλήσια και τμήματα των τοίχων, και εκτελούνται εργασίες συντήρησης και ανάδειξης από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας
Αρχιτεκτονική και γοτθικά χαρακτηριστικά
Η Αγία Σοφία αποτελεί από τα ελάχιστα δείγματα καθαρά δυτικής γοτθικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα. Η τοιχοποιία της συνδυάζει μεγάλους λαξευτούς πωρόλιθους με ενσωματωμένα βυζαντινά γλυπτά, ενώ τα δυτικού τύπου παράθυρα και οι κόγχες μαρτυρούν την επιρροή των γαλλικών μοναστικών προτύπων.
Η αρχική του μορφή ήταν μια μεγάλη τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική μήκους άνω των 45 μέτρων, εκτεινόμενη δυτικά κάτω από τον σημερινό δρόμο. Σήμερα διατηρούνται το ιερό, τα δύο παρεκκλήσια με σταυροθόλια και τμήματα των τοίχων και των τοξοστοιχιών.
Τα σωζόμενα αρχιτεκτονικά στοιχεία –σταυροθόλια με νευρώσεις, κιονόκρανα με φυτικό διάκοσμο, φουρούσια και ακτινωτές αντηρίδες– επιβεβαιώνουν την υψηλή ποιότητα της κατασκευής. Η διαφοροποίηση στο ύψος και στο πλάτος των παρεκκλησίων δείχνει ότι ο ναός οικοδομήθηκε σε διαδοχικές φάσεις, με το νότιο παρεκκλήσιο να αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη.
Το δάπεδο του ιερού ήταν υπερυψωμένο κατά περίπου ένα μέτρο σε σχέση με το κεντρικό κλίτος, ενώ η πρόσβαση γινόταν μέσω βαθμίδων. Κατά την Τουρκοκρατία, ο ναός μετατράπηκε σε τζαμί, με την προσθήκη μιχράμπ και μιναρέ, τα ίχνη του οποίου σώζονται στη βορειοδυτική γωνία.
Τα γλυπτά της Ανδραβίδας και η καλλιτεχνική κληρονομιά
Από την περιοχή προέρχονται δύο σημαντικά γλυπτά που εκτίθενται σήμερα στο μουσείο του κάστρου Χλεμούτσι: Η μαρμάρινη επιτάφια πλάκα της πριγκίπισσας Άννας Βιλλεαρδουίνης (1286). Ένα κιονόκρανο με τον θυρεό των Ισαβέλλας Βιλλεαρδουίνης – Φλωρέντιου ντ’ Αινώ (1289–1297). Τα έργα αυτά επιβεβαιώνουν τον ρόλο της Ανδραβίδας ως κέντρου εξουσίας και τέχνης κατά τη Φραγκοκρατία.
ΠΗΓΕΣ:ilia-olympia.org, andravida-killini.gr/el/agiasofia, http://odysseus.culture.gr/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου