Σύσσημον στα Αρχαία Στάγειρα: Η ποίηση συναντά τον γενέθλιο τόπο του Αριστοτέλη

Στον αρχαιολογικό χώρο των Αρχαίων Σταγείρων, έναν τόπο φορτισμένο με ιστορία, φιλοσοφία και μνήμη, παρουσιάζεται στις 10 και 11 Ιουλίου 2026 η θεατρική performance «Σύσσημον», στο πλαίσιο του θεσμού «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός 2026».  Στο τόπο που κατά την παράδοση μεταφέρθηκαν τα λείψανα του Αριστοτέλη  θα ανέβει η παράσταση, βασισμένη στο ποιητικό έργο του Νίκου Α. Παναγιωτόπουλου, συνομιλεί με τη σιωπή, τον χρόνο και την ανθρώπινη ανάγκη για νόημα. Σε έναν χώρο που η αρχαία πόλη του Αριστοτέλη αναδύεται μέσα από τα κατάλοιπα των αιώνων.

Ο αρχαιολογικός χώρος των Σταγείρων: Ιστορία και ανασκαφές

Τα Αρχαία Στάγειρα, γενέτειρα του Αριστοτέλη, ιδρύθηκαν γύρω στο 655 π.Χ. από αποίκους της Άνδρου και εξελίχθηκαν σε μία από τις σημαντικότερες πόλεις της Χαλκιδικής. Κατά τους Περσικούς Πολέμους παρέμειναν ελεύθερα και ακμαία, ενώ αργότερα εντάχθηκαν στην Αθηναϊκή Συμμαχία. Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο συμμάχησαν με τη Σπάρτη, γεγονός που οδήγησε σε πολιορκία από τον Κλέωνα το 422 π.Χ. .

Το 348 π.Χ. η πόλη καταστράφηκε από τον Φίλιππο Β΄, αλλά λίγα χρόνια αργότερα ο ίδιος ο Μακεδόνας βασιλιάς την ανοικοδόμησε και την επανεποίκισε.Οι ανασκαφές της 16ης Εφορείας Αρχαιοτήτων έχουν φέρει στο φως τμήματα των αρχαϊκών και κλασικών τειχών, την αγορά, οικίες, δημόσια κτίρια και το εντυπωσιακό οχυρωματικό σύστημα της πόλης, που σώζεται σε εξαιρετική κατάσταση. Στην περιοχή εντοπίζονται επίσης της ελληνιστικής περιόδου, τεκμήρια της αναγέννησης των Σταγείρων μετά την ανοικοδόμηση από τον Φίλιππο. 

O αρχαιολογικό χώρο, που απλώνεται στη χερσόνησο Λιοτόπι, δίπλα στην Ολυμπιάδα.Σώζονται:

• Εντυπωσιακά τμήματα των τειχών της αρχαϊκής και κλασικής περιόδου, με ισχυρή οχύρωση που ακολουθεί το ανάγλυφο της χερσονήσου. 
• Η αγορά της πόλης, με δημόσια κτίρια και στοές.
• Κατοικίες διαφόρων περιόδων, με ευρήματα που μαρτυρούν καθημερινή ζωή και εμπορική δραστηριότητα.
• Υδραγωγείο και συστήματα ύδρευσης της ελληνιστικής περιόδου.
• Ιερά, ανάμεσά τους δύο ναοί της Δήμητρας που αναφέρονται στις πηγές. 
• Λιμενικές εγκαταστάσεις, καθώς η πόλη διέθετε λιμάνι με το όνομα Κάπρος, όπως καταγράφει ο Στράβων.

Μια μεταγενέστερη παράδοση αναφέρει ότι οι κάτοικοι μετέφεραν και έθαψαν στα Στάγειρα τα λείψανα του Αριστοτέλη, ιδρύοντας το «Αριστοτέλειον» και θεσπίζοντας ετήσια γιορτή προς τιμήν του, τα «Αριστοτέλεια». 

Η παράσταση «Σύσσημον»: Ποίηση, σιωπή και ανθρώπινη μνήμη

Η performance ανοίγει με τη φράση «Σου χαρίζω τον καιρό του σιγάν», θέτοντας τον τόνο ενός στοχαστικού διαλόγου με τη σιωπή. Σε έναν τόπο κοντά στη θάλασσα, τρεις άνθρωποι μιλούν για τον θάνατο όχι ως τελικό προορισμό, αλλά ως αφετηρία για να κατανοήσουν πώς πρέπει να ζήσουν και να αγαπήσουν. Αναζητούν το «σύσσημον», το κοινό σημάδι που ενώνει δύο ανθρώπους, ενώ η μουσική λειτουργεί ως συνομιλητής της νύχτας και της σιωπής.

Η επιλογή των Αρχαίων Σταγείρων ως τόπου παρουσίασης προσδίδει ιδιαίτερο συμβολισμό: η ποίηση και το θέατρο συναντούν τον χώρο όπου γεννήθηκε ο φιλόσοφος που θεμελίωσε την έννοια της ανθρώπινης αναζήτησης για νόημα.

Πληροφορίες παράστασης

Τίτλος: Σύσσημον

Ημερομηνίες: 10–11 Ιουλίου 2026

Ώρα: 20:00

Χώρος: Αρχαιολογικός χώρος Σταγείρων, Χαλκιδική

Είσοδος: Ελεύθερη

Συντελεστές:

Κείμενο: Νίκος Α. Παναγιωτόπουλος

Σκηνοθεσία – Δραματουργία: Ηλέκτρα Ελληνικιώτη

Σύμβουλος Δραματουργίας – Συνεργάτις Σκηνοθέτις: Γεωργία Κανελλοπούλου

Σκηνικά – Κοστούμια: Άρτεμις Φλέσσα

Μουσική επιμέλεια: Νίκος Τσώλης

Ερμηνεύουν: Μαρία Γεωργιάδου, Μαρία Μαμούρη, Νίκος Τσώλης